Pruska Rewolucja Kartoflana

[rita100]

"Ach, ty Szwabzie kartofloziu
Gonisz dziywki po smyntarzu
Pana Boga nie znosz
Kopytam sia żegnosz."

Tak śmniano sia w Polsce z Niemców, kiedy w XVII wieku Niemcy kazali sadzić
Mazurom i Warmiakom kartofle.

Z ksiójżki "Niezapomniana kuchnia Warmii i Mazur" Małgorzaty Jankowska-Buttitta.

[rita100]

"Pamnientocie Mniemcy, cośta wy zrobziuli
kedy pod Berlinem kartofle sadziuli ?

Oj, juchy Mniemcy, juchy, juchy, juchy,
Mniemce, psy, cybuchy."

Długo się nasi brzydzili kartoflami, przypisywano im zarazy, choroby i wmawiali
Niemcom, że to produkt szkodliwy I tak nastała wielka rewolucja kartoflana w
Prusach Wschodnich.

[rita100]

Co ciekawe, w Polsce nazwa ziemniaki pochodzi od tego, że nazywali je jabłkami
ziemi stąd -ziemniaki.

[rita100]

" Długo Polacy brzydzili się kartoflami, mieli je za szkodliwe zdrowiu, a nawet
niektórzy księża wmawiali w lud prosty takową opinię, nie żeby jej sami dawali
wiarę, ale żeby ludzie przywyknąwszy niemieckim smakiem do kartofli, mąki z nich
jak tamci nie robili i za pszenną nie przedawali, przez co by potrzebującym mąki
przez się pszennej do ofiary ołtarzowej, mąką kartoflową, choćby i z pszenną
zmieszaną, zawód świętokradzki czynili. Na końcu panowania Augusta III kartofle
znajome były wszędzie w Polszcze, w Litwie i na Rusi.

Ziemniaki uratowały od śmierci głodowej dziesiątki milionów istnień ludzkich. W
najbiedniejszych krajach Europy, t.j. w Irlandii i w Galicji, w pierwszej
połowie XIX w. były podstawowym pożywieniem biednych warstw ludności, które
stanowiły 90% całej ich populacji.

Wielka zaraza ziemniaczana w Europie w latach 1844-1851 przyczyniła się między
innymi do masowej emigracji ludności z Irlandii do Stanów Zjednoczonych Ameryki
Północnej, a w Galicji do wybuchu powstania chłopskiego 1848 r."

[rita100]

Co można powiedzieć o Mazurach i Warnijakach to to, ze oni śmiali się z Mniemców
ale uprawiali te kartofle i nawet się przyzwyczajili. Gorzej buło ze Slójzakami,
ta trzeba buło jich na siłę zmusić do jedzenia.
A buło to tak:

"Śląsk był zacofaną prowincją. Dopiero za rządów Starego Frytza rozpoczął się
jego rozkwit. Frytz osobiście doglądał spraw związanych ze Śląskiem. Wprowadził
tu między innymi hodowlę hiszpańskich owiec, polecał używać nawozów, rozszerzyć
uprawę tabaki, lucerny, łubinu, koniczyny i chmielu. Szczególnym oczkiem w
głowie były kartofle, które powoli wprowadzano na pola całej zachodniej Europy.
Prawie przymusem kazał hodować jedwabniki i potrzebne do tego krzewy morwowe. W
Źyrowej Gaschinowie obsadzili morwą pola powyżej kościoła, a także część parku.

Stary Frytz chciał za wszelką cenę wprowadzić kartofle na pola śląskich
rolników, ale napotkał na ich opór. W czasie jednej z wizyt na Śląsku zobaczył
przy drodze pole z ziemniakami i starego rolnika.

- Należą te kartofle do niego? - zapytał król.

- No, nie całkiem, panie oficerze - rolnik nie poznał króla. - To jest taka
sprawa, one należą do Landrata, a my mamy z nimi pracę, a jedzą je świnie i nasz
król.

- No, no. A gospodarze ich nie jedzą? - zapytał Frytz.

- Broń Boże, panie oficerze, te kartofle, albo jak się one tam zwą, są trujące.
Ludzie mówią, że po ich zjedzeniu zachoruje się na pokrzywkę lub jeszcze gorzej.

Król pociągnął tabaki do nosa i uprzejmie zapytał o miejscowość, z której chłop
pochodził. Kiedy doszło do zbiorów ziemniaków, we wsi zjawił się oficer z
kilkunastoma huzarami. Zebrali wszystkich gospodarzy do ogólnej sali, gdzie
musieli usiąść przy długim stole. Po kilkunastu minutach wniesiono ogromny
kocioł z ugotowanymi ziemniakami, które wysypano na stół.

Oficer powiedział: "Jego Królewska Mość życzy sobie, aby prócz niego i świń
również gospodarze je jedli. Moi żołnierze będą dokładnie wam się przyglądać.
Musicie wszystkie zjeść".

Gospodarze ze strachu zjedli kartofle, niektórzy nawet z łupinami. Od tego też
czasu coraz więcej śląskich rolników sadziło ziemniaki, bo przekonali się, że
nie są trujące a w dodatku jeszcze smakują."

www.slonsk.de/Slonsk/Aepo/GSA/StaryFryc.htm

[rita100]

Małgorzata Jankowska-Buttitta znalazła taki oto wycinek z "Gazety Olsztyńskiej"
"Jańskork (Pisz). Kicho płacą za korzec kartofli (50-80 fenigów). Zjadfoziuło to
jynego gospodarza, chtóry cały zapas nieprzedanych na targu kartofli wsypał do
rzeki Pisy. Żandarm zapisał go do kary."
I tak biedaczysko podwójnie stracił:
Jest takie polskie powiedzenie: "Jak nie urok to sroczka" i chyba to najbardziej
pasuje do tego zdarzenia. Pruskiego żandarma nie dało się przekonać co do
ludzkiej niedoli.

[rita100]

Kakor mazurski
Najbardziej popularną potrawą mazurską był - mazurki 'kakor'. Surowe ziemniaki,
starte na tarce dodawje się jajka, mąkę i cybulę - do wysmarowanej masłem bachy
nakłada się masę ziemniaczaną, a na wierzch okłada się przerośniętym boczkiem i
to pieczemy gdzieś 50 minut.
Gorące kroimy na blaszce i nic nam nie pozostaje jak smacznie zjeść.
smacznego

kakor- czyli babka ziemniaczana

[rita100]

potrawa tradycyjna
Kakor - babka ziemniaczana

1 kg kartofli
15 dkg mónki
2 duże cybule
pieprz, sól
2 łyżki majaranku
20 dkg przerośniętej słoniny
5 dkg smalcu

Kartofle łobzierawa i zetrzeć (wode odlać). Cybule tyż zetrzeć. Kartofle,
cybule, moka i przyprawy wybełkotać.
Można dodać 2 jojka. Blache wysmarować smalcem, wypełnić maso kartoflano i
przykryć plastrami słoniny.
Psieć w goróncym psiekarniku bez 60 mnin.
A potam łuż pokroić i tlo jyść, jyść....