Hej chato warnijsko, hej

[rita100]

W warnijskiej chacie
buło zawdy rodzinnie, o czam wspomnina Maria Zientara-Malewska

Rodzinna chata

Chato ty moja ojcowska
Chato ty moja drewniana
Co latem płaczesz bursztynem
Licząc kołyski i trumny
Pachnąca zielem piołunu
Świeżego chleba rozczynem
Chato ty moja najdroższa
Hej chato !

Jak gniazdko tuli pisklęta
Nasze dzieciństwo tuliłaś
W matczynej troski ramionach
Szorstkością czasu poryta
Jak twarz stuletniej babuni
Ciężarem lat pochylona
Chato najmilsza na świecie
Hej chato!

W progi twe wchodzę na palcach
Żeby nie spłoszyć wspomnienia
Co siadło w cichym zakątku
Baśniom otwiera podwoje
Matczyną piosenkę zanuci
O prostym jak lud nasz wątku
Chato ty moja staruszko
Hej chato !

(Maria Zientara-Malewska)

[rita100]

Marychna łopoziada ło swojej chacie w Brónswałdzie.
Psiyrszym właścicielem tyj chaty buł Penkwitt. Mioł łón kila synów, a gadano ło
nich co to łóni buli zbóje i złodzieje. Kedajś to las aż do zioski rósł, aż pod
chate. A kele chaty buło jyzioro. Jyzioro wyschło i lostały trzęsawiska. I jek
tlo chcieli ficić synów Penkwitta, to łóni chybko smykali do lasa i tam sia
kryli. Nicht z zioski jich nie wydoł bo sami ludzia sia bojali jich zemsty.
Jeno cy to prowda cy nie prowda, ciajżko poziedzieć.
Jednakoż Penkwittowie sia barzo wzbogacili i kupali sobzie duże gburstwo. Chate,
łónki i chlywik kupał w 1865 roku grózek Marychny Zientary-Malewskiej Józef
Kraska. I tó chate łodziedziczuła potam matula Marychny, Franciszka, chtóra w
1893 roku łożeniuła sia z Augustem Zientarą z Likus.

[rita100]

A tak ło tyj chacie psisze sama Marychna:
"Chata była przebudowywana kilka razy. Od najmłodszych lat pamiętam, ze po
prawej stronie sieni, ktora była wybrukowana 'kocimi łbami' znajdowała się duża
jizba z belkowanym sufitem podpartym w jednym miejscu belkowym filarem, wokoło
ktorego bawiliśmy się jako dzieci w 'gonionego'. Później ojciec przegrodził
jizbę na dwie części. Tę drugą jizbę nazwano 'jizbetką' albo też 'małą jizbą'.
Po lewej stronie sieni jeszcze dziś znajduje się przytulna jizba o jednym oknie,
przeznaczona dla 'grózków', czyli dla babki. Tam też babka mieszkała i tam umarła."

Czy ta chateczka na łobrazecku śwantecznym nama nie przybacza chate Marychny ?
Tyż je jeno łokienko, tam sia świyci, eszcze dziś pewno siydzi tam grózka
Marychny i ło ściamnianku śpsiewa kurlanki.

[rita100]

W dużej jizbzie znajdował sie komin, na którym gotowano jedzenie w żelaznych
garnkach. Palenisko znajdowało się na glinianej polepie, a ściany komina od
czasu do czasu bielono. Pod paleniskiem komina znajdował sie czworokątny otwór,
gdzie wkładano drewka do suszenia i gdzie lubiał najbardziej siedzieć kłobuk.
Warzenie na komninie buło ciajżko praco, bo to ciajżki żeliwne garki brok buło
unieść wysoczko i przy tam gwołt drewk sia spalało.
Za to komninek buł ło ściamnianku mniejscem, kaj cała familija siydzioła i
splytkowała, śpsiewoała, łopoziadała bajecki.

"Dlatego tak bardzo lejdowalim jeko dzieciuki przi komninku i w blasku
migotliwych płomieni wchłaniać żywiczny zapach drewek i marzyć.....
Z boku komnina babka suszyła grziby nawleczone na sękate gałajzie (rosocha). I
tedy w caluśkam domu puchało grzibkami."

[rita100]

Domek Rodzinny
Rodzinna strzecho, co mi w tęskności
Słyniesz z uciechy od mej młodości!
Niech lśną z uciechy wspaniałe grody,
Rodzinnej strzechy milsze zagrody!
Niech w innym kraju pachną owoce
Tak jakby w raju kwiaty urocze.
Niech cudze strony chwali kto inny,
Ja - swe zagony i dom rodzinny!
Dźwięk ojców mowy, rodzinna strzecha
I umysł zdrowy - jest ma uciecha!

Michał Kajka 1928 r

[rita100]

Ku pamnieńci