Prywatna apologia literacka...

[nienietoperz]

Idzie o krotkie osobiste wyznanie w kwestii 'Emigrantow' W.G.Sebalda.

Ksiazka jest doskonala ilustracja dawno i uparcie gloszonej przeze mnie
teorii: wielka literatura zawsze mowi o przemijaniu. O losach tych, ktorzy
byli przed nami, ktorzy tak samo mieli marzenia, dziecinstwo, czuli zapach
jablek i zimno o poranku, ktorzy niezaleznie od tego jak bardzo budujemy
swoje wlasne, `niezalezne', `prywatne', `wspolczesne' swiaty, byli ludzmi
dokladnie tak jak my. Nie znam nikogo innego, kto potrafilby pisac o tym tak,
jak Sebald. To nie fikcja, to nie dokument, to nie wspomnienia, to nie
legenda. To kazde z nich i jednoczesnie znacznie wiecej. To przeszlosc i
wiecznosc zawarte w slowach, w ziarnistych zdjeciach, w pamieci.

'Emigranci', choc moze obiektywnie nie bedacy tak wielka ksiazka jak
'Pierscienie Saturna', poruszyli mnie podwojnie ciagiem skojarzen osobistych.
Kiedy Paul Bereyter chodzil po Besancon i jego okolicach, gdzie spedzilem
prawie dwa miesiace; kiedy Sebald spotykal Maxa Ferbera w opuszczonych
Manchesterskich dokach, ktorych kolejna regeneracje ogladam regularnie; kiedy
wreszcie jechal pociagiem z Norwich na spotkanie z Ferberem obok dawnej wyspy
Ely, rzez 'konkurujace ze soba brzydota Loughborough, Nottingham, Chesterfield
i Sheffield' i przez puste laki Peak District - tym samym pociagiem
Norwich-Liverpool, ktorym jezdze co dwa tygodnie - we wszystkich tych
chwilach czulem niemal fizycznie bliskosc tamtych ludzi, tamtych chwil.
Ostatnie strony przyniosly wzruszenie szczegolne, kiedy w sposob calkowicie
nieoczekiwany narracja zakonczyla sie obrazem (i zdjeciem) Lodzi, miasta
mojego jak zadne inne. Miasta moich mlodych lat, ktorego juz nie ma, a ktore
zawsze bedzie. Dokladnie tak, jak dzieje sie z wszystkimi miejscami, ludzmi,
kolorami i zapachami, ktorych kiedys doswiadczylismy. Dokladnie tak, jak pisal
Sebald, ktorego juz nie ma na swiecie, a przeciez zawsze bedzie.

Szczegolne uklony dla Brocha za niegdysiejsze wskazanie 'Rings of Saturn' jako
lektury obowiazkowej,

Nienietoperz

[staua]

No tak, brzmi swietnie, a u mnie Sebald caly czas na liscie "do przeczytania".
ktora robi sie coraz dluzsza...

[jotka43]

"Bostończyków" wpisuję do "Ulubionych".A "Emigrantów" i "Klub Dantego" pewno
dziś kupię. Dzk.

[staua]

Niestety, rzadko pojawiaja sie nowe wpisy, bo mam malo czasu. Ale sie staram.
Mam podejrzenia, ze "Klub Dantego" to zupelnie inny typ literatury niz Sebald ;-
)
Pozdrawiam!

Rowniez moja prywatna apologia literacka

[itek1]

> Ksiazka jest doskonala ilustracja dawno i uparcie gloszonej przeze mnie
> teorii: wielka literatura zawsze mowi o przemijaniu. O losach tych, ktorzy
> byli przed nami, ktorzy tak samo mieli marzenia, dziecinstwo, czuli zapach
> jablek i zimno o poranku, ktorzy niezaleznie od tego jak bardzo budujemy
> swoje wlasne, `niezalezne', `prywatne', `wspolczesne' swiaty, byli ludzmi
> dokladnie tak jak my.
Natomiast dla mnie ksiazka Sebalda jest ilustracja mojej teorii:), ze wielka
literatura zawsze mowi o samotnosci, a najczesciej rowniez o szalenstwie
Historii. Dla mnie osobiscie jest to ksiazka b.wazna-jest to poruszajaca
opowiesc o pewnym pokoleniu ludzi, wyjatkowym z uwagi na swoje doswiadczenia z
Historia, ilustracjaca pytanie T.Adorno 'czy po Oświęcimiu można jeszcze żyć?',
a nade wszystko jest to ksiazka o samym WG Sebaldzie, mozna powiedziec ze to
jest rowniez (dopisujac to do okreslen NN) pewnego typu jego autobiografia, a na
pewno ksiazka NIEZWYKLE osobista.
Zaznaczyc musze, ze styl Sebalda jest niesamowity, wszystko wywazone jest
niezwykle precyzyjnie (w opis jakiegos szczegolu architektury wplata czesto
zdania o charakterze b.osobistym, wciaz zmienia perspektywy, duzo w tych
opowisciach jest przy tym ciepla i nieco (auto)ironii). Wszystkie opowiesci
rozpoczynaja sie nieco sennie, ale juz po kilku stronach nie mozna sie od nich
oderwac, jest sie calkowicie porwany i wewnatrz opowiadanej historii. Kojarzy
mnie sie on nieco ze stylem Roberto Bolano.
Bardzo polecam jej lekture.

inne "sebaldy"

[broch]

ciesze sie ze Sebald podszedl. Tematycznie zblizony do "The Emigrants" jest
"Austerlitz". Warto rowniez siegnac do "Campo Santo". Tym razem interesujacy
zbior prozy/esejow.

O dobra ksiazke ciezko, warto wiec poznac doglebnie niewiele znakomitosci danych
przez nature.

Nie jestem pewien podobienstw z Bolano.

Z polecanek:
Alvaro Mutis "The Adventures of Maqroll" oraz "The Adventures and Misadventures
of Maqroll"
z elementami polskimi (zabawne). W Polsce chyba ukazala sie jedna z przygod
Maqrolla.
troche Kafki, troche (wiecej) Conrada.

bolano

[staua]

A w jednym z ostatnich "New Yorkerow" (moze nawte to ostatni? Czytam go teraz,
ale nie pamietam daty) jest artykul o Bolano z okazji wydania tlumaczenia "The
Savage Detectives" przez Farrar & Strauss. Ciekawa postac!

[wiksadyba1]

O, Bolano to jeden z moich cichych faworytów najnowszej literatury. Muszę
spobie wreszcie sprowadzić "Dzikich detektywów", bo na tłumaczenie w
najbliższcyh latach nie ma co liczyć. Znam go z 3 już krótkich (i chyba
marginalnych w dorobku) powieści tłumaczonych na pl i wygląda to BARDZO
zachęcająco. Bywa co prawda czasem, że - przynajmniej dla mnie -
rzeczy "poboczne" danego artysty, bardziej przekonują niż "główne", ale w tym
przypadku, mam podstawy przypuszczać, że im bardziej poważniejsze i większe
(też rozmiarem:) zamierzenie, tym lepiej będzie.

Bolano z Sebaldem raczej bym nie porównywał. Gdzieś są może punkty przecięcia -
jeżeli chodzi o wizję izolacji, powolnego rozkładu, utraty tożsamości; a także
skłonność do przedstawiania fascynujących, obłąkanych, ale skazanych na
zapomnienie biografii. Bolano jest jednak bardziej drapieżny od Sebalda; o ile
u Sebalda przemijanie ma charakter bardziej "kosmiczny" (jak zwłaszcza
w "Pierścieniach Saturna"), to Bolano bardziej koncentruje się na danej osobie,
w tym jej "mięsie" (po celinowsku) + jest bardziej polityczny. Jeżeli szukałbym
jakichś skojarzeń to chyba przede wszystkim z Celinem, Bernhardem, Ernesto
Sabato, częściowo może z Kafką i francuskimi surrealistami).

[staua]

. Muszę
> spobie wreszcie sprowadzić "Dzikich detektywów", bo na tłumaczenie w
> najbliższcyh latach nie ma co liczyć.
Juz jest w Amazon.com.

[itek1]

> O, Bolano to jeden z moich cichych faworytów najnowszej literatury.
Zgadzam sie, tyle ze to juz nie jest niestety najnowsza literatura :(

> Gdzieś są może punkty przecięcia -
>
> jeżeli chodzi o wizję izolacji, powolnego rozkładu, utraty tożsamości; a także
> skłonność do przedstawiania fascynujących, obłąkanych, ale skazanych na
> zapomnienie biografii. Bolano jest jednak bardziej drapieżny od Sebalda; o ile
> u Sebalda przemijanie ma charakter bardziej "kosmiczny" (jak zwłaszcza
> w "Pierścieniach Saturna"), to Bolano bardziej koncentruje się na danej osobie,
>
> w tym jej "mięsie" (po celinowsku) + jest bardziej polityczny.
Wazny punkt styczny Sebalda i Bolano (tu mam na mysli IMO zdecydowanie najlepsza ksiazke Bolano, ktora czytalem (sposrod 3 wydanych w pl)-ciekawy jestem Twojej ich oceny (moja ocena to 1- Odlegla gwiazda; 2- dlugo, dlugo nic; 3- Chilijski nokturn & Monsieur Pain)- Odlegla gwiazda- tkwi on w sposobie opisu ich bohaterow, gdyz przezywamy fascynacje tymi ludzmi (w kazdym razie ja ja przezywam) chyba w analogiczny sposob, w jaki IMO przyzywaja ja autorzy tych opowiesci- tutaj doskonale jest pokazana zmiana zainteresowania, od zainteresowania czyms nieznanym, ale juz frapujacym/niepokojacym do czegos bardziej znanego (bat nigdy ich nie poznamy i zawsze beda nierozwiklana zagadka dla nas/autorow), co wywoluje obsesje- obsesyjnosc tej prozy jest wlasnie pociagajaca i podobna (wspolna)- Alberto Riuz-Tagle/Carlos Wieder moglby byc bohaterem Sebalda (nie wiem czy odwrotnie, czy bohaterowie Sebalda interesowaliby by Bolano (chyba nie, gdyz on zajmuje sie raczej tymi, ktorzy wzbudzaja w nim jakis wstret- stad oczywiscie jest bardziej okrutny w ich opisie- zgadzam sie, z ta okrutnoscia prozy Bolano) + osobistosc opisu (sa to w istocie zakamuflowane autobiografie- w pewnym momenice wazniejszy jest narrator niz osoba, ktora on opisuje) + drobiazgowosc opisu (fenomenalne opisy szczegolow, ktore pod ich piorem nabieraja znaczen).
Trzeci autor do nich podobny to Antonio Tabucchi, przy czym nie mam na mysli najlepszej jego ksiazki, tzn. Twierdzi Pereira, a jednak Requiem, w ktorej tez pojawiaja sie zagadkowe postacie i nigdy nie poznamy prawdy o nich (gdyz jest ona przeslonieta poprzez szereg naszych watpliwosci i watpliwosci autora, ktory poprzez te watpliwoci zajmuje 1 miesce w opowiadanej historii)- prawda jest praktycznie niepoznawalna- przy czym wszystko jest splecione wezlem gordyjskim, zalezne od siebie (watki/postacie), tak jak to ma miejsce u Sebalda czy u Bolano.
Brainy i Brochu, specjalna prosba, wlaczcie sie,prosze do tej dykusji, gdyz wierze, ze macie cos interesujacego do powiedzenia na zadany temat, a dzieki Wam ten watek moze sie znacznie ozywic.

[wiksadyba1]

itek1 napisał:


> Wazny punkt styczny Sebalda i Bolano (tu mam na mysli IMO zdecydowanie
najlepsz
> a ksiazke Bolano, ktora czytalem (sposrod 3 wydanych w pl)-ciekawy jestem
Twoje
> j ich oceny (moja ocena to 1- Odlegla gwiazda; 2- dlugo, dlugo nic; 3-
Chilijsk
> i nokturn & Monsieur Pain)- Odlegla gwiazda- tkwi on w sposobie opisu ich
bohat
> erow, gdyz przezywamy fascynacje tymi ludzmi (w kazdym razie ja ja przezywam)
c
> hyba w analogiczny sposob, w jaki IMO przyzywaja ja autorzy tych opowiesci-
tut
> aj doskonale jest pokazana zmiana zainteresowania, od zainteresowania czyms
nie
> znanym, ale juz frapujacym/niepokojacym do czegos bardziej znanego (bat nigdy
i
> ch nie poznamy i zawsze beda nierozwiklana zagadka dla nas/autorow), co
wywoluj
> e obsesje- obsesyjnosc tej prozy jest wlasnie pociagajaca i podobna (wspolna)-

> Alberto Riuz-Tagle/Carlos Wieder moglby byc bohaterem Sebalda (nie wiem czy
odw
> rotnie, czy bohaterowie Sebalda interesowaliby by Bolano (chyba nie, gdyz on
za
> jmuje sie raczej tymi, ktorzy wzbudzaja w nim jakis wstret- stad oczywiscie
jes
> t bardziej okrutny w ich opisie- zgadzam sie, z ta okrutnoscia prozy Bolano)
+
> osobistosc opisu (sa to w istocie zakamuflowane autobiografie- w pewnym
momenic
> e wazniejszy jest narrator niz osoba, ktora on opisuje) + drobiazgowosc opisu
(
> fenomenalne opisy szczegolow, ktore pod ich piorem nabieraja znaczen).


Tak, ale z drugiej strony - łatwo też wskazać zasadnicze różnice. Sposób
spojrzenia Sebalda jest bardziej, można by powiedzieć, abstrakcyjny, czy
metafizyczny; skupiony na takich zagadnieniach jak czas, czy pamięć w ogóle.
Bolano skupia się w stosunkowo większym stopniu na psychofizycznym aspekcie
dezintegracji bohaterów, ergo jest bardziej (na tle Sebalda!) naturalistyczny.
Do tego - co ważniejsze - w zasadzie obca Sebaldowi fascynacja złem,
nikczemnością, zbrodnią. Carlos Wieder to - w szerokim sensie - osobowość z
gatunku Stawrogina, Swidrygajłowa, czy - z drugiej strony - Vidala z "O
bohaterach i grobach". Nie porównuję Bolano aż do Dostojewskiego, ale trzeba
przyznać - i to jest dla mnie jego wielki plus- że mało kto dziś konstruuje
tak "demonicznych" i "zagmatwanych" bohaterów. U wszystkich dominuje rys
paranoiczny, raczej nieobecny u Sebalda (obłęd bohaterów Sebalda jest
bardziej "subtelny", milczący, wręcz "katatoniczny":). Do tego wyraźny, chociaż
(ogromny +) bez morałów i jednoznacznej oceny, aspekt polityczny, wszystkich
jego książek, które znam.

Jeśli chodzi o mój ranking Bolano, to nie widzę skrajnych różnic między jego
ksiażkami. Zgadam się z Tobą, że "Gwiazda daleka" jest najlepsza, ale "Nokturn"
nie aż tak wiele gorszy imho. Stosunkowo najsłabszy "Monsieur Pain" - nie to że
zły, bo imo dobry:), ale pomimo, że widać już własny styl a przede wszystkim
odrębną tematykę autora, zbyt oczywiste jeszcze są konkretne wpływy literackie,
czy to surrealizmu, czy to Kafki...

[itek1]

Zgadzam sie z tym co piszesz prawie w calosci.
Jedyne z czym mam problem to to, ze wydaje mnie sie, ze watek polityczny stale jest obecny takze u Sebalda ( czasem w bezposredni sposob jest podany vide historia rodziny Paula Bereytera, a zawsze polityka rzutuje na psychike i decyzje bohaterow tych opowiesci (zreszta w obydwu przypadkach brak jest jednoznacznej oceny ich postepowania) i ich losy (podobnie jest u Bolano)).
I jeszcze jedno: moze istnieje rowniez fascynacja zlem Sebalda ujawiajaca sie w opisie wplywu tego zla na zycie zwyklych ludzi- 'niszace wszystko z wyjatkiem wspomnien'?

[broch]

Dla mnie Bolano nie ma nic wspolnego z Sebaldem. Tzn mozna znalezc podobienstwa,
ale mozna rowniez znalezc podobienstwa do prozy Dumasa.
Rowniez Celine nie bardzo pasuje (do Bolano). Sadze ze Bolano jest po prostu
"obowiazkowym" pisarzem iberoamerykanskim mlodszego pokolenia. Tzn po znanej
wszystkim fali musza byc przeciez rownie dobrzy mlodsi pisarze. Do tej grupy
mozna dodac rowniez Padille (za opowiadania) czy Piglie. Przy czym zbior
opowiadan "Assumed name" tego ostatniego polecam milosnikom Arlta (zwlaszcza to
jedno opowiadanie) :))

Sadze ze ciekawszy (niz Bolano) jest wspominany wyzej Mutis, choc to relatywnie
starsze pokolenie (wychwalany przez Marqueza).
Moja kolejnosc wymienionych:
Mutis
Piglia
Bolano, Padilla

[stella25b]

Ja akurat czytalam "Austerlitz" i nie wiem jak Sebald brzmi w innych jezykach
ale akurat po niemiecku, uzywa niesamowicie dlugich zadan, wrecz niekonczacych
sie. To sie niesamowicie czyta. Poza tym temat tej ksiazki, czyli wspomnienia
maja takze dziwna konstrukcje, one jak gdyby wynikaja z terazniejszosci. To
wplywa wlasnie na atmosfere tej ksiazki. Mnie sie bardzo podobala.

[ash3]

A może umówimy się na Sebalda jako l. obowiązkową? To by mnie zmotywowało do
skończenia "Austerlitz" (po ang.)...

[stella25b]

ash3 napisała:

> A może umówimy się na Sebalda jako l. obowiązkową? To by mnie zmotywowało do
> skończenia "Austerlitz" (po ang.)...


Jestem za.

[chihiro2]

To prawda, tez czytalam po niemiecku. Trudno nawet przerwac lektura przez tak
dlugie zdania. Atmosfera jest fantastyczna, mnie akurat Sebald przypomina nieco
Zweiga "Die Welt von gestern", ale nie potrafie wytlumaczyc dlaczego...

[wiksadyba1]

"Emigranci", czy jak to na polski przetłumaczono "Wyjechali" to wybitna
książka, nie mam żadnych wątpliwości. Jeden z ostatnich (jak dotąd, nie
twierdzę, że w ogóle:) pisarzy, którzy stawiali sobie tak wysokie wymagania i
jeżeli chodzi o "ciężar gatunkowy" literatury (i potrafili im sprostać:) i
jeden z ostatnich, którzy do takiego stopnia wnieśli coś nowego, jeżeli chodzi
o formę, czy technikę narracji (w tym przypadku co prawda bardzo obficie
korzystając z klasyki literatury "awangardowej", czy "eksperymentalnej" XX
wieku). Rzecz jednocześnie w duchu Kafki, Nabokova, Pereca, Prousta, poezji
Paula Celana.

Wyżej jednak cenię nietłumaczone dotąd (poza fragmentami "Lit. na
Świecie") "Pierścienie Saturna". Jeżeli "Wyjechali" w czymś mnie trochę
rozczarowuje to paradoksalnie w tym, co się wydaje głównym atutem książki.
Chodzi tu jakby o połączenie kwestii losów środkowo-europejskich Żydów w XX
wieku z bardziej abstrakcyjnie postawionymi problemami wykorzenienia i
jednoczesnej tłumionej, ale obecnej i niszczycielskiej tęsknoty za bezpowrotnie
utraconą przeszłością. Na pewnym pułapie rzecz wydaje mi się jednocześnie zbyt
abstrakcyjna, żeby bardziej szczegółowo "opracować" konkretny problem
historyczny i zbyt zdeterminowana historycznie, żeby rozwiniąć w pełni całą
siłę abstrakcyjnych rozważań. "Pierścienie..." - z pozoru rzecz bardziej
luźna, "improwizacyjna" - są bardziej zróżnicowane tematycznie, bogatsze i tu
chyba objawia się cała moc metafizyki Selalda.

[daria13]

A mi w niedzielę sprzątneli Sebalda sprzed nosa w ostatniej minucie aukcji na
Allegro. Byłam niepocieszona i nada jestem:(
P:)

[nienietoperz]

Jak juz pisalem wyzej, 'Pierscienie Saturna' sa ksiazka niewatpliwie bardziej
uniwersalna, o wiekszym rozmachu i zasiegu tematycznym. 'Emigranci' dopadli
mnie po prostu mocno osobiscie, glownie przez miejsca. W obu przypadkach
fascynujace jest to, do jakiego stopnia narracja dokumentalna placze sie z
fikcja - patrz pol-jawne odwolania do Nabokowa czy sparafrazowane cytaty
otwioerajace rozdzialy. Czekam teraz na okazje dopadniecia 'Austerlitz'.

W kwestii Bolano: czytalem 'Nokturn chilijski' i ... nic. Splynelo jak woda w
rynnie, zadnego efektu, zadnych wzruszen. Moze zle trafilem z czasem lub z
konkretna lektura, w kazdym razie maestro B. poczeka teraz na swoja kolejke
pewnie pare miesiecy.

Uklony,
NN

[daria13]

A ja Gwiazdę odległą połknęłam za szybko, zbyt łapczywie i wiązałam z nią zbyt
duże oczekiwania, bo też nie poruszyła we mnie żadnych strun. To bez wątpienia
bardzo dobra proza, mam jeszcze w pamięci pochwały Casassa, ale na mnie ta
powieść zdecydowanie nie wywarła takiego wrażenia, jak się tego spodziewałam.
Może powinnam poświęcić jej więcej czasu, może wrócić raz jeszcze, ale chwilowo
nie mam takiej możliwości, za duża kolejka innych książek.
P:)

[sutekh1]

w radiu "dwójka" matywiecki i ktoś jeszcze , już nie pamiętam , znecali się nad
ostatnią książka Bolano, chyba "gwiazda daleka", uważając ją za dno i pytali
złowieszczo: czym tu się zachwycać, i co Bolano ma niby w sobie takiego
wyjątkowego?
zdeprecjonowali ksiumszkę równo, rzeczywiście jak na to radyjko to wyjątkowo
poszło na be wobec bolano, chyba niedobrze się stało że te akurat rzeczy
wyszły na pierwszy ogień w polszcze..

Przekład

[ash3]

Jutro premiera przekładu kolejnej ksiązki Sebalda!
www.polskieradio.pl/dwojka/dwojkapoleca/artykul16052.html
Cieszę się! Kto przeczyta?

[chihiro2]

U mnie stoi na polce po niemiecku, ukochany poleca od miesiecy, a ja
nie moge sie zdecydowac...

[nienietoperz]

Czytalem wersje angielska. Jak zwykle u Sebalda piekna ksiazka, choc nie tak
doskonala jak `Pierscienie Saturna' i nie tak osobiscie mnie dotykajaca jak
'Emigranci'. Przeczytac na pewno warto.