madohora Re: Pawłowice 04.02.22, 18:34 GMINA PAWŁOWICE REALIZUJE DUŻY PROJEKT WYMIANY OŚWIETLENIA ULICZNEGO - Radio Katowice - 04.02.2022 Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 21.05.22, 20:31 Pawłowice (niem. Pawlowitz) – wieś położona w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim, siedziba gminy Pawłowice. Jest to jedna z najludniejszych (trzecia po Kozach i Koziegłowach) wsi Polski. Powierzchnia sołectwa wynosi 18,05 km², a liczba ludności 9641, co daje gęstość zaludnienia równą 534 osoby na km². Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 21.05.22, 20:32 Wieś znajduje się na skrzyżowaniu trzech ważnych dróg: DK81 prowadzącej z Katowic przez Żory w kierunku Ustronia, DW933 prowadzącej z Chrzanowa przez Pszczynę i Wodzisław Śląski w kierunku Raciborza oraz DW938 łączącej Pawłowice i Cieszyn. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 21.05.22, 20:40 Nazwa miejscowości pochodzi od Pawła, jej założyciela w XIII wieku. Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w 1281 jako Pawlowicz. Miejscowa parafia św. Jana Chrzciciela powstała w 1293. Pawłowice wymieniono też w szeregu wsi położonych w okolicy Żor i Wodzisławia (ville circa Zary et Wladislaviam) w zlatynizownej formie Paulowitz. W dokumencie sprzedaży dóbr pszczyńskich wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 roku wieś została wymieniona jako Pawlowicze[4]. Wsią komorną pozostawała do końca XVI wieku, po czym została nabyta przez rodzinę Pawłowskich (z której pochodził m.in. biskup ołomuniecki Stanislav Pavlovský). W 1596 powstał pierwszy gotycki kościół murowany. Od początku XVIII w. do połowy XIX w. Pawłowice należały do niemieckiego rodu Gusnarów. A w połowie XIX wieku do 1945 r. właścicielami Pawłowic był pochodzący z Niemiec ród Reitzensteinów, ale wieś jednak była w większości zamieszkała przez ludność polską. W plebiscycie w 1921 r. 74% mieszkańców Pawłowic głosowało za przyłączeniem do Polski. W 1922 r. wieś Pawłowice została przyłączona do Polski i znajdowała się w województwie śląskim. W latach 1939-1945 po ataku na Polskę i kampanii wrześniowej Pawłowice były okupowane przez Niemców[2]. Ostatnim właścicielem pawłowickiego majątku był baron Karol Egon von Reitzenstein, który opuścił Pawłowice w 1945 roku tuż przed wkroczeniem wojsk radzieckich. Po wojnie dobra Reitzensteinów przeszły na własność państwa. W styczniu 1945 r. przez Pawłowice przeszedł tzw. marsz śmierci z obozów KL Auschwitz w Oświęcimiu na stację kolejową do Wodzisławia Śląskiego[5]. A Pawłowice zostały wyzwolone spod okupacji niemieckiej na przełomie stycznia i lutego 1945. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego. W roku 2010 Rada Gminy Pawłowice otrzymała Nagrodę im. Karola Miarki Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 21.05.22, 20:41 Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w miejscowości znajdują się następujące obiekty zabytkowe[7]: kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela z 1596 r. (nr rej.: 455/65 z 14.12.1965) ruina pałacu z zachowanymi piwnicami oraz park krajobrazowy z XVIII wieku w granicach dawnego założenia parkowego (nr rej.: A/175/08 z 7.02.1966) Poza formalnie ustanowionymi zabytkami wartość historyczną prezentują także inne obiekty: mleczarnia w Starych Pawłowicach z 1924 r. słup graniczny i kamienie graniczne znajdujące się na trasie rowerowej z Pawłowic do Strumienia (grobla stanowiąca do 1920 r., kiedy to w życie wszedł traktat wersalski, granicę pomiędzy Cesarstwem Niemieckim a Austro-Węgrami). Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 21.05.22, 20:43 Stanisław Pawłowski z Pawłowic, cz. Stanislav Pavlovský (ur. ok. 1545, zm. 2 czerwca 1598) – szlachcic i duchowny katolicki śląskiego pochodzenia, biskup ołomuniecki w latach 1579–1598. Urodził się w Pawłowicach na ziemi pszczyńskiej. W 1569 został kanonikiem w Ołomuńcu, studiował w Rzymie w Collegium Germanicum. W 1573 został kanonikiem we Wrocławiu, a w 1575 proboszczem kapituły w Brnie, a w 1577 scholastykiem kapituły ołomunieckiej[3]. Biskupem ołomunieckim został w 1579, w czasach gdy morawska szlachta zdominowana była przez protestantów. W 1581 zakupił frydeckie państwo stanowe wraz z dobrami misteckimi, gdzie usunął luterańskich pastorów. Z powodu protestów szlachty śląskiej w 1584 odsprzedał frydecką część dóbr za 28 000 złotych Bartłomiejowi Bruntalskiemu z Wierzbna[4]. W 1587 uczestniczył w delegacji habsburskiej na sejm elekcyjny w Polsce, jak również w kilku następnych misjach dyplomatycznych do Polski[5]. Zmarł w 1598 roku w Ołomuńcu. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 21.05.22, 21:32 Kościół św. Jana Chrzciciela – rzymskokatolicki kościół parafialny w Pawłowicach w powiecie pszczyńskim. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 21.05.22, 21:32 Przypuszcza się, że pierwszy drewniany kościół został wybudowany między XIII a XIV wiekiem. Według niektórych historyków sztuki rozebrano go w 1611 roku i przeniesiono do Golasowic, gdzie spłonął w 1974 roku. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 21.05.22, 21:36 Nazwa Pawłowice jest przykładem nazwy patronimicznej (odojcowskiej), można się domyślać, że pochodzi od imienia założyciela lub właściciela – Pawła. Nazwy takie powstawały w czasach feudalnych, w związku z nadaniem majątku ziemskiego przez władcę i składają się z dwóch członów: imienia, nazwiska, funkcji patrona (np. biskup) i przyrostka -ice/wice. Paweł był więc prawdopodobnie pierwotnym posiadaczem a zarazem założycielem osady, jego chrześcijańskie imię wskazuje na pochodzenie i czasy po przyjęciu chrześcijaństwa. W dokumentach dotyczących Pawłowic, wytworzonych od XIII do XX wieku, kiedy to Pawłowice wraz z całym Śląskiem przechodziły z rąk polskich, w czeskie, austriackie i pruskie, spotykamy inne nazwy miejscowości, np.: Pawlowicze, Paulowitz, Pawlowycze, Paulosdorf, Pawlowitz. Ta ostatnia była używana w dokumentach i na pieczęciach w czasach pruskich oraz Cesarstwa Niemieckiego, po wybuchu II wojny światowej i wcieleniu Pawłowic do III Rzeszy, aż do 1945 roku. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 14:37 Na przełomie XII i XIII wieku wraz z powstaniem Pawłowic założono parafię i wzniesiono pierwszy drewniany kościół na „występie, niedaleko kotliny, przy kryskowym krzyżu”, który służył parafianom do czasu budowy pierwszego kościoła murowanego w 1596 roku. W 1305 roku Pawłowice płaciły dziesięcinę na rzecz biskupstwa wrocławskiego z obszaru 40 łanów (ok. 660 ha). Kolejne wzmianki o Pawłowicach pochodzą z zapisu z 1412 roku dokonanego przez księcia opawsko-raciborskiego Jana na rzecz żony Heleny. Sołtysem wsi był Jakub, którego syn Błażej w 1425 roku zapisał się na Uniwersytet w Krakowie. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 14:41 Stanisław Pawłowski senior w 1566 roku, w sędziwym wieku 82 lat, wraz z synem Walentym wziął udział w uroczystości złożenia przysięgi na wierność Karolowi Promnitzowi, władcy ziemi pszczyńskiej, ich nazwiska umieszczono w spisie osób stanu szlacheckiego biorących udział w tej ceremonii. Spośród dzieci Stanisława do największych dostojeństw doszedł jego imiennik, urodzony w Pawłowicach. Kasper Niesiecki w swoim herbarzu z uznaniem wyrażał się o tym utytułowanym człowieku, który: [...] wydał do druku Peregrynacyą Zdenka Lwa z Rozmitala po łacinie. Ten wychowawszy się w Wiedniu, a potem zasłużywszy się u dworu cesarskiego do tej infuły przyszedł, którą przykładnem życiem i pasterską żarliwością ozdobił [...], posłował od Rudolfa II cesarza do Polski. Jest jego także Oracyja w druku, którą miał do stanów koronnych na elekcję nowego króla w Warszawie zgromadzonych. W 1579 roku kapituła ołomuniecka wybrała go jednogłośnie biskupem w ciężkich dla Kościoła katolickiego czasach reformacji i kontrreformacji. Posłował do Polski w latach 1587 i 1595, o czym wspominają polskie herbarze. Trasy biskupich podróży przebiegały czasem przez rodzinne strony, co stwarzało okazję do odwiedzin ojca i rodzeństwa. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 14:45 Prawdopodobnie z XII wieku pochodziła pierwsza siedziba pańska, usytuowana na Folwarku Dolskim (Dolnym, o którym jeszcze dziś mówi się „Dulski”), położonym bardzo malowniczo wśród lasu i stawków, na wschód od drogi na Golasowice. W latach wojny trzydziestoletniej (1618–1648) Pawłowscy wznieśli tam nową rezydencję o cechach warowni, przebudowaną po stuleciach w spichlerz, zachowany przynajmniej do lat trzydziestych XX wieku. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 14:48 W roku 1589 Walenty, inicjator budowy kościoła wykupił od braci cały majątek. Po jego śmierci w roku 1600 Pawłowice przejął najstarszy brat Jan, który zmarł w 1610. W latach 1610–1630 właścicielem wsi był syn Jana, Piotr (posiadający także Bzie), który spłacił trzem braciom i trzem siostrom ich części. Piotr i Wacław nie mieli męskich następców. Ostatni potomek rycerza Stanisława Pawłowskiego po mieczu – Wacław Jerzy Pawłowski zmarł w 1676 roku. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 14:51 Gusnarowie byli starym górnośląskim rodem, wywodzącym się z Komorna niedaleko Koźla. Na Górnym Śląsku byli notowani w źródłach od początku XVI wieku. Od miejscowości Folwark (pod Rybnikiem lub Żorami?) używali zamiennie nazwiska Folwertski. Znakiem herbowym Gusnarów było półtora krzyża srebrnego na błękitnym polu, w klejnocie – pół kozła białego, labry błękitno-srebrne. Herb Gusnarów był herbem tzw. uszczerbionym. Według Herbarza Pszczyńskiego pierwszy Gusnar – Jan (Hans) przybył na Górny Śląsk w 1514 roku i kupił Świerklany, które znajdowały się w rękach rodziny aż do 1632 roku. W państwie pszczyńskim w 1700 roku Gusnarowie weszli w posiadanie Bzia, a w 1752 Pawłowic, które posiadali do roku 1850. Przedstawiciele tego rodu pełnili liczne urzędy. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 14:55 Równolegle z powiększaniem majątku szła budowa nowej siedziby – pięknego pałacu w Pawłowicach, wokół którego Gusnar chciał założyć wielki park oraz wybudować nowe budynki gospodarcze – jednym słowem, zmodernizować cały majątek, którego zabudowania pamiętały zapewne najdawniejszych Pawłowskich. Budowa pałacu ruszyła wiosną 1788 roku, a w 1789 została ukończona. Pałac był piętrowy, na rzucie prostokąta, kryty mansardowym dachem, stwarzał wrażenie przytulności i powiązanej z krajobrazem prostoty. Historycy sztuki określają styl pałacu jako barokowy bądź też rzadziej, rokokowy. Wokół pałacu powstało założenie parkowe, w modnym angielskim stylu, początkowo mógł to być prawdopodobnie tylko zarys, bo za czas ostatecznego założenia parku przyjmuje się rok 1809. Budowa pałacu podnosiła prestiż właściciela i wsi, ale też stała się powodem zwiększenia obowiązków poddanych – chłopi pawłowiccy odrabiali swoje pańszczyźniane dniówki na placu budowy. Postępujące w wielkim tempie prace, rosnące koszty, a w końcu śmierć córki, musiały przysparzać Gusnarowi sporo zmartwień i przyczynić się do jego nagłej śmierci w 1790 roku, w wieku 40 lat, poprzedzonej na krótko przedtem paraliżem. Jak napisał Fryderyk Leopold von Reitzeinstein, „krótko po wprowadzeniu się do nowego domu na wieży kościelnej znowu smutno biły dzwony”. Na barki młodej wdowy i dziesięcioletniego, jedynego syna Ferdynanda spadł wielki ciężar. Młody dziedzic uczęszczał do gimnazjum w Strzelcach, następnie studiował prawo. Po powrocie ze studiów, pełnoletni już i przygotowany do samodzielnego zarządzania Ferdynand, przejął rodzinny majątek. W Pniówku na północno-wschodnim skraju swoich ziem założył nowy folwark, który od jego imienia nazwano Folwarkiem Ferdynanda (Ferdinandshof). Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 14:57 Życie osobiste nie układało się jednak Gusnarowi tak szczęśliwie, gdyż przy pierwszym porodzie zmarła mu żona, zaś w 1789 roku, w wieku 15 lat córeczka Karolina. Karol Gusnar był już wtedy żonaty z Franciszką Twardówną, która w roku 1780 urodziła mu syna Ferdynanda Franciszka.] W 1812 roku 32-letni Ferdynand von Gusnar ożenił się z Józefą von Kalinowski, która urodziła mu dwie córki: Matyldę Józefinę (1813–1839) oraz Bertę. Jako pierwsza za mąż wyszła młodsza Berta – za kapitana w stanie spoczynku, zwierzchnika krajowego, Karola von Lippa, który w 1841 roku odkupił od swego teścia Bzie Górne (Obergoldmannsdorf) na poczet części spadkowej żony Berty. W 1836 roku w pałacu odbyło się drugie wesele, Matylda poślubiła Fryderyka Wilhelma Freiherra (wolny pan/baron) von Reitzensteina, związując tym samym losy tej czysto niemieckiej rodziny z Bawarii z dziejami Pawłowic na następne ponad sto lat. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:06 W czasie wojen napoleońskich w latach 1807–1809 w okolicach stacjonowały wojska francuskie. W 1811 roku przez ziemię pszczyńską przetoczył się bunt chłopów pańszczyźnianych zwany zburzką lub zmową tworkowską, kiedy to chłopi z Pielgrzymowic (pod wodzą Maćka Kiełkowskiego), z Jastrzębia Górnego i Bzia, do których początkowo nieśmiało dołączyli pawłowiczanie, napadli na dwór Ferdynanda Gusnara, rozsiedli się po komnatach, kazali częstować tytoniem, a dziedzic musiał osobiście nabijać im fajki i po rękach całować. Zburzkę stłumiło pruskie wojsko, okolicznych chłopów ukarano chłostą (20 do 60 uderzeń). Według danych z 1830 roku w Pawłowicach mieszkało około 90 rodzin chłopskich, na dziale Gusnara było 35 zagród, na ruseckim 17, a zamkowym 36. W całej wsi było około sto chat, kościół, szkoła, pałac, dwa młyny wodne, urząd celny, cztery folwarki. Na 742 mieszkańców, dwunastu było wyznania ewangelickiego, ośmiu mojżeszowego, reszta była katolikami. W 1844 roku notowano dodatkowo gorzelnię, królewski urząd celny, domów było 95, a mieszkańców 1083. W latach 1845–1848 przez Śląsk przeszła niszcząca fala tyfusu głodowego, wywołana przez ulewne deszcze i nieurodzaje w kolejnych latach. W Pawłowicach wymierały całe rodziny, prawie połowa domów opustoszała, w najgorszym 1848 roku zmarło 133 mieszkańców (dla porównania w 1846 – 33 osoby). W roku 1850, zgodnie z ostatnią wolą Ferdynarda von Gusnara, dobra Pawłowice i Pielgrzymowice otrzymał jeden z jego pięciorga wnuków, Ferdynand von Reitzeinstein. Na czas jego życia przypadła jedna z największych reform gospodarczych w dziejach Europy – uwłaszczenie chłopów przeprowadzone ostatecznie w 1852 roku. W imieniu małoletniego jeszcze wtedy dziedzica przeprowadził je jego opiekun prawny – ojciec Fryderyk. Mieszkańcy Pawłowic nie czekali bezczynnie na uwłaszczenie. Już w 1821 roku prosili o wyznaczenie komisarza dla zniesienia pańszczyzny, jednak trudności ustawowe spowodowały, że dopiero 2 marca 1850 roku ogłoszono ustawę o likwidacji stosunków między dworem a chłopami. Uwłaszczenie objęło chłopów siodłaków, zagrodników, chałupników i wolnych chałupników. Dokumenty uwłaszczeniowe znajdują się w archiwum państwowym w Pszczynie. W 1862 roku, po ukończeniu studiów uniwersyteckich w Bonn, młody dziedzic Ferdynand von Reitzeinstein powrócił na stałe do Pawłowic i poświęcił się sprawom majątku, który w 1868 został powiększony o Bzie Górne odkupione od zięcia ostat niego Gusnara, a wuja Ferdynanda, Karola von Lippa. W 1864 roku Ferdynand poślubił hrabiankę Paulinę Kustosch von Zubry i Lipka z Jenszkowic koło Pragi (1842– 1927), doczekali się ośmiorga dzieci. W 1864 roku większość pawłowiczan żyła z uprawy roli, z wyjątkiem jednego kupca, czterech szewców, dwóch krawców, trzech kołodziejów, dwóch kowali, jednego piekarza, jednego rzeźnika, jednego handlarza zboża i teru (rodzaj smaru) oraz dwóch karczmarzy. Na lata 1892–1899 przypadł okres pierwszych wierceń w celu odnalezienia pokładów węgla kamiennego, które dały pomyślne rezultaty. W 1895 roku, dzięki staraniom dziedzica, w Pawłowicach rozpoczął praktykę pierwszy stacjonarny lekarz, dr Szymon Scheja, który uruchomił domową aptekę i zatrudniał akuszerkę. Drugim lekarzem w dziejach Pawłowic był Roman Pitio, który objął tu posadę w 1946 roku. W 1905 roku po śmierci Ferdynanda von Reitzensteina majątek ziemski Pawłowice– Pielgrzymowice–Bzie Górne został podzielony: Pawłowice z pałacem i Bzie Górne otrzymał najstarszy syn Jan Paweł Ferdynand (Hans), Pielgrzymowice Karol Adolf Walenty. Trzeci syn, Ferdynand Karol, wybrał karierę wojskową. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:16 W 1916 roku z inicjatywy baronowej Elżbiety von Reitzeinstein do Pawłowic przybyły pierwsze siostry służebniczki. Lata 1917 i 1918 były bardzo nieurodzajne, szalała drożyzna, dzieci szkolne musiały obrywać liście z drzew i krzewów na przerób na paszę dla koni wojskowych – zebrały około dwustu kilogramów. Zimą temperatura spadła poniżej 27 stopni Celsjusza, zmarzła większość ziemniaków w kopcach, z powodu braku paszy sprzedano znaczną część bydła. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:18 W 1918 roku u Barczyńskiego odbył się kolejny odczyt z obrazami świetlnymi o łodziach podwodnych i przedstawienie Napad Rosjan na Prusy Wschodnie, tym razem również przybyło wielu mieszkańców, jednak zbiórka kolejnej pożyczki dała słabe rezultaty. Pawłowiczanie wyglądali „powstającej z martwych” Polski.Na frontach Wielkiej Wojny, zarówno we Francji, jak i Rosji, walcząc o obcą sprawę poległo 35 mężczyzn, co stanowiło trzy procent mieszkańców, a sześć procent mężczyzn. Rodzina Reitzeinsteinów wysłała na wojnę aż siedmiu swoich członków, służyli wszyscy jako oficerowie kawalerii, z wojny wrócili z krzyżami żelaznymi, o czym napisał w szkolnej kronice nauczyciel Heda, jednak ich sprawa została przegrana. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:22 W 1925 roku na parceli podarowanej przez barona Jana rozpoczęto budowę klasztoru Sióstr Służebniczek Najświętszej Marii Panny, którą ukończono w 1926 roku. W tym samym roku władze gminy podjęły pierwsze kroki w celu budowy sieci elektrycznej. Według danych Spisu Powszechnego przeprowadzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w 1931 roku we wsi mieszkało 1545 osób, w tym 43 w wieku ponad 70 lat, jednak ani jedna osoba nie miała ponad 90 lat. W latach 1931–1935 urodziło się 109 mężczyzn, 91 kobiet, zmarło 46 mężczyzn i 57 kobiet. Najczęściej spotykanymi imionami męskimi były: Józef, Alojzy, Jan, Franciszek, Paweł (ponad 20), żeńskimi: Maria (44), Gertruda (25), Anna (22), Franciszka, Zofia, Elżbieta (13–17). W 1936 roku we wsi stało 168 budynków (nie licząc dworskich), najstarsze pochodziły sprzed 1850 roku, 57 z nich pokrytych było jeszcze słomą, 150 miało drewniane podłogi, pozostałe, przeważnie klepisko, rzadziej podłogi z cegły. Piece chlebowe znajdowały się w 132 domach, a elektryczne oświetlenie w 110; na 139 studni 25 miało żelazne pompy, zwane we wsi „plompami”. Wśród mieszkańców zawsze przeważali katolicy, ewangelików było 50, w tym urodzonych w Pawłowicach 20. Pozostali pochodzili z Golasowic, Studzionki i okolic Cieszyna. We wsi mieszkało 21 osób ułomnych i kalek. W latach trzydziestych w Pawłowicach była liczna grupa pracowników umysłowych: naczelnik i pracownik Urzędu Okręgowego, drogomistrz z Wydziału Powiatowego w Pszczynie, badacz mięsa, dróżnik (latem), proboszcz, lekarz, technik dentystyczny, 2 położne, 6 sióstr zakonnych, 6 pracowników umysłowych mleczarni, sekretarz Urzędu Gminnego, 5 nauczycieli, 5 policjantów. Handel we wsi prowadziły 4 składy nawozów sztucznych, płodów rolnych, opału i materiałów budowlanych, 5 sklepów kolonialnych, 3 piekarnie, 2 domokrążców; działały 3 restauracje (gospody). Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:27 Pawłowice w latach II Rzeczypospolitej przeżywały swój rozkwit w każdej dziedzinie życia gospodarczego i społecznego, we wsi działały różne instytucje zaspokajające życiowe potrzeby mieszkańców, choć nie brakowało biedy, powszechnie odczuwano stopniową poprawę warunków życia. Mogły o tym świadczyć takie zjawiska jak wzrost czytelnictwa, wykształcenia, coraz częstsze wyjazdy w celach wypoczynkowych, rozrywkowych, aktywizacja organizacji kulturalno-oświatowych, kościelnych itp. Powszechnie modernizowano uprawę roli, znacznemu polepszeniu uległy warunki mieszkaniowe, podnoszono higienę i poziom zdrowotny. Wieś integrowała się w czasie chętnie organizowanych uroczystości państwowych i religijnych. W sierpniu 1939 roku pawłowiccy rolnicy otrzymali nakaz stawienia się przed Wojskową Komisją Poborową z końmi i wiele z nich zostało zarekwirowanych – dotyczyło to również koni dworskich, wśród których były konie ras szlachetnych i zarodowe. W ostatnią niedzielę sierpnia baron Jan von Reitzeinstein, największy hodowca bydła w okolicy, otrzymał przekazany przez pawłowickich policjantów nakaz władz powiatowych przymusowej ewakuacji bydła rasowego z Bzia i Pawłowic (kilkadziesiąt krów zarodowych, elitarnych, jednego buhaja zarodowego) trasą Pszczyna – Oświęcim – Kraków. Celem była próba ochrony wartościowych zwierząt przed skutkami ewentualnych działań wojennych. Po wielu perypetiach stado, które dotarło aż pod Kraków, prawie nie naruszone wróciło do swych obór w połowie września. 24 sierpnia rano w Polsce rozpoczęto tajną mobilizację kartkową, która objęła 77% stanu Wojska Polskiego. Na czwartek 31 sierpnia prezydent Ignacy Mościcki zarządził powszechną mobilizację na całym terytorium Rzeczypospolitej, wzywając do służby oficerów, podchorążych, podoficerów, szeregowców oraz rezerwistów do 40 roku życia. W Pawłowicach, podobnie jak w całej Polsce, ludzie gromadzili się pod obwieszczeniami, sklepami, kościołem. „A więc wojna” – powtarzano. „A może jednak Hitler się cofnie” – mówili inni. Zmobilizowani mężczyźni żegnali się z rodzinami, w sklepach kupowano tzw. zapas wojenny od dawna zalecany przez władze (mąka, kasze, cukier, konserwy, smalec, groch, fasola, ziemniaki, kawa zbożowa, pomidory w butelkach, jarzyny świeże, mleko, nafta, zapałki itp.). Była piękna pogoda, sady i ogrody pełne owoców i kwiatów. Dzieci szykowały się na rozpoczęcie nowego roku szkolnego (który władze odroczyły na czas zależny od rozwoju wypadków). 1 września 1939 roku około południa do Pawłowic wkroczyły pierwsze oddziały Wehrmachtu. O wybuchu wojny wielu mieszkańców dowiedziało się podczas porannej mszy – był pierwszy piątek miesiąca. Odgłosy walk i huk detonacji mostów wysadzanych przez cofające się Wojsko Polskie było słychać od rana. Ostatni pociąg z Jastrzębia przez Pawłowice odjechał o godz. 10.30. Po przegranej wojnie obronnej nastał ciężki czas okupacji. Śląsk wcielono do III Rzeszy, rozpoczęły się prześladowania i masowy terror. Zakazano używania języka polskiego, w kościele odprawiono ostatnie nabożeństwa w ojczystym języku. Po wprowadzeniu systemu niemieckiej listy narodowościowej (Deutsche Volksliste), mężczyzn I, II i III grupy wcielano do Wehrmachtu. Polacy o obcą sprawę znowu musieli walczyć na wszystkich frontach II wojny światowej. Wielu z nich zginęło lub przepadło na zawsze w radzieckiej niewoli. Niektórym udało się przedostać do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Do domu nie powrócił żaden z pięciu pawłowickich policjantów, stanowiących pełną obsadę komisariatu. Zmobilizowani na wojnę, otrzymali rozkaz osłaniania ewakuacji Starostwa Powiatowego w Pszczynie. Po napaści ZSRR na Polskę 17 września 1939, dostali się do radzieckiej niewoli, osadzeni w obozie w Ostaszkowie, zamordowani zostali w Twerze i pogrzebani w Miednoje. Byli ofiarami zbrodni katyńskiej. Do Pawłowic przybyli niemieccy urzędnicy i nauczyciele. W zgnębionych mieszkańcach rodził się bunt, w konspiracji tworzono Związek Walki Zbrojnej, przekształcony w 1942 roku w Armię Krajową. W dawnym budynku służby granicznej Niemcy założyli posterunek żandarmerii. Z jego piwnic słychać było krzyki bitych więźniów. Na terenie wsi zastrzelono przynajmniej dziewięć osób, w obozach koncentracyjnych zginęło ośmiu mieszkańców, syn znanego rzeźbiarza, Rajmund Folek został zgilotynowany w Berlinie. Wielu młodych wywieziono na roboty przymusowe do Niemiec, dwie Polki uratowała przed wywózką baronowa Marianna Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:34 Walenty Pawłowski (zm. 1600), właściciel Pawłowic, inicjator i budowniczy pierwszego kościoła murowanego w Pawłowicach Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 09.06.22, 16:53 Po zakończeni II wojny światowej zorganizowaniem powojennej szkoły zajął się dawny kierownik szkoły Piotr Wojtek, który więziony przez Niemców szczęśliwie przeżył wojnę. Zajęcia szkolne rozpoczęto 30 kwietnia 1945 roku, a uczęszczało na nie 117 dzieci. Nie przyjęto do szkoły tych uczniów, których rodzice posiadali I i II grupę niemieckiej listy narodowościowej. Dzieci uczyły się w dwóch budynkach po byłej szkole katolickiej i szkole ewangelickiej. Nauczyciele mieli zajęcia raz w jednym, raz w drugim budynku, więc aby w czasie przerwy zdążyć na lekcje, poruszali się na rowerach. Po wielu latach pracy, w 1953 roku władze komunistyczne usunęły ze stanowiska kierownika szkoły Piotra Wojtka. Powodem usunięcia był zakaz pełnienia funkcji organisty w miejscowym kościele, na co on nie chciał się zgodzić. Pogarszające się warunki nauki sprawiły, że mieszkańcy w 1959 roku podjęli decyzję o budowie nowej szkoły. Z inicjatywy kierownika szkoły, Mariana Patera, powołano Komitet Budowy Szkoły. Mieszkańcy zadeklarowali własny wkład w wysokości po 500 złotych na rodzinę. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 09.06.22, 17:29 Przydrożny krzyż kapliczkowy z 1878 roku, z figurą Matki Boskiej Bolesnej, fundator Gmina Krzyżowska, krzyż do 1992 roku stał w centrum wsi przy restauracji Bajka (ul. Szkolna) Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 09.06.22, 18:02 W latach 1963–1974 trwała budowa działającej do dziś Kopalni Węgla Kamiennego Pniówek, przemianowanej na KWK XXX-lecia PRL. W 1974 roku, w święto św. Barbary na powierzchnię wydobyto pierwszą tonę węgla. Maszynę wyciągową uruchomił I sekretarz KC PZPR, Edward Gierek, który przybył na uroczystość razem z premierem Piotrem Jaroszewiczem i w „jubileuszowym roku XXX-lecia naszej socjalistycznej ojczyzny” (wpis Gierka w księdze pamiątkowej) nadał kopalni imię XXX-lecia PRL. W 1977 roku, wbrew woli mieszkańców, decyzją administracyjną Pniówek przyłączono do Jastrzębia-Zdroju, a Pawłowice zostały pozbawione dotychczasowych wpływów z działalności kopalni. Długotrwałe starania o powrót Pniówka do Pawłowic, których ostatnim etapem było referendum w 1991 roku, zakończyły się powodzeniem. Większość mieszkańców opowiedziała się za powrotem Pniówka do gminy Pawłowice. Rok wcześniej swoją dawną nazwę odzyskała również KWK Pniówek, która jest największym zakładem pracy w okolicy, jej zasoby węgla szacuje się do około 2050 roku. Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:36 Ferdynand von Reitzeinstein, spadkobierca Gusnara, za jego czasów przeprowadzono w Pawłowicach uwłaszczenie chłopów (1852), przyczynił się do budowy linii kolejowej Orzesze – Żory w 1884 i zorganizowania opieki zdrowotnej w Pawłowicach w 1895 roku Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:38 Józef Pisarek (1882–1972), rolnik, społecznik, działacz plebiscytowy, po 1922 roku organizator i członek polskich władz administracyjnych, inicjator utworzenia Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Pawłowicach, jej wieloletni prezes, poseł na sejm V kadencji (od 1938) przerwanej przez wybuch II wojny światowej Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:40 Kościół parafialny pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela z 1596 roku (ul. Zjednoczenia 52) Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:43 Park krajobrazowy z ok. 1809 roku (fragment) w granicach dawnego założenia parkowego (ul. Zjednoczenia) Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:47 Mleczarnia, dawna siedziba Spółdzielni Mleczarskiej, wybudowana w 1930 roku (ul. Zjednoczenia 69) Odpowiedz Link
madohora Re: Pawłowice 22.05.22, 15:49 Pomnik Chrystusa Króla z 1938 roku, wykonany przez pawłowickiego rzeźbiarza Jana Seretę (przed budynkiem mleczarni) Odpowiedz Link
