Zebrzydowice

[madohora]

W roku 1640 występuje już wyraźny podział na Zebrzydowice Dolne i Górne. W XVII wieku na krótko miejscowość była w posiadaniu rodziny Marklwskich. Od roku 1732 właścicielami Zebrzydowic została rodzina de Mattencloit W tym czasie odbudowano we wsi kościół, przebudowano miejscowy zamek na barokowy pałac, wokół którego urządzono park. Ostatni z rodziny Mattencloit, Emeryk, roztrwonił dobra tak, że pod koniec XIX wieku, po jego śmierci, jego żona została zmuszona w 1888 roku do sprzedania Zebrzydowic za 50.000 reńskich rodzinie Laryszów. Znaczny rozwój miejscowości datuje się na drugą połowę XIX wieku, po
wybudowaniu w latach 1848-1855 kolei wiedeńskiej na odcinku Bogumin-Dziedzice. W Zebrzydowicach kolej przebiegała w tym czasie w zupełnie innym miejscu - najpierw
nasypem w pobliżu szkoły, a dalej długim na 570 m wiaduktem w pobliże "Morskiego
Oka". Wiadukt ten miał w najwyższym miejscu 19 m wysokości. Jego utrzymanie było
kosztowne, dlatego z niego zrezygnowano i poprowadzono linię kolejową okrężnie.
Miało to miejsce w 1877 roku. W 1891 roku wybudowano drugi tor. Wszystkie te prace
dały zatrudnienie miejscowej ludności i spowodowały szybki rozwój wsi.

[madohora]

Do końca pierwszej wojny światowej Zebrzydowice należały do zaboru austriackiego, a od czasu ustalenia granic po tej wojnie stały się miejscowością graniczną. Zostały też odłączone od swojego miasta powiatowego, jakim był Frysztat, i przyłączone do powiatu cieszyńskiego. Częsć wsi, taka jak dzielnice: Mizerów, Czarny Las i Granice znalazły się po stronie czeskiej. Zebrzydowice nie posiadały też żadnego połączenia z Cieszynem, gdyż dotychczasowa linia kolejowa z Frysztatu do Cieszyna pozostała także po stronie czeskiej. Linia kolejowa z Zebrzydowic do Cieszyna została wybudowana dopiero w latach 1932-1934. Wyzwolenie wsi spod okupacji hitlerowskiej nastąpiło dość późno i etapami, gdyż 20 kwietnia 1945 roku front zatrzymał się na linii rzeki Piotrówka zaś całkowite wyzwolenie nastąpiło dopiero 2 maja, kiedy to Niemcy zostali wypchnięci do Frysztatu. Zebrzydowice Dolne i Górne połączono w jedną miejscowość 17 czerwca 1950 roku. W czasie reformy administracji państwa w 1975 roku Zebrzydowice pozostawiono w województwie katowickim, odcinając je tym samym od naturalnych więzi kulturowych i historycznych z Cieszynem. Od tego też czasu stały się
siedzibą gminy, w której skład wchodzą wioski: Marklowice Górne, Kończyce Małe i Kaczyce.

[madohora]

KOŚCIÓŁ P.W. WNIEBOWZIĘCIA NAJŚWIĘTSZFJ MARll PANNY

Zebrzydowicki kościół drewniany pod koniec XVI wieku, podobnie jak inne kościoły na Śląsku
Cieszyńskim, został zagarnięty przez protestantów. Nie wiadomo z jakich przyczyn kościół drewniany w roku 1616 staraniem protestanta Prokopa został zastąpiony niby to murowanym, lecz w rzeczywistości pozostał w dalszym ciągu kościołem drewnianym. Tylko prezbiterium było murowane, mury zaś wyprowadzone były tylko do połowy i to bez dachu i wszelkiego naktycia pozostawiono na łasce losu. W takim też stanie został zwrócony katolikom 5 kwietnia 1954 roku. Według protokołu powizytacyjnego z roku 1679 kościół był nadal nie dokończony i niekonsekrowany, chociaż ze względu na pierwotny kościół drewniany pamiątkę poświęcenia zwykło się obchodzić w pierwszą niedzielę po Sw. Jadwidze, bo kościół był pod tym wezwaniem przed zagarnięciem go przez protestantów. W takim stanie kościół pozostał do roku 1751, kiedy to uległ spaleniu. Budowę istniejącego kościoła rozpoczęto w roku 1774, a ukończono w 1776. Konsekracja kościoła odbyła się dnia 25 sierpnia 1776 roku przez wrocławskiego biskupa, Rlipa Gotharda Schafgostscha. Nieco później, bo w 1798 roku została
wybudowana istniejąca fara. W wieżę kościoła uderzył piorun i zniszczył ją 7 lipca 1831
roku. Odbudowano ją i podwyższono w roku 1855. Kościół, w zasadzie w nie zmienionym stanie, przebywał od tego czasu do ostatniej wojny, kiedy to został znacznie uszkodzony. Szkody jednak szybko naprawiono. Dopiero w czasie remontu w roku 1970 ówczesny proboszcz, Stanisław Dyrda, zdecydował się na usunięcie z kościoła zabytkowych ołtarzy bocznych, organów i baldachimu znad ambony. W 1990 roku usunięto z kościoła ołtarz główny. Kościół wybudowany jest w stylu późnego baroku i orientowany. Prezbiterium
jest dwuprzęsłowe, trójbocznie zamknięte, z lewej strony prezbiterium zakrystia z emporą
na piętrze. Nawa kościoła trójprzęsłowa, szersza i wyższa od prezbiterium. Z południowej
strony kaplica zwana Kisielowską. Pod kaplicą niedostępna krypta z trumnami. W kaplicy ustawiono chrzcielnicę z barokową rzeźbą Sw. Jana Chrzciciela udzielającego chrztu Chrystusowi. W prezbiterium w oknach 2 witraże według projektu prof. Adama Bunscha
z Krakowa, wykonane przez Krakowski Zakład Witraży Żeleńskiego w 1963 roku. Z zachodniej strony kościoła - występująca ryzalitem wieża z kruchtą przyziemną i lokalnościami nie wyodrębnionymi w bryle kościoła. Schody w wieży drewniane. Na wieży 3 dzwony z roku 1961, a to: "Sw. Barbara" - o wadze 440 kg, "Sw. Józef - o wadze 180 kg i ..Matka Boska Nieustającej Pomocy" - o wadze 220 kg. W tyle kościoła dwie figury, a to: z prawej Sw. Katarzyna - z 1958 roku, wykonana przez rzeźbiarza Mańkę z Pawłowic, a z lewej Sw. Barbara - z 1964 roku, wykonana przez rzeźbiarza Seretę, także z Pawłowic Śl. W miejscu dawnego ołtarza głównego na ścianie obraz z roku 1884, wykonany przez malarza Ignacego Bergera z Nowego Jiczyna, przedstawiający Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny. Z lewej strony nawy późnobarokowa ambona z połowy XVIII wieku, z płaskorzeźbami ojców kościoła Sw. Augustyna, Sw. Grzegorza i Sw. Ambrożego. Wewnątrz kościoła znajdują się 2 płyty nagrobne i 4 epitafia.

[madohora]

[madohora]

PŁYTA NAGROBNA JERZEGO USZKI

Umieszczona w lewej ścianie prezbiterium przedstawia jedyny w całej okazałości zachowany przykład renesansowej rzeźby na Śląsku Cieszyńskim. Płyta przedstawia stojącą postać rycerza wkomponowaną w półokrągło zamkniętą niszę. Całość wsunięta jest w obramowanie pilastrowe i zamknięta prostym zwieńczeniem, opierającym się o płytę zawierającą napis. Wymiary płyty: 180 x 80 an, a wymiar całego nagrobka: 330 x 141 ano Rycerz ubrany jest w zbroję z naramiennikami, hełmem oraz nagolennikami. W chwili obecnej postać rycerza nie posiada tak zwanego woreczka krokowego, który został usunięty w czasach po II wojnie, nie wiadomo na czyje polecenie. Tekst umieszczony na płycie brzmi: Leta Pane 1572 w sabotu przed zwistowani Panny Maryje umrze jest urożeny a stateczny rytiż Pan Liszka z Niemieckiej Lutynie a na Zebrzydowicach podessly sudzi KniŻestvi (Kanclerstwi) Tessinskieho skrzeczestnou smrt svietem rozden jest. Wiadomo zatem, że jest to nagrobek ówczesnego właściciela Zebrzydowic Jerzego Liszki.
--
MADOHORA FORUM NIKISZOWIEC

[madohora]

Na placu przykościelnym umieszczone są figury Sw. Antoniego, Sw. Jana Nepomucena i bł. Jana Sarkandra oraz pomnik ofiar I wojny światowej z marmurową tablicą, na której wyryto nazwiska ludzi, którzy zginęli w latach 1914-1918.

[madohora]

Pierwotny budynek był budynkiem gotyckim. W XVI wieku był w posiadaniu rodziny Liszków. W 1598 roku wzmiankowany jako twierdza Zebrzydowice. W 1563 roku wzmiankowany jako dwór. Zamek został gruntownie przekształcony w 1760 roku dla ówczesnego właściciela Jana Chrzciciela, barona de Mattencloit W XIX wieku powiększono go o skrzydło boczne. W czasie II wojny zniszczony całkowicie pożarem. Odbudowany w latach 1961-1963. Obecny zamek zwrócony jest frontem na północny zachód. Budynek jest piętrowy, częściowo podpiwniczony. Piwnice sklepione kolebkowo. Pierwotnie był prostokątny, a obecnie na rzucie litery "L", poprzez dobudowanie w 1970 roku sali widowiskowej ze wschodniej strony. Pałac na zewnątrz częściowo oskarpowany a narożniki piętra są zaokrąglone. Okna prostokątne, z ozdobnymi gzymsami na piętrze. Ściana frontowa ośmioboczna, z nieznacznym dwuosiowym ryzalitem w pośrodku i zaakcentowanymi przęsłami skrajnymi. Wejście zamknięte łukiem segmentowym. Ryzalit przewyższa nieznacznie elewację; na piętrze zwieńczony trójkątnym
przyczółkiem. W przyczółku tarcza z herbami rodziny de Mattencklit i rodziny von Bees,
z napisem dotyczącym fundatorów i datą 1760. Wokół pałacu był dawniej piękny park, z którego pozostały resztki drzewostanu lip, dębów i kasztanów.
--
MADOHORA FORUM NIKISZOWIEC

[madohora]

[madohora]

[madohora]

***

[madohora]

***

[madohora]

***

[madohora]

***

[madohora]

[madohora]

*

[madohora]

[madohora]

ZEBRZYDOWICE (www.zebrzydowice.net)

[madohora]

ZEBRZYDOWICE. SPORT I TURYSTYKA - www.zebrzydowice.pl

[madohora]

ZEBRZYDOWICE SZKOŁA OK. 1936

[madohora]

ZEBRZYDOWICE KOŚCIÓŁ OK. 1936

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

***

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pewne dziewczę z Zebrzydowic
Pojechało do Katowic
Zabawić się chciało
Pieniędzy nie miało
I nie wyszło z tego nic

[madohora]

[madohora]