Mój drogi panie pora na grzybobranie

[madohora1]

Ach mój drogi panie
Przyszła pora na grzybobranie
Zbierałam z nim rydze
A teraz się wstydzę

[madohora1]

Grzyby (Fungi T. L. Jahn & F. F. Jahn ex R. T. Moore) – królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).
Istnienie grzybów zaobserwowano we wszystkich strefach klimatycznych, przede wszystkim na lądach, rzadziej w wodach.Do tej pory opisano ok. 120 tysięcy gatunków grzybów. Szacuje się, że co roku charakteryzuje się średnio 1700 nowych gatunków grzybów. Korzystając z danych uzyskanych z obszarów, na których rozpoznano większość organizmów żywych, przypuszcza się, że istnieje ok. 1,5 miliona gatunków grzybów (5 razy więcej niż roślin nasiennych).

[madohora1]

[madohora1]

Ze względu na ograniczone zdolności ruchu, typ wzrostu i odmienność morfologiczną od zwierząt, w tradycyjnych podziałach uwzględniających tylko dwie domeny świata ożywionego (systemy Arystotelesa, Linneusza i in.), grzyby zaliczane były do roślin, np. do niewydzielanej we współczesnych systemach grupy plechowców. W świadomości potocznej tak jest nadal. Także w uproszczonych wykazach, mających zastosowanie praktyczne (np. listach gatunków chronionych), grzyby bywają łączone z roślinami. Podobnie w programach nauczania nauka o grzybach (mykologia) bywa włączana do botaniki, a ogół grzybów zasiedlających dane środowisko bywa nazywany florą lub - od jakiegoś czasu - mikoflorą.

Obecnie taki status jest uważany za niewłaściwy. Grzyby są uznawane za jedną z linii rozwojowych w obrębie supergrupy Opisthokonta (jednej z sześciu, na które podzielono jądrowce), do której zalicza się także m.in. zwierzęta. Poświadczeniem wspólnego pochodzenia grzybów, zwierząt i wiciowców kołnierzykowych są pewne cechy anatomiczne i biochemiczne (obecność wici umieszczonej na tylnym biegunie komórki, obecność chityny, glikogenu i in.) Z kolei pewne cechy niegdyś uważane za łączące grzyby z roślinami (np. obecność celulozy) obecne są jedynie u lęgniowców, które współcześnie odłączone zostały od grzybów i ulokowane w obrębie supergrupy siostrzanej dla roślin - Chromalveolata. Większość cech wspólnych dla całej supergrupy występuje u skoczkowców. Prawdopodobnie jest to takson parafiletyczny - jednokomórkowi i posiadający wici kuzyni grzybów wielokomórkowych. Zaliczani czasem do (pod-)królestwa Protista

[madohora1]

[madohora1]

W zasadzie grzyby to wielokomórkowe lub komórczakowe organizmy cudzożywne (głównie osmotroficzne), niezdolne do aktywnego ruchu, o ścianach komórkowych zbudowanych z chityny. W definicji tej są jednak pewne nieścisłości. Prymitywne grzyby wielokomórkowe wytwarzają zdolne do ruchu, jednokomórkowe, uwicione zarodniki pływkowe, mają też niekiedy bliskich, jednokomórkowych kuzynów. Ponadto do grzybów zaliczano dawniej także śluzowce, będące zdolnymi do ruchu ameboidalnego komórczakami, oraz lęgniowce Oomycetes - organizmy o trybie życia typowo grzybowym, ale o ścianie komórkowej zbudowanej z celulozy i zaliczane obecnie grupy Stramenopiles.

[madohora1]

[madohora1]

Ze względu na sposób odżywiania wśród grzybów wyróżnia się:
saprofity (rozkładają martwe szczątki),
pasożyty (pasożytują na roślinach i zwierzętach),
symbionty (żyją w symbiozie z organizmami autotroficznymi, np. helotyzm i mikoryza).

[madohora1]

[madohora1]

Grzyby rozmnażają się:

wegetatywnie
przez podział
pączkowanie
fragmentacje plechy
płciowo
izogamia
anizogamia
oogamia
gametangiogamia
somatogamia
przez zarodniki
ruchliwie (zoospory)
nieruchliwie (aplanospory)
endospory - zarodniki workowe ⇒ (askospory), zarodniki sporangialne
egzospory - konidia, zarodniki podstawkowe ⇒ (bazydiospory)

[madohora1]

[madohora1]

Z punktu widzenia laika (tj. nie-biologa) daje się zaobserwować następujące (nieformalne!) grupy grzybów:
grzyby kapeluszowe - czyli makroskopowi przedstawiciele podstawczaków np. pieczarkowate, drobnołuszczakowate, borowiki i workowców np. smardz, trufla.
grzyby jadalne - czyli wybrane gatunki grzybów kapeluszowych, uznane za smaczne, a przynajmniej nietrujące. Ponadto "jadalne" są też drożdże i niektóre gatunki pleśni związane z produkcją serów.
grzyby trujące - grzyby, zwłaszcza kapeluszowe zawierające substancje trujące w ilości toksycznej dla człowieka np. muchomor sromotnikowy.
pleśnie - czyli organizmy w postaci drobnego, zwykle włóknistego nalotu pojawiające się na różnych "materiałach biologicznych". Są to zazwyczaj przedstawiciele Zygomycota lub Deuteromycota
grzyby pasożytnicze - przedstawiciele wszystkich taksonów grzybowych pasożytujący na innych organizmach, w szczególności kręgowcach i roślinach naczyniowych (bo to łatwo zauważyć).
grzyby wodne - rozpowszechniona grupa organizmów, występująca w wodach słodkich, zasolonych, w wodach bieżących i stojących w szerokim zakresie warunków fizycznych, chemicznych i biologicznych.

[madohora1]

[madohora1]

Grzyby jako jedyne organizmy mają zdolność do rozkładu ligniny oraz mają duże znaczenie przy rozkładzie celulozy. Są reducentami - ostatnim ogniwem w łańcuchu pokarmowym. Pozwala to na poprawny obieg materii w przyrodzie. Bez nich większość ekosystemów lądowych pokryłaby gruba warstwa nierozłożonych liści czy gałęzi, a zawarte w nich związki nie wróciłyby do ekosystemu, aby stać się ponownie dostępnymi dla rosnących organizmów. Duże znaczenie w przyrodzie mają porosty jako pionierzy w zasiedlaniu niegościnnych siedlisk, jak skały czy piasek. Są one także wyznacznikiem czystości powietrza na danym terenie. Grzyby z wieloma roślinami tworzą mikoryzę - szacuje się, że od grzybów mikoryzowych zależy sprawne działanie około 90% roślin. Pewne gatunki grzybów są wykorzystywane w produkcji żywności. Niektóre z nich są przyczyną jej rozkładu, prowadząc do skażenia jej szkodliwymi dla ludzi toksynami. Inne, takie jak Penicillium, są wykorzystywane do produkcji leków. Grzyby jadalne konserwuje się np. przez suszenie, marynowanie, kiszenie i zamrażanie.

[madohora1]

[madohora]

Zwyczaj zbierania grzybów nieodzownie wiąże się z prawem do korzystania z lasu. Zbieranie możliwe jest jeżeli:

las jest własnością prywatną zbierającego,
zbierającemu przysługuje taki serwitut (w przeszłości dwór udostępniał ludności wiejskiej drewno, runo leśne, grzyby czy chrust),
las należy do przestrzeni publicznej (w Polsce obecnie większość lasów stanowi własność Skarbu Państwa zarządzaną przez Lasy Państwowe i każdy może w nich zbierać grzyby).

[madohora]

gwiazdosz kwiatuszkowaty (Geastrum floriforme)

[madohora]

fotoforum.gazeta.pl/photo/0/wa/qa/uuil/MkieCoIkmrU84ETWrX.jpg" border="0" alt="https://fotoforum.gazeta.pl/photo/0/wa/qa/uuil/MkieCoIkmrU84ETWrX.jpgfotoforum.gazeta.pl/photo/0/wa/qa/uuil/MkieCoIkmrU84ETWrX.jpg">

[madohora]

Grzybowi wszędzie dobrze.

[madohora]

Tyle to pomoże, co umarłemu grzyb.

[madohora]

ŚWIEŻE SMARDZE

Przposobiwszy smardze podług ugutuy je w rądelku z kawałkiem mała, solą i rosolem, a potem doday
dobrą garść siekaney pietruszki, tartey bulki i muszkateluwego kwiatu.

[madohora]

Grzyby (Fungi Juss.) R. T. Moore ? królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego, takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).

[madohora]

grzyby drapieżne. Wyłapują ze swojego otoczenia zwierzęta (bezkręgowce), które są ich ofiarami. W tym celu wykształciły specjalne wypustki chwytne (Sommerstorffia spinosa), strzępki ze ssawkami (Zoopage phanera), lepkie sieci. Grzyby drapieżne należą do Zoopagales i Deuteromycetes

[madohora]

[madohora]

grzyby pasożytnicze:
endopasożyty ? rozwijają się wewnątrz komórek, w jamie ciała żywiciela lub w jego przewodzie pokarmowym
ektopasożyty ? rozwijają się np. na jajach płazińców

[madohora]

Pasożytem zwierząt jest m.in:

maczużnik bojowy (Cordyceps militaris), pasożyt owadów.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

immunologiczne brak trucizn, ale występuje reakcja immunologiczna gąska zielonka, krowiak podwinięty, lejkówka biaława

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Zupa grzybowa ? zupa na wywarze mięsno-warzywnym lub warzywnym z dodatkiem grzybów, także suszonych, w ilości nadającej potrawie grzybowy smak. Zupę grzybową można przyrządzać z grzybów różnorodnych gatunkowo bądź tego samego gatunku (zupa pieczarkowa, borowikowa, kurkowa). W kuchni polskiej podaje się ją najczęściej z kluskami lub makaronem, często z dodatkiem śmietany.

[madohora]

. Wincenta Zawadzka w swojej Kucharce litewskiej (pierwsze wydanie 1854) podaje przepis na bezmięsną zupę z suszonych borowików. Zaleca podawać ją z makaronem, kluskami zaparzanymi albo gęstą drobną kaszką, z dodatkiem koperku lub zielonej pietruszki. Jako odmianę proponuje tę samą zupę z dodatkiem wywaru z buraków oraz dużą ilością śmietany, ale podawaną z poszatkowanymi grzybami bądź podsmażanymi pierożkami grzybowymi

[madohora]

Uszka z grzybami są tradycyjnym daniem wigilijnym podawanym w Polsce, często wraz z czerwonym barszczem (zob. wigilijny barszcz z uszkami). W kuchni Żydów polskich uszka zwane kreplech podawane z czerwonym zakwaszanym barszczem są tradycyjną potrawą podczas święta Sukkot, przypadającym między wrześniem a październikiem]

[madohora]

farsz mięsny ? gotuje się najpierw mięso (zazwyczaj karkówkę) w bulionie wołowym wraz z dodatkiem liścia bobkowego, ziela angielskiego, marchewki, pietruszki (korzeń). Po zgotowaniu, mięso mieli się, a następnie dodaje do niego surowe jajko, smażoną na maśle cebulę, pieprz (można dodać też czosnku) i całość miesza do powstania jednolitej masy;

[madohora]

[madohora]

Mama kura do córki kury:
- Gdzie jest twój mąż?
- Poszedł do lasu na kurki
- A to dziwkarz!

[madohora]

Co dwa grzyby to nie jeden

[madohora]

[madohora]

Lista stanowi zestawienie gatunków grzybów objętych ścisłą i częściową ochroną gatunkową w Polsce. Zestawienie obejmuje gatunki chronione na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów. Nazwy naukowe i systematyka według Index Fungorum (różnią się od przyjętych w rozporządzeniu)

[madohora]

gąskowate (Tricholomataceae)

[madohora]

dwupierścieniak cesarski (Catathelasma imperiale)

[madohora]

wilgotnica czapeczkowata (Hygrocybe calyptriformis)

[madohora]

gwiazdosz szorstki (Geastrum campestre)

[madohora]

kolcownicowate (Bankeraceae)

[madohora]

kolczakówka piekąca (Hydnellum peckii)

[madohora]

kolczakówka pomarańczowa (Hydnellum aurantiacum)

[madohora]

poroblaszek żółtoczerwony (Phylloporus rhodoxanthus)

[madohora]

kruchaweczka Psathyrella maculata

[madohora]

kruchaweczka meduzogłowa (Psathyrella caput-medusae)

[madohora]

ozorkowate (Fistulinaceae)

ozorek dębowy (Fistulina hepatica)

[madohora]

buławka spłaszczona (Clavariadelphus ligula)

[madohora]

Podgrzybek brunatny

[madohora]

[madohora]

Coprinellus micaceus, jako czernidłak błyszczący (Coprinus micaceus)

[madohora]

gołąbek grynszpanowy (Russula aeruginea)

[madohora]

gołąbek wyborny, gołąbek jadalny (Russula vesca)

Grzyby jadalne

[madohora1]

Grzyby jadalne – grzyby o różnej przynależności systematycznej produkujące jadalne owocniki, które po odpowiednim przyrządzeniu, nie powodują u człowieka żadnych dolegliwości. W większości zbierane tylko ze stanu dzikiego, tylko nieliczne są uprawiane (pieczarki, boczniaki).
Grzyby zawierają niewiele substancji odżywczych, ale cenione są ze względu na ich własności smakowe. Spożywa się je bezpośrednio (duszone, smażone, gotowane w postaci zupy) lub marynowane. Można je także suszyć i solić. Nawet jadalne gatunki grzybów, nieodpowiednio lub zbyt długo przechowywane, mogą być szkodliwe, to samo dotyczy zbyt starych lub "robaczywych" (opanowanych przez larwy owadów) owocników.
Potrawy przyrządzane z wykorzystaniem grzybów jadalnych:
zupa grzybowa (np. krem z borowików)
sos grzybowy
sałatka grzybowa
grzyby marynowane
grzyby kiszone
uszka
krokiety grzybowe
pierogi
Grzyby jadalne niejednokrotnie łatwo jest pomylić z bardzo podobnymi grzybami niejadalnymi lub wręcz trującymi (często śmiertelnie!), toteż należy się nauczyć dobrze je rozpoznawać, w czym pomocne są liczne opracowania wydawane w formie atlasów.
Do najbardziej cenionych i popularnych grzybów jadalnych należą: borowiki, podgrzybki i koźlarze, rydze, pieprzniki, czubajki, gąski i opieńki, a także rosnące pod ziemią trufle. Nie wolno zbierać grzybów chronionych prawnie (zobacz: grzyby chronione).
Między różnymi kręgami kulturowymi występują różnice w uznawaniu grzybów za jadalne. Pewne społeczeństwa (np. z Europy Południowej i Wschodniej, Chin) są określane jako mykofiliczne, podczas gdy inne (np. z Europy Zachodniej) jako mykofobiczne[1]. W kulturach mykofobicznych jedzone są jedynie nieliczne gatunki grzybów, często przede wszystkim pochodzące z uprawy. W pewnych kuchniach regionalnych stosowane są sposoby na neutralizowanie trujących właściwości niektórych gatunków. W związku z tym gatunki uznane za trujące w jednym kraju, są wykorzystywane w innych (np. piestrzenica kasztanowata we współczesnej kuchni polskiej jest uważana za trującą, podczas gdy po odpowiedniej obróbce stosowana jest w niektórych krajach Europy Wschodniej i Ameryki[1]).
Wśród rosnących w Polsce ok. 5 tysięcy gatunków grzybów owocnikowych jest bardzo wiele gatunków grzybów nadających się do spożycia. W praktyce jednak zbierane są tylko nieliczne gatunki, te o największych wartościach smakowych i znane rzeszom grzybiarzy. Wiele grzybów jest jadalnych, ale nie mają praktycznej wartości, gdyż albo są niesmaczne, albo bardzo małe, czy też występują bardzo rzadko. U niektórych gatunków jadalne są tylko młode owocniki. Niektóre grzyby jadalne są dopiero po ugotowaniu lub usmażeniu, w stanie surowym są trujące.

[madohora1]

[madohora1]

Publikowane przez różnych autorów listy gatunków jadalnych mogą się różnić w zależności od celów (popularne listy o charakterze poradnikowym mogą nie zawierać gatunków chronionych, rzadkich, łatwych do pomylenia lub jadalnych tylko po specjalnej obróbce, podczas gdy listy specjalistyczne mogą zawierać również gatunki jadalne tylko warunkowo, trujące w typowym użyciu), kompletności danych czy wręcz preferencji autorów. Wiele gatunków jadalnych w pewnych społeczeństwach jest uznane za niejadalne w innych. Niektóre listy mogą zawierać również gatunki, które są spożywane w celach medycznych lub odurzających – nierzadko trujące. Oprócz list poradnikowych lub specjalistycznych mogą również istnieć listy publikowane przez władze, np. Ministerstwo Zdrowia.

[madohora1]

[madohora1]

Załącznik do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2008 r. w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych oraz środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz.U. 2008 nr 218 poz. 1399) zawiera grzyby zarówno rosnące dziko na terenie Polski, jak i uprawiane lub importowane:
borowik szlachetny (prawdziwek wszystkie odmiany) (Boletus edulis Bull ex Fr.)
koźlarz babka (wszystkie odmiany) (Leccinum scabrum (Bull) S. F. Gray.)
koźlarz grabowy (Leccinum griseum (Quel.) Sing.)
koźlarz czerwony (wszystkie odmiany) (Leccinum aurantiacum (Bull.) S. F. Gray)
maślak pstry (Suillus variegatus (Swartz) O. Kuntze)
maślak sitarz (Suillus bovinus (L. ex Fr.) O. Kuntze)
maślak ziarnisty (Suillus granulatus (L.) O. Kuntze)
maślak zwyczajny (Suillus luteus (L.) S. F. Gray)
maślak żółty (Suillus grevillei (Klotzsch) Sing. Klotzsch)
piaskowiec kasztanowaty (Gyroporus castaneus (Bull.) Quel)
piaskowiec modrzak (Gyroporus cyanescens (Bull.) Quel)
podgrzybek brunatny (Xerocomus badius (Fr.) Kuhn ex Gilb)
podgrzybek zajączek (Xerocomus subtomentosus (L.) Quel)
podgrzybek złotawy (Xerocomus chrysenteron (Bull.) Quel)
czubajka kania (Macrolepiota procera (Soop.) Sing)
gąska zielonka (Tricholoma flavovirens (Pers.) Lund ex Nannf)
kolczak obłączasty (Hydnum repandum L.)
lejkowiec dęty (Craterellus cornucopioides (L.) Pers)
lejkówka wonna (Clitocybe odora (Bull.) Kummer)
mleczaj rydz (Lactarius deliciosus Fr)
mleczaj smaczny (Lactarius volemus Fr)
opieńki (Armillaria mellea sensu lato (Vahl. in. Fl. Dan.) P. Karst., syn. Armillaria (Fr.: Fr) Staude, syn. Armillaria mellea comple, tylko młode owocniki)
pieczarka dwuzarodnikowa (Agaricus bisporus (Lange) Sing. Imbach, z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)
pieczarka lśniąca (Agaricus silvaticus Schaeff., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)
pieczarka ogrodowa (Agaricus hortensis (Cooke) Pil., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)
pieczarka polna (Agaricus campestris (L.) Fr., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)
pieczarka szlachetna (Agaricus bitorquis (Quel) Sacc., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)
pieczarka zaroślowa (Agaricus silvicola (Vitt.) Sacc., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały)
pieprznik jadalny (kurka) (Cantharellus cibarius Fr)
płachetka kołpakowa (Rozites caperata (Pers. ex Fr.) P. Karst)
twardzioszek przydrożny (Marasmius oreades (Bolt.) Fr)
boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus (Jacq.) Kummer)
twardziak (Shii-take) (Lentinus edodes (Berck.) Singer, syn. Lentinula edodes (Berk.), Pegler)
łuskwiak nameko (Pholiota nameko (T. Ito) S. Ito et Imai syn. Collybia nameko T. Ito Pholiota gultinosa Kawam. Kuehneromyces nameko (t. Ito) S. Ito)
łuszczak zmienny (Kuehneromyces mutabilis (Schaff.) Sing. Et Smith syn. Pholiota mutabilis (Fr.) Kummer, pochodzący wyłącznie z uprawy)
pochwiak pochwiasty (Volvariella volvacea (Bull. Ex Fr.) Sing. Syn. Volvaria volvacea (Bull.) Sacc)
trufla letnia (Tuber aestivum Vitt)
trufla zimowa (Tuber brumale Pico & Vitt)
trufla czarnozarodnikowa (Tuber melanosporum Vitt)
trzęsak morszczynowaty (Tremella fuciformis Berk.)
ucho bzowe (Hirneola auricula-judae (Bull. ex St. Amans) Berk. Syn. Auricularia auricula-judae (Bull.) West. Auricularia auricula (L. ex Hooker) Underwood)
uszak gęstowłosy, „grzyby mun” (Auricularia polytricha (Mont.) Sacc. Syn. Hirneola polytricha Mont.

[madohora1]

[madohora1]

W polskim środowisku zbieraczy grzybów funkcjonuje dłuższa lista gatunków grzybów jadalnych, zgodna z publikacją Barbary Gumińskiej i Władysława Wojewody
naziemek owczy, jako bielaczek owczy (Albatrellus ovinus)
naziemek pozrastany, jako bielaczek pozrastany (Albatrellus confluens)
boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus)
borowik brzozowy (Boletus betulicosa)
borowik ceglastopory (Boletus erythropus)
borowik czerwonawy, jako podgrzybek czerwonawy (Xerocomus rubellus)
borowik kasztanowy, jako podgrzybek brunatny (Xerocomus badius)
borowik omglony (Boletus pulverulentus)
borowik płowy (Boletus impolitus)
borowik przyczepkowy (Boletus appendiculatus)
borowik sosnowy (Boletus pinicola)
borowik szlachetny (Boletus edulis)
borowik usiatkowany (Boletus reticulatus)
borowik zajęczy, jako podgrzybek zajączek (Xerocomus subtomentosus)
borowik złotawy, jako podgrzybek złotawy (Xerocomus chrysenteron)
buławka obcięta (Clavariadelphus truncatus)
Coprinellus micaceus, jako czernidłak błyszczący (Coprinus micaceus)
czasznica olbrzymia, jako purchawica olbrzymia (Langermannia gigantea)
czubajka kania (Macrolepiota procera)
długotrzonka popielata (Macroscyphus macropus)
dwupierścieniak cesarski (Catathelasma imperiale)
dzieżka pomarańczowa (Aleuria aurantia)
galaretek kolczasty (Pseudohydnum gelatinosum)
gałęziak groniasty (Ramaria botrytis)
gąska niekształtna (Tricholoma portentosum)
gąska zielonka (Tricholoma flavovirens)
gąsówka dwubarwna (Lepista saeva)
gąsówka naga (Lepista nuda)
gołąbek błotny (Russula paludosa)
gołąbek cukrówka (Russula alutacea)
gołąbek grynszpanowy (Russula aeruginea)
gołąbek wyborny, gołąbek jadalny (Russula vesca)
gołąbek jasnożółty (Russula flava)
gołąbek kunowy (Russula mustelina)
gołąbek lazurowy (Russula azurea)
gołąbek modrożółty (Russula cyanoxantha)
gołąbek oliwkowy (Russula olivacea)
gołąbek płowiejący (Russula decolorans)
gołąbek podpalany (Russula adusta)
gołąbek różowotrzonowy (Russula roseipes)
gołąbek słodkawy (Russula integra)
gołąbek smaczny (Russula delica)
gołąbek śliczny (Russula rosacea)
gołąbek widlasty (Russula heterophyla)
gołąbek winnoczerwony (Russula vinosa)
gołąbek winny (Russula xerampelina)
gołąbek zielonawy (Russula virescens)
gołąbek złotawy (Russula aurata)
goździeniec gliniasty (Clavaria argillacea)
goździeńczyk grzebieniasty (Clavaria cristata)
goździeńczyk pomarszczony (Clavulina rugosa)
goździeńczyk popielaty (Clavaria cinerea)
grzybiec purpurowozarodnikowy (Porphyrellus porphyrosporus)
klejek lepki (Gomphidius rutilus)
klejówka świerkowa, jako klejówka kleista (Gomphidius glutinosus)
kolczak obłączasty (Hydnum repandum)
kopułek łąkowy (Camarophyllus pratensis)
kopułek śnieżny (Camarophyllus niveus)
koźlarz babka (Leccinum scabrum)
koźlarz białawy (Leccinum holopus)
koźlarz czerwony (Leccinum aurantiacum)
koźlarz dębowy (Leccinum quercinum)
koźlarz grabowy (Leccinum griseum)
koźlarz pomarańczowy (Leccinum versipelle)
koźlarz sosnowy (Leccinum vulpinum)
koźlarz świerkowy (Leccinum piceinum)
koźlarz topolowy (Leccinum duriusculum)
kumulatka obszarpana, jako czubajka czerwieniejąca (Macrolepiota rhacodes)
kurzawka czerniejąca (Bovista nigrescens)
kurzawka ołowiana (Bovista plumbea)
lakówka ametystowa (Laccaria amethystina)
lakówka pospolita (Laccaria laccaria)
lejkowiec dęty (Craterellus cornucopioides)
lejkówka buławotrzonowa (Clitocybe claviceps)
lejkówka lejkowata (Clitocybe gibba)
lejkówka śnieżysta, jako białokrowiak śnieżysty (Leucopaxillus candidus)
lejkówka wonna (Clitocybe odora)
łopatnica żółtawa (Spathularia flavida)
łuskowiec jeleni (Pluteus atricapillus)
łuszczak zmienny (Kuehneromyces mutabilis)
majówka wiosenna (Calocybe gambosa)
maślak dęty, jako borowiec dęty (Boletinus cavipes)
maślak lepki (Suillus viscidus)
maślak pstry (Suillus variegatus)
maślak sitarz (Suillus bovinus)

[madohora1]

[madohora1]

maślak ziarnisty (Suillus granulatus)
maślak zwyczajny (Suillus luteus)
maślak żółtawy (Suillus flavidus)
maślak żółty (Suillus flavus)
maślanka łagodna (Hypholoma capnoides)
mitrówka półwolna (Mitrophora semilibera)
mleczaj czerwieniejący (Lactarius sanguifluus)
mleczaj późnojesienny (Lactarius salmonicolor)
mleczaj kamforowy (Lactarius camphoratus)
mleczaj rydz (Lactarius deliciosus)
mleczaj smaczny (Lactarius volemus)
mleczaj świerkowy (Lactarius deterrimus)
mleczaj zmienny (Lactarius semisanguifluus)
muchomor cesarski (Amanita caesarea)
muchomor czerwieniejący, jako muchomor czerwonawy (Amanita rubescens)
muchomor mglejarka (Amanita vaginata)
muchomor oliwkowy (Amanita battarae)
muchomor rdzawobrązowy (Amanita fulva)
muchomor szyszkowaty (Amanita strobiliformis)
muchomor twardawy (Amanita spissa)
naparstniczka stożkowata (Verpa conica)
opieńka miodowa (Armillaria mellea)
opieńka nietrwała (Armillaria tabascens)
ozorek dębowy (Fistulina hepatica)
piaskowiec kasztanowaty (Gyroporus castaneus)
piaskowiec modrzak (Gyroporus cyanescens)
pieczarka kosmkowata (Agaricus placomyces)
pieczarka leśna (Agaricus silvaticus)
pieczarka ogrodowa (Agaricus hortensis)
pieczarka okazała (Agaricus augustus)
pieczarka polowa (Agaricus arvensis)
pieczarka polna, jako pieczarka szlachetna (Agaricus campestris)
pieczarka zaroślowa (Agaricus silvicola)
pieniążek dębowy (Collybia dryophila)
pieniążek maślany (Collybia butyracea)
pieniążek pozrastany (Collybia confluens)
pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius)
pieprznik szary (Cantharellus cinereus)
pieprznik trąbkowy (Cantharellus tubaeformis)
piestrak jadalny (Choiromyces meandriformis)
piestrzenica infułowata (Gyromitra infula)
piestrzyca kędzierzawa (Helvella crispa)
piestrzyca zatokowa (Helvella lacunosa)
płachetka kołpakowata (Pholiota caperata)
płomiennica zimowa, jako zimówka aksamitnotrzonowa (Flamullina velutipes)
płomykówka galaretowata (Tremiscus helvelloides)
podblaszek gromadny (Lyophyllum decastes)
podblaszek przydymiony (Lyophyllum fumosum)
podblaszek zrosły (Lyophyllum connatum)
przyczepka falista (Rhizina undulata)
Pseudoboletus parasiticus, jako podgrzybek pasożytniczy (Xerocomus parasiticus)
purchaweczka spłaszczona (Vascellum pratense)
purchawka chropowata (Lycoperdon perlatum)
purchawka oczkowata, jako czasznica oczkowata (Calvatia utriformis)
purchawka workowata, jako czasznica workowata (Calvatia excipuliformis)
sadówka podsadka (Clitopilus prunulus)
sarniak dachówkowaty (Sarcodon imbricatus)
siatkolist maczugowaty (Gomphus clavatus)
smardz jadalny (Morchella esculenta)
smardzówka czeska (Ptychoverpa bohemica)
soplówka gałęzista (Hericium clathroides)
szmaciak gałęzisty (Sparassis crispa)
szmaciak krótkotrzonowy (Sparassis brevipes)
szyszkowiec łuskowaty (Strobilomyces floccopus)
trufla letnia (Tuber aestivum)
truflica kasztanowata (Hydnotrya tulasnei)
twardówka muszlowata (Lentinellus cochleatus)
twardzioszek przydrożny (Marasmius oreades)
uszak bzowy, jako ucho bzowe (Hirneola auricula-judae)
uchówka ośla (Otidea onotica)
wilgotnica karminowa (Hygrocybe punicea)
wilgotnica łąkowa (Hygrocybe pratensis)
wilgotnica śnieżna (Hygrocybe virginea)
wodnicha biała (Hygropgorus eburneus)
wodnicha brunatnobiała (Hygrophorus latitabundus)
wodnicha gołąbkowa (Hygrophorus russula)
wodnicha grubopierścieniowa (Hygrophorus gliocyclus)
wodnicha jasnożółta (Hygrophorus hypothejus)
wodnicha modrzewiowa (Hygrophorus pudorinus)
zasłonak kleisty (Cortinarius mucosus)
zasłonak lisi (Cortinarius fulgens)
zasłonak nijaki (Cortinarius varius)
zębiak sinawy (Gyrodon lividus)
żagiew łuskowata (Polyporus squamosus)

[madohora1]

[madohora1]

Grzyby niejadalne – grzyby, których owocniki dla człowieka nie są trujące, jednak nie nadają się do spożycia ze względu na nieprzyjemny smak, zapach, twardy miąższ, wielkość owocnika, ciężkostrawność lub inne czynniki powodujące nieprzydatność spożywczą danego gatunku grzyba.

[madohora1]

[madohora1]

Grzyby trujące – funkcjonalna (nie będąca taksonem) grupa grzybów, zwłaszcza kapeluszowych, zawierających substancje trujące w ilościach toksycznych dla ludzi.
U młodych osobników niektórych gatunków grzybów, czy po obróbce termicznej owocników zawartość czynnika toksycznego jest na tyle niewielka, że nadają się do spożycia. Z tego względu zwykle wyróżnia się gatunki bezwzględnie i fakultatywnie trujące.
Dalszy podział grzybów trujących dzieli je na 7 grup biorąc pod uwagę działanie na człowieka

[madohora1]

Grzyby śmiertelnie trujące

[madohora1]

Grzyby śmiertelnie lub silnie trujące
gąska tygrysowata (Tricholoma pardinum)
muchomor czerwony (Amanita muscaria)
muchomor jadowity (Amanita virosa)
muchomor królewski (Amanita regalis)
muchomor plamisty (Amanita panterina)
muchomor sromotnikowy (Amanita phalloides)
pieczarka żółtawa (Agaricus xanthodermus)
piestrzenica kasztanowata (Gyromitra esculenta)
piestrzenica olbrzymia (Gyromitra gigas)
strzępiak ceglasty (Inocybe patouillardii)
strzępiak gwiaździstozarodnikowy (Inocybe asterospora)
strzępiak strzępiasty (Inocybe fastigiata)
tęgoskór brodawkowany (Scleroderma verrucosum)
wieruszka zatokowata (Entoloma sinuatum)
zasłonak rudy (Cortinarius orellanus)

[madohora1]

[madohora1]

Grzyby średnio lub słabo trujące
borowik szatański (Boletus satanas) – bardzo rzadki w Polsce (tylko 2 stanowiska)
borowik purpurowy (Boletus rhodoxantus)
krowiak podwinięty (Paxillus involutus) – szkodliwy, dawniej uważany za jadalny
łysiczka lancetowata (Psilocybe semilanceata) – trujący, o silnych właściwościach psychoaktywnych
tęgoskór pospolity (Scleroderma citrinum)

[madohora1]

Grzyby słabiej trujące, trujące w pewnych tylko okolicznościach lub podejrzane o trujące własności

borowik ceglastopory (Boletus erythroporus) – jadalny, ale niedogotowany lub niedosmażony jest trujący !
borowik grubotrzonowy (Boletus calopus)
buławinka czerwona (Claviceps purpurea) – zarodniki trujące
czernidłak pospolity (Coprinus atramentarius) – trujący w połączeniu z alkoholem
gałęziak strojny (Ramaria formosa) – trujący
gąska oddzielona (Tricholoma sejunctum) – u niektórych ludzi może wywołać zatrucia
gąska rózgowata (Tricholoma virgatum) – lekko trująca
gąska siarkowa (Tricholoma sulphureum) – lekko trująca
gąsówka mglista (Lepista nebularis) – nietrująca, ale u niektórych ludzi może wywołać dolegliwości żołądkowe
gołąbek cukrówka (Russula alutacea) – jadalny, ale surowy jest szkodliwy
gołąbek przydrożny (Russula sardonia) – lekko trujący
gołąbek Queleta (Russula queleti) – lekko trujący
goryczak żółciowy (Tylopilus felleus) – niejadalny, przez niektórych uważany za trujący
koronica ozdobna (Sarcosphaera crassa) – trująca w stanie surowym
kruchaweczka omszona (Psathyrella velutina) – prawdopodobnie trująca
maślanka wiązkowa (Hypholoma fasciculare) – trująca
muchomor cytrynowy (Amanita citrina) – lekko trujący
muchomor narcyzowy (Amanita gemmata) – lekko trujący
muchomor porfirowy (Amanita porphyria) – słabo trujący
opieńka miodowa (Armillariella mellea) – doskonały grzyb jadalny, ale dla niektórych ludzi surowe owocniki są szkodliwe (wodę po gotowaniu należy odlać !)
pieczarka płaska (Agaricus placomyces) – trująca
skórzak cynamonowy (Dermocybe cinnamomea) – prawdopodobnie trujący
skórzak krwisty (Dermocybe sanguinea) – prawdopodobnie trujący
wieruszka pogięta (Entoloma rhodopolium) – trująca
wilgotnica stożkowata (Hygrocybe conica) – prawdopodobnie trująca
zasłonak brodaty (Cortinarius varius) – lekko trujący
zasłonak odwinięty (Cortinarius armillatus) – prawdopodobnie trujący

[madohora1]

Nie jest to jeszcze pełna lista gatunków grzybów szkodliwych dla człowieka. W specjalistycznej literaturze opisane są przypadki zatruć jeszcze innymi gatunkami grzybów, zdarzające się w określonych okolicznościach. Zbierać należy tylko dobrze nam znane grzyby jadalne. Niektóre grzyby trujące są podobne do niektórych grzybów jadalnych (np. śmiertelnie trujący muchomor jadowity mylony bywa z pieczarkami). W przypadku najmniejszych wątpliwości należy zrezygnować ze zbierania takich grzybów.

[madohora1]

Objawy zatrucia grzybami

[madohora1]

cytotoksyczne
opóźnione działanie – skrajnie do kilku dni;
cytotoksyczne
uszkodzenie nerek, wątroby, O.U.N, ból brzucha, torsje, b. silna biegunka
amanityna, fallotoksyna, orellanina
muchomor sromotnikowy i podgatunki, hełmówka obrzeżona, niektóre czubajki, zasłonak rudy

[madohora1]

ośrodkowe
opóźnione działanie – kilka godzin;
uszkodzenie nerek i wątroby (rzadko ze śpiączką wątrobową), zaburzenia koordynacji i świadomości, konwulsje, ból brzucha, torsje, silna biegunka (czasem z krwią)
gyromitryna
piestrzenica kasztanowata

[madohora1]

blokowanie przemian etanolu
tylko po wypiciu alkoholu:
pobudzenie, lęk, metaliczny smak w ustach, wymioty
kopryna
czernidłaki

[madohora1]

obwodowe
zwężenie źrenic, ślinotok, biegunka, torsje, bradykardia, spadek ciśnienia tętniczego
muskaryna
strzępiak ceglasty, czerwony i in.; lejkówka odbielona; borowik grubotrzonawy, ponury i szatański

[madohora1]

quasi-atropinowe
naprzemienne pobudzenie i senność, biegunka, wymioty, ból głowy, zawroty głowy, brak koordynacji ruchu, zaburzenia widzenia i omamy
muscymol, kwas ibotenowy, muskaryna
muchomor czerwony

[madohora1]

halucynogenne
halucynacje, uczucie błogostanu lub psychoza, wymioty; zobacz grzyby halucynogenne psylocybina, psylocyna
łysiczki (np łysiczka lancetowata)

[madohora1]

gastrotoksyczne
nudności, biegunka, wymioty i in.
szereg trucizn
niektóre borowiki, pieczarki, mleczaje, tęgoskóry, gąski, olszówki i in.

[madohora1]

podobne do zatruć muchomorami
biegunka, zaparcia, wymioty
fascykulole
maślanka wiązkowa

Inne grzyby

[madohora1]

Pleśnie – potoczna nazwa saprofitycznych grzybów z różnych grup systematycznych (np. pleśniak, pędzlak, kropidlak, sierpik).
Ich grzybnia rozwija się na różnych związkach organicznych (np. pokarmach roślinnych, nawozie, kompoście, skórze), pokrywając je gęstym, białym lub barwnym kożuszkiem (szkodliwe zjawisko pleśnienia); niektóre gatunki i odmiany tzw. pleśni szlachetnych (np. pędzlaków, kropidlaków) stosuje się w technologii żywności (np. przez zaszczepianie w serowarstwie, winiarstwie). Pleśnie stosuje się też do produkcji antybiotyków, np. penicyliny. Wyrabia się z nich też środki czyszczące.

[madohora1]

[madohora1]

Grzyby pasożytnicze – pasożyty należące do królestwa grzybów (Fungi). Są to organizmy cudzożywne, pobierające substancje odżywcze z roślin zielonych, zwierząt lub innych grzybów, pełniących wówczas funkcję żywicieli.
Grzybami pasożytującymi na roślinach są m.in.:
opieńka miodowa (Armillaria mellea), pasożyt drzew iglastych;
ziaroskórnik purpurowy (Chondrostereum purpureum), pasożyt jabłoni (Malus sp.).
buławinka czerwona (Claviceps purpurea), pasożyt zbóż;
korzeniowiec wieloletni (Heterobasidion annosum), pasożyt drzew iglastych;
czyreń dębowy (Phellinus robustus), pasożyt dębów (Quercus sp.);
Wśród pasożytów innych grzybów można wymienić m.in.:
maczużnik główkowaty (Cordyceps capitata), pasożyt jeleniaków (Elaphomyces sp.);
Pseudoboletus parasiticus (dawniej podgrzybek pasożytniczy), pasożyt tęgoskórów (Scleroderma sp.);
trzęsak mózgowaty (Tremella encephala), pasożyt skórnika krwawiącego (Stereum sanguinolentum);
trzęsak grzybojadek (Tremella mycophaga), pasożyt tarczówki bezkształtnej (Aleurodiscus amorphus);
trzęsak łzawnikowy (Tremella obscura), pasożyt łzawnika rozciekliwego (Dacrymyces stillatus).
Pasożytem zwierząt jest m.in:
maczużnik bojowy (Cordyceps militaris), pasożyt owadów.

[madohora1]

Grzyby wodne

[madohora1]

Grzyby wodne – w ujęciu taksonomicznym są to grzyby rozprzestrzeniające się za pomocą zoospor lub innych zarodników, które są przystosowane do przenoszenia się w środowisku wodnym. W ujęciu ekologicznym są to grzyby, które występują przeważnie lub wyłącznie w środowisku wodnym.
Nieliczne gatunki grzybów wodnych (np. Leptomitus lacteus) rozwijają się dzięki substancjom organicznym, które pobierają z wody. Dla większości grzybów wodnych woda jest środowiskiem bytowania. Obecność grzybów wodnych w naturalnych siedliskach, ich aktywność życiowa i rola w zbiornikach wodnych, zależą od działania dużej liczby czynników środowiskowych oraz od reagowania na nie różnych gatunków grzybów. Czynniki środowiskowe regulujące aktywność mikobioty wód mogą być związane z wodą, z podłożem lub żywicielem, na którym lub w którym rozwija się grzyb lub z oddziaływaniem innych organizmów występujących w tym samym biotopie.

[madohora1]

Grzyby wodne pełnią ważną rolę w akwenach, biorą udział w biologicznym rozkładzie (zarówno na drodze tlenowej jak i beztlenowej) materii organicznej pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Część pierwiastków (pobranych z rozkładu martwej materii organicznej) wprowadzają do obiegu w przyrodzie. Są regulatorami liczebności niektórych organizmów planktonowych. Na biologię grzybów wodnych mają wpływ takie właściwości wody jak: jej ruchliwość, ilość, ciągłość przestrzenna i czasowa, chemizm, natlenienie, temperatura, ciśnienie, naświetlenie

[madohora1]

Podział grzybów wodnych w zależności od rodzaju zasiedlanych podłoży, na których występują:
grzyby saprotroficzne. Rozwijają się na martwych szczątkach roślin i zwierząt oraz na podłożu organicznym pochodzenia przemysłowego (np. papier). Zaliczane są do nich grzyby należące do różnych grup taksonomicznych: Rhizidiaceae, Cladochytriaceae, Chytridiales, Saprolegniaceae, Leptomitaceae, Lęgniowce oraz do workowców właściwych i grzybów niedoskonałych Deueromycetes
grzyby wodne pasożytujące na glonach. Spotykane są wśród: Olpidiales, Chytridiales, Blastocladiales, Hyphochytriales, Lagenidiales należą do nich liczne gatunki Saprolegniaceae (np. Aphanomyces phycophilus), Pythiaceae. Nie ma w tej grupie workowców i grzybów niedoskonałych
grzyby pasożytujące na grzybach. Grzyby zoosporowe: Woronina, Rozella, Skirgiellia, Rozellopsis
grzyby związane ze zwierzętami wodnymi. Większość wodnych bezkręgowców wodnych (pierwotniaków, obleńców, płazińców) ma specyficzną mikobiotę. Jamochłony nie są atakowane przez grzyby
grzyby drapieżne. Wyłapują ze swojego otoczenia zwierzęta (bezkręgowce), które są ich ofiarami. W tym celu wykształciły specjalne wypustki chwytne (Sommerstorffia spinosa), strzępki ze ssawkami (Zoopage phanera), lepkie sieci. Grzyby drapieżne należą do Zoopagales i Deuteromycetes
grzyby pasożytnicze:
Endopasożyty – rozwijają się wewnątrz komórek, w jamie ciała żywiciela lub w jego przewodzie pokarmowym
Ektopasożyty – rozwijają się np. na jajach płazińców
grzyby komensaliczne. Nie wykazują wpływu na stan fizjologiczny, rozmnażanie i rozwój swoich żywicieli. Do grupy tej należą gatunki Trichomycetes sp. i Loboulbeniales sp.

[madohora]

Prawo do zbierania grzybów nie obejmuje gatunków chronionych, obszarów chronionych (w tym upraw leśnych powszechnie lecz mylnie zwanych szkółkami) ani prawa do eksportu.

[madohora]

Grzyb z grzybem się nie zejdzie a grzybiarz z grzybiarzem zawsze

[madohora]

BIGOS

100 g kapusty kiszonej, 100 g różnego rodzaju mięsa, 1/2 szklanki czerwonego wina, 1 cebula, 2-3 suszone śliwki, kilka suszonych grzybków, świeżo zmielony pieprz, sól

Kapustę dokładnie przepłukać 2-3 razy, odcedzić. Zalać niewielką ilością wody, gotować na małym ogniu bez przykrycia. Mięsa i wędliny pokroić na kawałki, dodać do kapusty. Włożyć namoczone lub obgotowane grzybki. Gotować do całkowitej miękkości często mieszając. Stopniowo dodać sól i pieprz. Cebulę obrać, drobno pokroić, podsmażyć, dodać do bigosu. Posypać mąką, zrobić zasmażkę. Zaciągnąć bigos. Podlać winem. Gotować kilka minut.

[madohora]

[madohora]

JAJKA Z GRZYBAMI

Na funt grzybów weź pół łyżeczki soli, szczyptę pieprzu i kilka kropel soku cytrynowego; gotuj grzybki przez 10 minut, wyjmij potym i zapraw sos mąką. Ułożone w środku półmiska grzyby otocz sadzonymi jajami i podawaj z grzankami chleba.

[madohora]

TYMBALIKI ZE ŚWIEŻYMI GRZYBAMI

P ó ł kilo g rz y b ó w
p ra w d z iw y c h oczyścić stara n n ie , o b e trz e ć w ilg o tn ą sciereczką, p o k
rajać w p ask i i udusić, ja k zw ykle, z m a s łe m i cebulą; z a p ra w ie m ąk ą,
d o d a ć k w a śn e j śm ie ta n y , z a g o to w a ć raz ra zem , trz y m a ć w cieple.
S ześć n a jm ło d s z y c h g rz y b k ó w p o k ra ja ć w p ask i, zrum ienić m o c n o
z ły ż k ą m asła, z m iesz ać z ja ja m i i śm ie ta n k ą , ja k p o d a n o w u p rz e d n ic h
p rz e p isa c h , zro b ić ja k zw y k le t i m b a l k i . N a o k rą g ły m p ó łm is k u u ło żyć
d u s z o n e grzyby, w k o ło ustaw ić tim b a lk i i g o rą c e p o d ać

[madohora]

OMLET Z GRZYBAMI

N a o m le t z sześciu jaj u d u sić ć w ie rć
kilo g rz y b ó w p ra w d z iw y c h w m a śle z c e b u lk ą , z a p ra w ić ły ż e c z k ą m ą ki,
p a r u ły ż k a m i śm ie ta n y , u w a żając , a b y sos b y ł g ęsty i nie b y ł o go
za dużo. G d y o m le t ju ż u p iecz o n y , p o ło ż y ć n a je d n ą p o ło w ę grzyby,
p rz y k ry ć d r u g ą p o ło w ą i n a ty c h m ia s t p o d a w a ć

[madohora]

[madohora]

ŚWIEŻE SMARDZE

Przysposobiwszy smardze podług Nr. 1., ugutuy je w rądelku z kawałkiem masła, solą i rosolem, a potem doday dobrą garść siekaney pietruszki, tartey bulki i muszkateluwego kwiatu.

[madohora]

Na lekcji pani pyta Jasia:
- Jasiu czy twoim zdaniem wszystkie grzyby są jadalne czy moze są też niejadalne.
- Wszystkie grzyby są jadalne, ale niektóre tylko raz.

[madohora]

[madohora]

Kobieta mówi znajomej, że wychodzi po raz czwarty za mąż.
- Jak wspaniale! Mam nadzieję, że nie będziesz miała mi za złe, jeśli spytam, co się stało z twoim pierwszym mężem?
- Zjadł trujące grzyby i zmarł.
- Ależ tragedia! A drugi mąż?
- On też zjadł trujące grzyby i umarł.
- Ale nieszczęście! Boję się spytać, co się stało trzeciemu mężowi.
- Zmarł z powodu skręcenia karku.
- Skręcenia karku?
- Nie chciał jeść grzybów.

[madohora]

[madohora]

Mama - kura do córki - kury:
- Gdzie jest twój mąż?
- Poszedł do lasu na kurki.
- A to dziwkarz!

[madohora]

- Po co grzyb idzie do baru?
- Żeby zalać robaka.

[madohora]

[madohora]

Dwa grzyby w barszcz.

[madohora]

[madohora]

Baba z wozu, grzybom lżej.

[madohora]

Cicha woda grzyby rwie.

[madohora]

Co dwa grzyby, to nie jeden.

[madohora]

Co rok, to grzyb.

[madohora]

Czym grzyb za młodu nasiąknie, tym na starość trąci.

[madohora]

Do trzech grzybów sztuka.

[madohora]

Dzieci i grzyby głosu nie mają.

[madohora]

Gdyby kózka nie skakała, to by grzybów nie zdeptała.

[madohora]

Gdzie grzybów sześć, tam nie ma co jeść.

[madohora]

Grzyb grzybowi oka nie wykole.

[madohora]

Grzyb grzybowi oka nie wykole.

[madohora]

Grzyb nie tuczy.

[madohora]

Grzyb to pieniądz.

[madohora]

Grzyb z grzybem się nie zejdzie, ale grzybiarz z grzybiarzem zawsze.

[madohora]

Grzybem muru nie przebijesz.

[madohora]

Grzyby tańcują, gdy grzybiarza nie czują.

[madohora]

Jak sobie grzyb pościele, tak się wyśpi.

[madohora]

Jaki las, takie grzyby.

[madohora]

Każdy grzyb swój kapelusz chwali.

[madohora]

Każdy sobie grzyba skrobie.

[madohora]

Kto grzybem wojuje, ten od grzyba ginie.

[madohora]

Kto rano wstaje, temu las więcej grzybów daje.

[madohora]

Łaska pańska na pstrym grzybie jeździ.

[madohora]

Maślak jest srebrem, a prawdziwek złotem.

[madohora]

Myślał grzyb o niedzieli, a w sobotę go wycięli.

[madohora]

Natura ciągnie grzybiarza do lasu.

[madohora]

Nie przyszedł grzyb do grzybiarza, przyszedł grzybiarz do grzyba.

[madohora]

Nie samym grzybem człowiek żyje.

[madohora]

Nie wszystko grzyb, co się świeci.

[madohora]

Obiecanki cacanki, a grzybowi radość.

[madohora]

Pies szczeka, grzybiarz idzie dalej.

[madohora]

Przyszła ryba do grzyba.

[madohora]

Słowo się rzekło, grzyb u płota.

[madohora]

Trafiło się jak ślepej kurze grzyb.

[madohora]

Uderz w stół, a grzyb się odezwie.

[madohora]

Przysłowia i dowcipy pochodzą z różnych stron interentowych

[madohora]

W zdrowym grzybie, zdrowy robak.

[madohora]

[madohora]

Wszędzie dobrze, ale w lesie najlepiej.

[madohora]

Wszędzie grzyby, gdzie nas nie ma.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Z grzyba bicza nie ukręci.

[madohora]

Zamienił stryjek grzyba na kijek.

[madohora]

NALEŚNIKI Z KREWETKAMI

1 szklanka mąki ryżowej, 1.5 szklanki wody, 2 jajka, sól, 1 łyżeczka cukru pudru, /4 szklanki ugotowanej fasolki mung, 1/2 szklanki namoczonych i pokrojonych chińskich grzybków, 10-15 dag krewetek, 3 plasterki szynki, /2 szklanki kiełków fasolki, garść posiekanej zieleniny, garść pokrojonych w paski liści sałaty lodowej, 2 łyżki oleju

Zmiksuj mąkę z wodą i jajkami, przypraw, odstaw na 10 minut. Na patelni rozgrzej łyżkę oleju, wlej ciasto, wymieszaj. Posyp fasolką i grzybami. Przykryj i smaż minutę. Zdejmij pokrywkę, wsyp krewetki, szynkę, kiełki i zieleninę. Smaż bez pokrywki, aż naleśnik będzie złocisty i chrupiący. Posyp sałatą lodową, podawaj z sosem sojowym lub rybnym.

[madohora]

[madohora]

Jako pierwszy grzybami zainteresował się Teofrast, który zaliczył je do roślin pozbawionych korzeni, w związku z tym nie potrafił określić sposobu, w jaki się żywią. W epoce rzymskiej badania nad grzybami nie posunęły się do przodu. Rzymianie szczególne znaczenie przypisywali truflom i wierzyli, że powstają one od uderzeń błyskawic, które przekazują im moc niezbędną przy kreacji życia ? stąd były stosowane jako środek wspomagający zajście w ciążę. Wśród Majów, Azteków i Zapoteków powszechny był kult grzybów, którym stawiano pomniki. W Indiach grzyby czczono jako symbol płodności. Z powodu silnego zainteresowania grzybami w kultach politeistycznych, chrześcijaństwo spychało grzyby poza margines zainteresowania nauki, wiążąc je z czarną magią

[madohora]

[madohora]

Obecnie taki status jest uważany za niewłaściwy. Grzyby są uznawane za jedną z linii rozwojowych w obrębie supergrupy Opisthokonta (jednej z sześciu, na które podzielono jądrowce), do której zalicza się także m.in. zwierzęta. Poświadczeniem wspólnego pochodzenia grzybów, zwierząt i wiciowców kołnierzykowych są pewne cechy anatomiczne i biochemiczne (obecność wici umieszczonej na tylnym biegunie komórki, obecność chityny, glikogenu i in.) Z kolei pewne cechy niegdyś uważane za łączące grzyby z roślinami (np. obecność celulozy) obecne są jedynie u lęgniowców, które współcześnie odłączone zostały od grzybów i ulokowane w obrębie supergrupy siostrzanej dla roślin ? Chromalveolata. Większość cech wspólnych dla całej supergrupy występuje u skoczkowców. Prawdopodobnie jest to takson parafiletyczny ? jednokomórkowi i posiadający wici kuzyni grzybów wielokomórkowych. Zaliczani czasem do (pod-)królestwa Protista

[madohora]

[madohora]

Ze względu na sposób odżywiania wśród grzybów wyróżnia się:

saprotrofy (rozkładają martwe szczątki)
pasożyty (pasożytują na roślinach i zwierzętach)
symbionty (żyją w symbiozie z organizmami autotroficznymi, np. helotyzm i mikoryza)
drapieżniki (za pomocą specjalnie przekształconych strzępek chwytają niewielkie zwierzęta glebowe)
Grzyby mogą oddychać tlenowo lub beztlenowo (drożdże). Pozyskują wtedy energię niezbędną do życia. Oddychanie beztlenowe to fermentacja. W jej wyniku powstają: alkohol etylowy i CO2

[madohora]

[madohora]

Sposoby rozmnażania bezpłciowego:

fragmentacja plechy,
pączkowanie,
wytwarzanie różnego rodzaju zarodników: pływkowych, sporangialnych i konidialnych,
cykl paraseksualny

[madohora]

Według Międzynarodowego Kodeksu Nomenklatury Botanicznej pierwszym liczącym się zastosowaniem taksonu Fungi było użycie go przez Karola Linneusza w drugim tomie Species Plantarum z 1753, gdzie nie podano jednak diagnozy taksonomicznej, a jedynie zaliczył do tej grupy 10 rodzajów (Agaricus, Boletus, Hydnum, Phallus, Clathrus, Helvella, Peziza, Clavaria, Lycoperdon i Mucor) z podziałem na 86 gatunków. Nazwy rodzajowe zostały jednak w tej publikacji dobrane niezgodnie z używanymi wcześniej, niemniej jednak zastosowanie nazewnictwa binominalnego sprawiło, że (z czasem i licznymi zmianami) zaczęto używać go jako podstawę obowiązującą w taksonomii grzybów.

Należy przyjąć, że pierwszą poprawną diagnozę zastosował Antoine de Jussieu w Genera plantarum z 1789: FUNGI, LES CHAMPIGNONS.

UNGI para?itici, aut erumpentes ? tellure mod? nudi mod? inclu?i in volvâ ?ici??ili. Sub?tantia aliis ?ubero?a aut cortico?a, aliis mollior & carno?a, aliis mucilaginea. Quidam ?implices aut ramo?i, quidam ?phaericei; plures in?tructi pileo ?tipitato aut ?e??ili, nunc orbiculari & peltato, nunc ?emiorbiculari & lateribus in?erto. Folia hulla nec flores, ?ed antherarum loco pulvis intra auc extra di?per?us. Pi?tilli vicem ?upplent organa vari? contexta, nemp? lamin?, rug?, fulci, pori, tubi, papill?, ?quamul?, reticula, cavitates, interd?m univer?a compages: in iis latent corpu?cula, qu? terr? commi??a ?imilem, ?eu germinando ?eminum in?tar, ?eu radicando ut ?urculi, plantani progenerane Subero?i Fungi perennes ?unt & ??p? para?itici; c?teri para?itici aut terre?tres, fugaces, ad putre?centiam proni.

W publikacji tej grzyby zaliczono do ówczesnej klasy roślin bezkwiatowych (Plantae acotyledones) jako rząd zawierający 17 rodzajów, dla których Jussieu usiłował przywrócic właściwe (przed Linneuszem) nazewnictwo: Mucor, Lycoperdon, Tuber, Clathrus, Phallus, Boletus, Helvella, Peziza, Cantharellus, Amanita, Sullus, Hydnum, Agaricus, Merulius, Auricularia, Hericium i Clavaria.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

- Podobno wszystkie grzyby są jadalne?
- Tak, ale niektóre tylko raz.

[madohora]

[madohora]

Większość gatunków to destruenci, jedna dziesiąta żyje w mikoryzie a niewielka część to pasożyty[3].
Spośród gatunków wymienionych na czerwonych listach krajów europejskich 1/3 żyje w ektomikoryzie, 1/3 to saprofity glebowe a 1/3 zasiedla drewno. 74% tych gatunków występuje w lasach, 9% na obszarach trawiastych

[madohora]

[madohora]

Grzyby wodne ? w ujęciu taksonomicznym są to grzyby rozprzestrzeniające się za pomocą zoospor lub innych zarodników, które są przystosowane do przenoszenia się w środowisku wodnym. W ujęciu ekologicznym są to grzyby, które występują przeważnie lub wyłącznie w środowisku wodnym.

Nieliczne gatunki grzybów wodnych (np. Leptomitus lacteus) rozwijają się dzięki substancjom organicznym, które pobierają z wody. Dla większości grzybów wodnych woda jest środowiskiem bytowania. Obecność grzybów wodnych w naturalnych siedliskach, ich aktywność życiowa i rola w zbiornikach wodnych, zależą od działania dużej liczby czynników środowiskowych oraz od reagowania na nie różnych gatunków grzybów. Czynniki środowiskowe regulujące aktywność mikobioty wód mogą być związane z wodą, z podłożem lub żywicielem, na którym lub w którym rozwija się grzyb lub z oddziaływaniem innych organizmów występujących w tym samym biotopie.

[madohora]

[madohora]

grzyby wodne pasożytujące na glonach. Spotykane są wśród: Olpidiales, Chytridiales, Blastocladiales, Hyphochytriales, Lagenidiales należą do nich liczne gatunki Saprolegniaceae (np. Aphanomyces phycophilus), Pythiaceae. Nie ma w tej grupie workowców ani grzybów niedoskonałych

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Grzybami pasożytującymi na roślinach są m.in.:

opieńka miodowa (Armillaria mellea), pasożyt drzew iglastych;

[madohora]

korzeniowiec wieloletni (Heterobasidion annosum), pasożyt drzew iglastych;

[madohora]

Pseudoboletus parasiticus (dawniej podgrzybek pasożytniczy), pasożyt tęgoskórów (Scleroderma sp.);

[madohora]

trzęsak łzawnikowy (Tremella obscura), pasożyt łzawnika rozciekliwego (Dacrymyces stillatus).

[madohora]

[madohora]

cyklopeptydowe, cytotoksyczne amanityna, fallotoksyna, werotoksyny czubajeczka brązowoczerwonawa, czubajeczka cuchnąca, czubajeczka czerwonopochwowa, czubajeczka kasztanowata, czubajeczka różowobrązowa, czubajeczka szorstka, hełmówka błotna, hełmówka jadowita, muchomor jadowity, muchomor wiosenny, muchomor sromotnikowy

[madohora]

[mg]fotoforum.gazeta.pl/photo/0/wa/qa/uuil/6aA4KVyusWNnT8IjXX.jpg[/img]

[madohora]

koprynowe kopryna Coprinopsis atramentaria, Coprinopsis picacea

[madohora]

psychotropowo-neurotoksyczne psylocybina, psylocyna, baeocystyna, norbaeocystyna, bufotenina grzybówka ząbkowana, grzybówka różowa, kołpaczek motylkowaty, kołpaczek oliwkowy, Leratiomyces squamosus, łysak wspaniały, muchomor cytrynowy, muchomor porfirowy

[madohora]

orellaninowe orellanina zasłonak bagienny, zasłonak cynamonowy, zasłonak cynamonowożółty, zasłonak cynamonowy, zasłonak mchowy, zasłonak czerwony, zasłonak czerwonołuskowy, zasłonak krwistoczerwony, zasłonak krwisty, zasłonak kutnerowaty, zasłonak purpurowoblaszkowy, zasłonak rudy, zasłonak trzęsawiskowy, zasłonak wonny, zasłonak zielony, zasłonak złoty, zasłonak żółtopurpurowy

[madohora]

[madohora]

[madohora]

3. Zatrucia muskarynowe
Powoduje je występująca w niektórych grzybach muskaryna. Pierwsze objawy zatrucia występują zwykle już po 15-30 minutach po spożyciu grzybów, najpóźniej do dwóch godzin. Pierwsze objawy to: ślinotok, bardzo silne pocenie się, kolki brzuszne połączone z burczeniami w brzuchu, biegunka, wymioty, trudności z oddychaniem, odkasływanie różowych i spienionych plwocin. Później dołączają się bóle głowy, moczenie, zaburzenia równowagi, zwężenie źrenic i zaburzenia widzenia, spadek ciśnienia krwi, na koniec zaburzenia depresyjne, zawał serca i śpiączka
Leczenie tej grupy zatruć jest bardzo skuteczne, ale pod warunkiem prawidłowego rozpoznania i wczęsnie zaczętego leczenia. Odtrutką dla muskaryny jest atropina

[madohora]

[madohora]

6. Zatrucia psychotropowo-neurotoksyczne
Wywołują je znajdujące się w niektórych grzybach takie związki chemiczne, jak: baeocystyna, bufotenina, norbaeocystyna, psylocybina, psylocyna. Pierwsze objawy pojawiają się w czasie od 15 min do 3 godzin po spożyciu grzybów. Wkrótce rozwija się pełny zestaw objawów zatrucia: zaburzenia koordynacji ruchów i równowagi, zawroty głowy, mdłości, dziwne uczucie pustki w głowie. Dołączają się zaburzenia spostrzegania wzrokowego i słuchowego objawiające się nieprawidłową oceną odległości, kształtów i rozmiarów przedmiotów, przy równocześnie intensywniejszych barwach. Po zamknięciu oczu pojawiają się halucynacje, przy zachowanej świadomości, euforia, potem depresja lub niepokój. Zazwyczaj po 3-6 godzinach objawy te mijają, człowiek usypia

[madohora]

[madohora]

9. Zatrucia wywołane truciznami termolabilnymi
Niektóre grzyby zawierają związki termolabilne, które są trujące, jednak po obróbce termicznej całkowicie tracą własności trujące (np. borowik ceglastopory). Za wystarczającą obróbkę cieplną uważa się dłuższe gotowanie połączone z odlaniem wody. Krótkie przysmażanie może być niewystarczające. Co ciekawe ? do grzybów tych należą również opieńki, mimo to we wszystkich atlasach grzybów uważane są za grzyb jadalne. Istotnie tak jest ? ale tylko po obróbce cieplnej. Gdy jest ona niewystarczająca następuje zatrucie gastrotoksyczne (jak w grupie 7).

[madohora]

Grzyby jadalne ? grzyby o różnej przynależności systematycznej produkujące jadalne owocniki, które po odpowiednim przyrządzeniu, nie powodują u człowieka żadnych dolegliwości. W większości zbierane tylko ze stanu dzikiego, tylko nieliczne są uprawiane (w Polsce np. pieczarki i boczniaki).

[madohora]

Potrawy przyrządzane z wykorzystaniem grzybów jadalnych:

zupa grzybowa
sos grzybowy
sałatka grzybowa
grzyby marynowane
grzyby kiszone
uszka
krokiety grzybowe
pierogi

[madohora]

[madohora]

Między różnymi kręgami kulturowymi występują różnice w uznawaniu grzybów za jadalne. Pewne społeczeństwa (np. z Europy Południowej i Wschodniej, Chin) są określane jako mykofiliczne, podczas gdy inne (np. z Europy Zachodniej) jako mykofobiczne[2]. W kulturach mykofobicznych jedzone są jedynie nieliczne gatunki grzybów, często przede wszystkim pochodzące z uprawy. W pewnych kuchniach regionalnych stosowane są sposoby na neutralizowanie trujących właściwości niektórych gatunków. W związku z tym gatunki uznane za trujące w jednym kraju, są wykorzystywane w innych (np. piestrzenica kasztanowata we współczesnej kuchni polskiej jest uważana za trującą, podczas gdy po odpowiedniej obróbce stosowana jest w niektórych krajach Europy Wschodniej i Ameryki)

[madohora]

[madohora]

PIECZARKI W TYMIANKU

0,5 kg drobnych, białych pieczarek, 2 łyżki masła klarowanego, 1 duży ząbek czosnku, 2 łyżeczki listków tymianku (najlepiej świeżego, ale może być też suszony), 1 łyżka soku z cytryny, sól, pieprz mielony

Pieczarki oczyścić dokładnie. Małe pozostawić w całości, nieco większe można przekroić na połówki lub ćwiartki. Na patelni mocno rozgrzewamy masło, wrzucamy pieczarki. Obsmażamy pieczarki ok. 10 min., mieszając czasami albo potrząsając naczyniem. Na koniec dodajemy sól, pieprz i tymianek, skrapiamy sokiem z cytryny i dodajemy przeciśnięty przez praskę czosnek, przykrywamy patelnię, zmniejszamy ogień i dusimy całość 10 minut.

[madohora]

[madohora]

OMLET Z GRZYBAMI

1 jajko, 1/4 cebuli, sól, pieprz, szczypta oregano, natka pietruszki, tłuszcz do smażenia, 10 dag grzybów

Cebulę pokroić w kostkę, grzyby świeże obgotować i razem z cebulką przyrumienić na tłuszczu. Jajko wybić w miseczkę dodać sól pieprz i oregano po czym rozmącić. Na patelni równomiernie rozsunąć przysmażone grzybki i cebulę. Zalać jajkami i pozwolić by wszystko się ścięło, Odwrócić na drugą stronę i lekko przyrumienić. Podawać posypane natką pietruszki.

[madohora]

[madohora]

Zupa grzybowa w kuchniach zachodnioeuropejskich na ogół występuje jako zupa krem. Campbell Soup Company rozpoczął produkcję puszkowanej Cream of mushroom soup w 1934 roku

[madohora]

[madohora]

farsz z kapustą kiszoną i grzybami;

[madohora]

spotyka się również farsz z pieczarkami, żółtym serem i podsmażoną cebulką.

[madohora]

[madohora]

Pierogi znane są w kuchni polskiej, słowackiej, litewskiej, rosyjskiej, białoruskiej, ukraińskiej, chińskiej i japońskiej oraz we włoskiej.

[madohora]

[madohora]

Wydana w 1797 angielska książka T. Williamsa, współpracującego z kucharzami londyńskich tawern, The Accomplished Housekeeper, and Universal Cook, zawiera bardzo liczne przykłady wykorzystania marynowanych pieczarek w kuchni. Były one dodatkiem smakowym o charakterze przyprawy do licznych dań z mięsa, ryb i drobiu, a nawet jaj We wprowadzeniu do rozdziału Made dishes znajdowała się zresztą opinia

[madohora]

[madohora]

Nadbużańskie grzyby marynowane z województwa podlaskiego nie odbiegają od ogólnej receptury, ale bywają marynowane z papryką, z dodatkiem czosnku, różnią się pomiędzy sobą ilością cukru w marynacie i stężeniem octu

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Prawie jednocześnie we Francji wydano w 1695 staraniem Akademii francuskiej słownik Le dictionnaire de l'Académie françoise, dédié au roy, który jako ilustrację użycia słowa Mariné (marynować) podawał zwrot des champignons marinez (pieczarki marynowane)

[madohora]

[madohora]

Rydzy tak się w occie zaprawiaią: korząki poobcinay ; większy rydzy porozłupyway, mniejsze zaś całkiem zostaw, uwarz wodę z solą, włóż wnią rydzy, aby się trochę przegotowały, potem ie wyimiey, i wodę odcedz, lub też przez chustę wodę wycisniy: tym czasem zagotuy tęgiego winnego octu z muszkatełowym kwiatem, angielskim korzeniem, gwozdzikami, pieprzem i bobkowemi liściami; wsyp w niego rydzy i tak jeszcze raz w nim zakipią. To uczyń odstaw wszystko od ognia aby ostygło, a wten czas w słoie poukładay.
Po dwóch lub trzech dniach rospuść trochę czystego baraniego łoiu, tym rydzy po wierzchu poley, słoie obwiąż, i wszystkie razem w chłodnym poustawiay mieyscu.
Można także rydzy iuż ogotowane i wycisnione, z korzeniem zmieszawszy, w słoie poukładac, Przeto tedy zrobić trzeba w słoiu uściłek z swieżych bobkowych liści, dodawszy pieprzu trochę roztłuczonego i całego muszkatełowego kwiatu, na tem ułożyć ieden warszt rydzów, po czym znowu uściłek bobkowych liści i korzenia, i to tak często powtarzać, poki słoie pełne nie zostaną. Dopiero wleie się octu winnego po ugotowaniu ostygłego, a na wierzch rozpuszczonego czystego łoiu baraniego.
? Autor anonimowy, Gospodarz doskonały. No. 2, 1801

[madohora]

[madohora]

Grzybobranie ? pozyskiwanie owocników grzybów ze stanowisk naturalnych.

W krajach północnosłowiańskich masowo zbiera się wiele gatunków dzikich grzybów do celów spożywczych. W przeszłości istniały zwyczaje związane z grupowym zbieraniem grzybów, których literacki obraz znajduje się w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza. Grzybiarstwo może być też źródłem zarobku, np. dla ludności sąsiadującej z lasami. Współcześnie w Polsce stanowi często rodzaj hobby lub zajęcia rekreacyjnego.

[madohora]

[madohora]

KOTLETY Z KASZY GRYCZANEJ Z GRZYBAMI

sos grzybowy (1 opakowanie), suszone grzyby (20 g), kasza gryczana (1 szklanka), cebula (1 sztuka)
masło (1 łyżka), jajko (2 sztuki), sól, pieprz (do smaku), bułka tarta (3 łyżki), olej do smażenia (100 ml)

Grzyby namocz najlepiej na noc, następnie odsącz i drobno pokrój. Kaszę przelej zimna wodą, odsącz i zalej 2 szklankami wrzącej wody. Dodaj grzyby i gotuj do miękkości. Ostudź. Cebulę obierz, pokrój w drobną kostkę i zeszklij na maśle. Do kaszy dodaj cebulę i jajka. Dopraw solą i pieprzem. Uformuj 8 kotletów, obtocz w bułce tartej i usmaż na rozgrzanym oleju z obu stron. Zawartość opakowania sosu grzybowego dokładnie rozprowadź w 300 ml zimnej wody. Postaw na ogniu i mieszaj do chwili zagotowania. Gotuj na małym ogniu przez 3 minuty, często mieszając.

[madohora]

[madohora]

KURA Z GRZYBAMI

3 skrzydełka z kurczaka
4-5 marchewek
chrzan tarty do smaku
100-150 ml mlśmietana 30%
300 g borowików pokrojonych w kostkę (świeżych lub rozmrożonych)
200 ml białego wina
1 cebula
2-3 ząbki czosnku
estragon
masło do smażenia
sól, pieprz
natka pietruszki do dekoracji

Piekarnik nagrzej do temperatury 200 stopni. Skrzydełka obierz: usuń najcieńszą część, na której znajduje się sama skóra, zdejmij skórą wywijając na spód tak, aby wyeksponować kostkę (powstanie forma na kształt podudzi). Przypraw solą i pieprzem. Wstaw do nagrzanego piekarnika na 20 minut (w połowie pieczenia przełóż skrzydełka na drugą stronę, aby były równo zrumienione. Marchewkę ugotuj do miękkości w osolonym wrzątku, dodaj odrobinę śmietany, chrzan, sól i pieprz do smaku, a następnie zblenduj. Zachowaj w cieple. Czosnek i cebulę pokrój drobno i podsmaż na 1 łyżce masła. Dodaj pokrojone w kostkę borowiki. Przesmaż, wlej wino, przypraw solą, pieprzem i estragonem, a na końcu wlej śmietanę. Zagotuj.

[madohora]

[madohora]

Jesienne grzybobranie

Piękna jest Puszcza Kozienicka
Podziwia ją każdy turysta
Przjeżdżąją tu z Gliwic i Łodzi
Wypoczywają wszyscy - starsi i młodzi

A gdy jesieni nastaje czas
To grzybiarze ruszają w las
Biorą siatki, torby i koszyki
Idą zbierać borowiki

Borowiki ładne, zdrowe jak marznie
Najlepiej nadają się na suszenie
A jak przyjdą zimowe święta
Każdy o grzybach pamięta

Jeśli w lesie są gdzieś pieńki
Można spotkać tam opieńki
A gdy wejdziesz w gęste krzaki
To natrafisz tam maślaki

Grzyby pyszne w marynacie
Z nich jest sosik na kolację
Smaczne tylko te jadalne
Po trujących - skutki bywają fatalne

W puszczy rosną różne grzyby
Są też stawy a w nich ryby
Żyją ptaki i zwierzaki
W rzece pływają bobry i raki

Jarosław Sałek

[madohora]

[madohora]

Grzybobranie

Raz, dwa, trzy
Tu borowik stoi
Wyczyścimy, umyjemy
I na obiad smacznie zjemy
A tu kurka a tam gąska
Będzie dobra z nich przekąska
Idąc dalej w gęsty las
Grzyby rosną aż po pas
Wchodząc w brzózki i dębiny
Kozak czerwienią się jak maliny
Tu podgrzybek, tu prawdziwek
Uzbieramy, ususzymy
I na zimę zostawimy

Joanna Kuciara

[madohora]

[madohora]

Grzybobranie

W naszym starym lesie
Pięknie jest jesienią
Jedne liście są żółte
Inne jeszcze się zielenią

Ludzi w lesie mnóstwo
Z prostej to przyczyny
Bo w tym roku grzybki
Bardzo obrodziły

Chodźcie do koszyczka
Piękne prawdziweczki
I kozaki i podgrzybki
I żółte kurczeki

A wy muchomorki
Siedźcie w cicho w trawie
Bo jak przyjdzie Wojtek
Nóżki wam połamie

Zniszczy nakrapiane
Piękne kapelusze
A mnie się nie bójcie
Bo ja was nie ruszę

Kamila Badera

[madohora]

[madohora]

Lepsze są maślaki, gdy wysokie krzaki

[madohora]

Daj mi znak, jeśli uważasz że lepszy jest kozak

[madohora]

Lepsze kozaki niż maślaki

[madohora]

Czeka jak kania dżdżu

[madohora]

Lepszy rydz niż nic

[madohora]

Kto pierwszy ten lepszy - do koszyczka ?pieprznik?

[madohora]

Kto szuka temu trafi się niezła sztuka

[madohora]

Nie będziesz dbał nie będziesz miał

[madohora]

Jak będziesz za długo stał przed lustrem to koszyczek będzie pusty!

[madohora]

Nawet wiosną na sośnie grzyby nie wyrosną

[madohora]

Bliższy ciału grzyb niż koszula

[madohora]

Cierp ciało, kiedy ci się muchomora chciało

[madohora]

Co rok to grzyb

[madohora]

Czym grzyb za młodu nasiąknie tym na starość trąci

[madohora]

Do trzech grzybów sztuka

[madohora]

Dwa grzyby za trzon złapać

[madohora]

Gdy się człowiek śpieszy to się grzyb cieszy

[madohora]

Gdzie dwóch się bije tam grzyb korzysta

[madohora]

Grzyb grzybowi oka nie wykole

[madohora]

Grzyb nie tuczy

[madohora]

Grzybem muru nie przebijesz

[madohora]

Grzyby mają swoje miejsce na stole

[madohora]

I wilk syty i grzyb cały

[madohora]

Jak znaleźć to dobrego grzyba

[madohora]

Jaki las takie grzyby

[madohora]

Każdy grzyb swój kapelusz chwali

[madohora]

Komu w drogę temu grzyb

[madohora]

Jak jesteś z teściową w sporach uważaj by ci nie ugotowała zupy z muchomora

[madohora]

Kto rano wstaje temu las więcej grzybów daje

[madohora]

Lepszy gołąbek w garści niż gołąb na dachu

[madohora]

Masz babo grzyba

[madohora]

Miłe grzyba początki lecz koniec żałosny

[madohora]

Na pochyłe drzewo opieńki skaczą

[madohora]

Nie miała baba kłopotu, nazbierała sobie muchomorów

[madohora]

Nie samym grzybem człowiek żyje

[madohora]

Nie z jednego lasu grzyby jadł

[madohora]

Obiecanki, cacanki a grzybiarzowi radość

[madohora]

Póty grzybiarz koszyk nosi póki się ucho nie urwie

[madohora]

Rada by dusza do lasu

[madohora]

Tonący grzyba się chwyta

[madohora]

U skąpego zawsze po grzybach

[madohora]

W nocy wszystkie grzyby są szare

[madohora]

Wiara grzyby przenosi

[madohora]

Wszędzie grzyby, gdzie nas nie ma

[madohora]

Wybiera się jak kania za morze

[madohora]

Z tego grzyba zupy nie będzie

[madohora]

I co z tego, że największy i najpiękniejszy koszyk na grzyby zabierasz, jeśli pełnego nie będziesz potrafił unieść a i tak połowa grzybów będzie niejadalna

[madohora]

Poszedłem na grzyby. Grzybów nie było i to nie był las.

[madohora]

Las dostarcza nam różnych gatunków grzybów dających smaczne potrawy, a także jagody zwłaszcza borowki, czernice i żurawiny. Las zaś sosnowy dostarcza nam żywicę.

[madohora]

borowik korzeniasty (Boletus radicans)

[madohora]

czarkowate (Sarcoscyphaceae)

[madohora]

promieniak wilgociomierz (Astraeus hygrometricus)

[madohora]

gwiazdosz Geastrum lageniforme

[madohora]

gwiazdosz karzełkowaty (Geastrum schmidelii)

[madohora]

gwiazdosz wzniesiony (Geastrum fornicatum)

[madohora]

kolczakówka niebieskawa (Hydnellum caeruleum)

[madohora]

kolczakówka żółtobrązowa (Hydnellum compactum)

[madohora]

sarniak sinostopy (Sarcodon glaucopus)

[madohora]

kustrzebkowate Pezizaceae)

koronica ozdobna (Sarcosphaera coronaria)

[madohora]

opieńka torfowiskowa (Armillaria ectypa)

[madohora]

berłóweczka czeska (Tulostoma kotlabae)

[madohora]

pniarkowate (Fomitopsidaceae)

[madohora]

pomarańczowiec bladożółty (Pycnoporellus alboluteus)

[madohora]

powłocznikowate (Corticiaceae)

Dendrocorticium polygonioides

[madohora]

soplówkowate (Hericiaceae)

soplówka jeżowata (Hericium erinaceum)

[madohora]

żagwiowate (Polyporaceae)

[madohora]

żagiew korzonkowa (Polyporus rhizophilus)

[madohora]

dzwonkówkowate (Entolomataceae)

[madohora]

dzwonkówka ciemniejąca (Entoloma turci)

[madohora]

białokrowiak trójbarwny (Leucopaxillus compactus)

[madohora]

mleczaj żółtofioletowy (Lactarius repraesentaneus)

[madohora]

gwiazdosz czteropromienny (Geastrum quadrifidum)

[madohora]

kruchaweczkowate (Psathyrellaceae)

[madohora]

małozorek zielony (Microglossum viride)

[madohora]

borowiec dęty (Suillus cavipes)

[madohora]

tzw. łuskwiak włóknistołuskowaty (Hemipholiota heteroclita)

[madohora]

jamkówka kurczliwa (Antrodia ramentacea)

[madohora]

siatkoblaszkowate (Gomphaceae)

[madohora]

buławka pałeczkowata (Clavariadelphus pistillaris)

[madohora]

skórnikowate (Stereaceae)

tarczóweczka wielkozarodnikowa (Aleurocystidiellum subcruentatum)

[madohora]

naparstniczka stożkowata (Verpa conica)

[madohora]

smardz wyniosły (Morchella elata) ? chronione są okazy rosnące poza terenem ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych oraz poza terenami zieleni

[madohora]

soplówka jodłowa (Hericium alpestre)

[madohora]

wodnichowate (Hygrophoraceae)

[madohora]

wilgotnica ozdobna (Hygrocybe aurantiosplendens)

[madohora]

wilgotnica zasadowa (Hygrocybe ingrata)

[madohora]

wodnicha kozia (Hygrophorus erubescens)

[madohora]

wodnicha zaróżowiona (Hygrophorus erubescens)

[madohora]

Gatunki dawniej chronione, od 2014 wyłączone z ochrony

[madohora]

czarka austriacka (Sarcoscypha austriaca)

[madohora]

gwiazdosz czarnogłowy (Geastrum melanocephalum)

[madohora]

gwiazdosz najmniejszy (Geastrum minimum)

[madohora]

kolczatek strzępiasty (Hericium cirrhatum)

[madohora]

pałeczka frędzelkowana (Tulostoma fimbriatum)

[madohora]

siedzuń sosnowy (Sparassis crispa)

[madohora]

Starsza kobieta zbiera w lesie grzyby Zbliża się do niej leśnik, zagląda do koszyka i mówi:
- Proszę natychmiast wyrzucić te grzyby! Nie można ich jeść, bo są trujące!
- To wcale nie do jedzenia. To na sprzedaż...

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Gość do kelnera:
- Panie starszy, czy zawsze pobiera pan pieniądze zaraz po podaniu posiłku?
- Nie, tylko po podaniu grzybów

[madohora]

[madohora]

Nowak do kolegi:
- Ja nigdy nie miałem szczęścia do kobiet. Pierwsza - Zosia, zmarła po zjedzeniu trujących grzybów, druga Krysia odeszła ode mnie a Jadzia...ciągle jest...

[madohora]

[madohora]

Pytanie czytelnika: "Czy można jeść wszystkie grzyby?
-Odpowiedź redakcji: "Tak, ale niektóre tylko raz"
-

[madohora]

[madohora]

Strażnik więzienny do więźnia, który następnego dnia ma zostać stracony:
- Co sobie życzysz na ostatnią kolację?
- Chciałbym zjeść smażone grzyby!
- Dlaczego właśnie grzyby?
- Bo jeszcze ani razu ich nie jadłem. Bałem się zatrucia...

[madohora]

[madohora]

Stirlitz poszedł do lasu, ale ani borowików, ani podgrzybków, ani nawet opieniek nie było.
- Pewnie nie sezon - pomyślał Stirlitz, siadając w zaspie.

[madohora]

[madohora]

Idzie ślepy lasem i bada grzyby smakiem:
- O podgrzybek,
Idzie dalej.
- O maślak.
Idzie dalej.
- O gówno, dobrze, że nie wdepnąłem!

[madohora]

Byłam w sklepie - nie chwalę się tym wcale
I nakupiłam tam masę pieczarek
Teraz wymyślam co z nimi zrobię
Ot tak - pofolguję sobie
Może kotlety, w nich pełno grzyba
Prawdziwek byłby lepszy chyba
Lecz jeśli nie ma tego czego się pragnie
To i ta pieczarka nie będzie wyglądać zbyt marnie
A że aromat i smak też ma przedni
Przy takim obiedzie nie będziemy biedni

[madohora]

[madohora]

OMLET Z GRZYBAMI

2 jajka, 15 dag pieczarek, 1 mała cebula, ząbek czosnku, mąka, mleko, masło, sól, pieprz i ulubione zioła do smaku,

Jajka rozbijamy w naczyniu i rozmącamy je widelcem. Dodajemy mleko (ok.. ? szklanki), odrobinę soli oraz tyle mąki aby ciasto nie było zbyt gęste. Omlet przelewamy na patelnię i smażymy z obu stron. Pieczarki czyścimy, obieramy i kroimy w niedużą kostkę. Cebulę obieramy ze skórki, również kroimy w niedużą kostkę. Czosnek przeciskamy przez praskę. Grzyby, cebulę z czosnkiem przekładamy do rondelka, lekko podsuszamy na maśle. Odcedzamy z nadmiaru płynu. Przyprawiamy do smaku solą, pieprzem i ulubionymi ziołami. Na przygotowane omlety nakładamy farsz z grzybów. Omlety składamy przez pół lub w koperę. Przekładamy na patelnię i jeszcze chwilę posmażamy.

[madohora]

[madohora]

Przyszedł do mnie dziadek z miasta
Zaklął sobie - basta! Basta!
Głodny jestem niesłychanie
Zjadłbym coś dziś na śniadanie
Dam ci ciasto z pieczarkami
Ozdobiobe pietruszkami
I do tego dodam jeszcze....
Mówić nie skończyłam jeszcze
Zaklął dziadek coś pod nosem
Grzyb i ciasto?! Proszę, proszę
Ciasto to jest zwyczaj stary
Ma być z truskawką lub z rabarbarem
Może jeszcze być ze śliwką
Na ten temat to już wszystko
Cóż wy wymyślacie, młodzi
Tak z grzybami się nie godzi
I gderając pod nosem, tak
Całe ciasto dziadek zjadł

[madohora]

[madohora]

borowik szlachetny (prawdziwek wszystkie odmiany) (Boletus edulis Bull ex Fr.)

[madohora]

[madohora]

koźlarz czerwony (wszystkie odmiany) (Leccinum aurantiacum (Bull.) S. F. Gray)

[madohora]

[madohora]

Maślak ziarnisty

[madohora]

[madohora]

Piaskowiec kasztanowaty

[madohora]

[madohora]

Mleczaj smaczny

[madohora]

[madohora]

Gąska zielonka

[madohora]

[madohora]

Lejkówka zielonawa

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pieczarka leśna

[madohora]

[madohora]

Pieczarka miejska

[madohora]

[madohora]

Płachetka zwyczajna

[madohora]

[madohora]

Twardnik japoński, twardziak jadalny, shiitake

[madohora]

Łuskwiak zmienny

[madohora]

[madohora]

Trufla zimowa

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Nie strzelaj z dwururki
To są (grzyby) - kurki!

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

MUCHOMOR - swoim pięknem nas kusi
Widocznie tak robić musi
Lecz jest dość zdradliwy
Bo koniec końców nie jest zjadliwy

[madohora]

[madohora]

KANIA - coś mnie tutaj do myślenia skłania
Czym tak naprawdę jest taka kania
Bo to i coś z ptaka i coś z grzyba
I był jakiś ważny gość. Chyba?

[madohora]

[madohora]

Prawdziwek - król wśród grzybów w naszym lesie
Tak od wieków już wieść niesie
Wśród wszystkich grzybów prym wiedzie
Przecież wiesz o tym, sąsiedzie

[madohora]

[madohora]

borowik brzozowy (Boletus betulicosa)

[madohora]

borowik kasztanowy, jako podgrzybek brunatny (Xerocomus badius)

[madohora]

borowik przyczepkowy (Boletus appendiculatus)

[madohora]

borowik usiatkowany (Boletus reticulatus)

[madohora]

buławka obcięta (Clavariadelphus truncatus)

[madohora]

dwupierścieniak cesarski (Catathelasma imperiale)

[madohora]

gałęziak groniasty (Ramaria botrytis)

[madohora]

gąsówka dwubarwna (Lepista saeva)

[madohora]

gołąbek cukrówka (Russula alutacea)

[madohora]

gołąbek modrożółty (Russula cyanoxantha)

[madohora]

gołąbek podpalany (Russula adusta)

[madohora]

gołąbek smaczny (Russula delica)

[madohora]

gołąbek winnoczerwony (Russula vinosa)

[madohora]

gołąbek złotawy (Russula aurata)

[madohora]

goździeńczyk pomarszczony (Clavulina rugosa)

[madohora]

kolczak obłączasty (Hydnum repandum)

[madohora1]

[madohora1]

Grzyby trujące

[madohora]

Ach mój drogi panie
Gdy wybierzesz się na grzybobranie
Te okazy omijaj z daleka
Bo nie wiesz co cię czeka

[madohora]

Gąska tygrysowata (Tricholoma pardinum, syn. Tricholoma tigrinum) - trujący grzyb należący do rodzaju gąsek.Mocno trujący grzyb; powoduje ostre zaburzenia żołądkowe i jelitowe, kolkowate bóle brzucha, wymioty, biegunkę. Mogą się zdarzać zatrucia śmiertelne. Objawy występują po 1/2-3 godzinach od zjedzenia. Gąskę tygrysowatą można pomylić z jadalną gąską ziemistą

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Muchomor czerwony (Amanita muscaria (L.) Lam.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae). Występuje w trzech odmianach.
Grzyb trujący. Ze względu na charakterystyczny wygląd, do przypadkowych zatruć dochodzi rzadko, najczęściej u dzieci. Bywają zatrucia samobójcze i u osób spożywających ten gatunek grzyba w celach odurzających. Bywa mylony z jadalnym muchomorem czerwieniejącym.
Trujące alkaloidy o działaniu parasympatykomimetycznym zawarte w muchomorze czerwonym to muskaryna oraz pochodne 3-hydroksyizoksazolu, kwas ibotenowy i muscymol (panteryna). Wieland i Motzel w 1953 zidentyfikowali bufoteninę jako substancję halucynogenną, żadne późniejsze badania jednak nie potwierdziły jej obecności w muchomorach; współcześnie uważa się, że jej nie zawierają (za Erowidem).
Zawartość muskaryny jest stosunkowo nieduża (0,009%), przy zawartości kwasu ibotenowego 0,03-0,3%[potrzebne źródło]. Kwas ibotenowy jest nietrwały i przechodzi w mniej szkodliwy muscymol. Dlatego właśnie świeże osobniki są znacznie bardziej trujące niż suche. Ze względu na przeciwstawne działanie składników toksycznych objawy zatrucia są mniej wyrażone. Są to: uczucie osłabienia i dezorientacji, szum w uszach. Halucynacje, głównie wzrokowe, typowe dla większości środków halucynogennych pojawiają się po 0,5-1,5 godziny od spożycia, lecz pierwsze objawy pod postacią zaburzeń żołądkowo-jelitowych (wymioty, biegunka, bóle brzucha) mogą wystąpić już po 15 minutach. Przy cięższych zatruciach objawami są: pobudzenie psychoruchowe, narastające aż do szału, wzrost napięcia mięśniowego, drgawki, zaczerwienienie skóry, wzrost temperatury nawet do 40 °C. W skrajnie ciężkich zatruciach może dojść do śpiączki. W przebiegu śpiączki może dojść do zgonu, na tle niewydolności krążeniowo-oddechowej.
Śmiertelność w zatruciach muchomorem czerwonym wynosi 2-5%
Leczenie przeprowadza się w warunkach szpitalnych, polega ono na wykonaniu płukania żołądka oraz leczeniu objawowym. Nie ma specyficznej odtrutki, a stosowanie atropiny nie jest wskazane.
W krajach europejskich używano go w przeszłości jako trucizny na muchę domową (inne muchówki są niewrażliwe)[potrzebne źródło]. W jednej pracy postawiono hipotezę, że używali go przed walką berserkowie, jednak nikt tego nie potwierdził[potrzebne źródło]. Olga Tokarczuk poświęciła muchomorowi sporo uwagi w swojej książce "Dom dzienny, dom nocny" (1998), gdzie przywołuje jego halucynogenne właściwości.

[madohora]

Plemiona syberyjskie spożywały muchomora czerwonego do wprowadzania się w stan religijnego odurzenia
Stawiano również hipotezy, że był on składnikiem napojów :
soma wymienianego w Wedach
haoma, używanego przez Persów.

[madohora]

[madohora]

Pieczarka żółtawa, pieczarka karbolowa (Agaricus xanthoderma, również często autorzy używają nazwy Agaricus xanthodermus) - gatunek grzyba z rodziny pieczarkowatych. Jest silnie trujący.
Określenie "karbolowa" wynika z faktu, iż podczas gotowania pieczarki karbolowej wydziela się silny, nieprzyjemny zapach, bardzo podobny do karbolu.
Grzyb trujący: gatunek trujący; powoduje (chociaż nie u wszystkich ludzi) silne zaburzenia w trawieniu, połączone z mdłościami i wymiotami. Alkohol może wzmacniać działanie trujące, zależnie od stanu zatrutej osoby.

[madohora]

[madohora]

Piestrzenica kasztanowata (babie ucho, murchla, babie uszy) (Gyromitra esculenta) – gatunek grzyba z klasy workowców. Kapelusz może mieć kolor żółtawobrązowy lub czerwonawobrązowy. Trzon początkowo białawy, z czasem nabiera fioletowoczerwonego odcienia. Grzyb trujący: często mylony ze smardzem, powoduje największą liczbę zatruć po olszówce i muchomorze zielonawym. Zawiera lotną substancję toksyczną - gyromitrynę, która powoduje zaburzenia żołądkowo-jelitowe, uszkodzenia wątroby, śledziony, nerek, szpiku kostnego i wzroku.

[madohora]

A to ciekawe::)

[madohora]

Przymiotnik gatunkowy esculenta w języku łacińskim oznacza jadalny. Dawniej piestrzenica masowo była sprzedawana na straganach i spożywana. Gdy ustalono, że przyczyną zatruć była piestrzenica zakazano jej sprzedaży. Nawet po dokładnym wysuszeniu substancja trująca nie jest usuwana z grzyba – by pozbyć się trucizny zarówno świeże jak i suszone owocniki muszą zostać przynajmniej dwukrotnie wygotowane przez co najmniej 5 minut w dużej ilości wody. Należy przy tym zwrócić uwagę by nie wdychać powstających oparów – one także mogą powodować objawy zatrucia gyromitryną. Grzyb został dopuszczony do przetwórstwa, głównie na susz po zastosowaniu odpowiednich procesów technologicznych.

[madohora]

[madohora]

Strzępiak ceglasty (Inocybe erubescens A. Blytt) – gatunek grzybów z rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae). Grzyb toksyczny dla człowieka, powodujący nawet zatrucia śmiertelne.

[madohora]

[madohora]

Wieruszka zatokowata, dzwonkówka trująca (Entoloma sinuatum) – gatunek grzybów należący do rodziny wieruszkowatych (Entolomataceae). Istnieje też wiele nazw regionalnych: wieruszka ciemna, bedłka trująca, bedłka sinawa, lub zatokowata, wieruszka sinawa, łęgot zaginany. Rośnie od końca maja do jesieni w lasach liściastych, zazwyczaj w grupach pod bukami i dębami. W Europie środkowej gatunek niezbyt pospolity[4]. Spotykany jest głównie na terenach podgórskich i w górach aż po piętro alpejskie. Występuje także na mokrych łąkach, pastwiskach i przy drogach

[madohora]

[madohora]

Można tego grzyba pomylić z wieloma gatunkami grzybów, szczególnie z wieruszką gwiaździstozarodnikową (Entoloma conferendum), wieruszką tarczowata (Entoloma clypeatum), wodnichą gładką (Hygrophorus penarius), czy gąsówką mglistą (Clitocybe nebularis). Wieruszkę zatokową różni od tych gatunków łososowe zabarwienie blaszek, garb na kapeluszu u starszych okazów i różowawy wysyp zarodników

[madohora]

[madohora]

Grzyb trujący, wywołujący zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Spożycie nawet niedużej ilości już po czasie 15 minut do 2 godzin powoduje bolesne wymioty, biegunkę i utratę sił. W większych dawkach może spowodować nawet zatrucie śmiertelne

[madohora]

[madohora]

Zasłonak rudy- gatunek grzyba z rodziny zasłonakowatych. Występuje w lasach liściastych i mieszanych, od sierpnia do października. Jest pospolity zarówno na nizinach, jak i na pogórzu i w górach. Szczególnie często występuje pod dębami, rzadziej pod bukami i brzozami

[madohora]