Odpust

[madohora]

W czasach Lutra w okolicach Wittenbergi mieszkali jeszcze słowiańscy Serbołużyczanie. Luter podzielał pogardę większości ówczesnych Niemców dla tej autochtonicznej ludności i nazywał ich w swoich Rozmowach przy stole (Tischreden) „najgorszym ze wszystkich narodów” (niem. die schlechteste aller Nationen). Tej opinii Lutra nie podzielał jego najbliższy współpracownik Filip Melanchton, którego zięć Kaspar Peuker był Serbołużyczaninem i znał język górnołużycki.

[madohora]

13 czerwca 1525 Marcin Luter ożenił się z byłą zakonnicą Katarzyną von Bora. Była ona jedną z 12 sióstr, które pod wpływem nauk Lutra uciekły z klasztoru w Nimbschen. Marcin Luter pomagał byłym zakonnicom znaleźć dach nad głową oraz szukał dla nich odpowiednich mężów (w przypadku reformatora inicjatywa matrymonialna wyszła nie od niego samego, a od Katarzyny).

[madohora]

Małgorzata (17 grudnia 1534 – 1570) żona Georga von Kunheim, zamieszkała w pobliżu Mühlhausen w Prusach Książęcych i tam pochowana.

[madohora]

Obecnie żyje około 2800 potomków Marcina Lutra, zrzeszonych w Lutheridenvereinigung

[madohora]

Marcin Luter jest upamiętniany przez ewangelików pomnikami. Jedyny zachowany monument w Polsce znajduje się w Bielsku-Białej. Pomniki Lutra w Gdańsku i Brzegu zostały zniszczone krótko po zakończeniu II wojny światowej

[madohora]

Odpust jest to darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy odpuszczone już co do winy. Rozróżnia się odpusty cząstkowe i zupełne (zależnie od tego, w jakim stopniu uwalniają nas od kary doczesnej). Odpusty te może zyskiwać każdy ochrzczony po spełnieniu odpowiednich warunków dla siebie lub ofiarowywać je za zmarłych.

[madohora]

Przyjęcie błogosławieństwa udzielanego przez Papieża Urbi et Orbi (Miastu i Światu) - choćby tylko przez radio lub telewizję;

[madohora]

Uczestnictwo w rekolekcjach trwających przynajmniej trzy dni;

[madohora]

Przyjęcie Pierwszej Komunii świętej lub pobożny udział w takiej uroczystości;

[madohora]

Odmówienie w całości (i bez przerwy) przynajmniej jednej części różańca (pięciu dziesiątek) w kościele, kaplicy publicznej, w rodzinie, wspólnocie zakonnej czy pobożnym stowarzyszeniu, połączone z rozmyślaniem nad rozważanymi tajemnicami (odmówienie poza tymi miejscami lub wspólnotami - odpust cząstkowy);

[madohora]

Odprawienie Drogi Krzyżowej po spełnieniu następujących warunków:
- odprawienie przed urzędowo erygowanymi stacjami Drogi Krzyżowej (np. w kościele, na placu przykościelnym);
- musi być 14 krzyżyków;
- rozważanie Męki i śmierci Chrystusa (nie jest konieczne rozmyślanie o poszczególnych tajemnicach każdej stacji);
- wymaga się przechodzenia od jednej stacji do drugiej (przy publicznym odprawianiu wystarczy, aby prowadzący przechodził, jeśli wszyscy wierni nie mogą tego czynić); jeśli ktoś z powodu słusznej przyczyny (np. choroby, podróży, zamknięcia kościoła itp.) nie może odprawić Drogi Krzyżowej wg podanych tutaj warunków, zyskuje odpust zupełny po przynajmniej półgodzinnym pobożnym czytaniu lub rozważaniu Męki Chrystusa

[madohora]

W dniach od 1 do 8 listopada za nawiedzenie cmentarza z równoczesną modlitwą za zmarłych - codziennie odpust zupełny, który można ofiarować wyłącznie za zmarłych (za nawiedzenie cmentarza w inne dni - odpust cząstkowy również wyłącznie za zmarłych)

[madohora]

Udział w nabożeństwie Gorzkich Żalów jeden raz w Wielkim Poście w jakimkolwiek kościele na terenie Polski

[madohora]

Jeśli wierny powodowany motywem wiary przyjdzie z pomocą potrzebującym współbraciom, pomagając im osobiście lub dzieląc się z nimi swoimi dobrami, uzyskuje odpust cząstkowy

[madohora]

Karuzela (fr. carrousel) – urządzenie rekreacyjne obracające się wokół własnej osi przenoszące osoby siedzące na obrzeżu koła. W typowej karuzeli pasażerowie zajmują miejsca na siedzeniach, które często mają kształt zwierząt lub pojazdów. Karuzele są charakterystycznym elementem wesołych miasteczek, placów zabaw i festynów.

[madohora]

szybkoobrotowe - istnieją liczne modele w różnych wariantach. Niektóre posiadają kabiny, obracające się wokół własnej osi niezależnej od osi głównej, inne np. łańcuchowe - obracające się na łańcuchach siodełka. Wszystkie te urządzenia muszą posiadać zabezpieczenia przed wypadnięciem pasażera i są regularnie kontrolowane pod kątem ich stanu technicznego

[madohora]

ręczne - napędzane siłą ludzkich mięśni

[madohora]

typu Boczna Huśtawka (Pasażerowie już nie siadają w kierunku oglądających a uchwyty nie są już przymocowane do ściany ławki lecz do osobnych stelaży. Ława taka idzie z góry na dół wykonując huśtanie na lewo i na prawo)

[madohora]

Bujak sprężynowy – element wyposażenia placu zabaw, lub wolnostojące urządzenie-zabawka, przeznaczone najczęściej dla dzieci w wieku przedszkolnym. Podstawowym elementem jest sprężyna, na której umocowano siedzenie z uchwytami. Kształt elementu górnego wraz z siedzeniem, często zaprojektowany w formie zwierzaka wykonany jest z drewna lub tworzywa sztucznego. Bujak spotykany jest często jako element wyposażenia sklepów, dużych galerii handlowych, poczekalni a nawet restauracji i innych miejsc użyteczności publicznej.

[madohora]

huśtawka na desce / równoważna, działająca na zasadzie dźwigni o równych ramionach, na końcach których umieszczone są siedziska, przeznaczona dla dwóch osób

[madohora]

[madohora]

Diabelski młyn (także: diabelskie koło, młyńskie koło oraz koło widokowe) – rodzaj karuzeli obracającej się na poziomej osi. Główne elementy to zorientowane pionowo koło oraz przyczepione do obwodu siedzenia.

[madohora]

Pierwszy, nowoczesny, 75-metrowy diabelski młyn zaprojektował George Washington Gale Ferris Jr. na światową wystawę w Chicago w 1893/ Obiekt miał konkurować z wieżą Eiffla, główną atrakcją wystawy w Paryżu z 1889. Pierwszy diabelski młyn ważył 2200 ton oraz mieścił 2160 osób. Oś konstrukcji składała się największego fragmentu stali, jaki kiedykolwiek wcześniej wyprodukowano. Wysokość obiektu równała się 26 piętrom, co dawało przewagę 4 pięter nad najwyższym w tamtych czasach drapaczem chmur.

[madohora]

[madohora]

W zależności od wyglądu i kształtu mogą to być:
zamki dmuchane,
zjeżdżalnie,
tory przeszkód,
trampoliny dmuchane.

[madohora]

Balon na ogrzane powietrze – rodzaj balonu, w którym siła nośna wynika z różnicy gęstości ogrzanego powietrza wewnątrz i chłodniejszego na zewnątrz balonu.

[madohora]

Balony zostały po raz pierwszy wynalezione we Francji pod koniec XVIII wieku. Dwóch papierników, Jacques i Joseph Montgolfier, odkryło, że gdy papierowe torby są wypełnione gorącym powietrzem, torby unoszą się. Szybko zdali sobie sprawę z potencjału tego, zaczęli eksperymentować z balonami z różnych materiałów, takich jak papier, tkanina i jedwab. Pierwszą publiczną demonstrację balonu lżejszego od powietrza wykonali w czerwcu 1783 r., Z balonem o średnicy 35 stóp (11 m) wykonanym z tkaniny wyłożonej papierem. Później tego samego roku Jacques Charles poleciał balonem wykonanym z jedwabiu pokrytego gumowym lakierem i wypełnionego wodorem, gazem lżejszym od powietrza. Te wczesne demonstracje wzbudziły wiele emocji, a balony wkrótce znalazły wiele zastosowań w nauce, sporcie i wojnie.

[madohora]

W 1921 roku opracowano metodę opóźniania koagulacji płynnego lateksu. Ta metoda umożliwiła producentom gumy łatwiejszy transport surowego lateksu w postaci płynnej do centrów produkcyjnych na całym świecie. To z kolei doprowadziło do nowych procesów wytwarzania wyrobów gumowych. We wczesnych latach dwudziestych XX wieku w Anglii przyznano szereg patentów na procesy umożliwiające zanurzanie form w płynnym lateksie. W 1931 roku Neil Tillotson stworzył na swoim strychu pierwszy nowoczesny balon lateksowy. Sprzedał 15 swoich balonów „Tilly Cat” (w kształcie kociej głowy, wraz z wąsami nadrukowanymi barwnikiem) na paradę z okazji Dnia Patrioty w Massachusetts w kwietniu 1931 r. I założył firmę, która nadal produkuje balony.

[madohora]

Lateks musi być zmieszany z dodatkami, zanim będzie mógł być użyty w procesach przemysłowych. Niektóre chemikalia są mieszane w celu uzyskania pożądanej grubości, szybkości schnięcia i innych właściwości. Inne chemikalia (zwane łącznie środkami zapobiegającymi degradacji) są dodawane w celu spowolnienia utleniania i rozkładu gumy. Aby nadać mu kolor, pigmenty są mieszane z lateksem. Pigmentami mogą być drobne proszki tlenków metali lub barwniki organiczne.

[madohora]

[madohora]

Katarzyna von Bora urodziła się w 1499 Lippendorfie koło Kieritzch jako córka szlachcica z Miśni oraz Katarzyny Haubitz. Sytuacja finansowa rodziny była trudna, więc rodzice zdecydowali się na oddanie córki do klasztoru cysterek w Nimbschen. W 1514 Katarzyna rozpoczęła nowicjat, a 8 października 1515 złożyła śluby zakonne. Ruch reformacyjny dotarł także za klasztorne mury. 24-letnia Katarzyna wraz z jedenastoma innymi zakonnicami uciekła w Wielką Sobotę 1523 z klasztoru dzięki pomocy kupca z Torgawy – Leonarda Koppe.

[madohora]

Johann (lub Johannes) Tetzel OP (ur. 1465 w Pirnie, zm. 11 sierpnia 1519 w Lipsku) – niemiecki duchowny katolicki, dominikanin, przeor klasztoru w Głogowie, inkwizytor Polski. Znany głównie ze sprzedaży odpustów, który to proceder stał się jedną z istotnych przyczyn reformacji. Kojarzony z dwuwierszem Gdy tylko złoto w misce zadzwoni, do nieba jakaś duszyczka pogoni (niem. Sobald der Gülden im Becken klingt im huy die Seel im Himmel springt)

[madohora]

W 1517 zdobył tytuł licencjata Świętej Teologii na Uniwersytecie Viadrina we Frankfurcie nad Odrą, a następnie doktora Świętej Teologii (1518), za obronę w dwóch mowach doktryny o odpustach przeciwko nauce Lutra. Oskarżenie, iż sprzedaje pełne odpuszczenie grzechów jeszcze nie popełnionych wywołało ogromny skandal. Marcin Luter uznał jego działalność za złą i niedopuszczalną oraz rozpoczął publicznie wypowiadać się przeciwko niemu.

[madohora]

Na podstawie edyktu spalono pisma Lutra i jego zwolenników oraz zakazano drukowania książek w całej Rzeszy bez cenzury wydanej przez biskupa. Luter i jego zwolennicy skazani zostali na banicję.

[madohora]

Istnieją dwie hipotezy dotyczące słowa "postylla". Według jednej z nich termin ten pochodzi od średniowiecznołacińskiego słowa postilla (skrócenie post illa verba textus), oznaczającego objaśnienie znaczenia danego fragmentu Pisma Św. Według innej etymologii słowo było zdrobnieniem łacińskiego wyrazu posta, oznaczającego paginę.

[madohora]

Postylle pisane przez autorów reformacyjnych miały odmienny charakter, niż te pisane w okresie średniowiecza. Przede wszystkim w takich tekstach nie roztrząsano już zawiłych problemów teologicznych, ponieważ skierowane były do szerokiego odbiorcy. Z tego też względu postylle zaczęto tworzyć w językach narodowych, co znacząco przyczyniło się do ich rozwoju. Wielu autorów nie posiadało wykształcenia teologicznego, dlatego też w późniejszych postyllach pojawiły się wątki satyryczne lub polemiczne. Ponadto reformacja stworzyła odmianę postylli zwaną postyllą domową. Jedną z nich jest np. Hauspostille (Postylla Domowa) Marcina Lutra z 1542 roku. Taką też jest pierwsza postylla wydana w języku polskim – Postylla polska domowa (1556) Grzegorza Orszaka. Rok później, nakładem drukarni Macieja Wirzbięty w Krakowie ukazała się postylla Mikołaja Reja – Świętych słów a spraw Pańskich [...] kronika albo postylla, polskim językiem a prostym wykładem też dla prostaków krótce uczyniona. Dzieło to zdobyło dużą popularność: do końca XVI wieku ukazało się pięć wznowień, a także przekład na język litewski.

[madohora]

Justus Jonas (ur. 5 czerwca 1493 w Nordhausen, zm. 9 października 1555 w Eisfeld) – niemiecki teolog, humanista, działacz reformacji, współpracownik Marcina Lutra.

[madohora]

Jan Bugenhagen zwany Doctor Pomeranus (niem. Johannes Bugenhagen, Doktor Pommer) (ur. 24 czerwca 1485 w Wolinie, zm. 20 kwietnia 1558 w Wittenberdze) – norbertanin, doktor teologii, czołowy przedstawiciel wczesnego ruchu protestanckiego, współzałożyciel oraz organizator Kościołów ewangelicko-luterańskich w północnych Niemczech, Danii i na Pomorzu.

[madohora]

W 1509 roku Bugenhagen przyjął święcenia kapłańskie i został wikariuszem przy kościele parafialnym w Trzebiatowie. Ponadto w macierzystym klasztorze w Białobokach pełnił w tym czasie obowiązki notariusza, księdza kaznodziei, a także historyka. W 1518 roku ukończył pisanie monumentalnego dzieła o historii miast pomorskich Pomerania. Zawarł w nim syntezę historii kraju, ale także poświęcił dużo uwagi działalności misyjnej Ottona z Bambergu.

[madohora]

[madohora]

W 1522 roku zerwał z celibatem i ożenił się z Walpurgą, z którą doczekał trojga dzieci. W 1523 roku został proboszczem kościoła Najświętszej Marii Panny w Wittenberdze oraz zaczął wykładać teologię na miejscowym uniwersytecie. Po tym jak poznał osobiście Marcina Lutra stał się jego wiernym przyjacielem oraz stałym spowiednikiem. 13 czerwca 1525 roku udzielił mu ślubu z 26-letnią wówczas Katarzyną von Bora. W późniejszych latach pracował przy układaniu 17 artykułów, które stały się podstawą wyznania ewangelicko-augsburskiego, pomagał również Lutrowi tłumaczyć Biblię na język niemiecki.

[madohora]

Bugenhagen odegrał czołową rolę w reformie Kościoła Danii (1536–1539). Po usunięciu przez króla Chrystiana III biskupów katolickich, Jan Bugenhagen przygotował w oparciu o doktrynę luteranizmu nowy porządek organizacji życia religijnego w Danii. W 1536 dokonał ordynacji pierwszych siedmiu protestanckich superintendentów, którzy objęli wakujące diecezje. W 1537 koronował duńską parę królewską w Kopenhadze. Był także współzałożycielem i pierwszym rektorem protestanckiego Uniwersytetu w Kopenhadze.

[madohora]

[madohora]

W tym dawnym kościele - domu spędziłam nie jedne wakacje

[madohora]

Był synem Ernesta, elektora Saksonii, i jego żony Elżbiety Wittelsbach. Jego dziadkami byli: elektor Saksonii Fryderyk II Łagodny i księżniczka Styrii, Karyntii i Krainy Małgorzata Habsburg oraz książę Bawarii Albrecht III Wittelsbach i księżniczka Brunszwiku-Grubenhagen Anna Welf.

[madohora]

[madohora]

🔸Całkowita negacja stosunków feudalnych,
🔸Drogą zmian może być tylko rewolucja,
🔸Najważniejsze jest „natchnienie przez Ducha Świętego”, a pośrednictwo księży jest zbędne,
🔸Należy siłą odebrać dobra panom feudalnym i duchownym (kościoły, klasztory) i równo rozdzielić je między chłopów,
🔸Musi panować całkowita równość.

[madohora]

Przyczyny powstania są wielowarstwowe. Na początku XVI stulecia Święte Cesarstwo Rzymskie na południu kraju składało się z wielu państewek feudalnych. Wiele problemów chłopskich rozwiązywano lokalnie, zaściankowość wielu wytwórców przyczyniała się w znacznym stopniu do hamowania postępu gospodarczego. Najważniejszą przyczyną powstania była jednak ogólna sytuacja największej części społeczeństwa rolnego.

[madohora]

Polski historyk, Jerzy Krasuski, przedstawiając w swojej historii Niemiec przyczyny wybuchu tego buntu społecznego podkreśla jednakowoż nie tyle położenie gospodarcze chłopstwa niemieckiego na początku XV w., które określa jako pomyślne, ile jego marną pozycję społeczną, o której poprawę podniesiono żądania. Jak pisze Krasuski: „Lud wiejski był nieraz bogatszy od drobnej szlachty. Niemniej była to klasa wyzyskiwana i pozbawiona zarówno politycznych praw, jak i wszelkiego prestiżu. Toteż agitacja kaznodziejów reformacyjnych padła tu na podatny grunt.”

[madohora]

Nieliczne próby reformy starych struktur feudalnych, wychodzące od silniejszej grupy jaką było mieszczaństwo na niewiele się zdały. Najczęściej oponowali przeciwko nim szlachta i kler, które widziały w zmianach zagrożenie dla swoich korzyści.

[madohora]

Stale pogarszająca się sytuacja chłopów już na długo przed rokiem 1524 była zalążkiem wielu regionalnych konfliktów. Niezadowolenie chłopów potęgowało się przez dziesięciolecia, znajdując odzwierciedlenie w licznych zrywach. Przyczynami tych konfliktów były przeważnie problemy lokalne.