BARBÓRKA

[madohora]

W 1990 ławra Peczerska została zapisana wraz z soborem Mądrości Bożej (Sofijskim) na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

[madohora]

Teren górnej ławry znajduje się pod zarządem państwowym, a budynki w większości służą jako muzea i sale wystawowe. Wzniesione zostały tu:

[madohora]

W Bliskich Pieczarach znajdują się:

cerkiew Podwyższenia Krzyża Pańskiego (Chrestowozdwiżeńska) wybudowana w 1700, w której mieści się wejście do pieczar Antoniego
cerkiew Wszystkich Mnichów Peczerskich zbudowana w 1839
cerkiew Spotkania Pańskiego (Striteńska) z 1854 (cerkiew namiestnika Bliskich Pieczar)
cerkwie podziemne
cerkiew św. Antoniego
cerkiew Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni (Wwedeńska)
cerkiew św. Warłaama.

[madohora]

W podziemiach ławry pochowani zostali, między innymi:
Teodozjusz Pieczerski – przełożony i fundator klasztoru
pierwszy kijowski metropolita Michał
święty lekarz i ikonograf Alipiusz
kronikarz Nestor
Ilia Muromiec
książę Konstanty Ostrogski, hetman wielki litewski
głowa kniazia Włodzimierza Świętego
ukraińscy hetmani, wojewodowie kijowscy, metropolici, arcybiskupi, biskupi.

[madohora]

W latach 1637–1638 z inicjatywy metropolity Piotra Mohyły cerkiew została odbudowana w stylu barokowym wg planów i udziale włoskiego architekta Octaviano Manciniego[2]. Dodano wtedy zbudowane od fundamentów cztery apsydiole rozmieszczone po bokach sanktuarium oraz wzniesiono attyki. Cerkiew została poważnie zniszczona przez pożar w 1697 r. Dzisiejszy kształt budynku pochodzi w większości z czasów rządów Iwana Mazepy z lat 1699–1709. W XVIII wieku zbudowano dzwonnicę, bramę Zborowskiego, piekarnię, dom metropolity, bursę i inne zabudowania.

[madohora]

Aktualnie na jej terenie znajduje się muzeum, a o jej przejęcie starał się Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego.

[madohora]

W soborze zachowały się pochodzące z XI i XII wieku freski i mozaiki, stworzone przez artystów bizantyjskich i ruskich. W centralnej części za ikonostasem znajduje się 6-metrowa mozaika „Oranta” z XI wieku przedstawiająca Matkę Boską z uniesionymi dłońmi. We wnętrzu zachował się też dolna część ikonostasu z 1747. W nawach bocznych eksponowane są średniowieczne kamienne sarkofagi książęce w tym grobowiec Jarosława Mądrego.

[madohora]

Brama była jedną z trzech bram miasta zbudowaną przez Jarosława I Mądrego w połowie XI w. Budowlę tę rozpoczął wznosić Włodzimierz I. Teoretycznie więc Chrobry mógł swój miecz wyszczerbić na tej bramie. Określenie „złota” pojawia się w latopisach w XI w.

[madohora]

W 1989 roku, wraz z rozbudową kijowskiego metra, w pobliżu bramy została oddana do użytku stacja Zołoti worota nawiązująca architektonicznie do kościołów Rusi Kijowskiej.

[madohora]

.

[madohora]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 342 mieszkańców. Jest szóstą co do wielkości miejscowością gminy Świecie.

[madohora]

klasycystyczny dwór, 1792 r., lata 1963–1964
park, przełom XVIII/XIX w.
kaplica dworska, obecnie kościół parafialny pw. św. Barbary, 1850 r.
grodzisko książąt pomorskich. W miejscu grodu do roku 1750 stał gotycki dwór, a po jego pożarze wystawiono nową kaplicę św. Barbary. W roku 1858 na wzniesieniu usytuowano obecną kaplicę, a jej najwartościowszy element wyposażenia – krucyfiks z XIV wieku – znajduje się w sartowickim kościele.

[madohora]

SARTOWICE W SŁOWNIKU GEOGRAFICZNYM KRÓLESTWA POLSKIEGO

[madohora]

Diabelce są dobrym punktem widokowym na Wisłę i miejscowości na jej drugim brzegu. Poprowadzono tu ścieżkę dydaktyczną Góry Diabelce (12 punktów z tablicami informacyjnymi), a w Sartowicach utworzono punkt widokowy. Trasa zapoznaje turystów z krajobrazami dna doliny Wisły i strefy jej zboczy (spotykane są tu liczne osuwiska, a piasek nie jest w wielu miejscach zwarty). Występują tu różne typy gleb – brunatnoziemne, deluwialne próchnicze, mady, gleby mułowe oraz torfowe. Rosną w tym rejonie lasy charakterystyczne dla zbiorowisk grądowych, źródliskowych, kserotermicznych i wodnych. Atrakcyjny turystycznie krajobraz nadają okolicy łąki i sady. Stoki wzniesień były w przeszłości wykorzystywane przez bernardynów ze Świecia do uprawy winorośli i chmielu. Nazwa wywodzi się natomiast z czasów średniowiecznych – diabły, które miały mieć swoje pieczary w stokach wzgórz, nie pozwalały rybakom i flisakom przepływać po tym odcinku Wisły nocą.

[madohora]

Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Starogród. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie toruńskim. W gminie znajduje się też miejscowość Starogród Dolny.

[madohora]

W Starogrodzie istniała osada krzyżacka pochodząca z XIII wieku oraz jeden z najstarszych zamków krzyżackich – na obecnej tzw. Górze Zamkowej. Tu pierwotnie lokowano miasto Chełmno w roku 1233. Osada została spalona, a miasto – Culm relokowano w połowie XIII wieku w miejscu dzisiejszego Chełmna. Od końca XV w. do okresu rozbiorów, należało do biskupów chełmińskich i był ośrodkiem administracyjnym znacznego kompleksu dóbr biskupich zwanych kluczem starogrodzkim. Na przełomie XVI i XVII wieku należał do dóbr stołowych biskupów chełmińskich. W latach 1845-1856 proboszczem w Starogrodzie był ksiądz Kazimierz Kręcki.

[madohora]

schron amunicyjny M-1 w zespole twierdzy Chełmno, zbudowany po 1914 roku, nr A/1511/ z 14.02.1980.

[madohora]

kuźnia murowana z XIX/XX w..
szkoła podstawowa z końca XIX w..
stara karczma z przełomu XIX i XX w.
tunel kolejki wąskotorowej z XIX w.
remiza strażacka z końca XIX w.
zabudowania folwarczne z XIX w.
cmentarz z nagrobkami z XIX wieku

[madohora]

Zamek w Starogrodzie – krzyżacki zamek komturski, który znajdował się w Starogrodzie, siedziba komturów starochełmińskich, jeden z pierwszych zamków krzyżackich. Rozebrany w XIX wieku.

[madohora]

Zamek uległ zniszczeniu w czasie wojen szwedzkich w XVII wieku. W latach 1682–1693 przeprowadzono odbudowę zamku za sprawą biskupa Kazimierza Jana Opalińskiego. W 1772 r. ponownie popadł w ruinę, a z 1777 r. pochodzi wzmianka o jego znacznym zniszczeniu. Wkrótce został sprzedany i pod koniec XVIII i w XIX wieku rozebrany na materiał budowlany.

[madohora]

[madohora]

W 1286 na południe od zamku lokowano Malbork (Stare Miasto), którego mury miejskie sprzężono z murem obronnym zamku w jednolity system obronny. W 1388 na wschód od zamku założono Nowe Miasto. W latach 1626–1635 miasto i zamek otoczono wałem fortecznym o narysie bastionowym, zaś przyczółek mostowy na lewym brzegu Nogatu osłonięto dziełem rogowym.

[madohora]

Przed ponad 200 laty w 1794 Friedrich Gilly (1772-1800) wieloma rysunkami wystawionymi w 1795 w Berlińskiej Akademii Sztuk Pięknych, na których utrwalił zamek w Malborku, zainicjował prace badawcze nad Pałacem Wielkich Mistrzów. Rysunki te szerszej publiczności zostały udostępnione w latach 1799-1803 dzięki wielkoformatowej publikacji w technice akwatinty Friedricha Fricka (1774-1850). Jako uzupełnienie ukazało się pierwsze historyczne opracowanie dziejów Malborka Konrada Levezow (1770-1835). Dostrzeżono historyczne i architektoniczne znaczenie zamku, które ocaliło go przed wyburzeniem.

[madohora]

Przygotowania do budowy trwały od 1278, kiedy rozpoczęto wycinkę lasu i gromadzenie budulca (cegły, drewno, kamienie na fundamenty). Początek pierwszego etapu budowy zamku można datować najwcześniej na rok 1280 (od początku budowy do przeniesienia konwentu z pobliskiego Zantyru). Powstała w tej fazie warownia była zamkiem komturskim. Do 1300 roku na Zamku Wysokim powstał mur obwodowy, nieprzesklepione skrzydło północne, gdzie później umieszczono najważniejsze pomieszczenia: kaplicę, kapitularz oraz dormitoria (sypialnie), następnie częściowo wzniesiono skrzydło zachodnie, które mieściło komnatę komtura oraz refektarz. Część południową i wschodnią zamykały zabudowania drewniane mieszczące magazyny, warsztaty i stajnie. Zaczęto budować także przedzamcze od strony północnej (obecnie Zamek Średni). Kolejnym ważnym elementem zamku była wysunięta na południowy zachód poza obszar bryły zamkowej wieża obronna, połączona z zamkiem, zwana gdaniskiem. Spełniać miała rolę wieży sanitarnej oraz ostatecznego punktu obrony. Była też punktem obserwacyjnym w kierunku tworzącego się równolegle miasta Malborka. Druga, zbudowana do końca XIII w. zwaną „kleszą”, powstała w przeciwległym do gdaniska narożniku. Pierwotnie miała znaczenie obronne, po rozbudowie zamku straciła na znaczeniu. Całość otoczono murem obwodowym i fosą.

[madohora]

Od 1737 roku na Zamku Wysokim mieściły się koszary polskiego regimentu piechoty i wyremontowano dawne fortyfikacje. W 1756 roku na wieży zamontowano barokowy hełm z inicjatywy ekonoma Michała Rexina. Za panowania króla Augusta II na wieży zbudowano nowe zwieńczenie z latarnią oraz położono nowe dachy na Zamku Wysokim. Pomiędzy latami 1742–1767 na miejscu nieistniejącej już wtedy Wieży Kleszej (między kościołem zamkowym, a Zamkiem Średnim), zbudowano dwupiętrowy barokowy gmach kolegium jezuitów. Po I rozbiorze Polski, w dniu 12 września 1772 roku zamek opuścili polscy żołnierze z 1. Regimentu Pieszego Koronnego imienia Królowej Jadwigi pod dowództwem Stanisława Augusta Golcza, a dzień później zamek zajęli Prusacy. W 1780 roku zamek opuścili dwaj ostatni jezuici.