Krzeszowice, Czerna

[madohora]

Produkty mielone:
Sorbenty do odsiarczania spalin – Skycal,
Produkty do chemii budowlanej – Budocal,
Produkty do produkcji betonu – Betoncal,
Produkty do mas bitumicznych – Bitumcal,
Kreda pastewna – Animacal,
Środek wapnujący – Gruntcal,
Wypełniacze – Technocal,
Pył przeciwwybuchowy,
Kruszywa łamane: grysy, mieszanka 0 – 4 mm, 0-31,5 mm, 0–63 mm, tłuczeń drogowy,
Kamień wapienny

[madohora]

Klasztor karmelitów bosych w Czernej – męski klasztor karmelitów bosych, we wsi Czerna w województwie małopolskim; podwójne sanktuarium: Matki Bożej Szkaplerznej i św. Rafała Kalinowskiego.

[madohora]

Kompleks znajduje się w Dolinie Eliaszówki i niemal z wszystkich stron otacza go leśny rezerwat przyrody Dolina Eliaszówki. Usytuowany jest na stoku wzgórza – w dokumencie z 1577 pod nazwą w Bełku – o wysokości 430 m n.p.m., porośniętego lasem, który skrywa pozostałości po dawnych zabudowaniach klasztornych. Cały teren o powierzchni 80 ha pierwotnie otoczony był murem klauzurowym o długości ponad 4 km i wysokości 2,5 m, wzniesionym w latach 1640–1672, którego ruiny zachowały się do dziś. Stanowił granicę klauzury papieskiej. Zostało wzniesionych także 12 domków pustelniczych, z których tylko po czterech pozostały ślady. Jeden z nich, zwany pustelnią św. Agnieszki, został odbudowany w 1966–1969. Zachowały się też dwie z trzech grot skalnych oraz ruiny Mostu Pustelniczego nad potokiem Eliaszówka, zwanego Diabelskim Mostem (1671–1691), z którym wiązane są liczne legendy.

[madohora]

[madohora]

CZERNA

[madohora]

Studnia, znajdująca się na klasztornym podwórku, została wykuta w litej skale w latach 1644–1651. Jej głębokość wynosi 21,5 m, a średnica 2 m. Studnia obudowana jest późniejszą kopułą, krytą gontem i wspieraną przez osiem kolumn.

[madohora]

Przed kościołem znajduje się plac, przy którym w 1995 wykonano grotę z pomnikiem biblijnego proroka Eliasza i scenami z jego życia (dłuta Alfreda Kotkowskiego) oraz źródełko w kształcie serca z rzeźbą kruka, który według Biblii przynosił mu pożywienie. Na zboczu wzgórza, wznoszącym się przed kościołem, usytuowany jest ołtarz polowy, a nad nim (od 2005) punkt widokowy.

[madohora]

Na stronie północnej ogrodzenia cmentarza (przy klasztorze) znajduje się marmurowe epitafium dla o. Telesfora od św. Józefa (Józefa Sołtysika, 1786–1851), zasłużonego dla klasztoru przeora.

[madohora]

Napis ten częściowo zniszczony w 1836 r. na polecenie władz administracyjnych Rzeczypospolitej Krakowskiej jako ubliżający honorowi armii rosyjskiej. Także na ścianie południowej cmentarza umieszczono tablicę z wykazem pomordowanych karmelitów bosych w czasie II wojny światowej i wzorowych zakonników. Do nich należą m.in. o. Jozafat od św. Józefa (1866–1910); Brat Bogumił od św. Jozafata (1871–1960).

[madohora]

Wśród grobów zakonników znajduje się także mogiła Brata Hipariona od św. Teresy (Alojzego Sielickiego (1922–1970)). Służył on i walczył w Armii Kościuszkowskiej o Wał Pomorski i zdobywaniu Berlina w 1945 roku. W nagrodę otrzymał wiele odznaczeń zarówno polskich, jak i sowieckich.

[madohora]

CZERNA BRAMA

[madohora]

W 1620 r. definitorium generalne w Rzymie upoważniło o. Jana Marię od św. Józefa (Joannes Centurioni), prowincjała karmelitów bosych w Polsce, do założenia pustelniczego klasztoru dla prowincji Ducha Św. Pięć lat czekano na fundatora i poszukiwano odpowiedniego miejsca. W 1625 r. zachęcona przez jednego zakonników fundacji eremu podjęła się Agnieszka z Tęczyńskich Firlejowa, wojewodzina krakowska. W tym celu poleciła szukać odpowiedniego miejsca pod budowę eremu. Karmelici znaleźli je w lesie siedleckim nad doliną Dubia, w dobrach Melchiora Gierstmana. Nieruchomość tę, oraz wsie Paczółtowice, Siedlec i Żbik i część Dubia z młynem nabyła dla nich Firlejowa.

[madohora]

Przez 47 lat swego wdowieństwa Agnieszka Firlejowa oddana była uczynkom chrześcijańskiej miłości i dobroczynności. Prowadziła głębokie życie wewnętrzne. Przez pewien okres życia jej kierownikiem duchownym był ks. Piotr Skarga SJ. Przed nim złożyła śluby, jak świadczy o tym napis na obrazku św. Franciszka Ksawerego, ofiarowany przez nią klasztorowi w Czernej. Należała do III zakonu świeckiego ss. benedyktynek. W habicie benedyktynek przedstawiona jest na czterech portretach klasztoru w Czernej. Fundatorka zobowiązała mieszkańców eremu do wykupu kobiet z niewoli tatarskiej i tureckiej. Na ten cel zapisała stały fundusz.

[madohora]

Według tradycji, fundatorka przybywała do eremu na osobiste rekolekcje. Odprawiała je w eremitarzu swej patronki św. Agnieszki, pod kierunkiem swego spowiednika o. Dominika od Krzyża. Wiodła surowy tryb życia, pełny umartwień i wyrzeczeń, była „szczególnie rozrzutną dla Boga". Odznaczała sięszczególnym nabożeństwem do Niepokalanego Poczęcia NMP.

[madohora]

J.t M. PANIE
Daj mi miejsce z owieczkami
Nie odłączaj mnie z kozłami
Na prawicy postaw ze sługami
Agnieszka, hrabianka z Tęczyna Firlejowa
Wojewodzina Krakowska
Tej świętej pustelni fundatorka
Najhojniejsza dobrodziejka ubogich zakonników i duchowieństwa
Po sześćdziesiątym szóstym roku swego życia czterdziestym siódmym swojego wdowieństwa
Rozstała się z tym światem dnia 16 czerwca Roku Pańskiego MDCXLIV
Ktokolwiek tędy przechodzisz dla modlitwy,
Westchnij nabożnie: O łaskawy Jezu Panie, daj jej wieczne spoczywanie. Amen
Karmelici Bosi co roku w dniu 16 czerwca w rocznice śmierci gromadzą się wspólnie na grobie swojej fundatorki i modlą się o zbawienie jej duszy specjalnym nabożeństwem.

[madohora]

CZERNA DROGA KRZYŻOWA

[madohora]

Po zniwelowaniu i przystosowaniu wzgórza pod budowę, dnia 19 marca 1629 r., uroczyście poświęcono kamień węgielny. Nad budową czuwali bracia z klasztoru ŚŚ. Michała i Józefa w Krakowie, mieszkający na ten czas w nowo wybudowanym dworze w Paczółtowicach. Prace postępowały szybko. Fundatorka zamierzała wznieść kościół z czarnego marmuru. Uzyskała nawet na to pozwolenie od definitorium generalnego w Rzymie (w maju 1629 roku). Dnia 28 września 1633 r., ku wielkiej radości fundatorki, rozpoczęto życie eremickie. Niebawem jednak z powodu dalszej budowy musiano przerwać regularne życie.

[madohora]

ŹRÓDEŁKO W CZERNEJ

[madohora]

Historia klasztoru

Aktem w Rogowie dnia 10 maja 1631 r. fundatorka oficjalnie erygowała klasztor pustelniczy pod wezwaniem Św. Eliasza, oddając karmelitom bosym w posiadanie wsie: Paczółtowice, Siedlec, Żbik, młyn chechelski i części w Żarach. Dobra te przeznaczyła na wybudowanie klasztoru i stałe utrzymanie pustelników. Po dziesięciu latach budowy, nakładem 75 000 zł uiszczonych przez Firlejową, stanął kościół wraz z jednym skrzydłem klasztoru. Do roku 1637 wybudowano trzy pierwsze eremitarze (pustelnie): św Agnieszki, św. Jana Chrzciciela, Wniebowzięcia NMP. Do roku 1640 ukończono kościół. Poświęcenia dokonał cioteczny brat fundatorki Piotr Gembicki, biskup przemyski i kanclerz wielki koronny, dnia 21 września 1640 r. Papież Urban VIII udzielił wszystkim uczestnikom uroczystości odpustu zupełnego. Fundatorka zaś urządziła dla gości ucztę przy klasztorze. Po skończonych uroczystościach o. Felicjan od Wszystkich Świętych, prowincjał ogłosił dnia 1 października 1640 r. dekret wieczystej klauzury, wydany dla pustelni przez papieża Grzegorza XV. Szczęśliwie rozpoczęto dzieło Boże - ćwiczenia zakonne. Pierwszym przeorem kanonicznie był o. Michał od Zwiastowania NMP (Michael a Vidarte). Fundatorka bogato wyposażyła kościół i klasztor. Darowała ok. 30 obrazów oraz bogate szaty liturgiczne, naczynia itd.. Celem zabezpieczenia i utrzymania na stałe wszelkich dóbr ruchomych i nieruchomych klasztoru pustelniczego, Agnieszka Firlejowa uzyskała najpierw dekret kapituły generalnej w Rzymie (z dnia 15 kwietnia 1664 r.), a następnie bullę papieża Urbana VIII (z dnia 15 czerwca 1664 r.) o nienaruszalności dóbr klasztornych

[madohora]

ŹRÓDEŁKO MIŁOŚCI W CZERNEJ - www.kawiarniany.pl

[madohora]

Wreszcie w 1691 r., po 20 latach, ukończono budowę mostu pustelniczego. Most był bardzo okazały. Posiadał wiele walorów architektonicznych. Jeszcze obecnie - choć w ruinie - jest on unikatem tego rodzaju w skali europejskiej. Most łączy dwa wzgórza oddzielone głębokim jarem. Całkowita długość mostu wynosiła 120 m, szerokość 9,5 m, wysokość najwyższego przęsła 18 m. Na kamiennych filarach dwumetrowej grubości, ponad głębokim jarem budowniczy przerzucił 11 arkad z kamiennymi balustradami, figurami świętych przy wjeździe i u wylotu mostu.

[madohora]

W pierwszej połowie XVII wieku wodę dla klasztoru pustelnicy dowozili ze źródła św. Eliasza. Było to dla nich bardzo uciążliwe. W 1644 r., za poradą pewnego bernardyna z Alwerni, rozpoczęto kopanie studni na podwórzu klasztornym, od strony kuchni i czeladnicy. Kopali ją sami pustelnicy w litej skale. Po siedmiu latach pracy dotarli do wody, która trysnęła w wystarczającej dla potrzeb klasztoru ilości. Studnia posiadała 21 m głębokości i 2 m średnicy. W 1652 r. o. Celestyn od Ducha Świętego, przeor klasztoru, ozdobił studnię i wycembrował marmurem. Do chwili obecnej wznosi się nad nią cebulasta kopuła z latarnią kryta gontem, wsparta na ośmiu filarkach. W 1936 r. pogłębiono studnię o 37 m przez wybicie otworu o średnicy 25 cm.

[madohora]

ustelnicy udawali się do eremitarzy na cały Adwent i Wielki Post. Termin ten z powodu zimnego klimatu przesunięto na inny okres. W poniedziałek po pierwszej niedzieli Adwentu i w Środę Popielcową, po wspólnej modlitwie i konferencji przeora w chórze zakonnym eremici udawali się do wyznaczonych eremitarzy. Tam odprawiali samotnie swoje ćwiczenia, łącząc się w porządku dnia z klasztorem przez znaki dawane dzwonkiem. Tryb życia prowadzili surowy. W nocy od godziny 24 do 2 odmawiali w kapliczkach brewiarz: matutinum i laudes. Na odgłos dzwonu z wieży klasztornej o godzinie 2 udawali się z powrotem na spoczynek.

[madohora]

W eremie obowiązywało ścisłe i wieczne milczenie. Można było tylko rozmawiać z przełożonym. Między sobą pustelnicy porozumiewali się jedynie znakami i pismem. Po rekreacji, na odgłos dzwonu z wieży, udawali się na spoczynek południowy. O godzinie 14.00 odmawiali nieszpory z litanią do Matki Bożej. Od godziny 17.00 do 18.00 odbywało się rozmyślanie, następnie kompleta, kolacja, rachunek sumienia i modlitwy wieczorne. Porządek dnia ulegał zmianie w dni świąteczne, postne i bezpostne. Kapłani w czasie pobytu w eremitarzach odprawiali Msze św. w swoich kapliczkach, nawzajem sobie usługując. Poza tym porządkiem, w rozkładzie dnia przewidziany był czas na pracę ręczną w ogródkach oraz na lekturę duchowną. W klasztorze spożywano dziennie dwa posiłki: obiad i kolację. Po obiedzie i dziękczynieniu, całe zgromadzenie z przełożonym na czele udawało się do kuchni. Tam zmywano talerze i wazy, odmawiając Psalm 50 - Miserere. Po zakończeniu tej czynności zakonnicy udawali się na nawiedzenie Najśw. Sakramentu do kościoła, a następnie w milczeniu do cel, względnie do ogrodu. W czasie od Wielkanocy do Podwyższenia Krzyża świętego odbywała się półgodzinna rekreacja. W tym czasie zakonnicy mogli wychodzić na spacer po eremie.

[madohora]

W r. 1650 stanęła w Czatkowicach chorągiew rotmistrza Mikołaja Baala, wrogo ustosunkowanego do klasztoru. Pomimo odwołania asygnaty przez hetmana Lanckorońskiego, rotmistrz wkroczył do wiosek klasztornych siejąc zamieszanie, swawole i rabunki. Wyzyskiwał klasztor i włościan. Dzięki interwencji o. Edmunda od św. Eliasza wniesiono pozew na Baala przed komisję wojskową w Lublinie, która nakazała rotmistrzowi zapłacić odszkodowanie zakonnikom. Baal jednak umknął z Lublina i nie wrócił już do chorągwi. Przydzielony ze skarbu państwa dla jego kompanii żołd w wysokości 2500 zł, został przekazany o. Edmundowi, jako częściowe wynagrodzenie szkód wyrządzonych przez chorągiew.

[madohora]

Ta niespodziewana wizyta króla miała olbrzymie znaczenie dla pustelni. Księga akcepty w styczniu 1665 r. posiada adnotację: Eleemosyna a Serenissimo Rege nostro florenos trecentos oraz Ex eleemosyna a M. D. et Illustr. Domino Pac Cancellano M.D.L. florenos triginta. Z powyższego wynika, że królowi towarzyszył kanclerz litewski Krzysztof Pac. Na krótko przed przybyciem króla do Czernej, karmelici wnieśli do niego prośbę o przydział soli z żup Wieliczki dla zniszczonych folwarków. Specjalnym przywilejem (Kraków, 29 listopada 1660 r.), „mając wzgląd osobliwy na zniszczenie pomienionych dóbr przez różnych nieprzyjaciół", nakazuje komisarzowi wydanie co roku. bez zapłaty skarbowej, soli po jednym bałwanie szlacheckim na każdy folwark klasztoru pustelniczego. Ponadto poleca wpisać erem w „Pensjonarz duchowny inter bancos perpetuae fundationis". Rozkaz ten bezzwłocznie spełniono, albowiem w akcie lustracji żup wielickich z 1661 roku zaznaczono, iż należy się „OO. Siedleckim rocznie bałwanów trzy"

[madohora]

KOŚCIÓŁ BOCZNY OŁTARZ

[madohora]

Wiek XVIII rozpoczął się tragicznie dla Polski. Wstąpienie na tron Augusta II Sasa spowodowało nową inwazję szwedzką. Tragedia ta odbiła się także na życiu pustelni czerneńskiej, zwłaszcza pod względem ekonomicznym. Przez szereg lat grasowały tu na zmianę wojska szwedzkie, moskiewskie, saskie, konfederaci warszawscy i sandomierscy.

[madohora]

W następnym roku kontrybucje były ściągane przez wojska moskiewskie oraz saskie. Ponieważ zebranie kontrybucji w wioskach klasztornych było niemożliwe, Blunernitsch, saski komisarz wojenny, zwolnił karmelitów od danin. Z wdzięczności zakonnicy ofiarowali mu piękny stół marmurowy. Uchodząc w 1707 r. w stronę Saksonii, Sasi ograbili wioski i miasteczka, siłą egzekwując pieniądze, żywność i bogactwa. Uciekający z Krakowa pułk saskiej rajtarii pod dowództwem generała Ekstadta, chciał dłuższy czas zatrzymać się w Siedlcu i Paczółtowicach.

[madohora]

Karmelici zapobiegali temu przez Bliinernitscha. Pułk zatrzymał się na leżach w Olkuszu. Ekstadt mszcząc się, przysłał klasztorowi palet na dostawę dla pułku owsa, siana, wołów, baranów, kur, gęsi, jaj, a oprócz tego z każdego dymu wyznaczył po trzy talary. Do pobierania kontrybucji wyznaczył sześciu rajtarów i zagroził, że w razie nieoddania kontrybucji do trzech dni, zjedzie z wojskiem na egzekucję; karmelici w pierwszym rzucie posłali do Olkusza bróg siana, 150 korcy owsa, 3 woły, kilkanaście baranów, kur, gęsi i kilka beczek piwa. Od reszty kontrybucji uwolnił ich Blinernitsch, który wyjednał od naczelnego wodza w Siewierzu zakaz ściągania danin z majątków klasztornych.

[madohora]

W czasie powtórnej zarazy w Krakowie, do Siedlca przybyły karmelitanki bose. Przebywały tutaj od 10 lipca do 17 października 1710 r. Dnia 26 sierpnia zmarła w Siedlcu s. Agnieszka od Nawiedzenia NMP (Petronela Mikuliczówna). Pochowano ją w grobowcu pustelników w Czernej. W tym czasie, również we dworze siedleckim, przebywał mistrz nowicjatu z nowicjuszami krakowskimi.

[madohora]

Na skutek rozbiorów Polska utraciła niepodległość. Życie religijne uległo zahamowaniu z powodu prześladowania Kościoła. Zakony kontemplacyjne zostały zniesione, gdyż oceniano je jako nieużyteczne. Największe nasilenie prześladowań Kościoła i ograniczenie wolności religijnej pod zaborem austriackim miało miejsce za cesarza Józefa II. Zakony oddano pod jurysdykcję biskupów i konsystorzy. Na mocy tego zarządzenia, w czerwcu 1783 r. przybył do pustelni ks. Stanisław Ptaszyński, delegat biskupa, jako wizytator generalny, celem przeprowadzenia wizytacji apostolskiej konwentu. Zachwycony był świętością życia zakonników, zaznaczając w dekrecie „Iż nic na tym nie znalazłem miejscu, co bym nie tylko nagany ale poprawy godnego osądził..." Erem spełniał szczytne zadanie pustelni przez 172 lata. Był on oazą życia duchowego całej prowincji polskiej i litewskiej. Wiele sławnych postaci przesunęło się przez cele pustelnicze, aby na samotności z Bogiem zaczerpnąć sił do niesienia światła wiary rzeszom ludzi.