Kraków, dzielnice i okolice IX

[madohora]

ul. św. Jana 6 (ul. św. Tomasza 11a) – Dawniej stał tutaj budynek zwany Brogiem od wysokiego i stromego dachu. Od 1570 kolejno mieściły się tu : zbór ewangelicki (zburzony i spalony nocą 23/24 maja 1591 podczas zamieszek antyprotestanckich), kościół bernardynów Niepokalanego Poczęcia NP Marii od Żłobka, nazywany „Żłobkiem”. W 1788 bernardyni musieli opuścić kościół, przejęli go na krótko bazylianie. W 1797 dekretem cesarskim świątynię wystawiono na sprzedaż, działała w nim oberża „Pod Królem Węgierskim” Węgra Macieja Knotza. Po przebudowie według projektu Szczepana Humberta ok. 1818 hotel „Saski”. Od 1916 w jednej z sal kinoteatr „Sztuka”, następnie Krakowskie Centrum Kinowe „ARS”. Obecnie (2023) kamienica wchodzi w skład kompleksu budynków hotelu „Saskiego”.

[madohora]

ul. św. Jana 14 – Kamienica Tencerowska (Bayerowska). Pochodzi z XVI w., obecny wygląd zyskała po przebudowach w 1824 oraz w 1876. Na parterze znajduje się galeria autorska Andrzeja Mleczki.

[madohora]

ul. św. Jana 26 – Dom Dziboniego, na początku XVII w. była tu słodownia, w 1635 r. przebudowano go na dom mieszkalny. Od połowy XVII w. nazywany jest domem Dziboniego od ówczesnego właściciela Włocha Baltazara Gibboniego, który dostarczył armii królewskiej armat i amunicji na bitwę pod Beresteczkiem. Budynek stał się siedzibą Archiwum Nauki PAN i PAU.

[madohora]

Na miejscu obecnego budynku znajdowała się XV-wieczna kamienica zniszczona w pożarze przed 1642 rokiem, odbudowana w drugiej połowie XVII wieku i przebudowana w 1795 roku. Do momentu zburzenia w XX wieku był to jednopiętrowy budynek z łamanym dachem i wejściem od ul. św. Jana. Był własnością karczmarzy i piwowarów. Prowadzono w nim karczmę, w budynku frontowym wyszynk, w oficynach były stajnie i browar. Dom posiadał wybrukowaną kamieniem łamanym sień o sklepieniu beczkowym, środkiem której biegł rynsztok. Z sieni wchodziło się do kuchni, izby z kominkiem, izby szynkowej oraz do obszernej piwnicy. Na pierwsze piętro prowadziły schody dębowe. Znajdowała się tam sionka, mała kuchnia, izba tylna i szereg innych pomieszczeń mieszkalnych. W podwórzu stał przed 1790 r. spichlerz. W pierwszej połowie XVII w. w kamienicy działała też piekarnia. Na początku XIX w. przy dłuższej, bocznej elewacji domu (od strony ul. Pijarskiej) dobudowano warsztat kowalski z dużymi wrotami oraz dodatkowe pomieszczenia mieszkalne. W swoich dziejach kamienica – w nawiązaniu do nazwisk właścicieli – nazywana bywała niekiedy „Domem Słoninkowskim” (do 1613), kamienicą „Sikorzyńską” (1. poł. XVII w.) lub kamienicą „Miernikowską” (1. poł. XVIII w.). Ostatnimi właścicielami posesji (ówczesny adres ul. św. Jana nr 32) byli Tadeusz Rząca i Aleksander Ritterman (od 1910). W roku 1911 z inicjatywy Rittermana stare zabudowania zostały rozebrane wraz z fundamentami, aby można było przystąpić do realizacji planu wystawienia nowego krakowskiego hotelu

[madohora]

[madohora]

Był omówiony przy ulicy Św.Marka

[madohora]

Kamienica jest dwupiętrowa, dwutraktowa, o jednakowej szerokości pomieszczeń. Ma podpiwniczenie. Nakryta jest dwuspadowym dachem kalenicowym o pokryciu z blachy

[madohora]

Na poziomie pierwszego piętra oraz pomiędzy pierwszym i drugim piętrem schody nakryte są sklepieniami kolebkowymi i krzyżowymi, na pierwszym piętrze wsparte na kamiennym filarze toskańskim z płycinami. Balustrada schodów, z dwulalkowymi tralkami, wykonana jest z piaskowca. Przy pierwszym biegu schodów znajduje się prostopadłościenny słupek na cokole, zwieńczony profilowaną płytą z secesyjnym fryzem, będący pierwotnie podstawą lampy gazowej. Na poziomie pierwszego spocznika, w ścianie zachodniej, wmurowana jest kamieniarka gotyckiego, prostokątnego obramienia okien, a na wysokości pierwszego piętra, w ścianie północnej, kompozycja z manierystycznych detali kamieniarskich z przełomu XVI i XVII wieku. W przejściu pomiędzy sienią parteru i sklepem zachował się późnogotycki, prostokątny portal zamknięty łukiem czterolistnym ściętym. Pomieszczenia pierwszego piętra nakryte są drewnianymi stropami z profilowanymi belkami.

[madohora]

TOWARZYSTWO MIŁOŚNIKÓW HISTORII I ZABYTKÓW MIASTA KRAKOWA

[madohora]

Brama kamienicy na starej rycinie

[madohora]

Fasada kamienicy ma klasycystyczny wystrój. Jest ona dwupiętrowa, trójosiowa, symetryczna, tynkowana. W osiach bocznych pięter oraz w osi środkowej attyki ma płytkie ryzality. W partii parteru ozdobiona jest lizenami z pseudoboniowaniem, pomiędzy którymi znajdują się prostokątne płyciny z półkoliście zwieńczonymi portalami. W osi południowej parteru umieszczony jest, częściowo przysłonięty lizenami, kamienny portal główny z gzymsami impostowymi i archiwoltą zdobioną płycinami z półkoliście wybrzuszonymi krótszymi bokami. Klucz portalu ma dekoracyjny wykrój zwieńczenia z płyciną, w której umieszczono datę: "1746". W osi środkowej i północnej znajdują się bramy z początku XX wieku, z półkolistymi nadświetlami, ozdobione płycinami i ujęte kamiennymi opaskami z kluczami z inicjałami. Partia parteru oddzielona jest od partii pięter profilowanym gzymsem kordonowym, ponad którym znajduje się cokół pierwszego piętra, ozdobiony płycinami: w osiach bocznych z plastycznymi, stiukowymi rozetami, a w środkowej z rzędem słupków. Piętra zakończone są parami wąskich gzymsów z gładkim fryzem. Nad drugim piętrem znajduje się szeroki gzyms koronujący z kostkowymi wspornikami w podniebiu. Okna są prostokątne, w płaskich, profilowanych obramieniach. Okna pierwszego piętra ozdobione są dodatkowo zwieńczeniami z dekoracją stiukową: w osi środkowej w formie trójkątnego frontonu, zdobionego kostkami, na wolutowych konsolach, między którymi znajduje się motyw skrzyżowanych, podwiązanych taśmą liści palmowych, a w osiach bocznych półkolistych tympanonów, wewnątrz których znajdują się pełnoplastycznie przedstawione muszle. Fasadę wieńczy attyka z dużym, półkolistym otworem w osi środkowej i polami bocznymi dekorowanymi kwadratowymi płycinami flankowanymi lizenami z wysokim cokołem. Elewacja tylna jest dwupiętrowa, czteroosiowa, o nieregularnym układzie osi. Zwieńczona jest parawanową attyką. W parterze zachowała się XV-wieczna kamieniarka w postaci obramienia prostokątnego okienka piwnicy, obramień trzech okien oraz ostrołukowego, fazowanego portalu do piwnicy w osi północnej

[madohora]

TOWARZYSTWO NAUKOWE KRAKOWSKIE

[madohora]

Do dnia dzisiejszego w pałacu zachowało się okucie XVIII-wiecznej bramy z kołatką oraz barokowy portal z herbem Lubomirskich – Szreniawą. Zachowały się również barokowe stiuki zdobiące wielką sień przejazdową. Wiele z dawnej świetności zachowały też reprezentacyjne wnętrza pierwszego piętra (piano nobile). Po zakończeniu II wojny światowej pałac stał się m.in. siedzibą Instytutu Francuskiego (od 1946 roku przez 53 lata). W okresie powojennym w budynku były prowadzone niewielkie prace remontowe

[madohora]

Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty – zabytkowy, rzymskokatolicki kościół sióstr prezentek znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy I Stare Miasto przy ul. św. Jana 7a, na Starym Mieście. Kościół jest sanktuarium: Matki Bożej od Wykupu Niewolników, Matki Bożej Wolności, Matki Bożej Świętojańskiej, błogosławionej Zofii Czeskiej.

[madohora]

Budynek jest orientowany, jednonawowy z wyodrębnionym mniejszym prezbiterium, zamkniętym półkoliście. W ołtarzu głównym, pochodzącym z 1730, znajduje się obraz obraz Matki Bożej Świętojańskiej, według tradycji przywieziony z Hiszpanii przez księcia Stanisława Radziwiłła. Po bokach znajdują się posągi św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty patronów kościoła oraz zawieszone są wota: polska karabela, turecka szabla z XVII wieku oraz dwie pary żelaznych kajdan z łańcuchami z XVIII wieku. Pozostawił je tutaj wybawiony z ciężkiej niewoli więzień. Od tego momentu obraz zaczęto nazywać Matką Boską od wykupu niewolników lub Matką Wolności. 9 maja 1965 arcybiskup Karol Wojtyła ukoronował postacie Matki Boskiej z Dzieciątkiem ze świętojańskiego wizerunku.

[madohora]

W pomieszczeniach dawnej zakrystii kościelnej urządzono w 1998 roku według projektu Czesława Dźwigaja kaplicę, w której złożono relikwie założycielki zgromadzenia prezentek Sługi Bożej Matki Zofii Czeskiej.

[madohora]

organy restaurowane były w 1862 kosztem 1000 zł. Pryncypał 8’, Octawa 4’, Superoctawa 2’ są z cyny, a reszta piszczałek z drzewa […] Klawisze o 4 oktawach z kości słoniowej, miech z rezerwuarem dwa razy skórą obciągnięty […] Wartość drzewa: 80 zł, wartość kruszcu: 770 zł.

[madohora]

[madohora]

- A to ci niespodzianka! Skąd się wziął ten róż? Pamiętam z moich kolejnych pobytów w Krakowie, że kościół miał na zewnątrz kolor jasnoszary. Ale ta nowa barwa mi się podoba. Jest wesoła - powiedziała Marta Marosz ze Słupska.

[madohora]

- Kolor różowy nie będzie ostatecznie tak intensywny jak teraz. Przyciemnimy go nieco. Będzie bardziej „zgaszony” - powiedział Marek Wawrzkiewicz, konserwator dzieł sztuki z firmy „Kamex”, prowadzącej prace renowacyjne elewacji kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty.
Ostateczny rezultat prac renowacyjnych poznamy pod koniec października.

[madohora]

Przyszła na świat około 1584. Rodzice Mateusz i Katarzyna z domu Lubowiecka mieli dziewięcioro dzieci. Należeli do średniozamożnej szlachty, pochodzącej z okolic Krakowa. Matka Zofii pochodziła z parafii Niegowić koło Wieliczki, a ojciec z okolic Wiślicy, z miejscowości Budziszowice. Jako 16-letnia dziewczyna została wydana za mąż za Jana Czeskiego, dziedzica miejscowości Czechy koło krakowskich Słomnik i Węgrzynowa. Jako 18-latka wstąpiła do Arcybractwa Miłosierdzia, założonego przez jezuitę ks. Piotra Skargę, przy kościele św. Barbary w Krakowie. Po 6 latach małżeństwa została bezdzietną wdową.

[madohora]

Uroczystość beatyfikacyjna odbyła się 9 czerwca 2013 w Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach[2]. Beatyfikacji w imieniu papieża Franciszka dokonał kard. Angelo Amato.
Jej wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 15 maja

[madohora]

Chcąc zapewnić trwałość swemu dziełu Zofia Czeska założyła nowe na ziemiach polskich zgromadzenie zakonne Sióstr Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny, popularnie zwane prezentkami, od łacińskiego słowa „praesentatio” – ofiarowanie. Matka Zofia wybrała Maryję w tajemnicy Ofiarowania za Patronkę swego dzieła oraz wzór najdoskonalszego oddania się Bogu. Według przekazów apokryficznych Maryja jako dziecko została przez rodziców przedstawiona w świątyni i ofiarowana Bogu. Liturgiczne wspomnienie tego wydarzenia Kościół obchodzi 21 listopada. Jest to święto patronalne Zgromadzenia Sióstr Prezentek.

[madohora]

ZGROMADZENIE SIÓSTR PREZENTEK W KRAKOWIE - www odtur.pl

[madohora]

FRANCISZEK NA KRÓTKIM SPOTKANIU U SIÓSTR PREZENTEK W KRAKOWIE - www.dzieje.pl

[madohora]

Papież przywitał się także z chórem uczniów ze szkół prezentek w Rzeszowie, którzy śpiewali pieśni na jego powitanie. Franciszek pobłogosławił zgromadzonym wokół kościoła pielgrzymom.