To bardzo cenne świadectwo ikonograficzne z przeszłości Pragi. Znane, ale
rzadko pokazywane. Pochodzi ze zbiorów prof. Marka Kwiatkowskiego („Historia
Warszawy XVII-XX wieku. Architektura i rzeźba”).
Zdjęcie zostało wykonane jesienią 1939 roku, po kapitulacji Warszawy, z terenu
Portu Praskiego i na drugim planie przedstawia elewację budynku ówczesnego V
Oddziału Straży Pożarnej od strony ulicy Zamoyskiego. Autor zdjecia jest
nieznany - zapewne był to żołnierz niemiecki. Na pierwszym planie widać
uzbrojenie WP (sprzęt artyleryjski, skrzynie z amunicja), zdobyte przez
Niemców i przygotowane do ewakuacji być może drogą wodną albo kolejką
jabłonowsko-karczewską, której tory przebiegały wzdłuż ulicy Zamoyskiego
(przystanek „Straż Pożarna”)
Mimo iż budynek straży ma lekko uszkodzony dach, czatownia trzyma się nieźle.
Na zdjęciu widać również wypalony podczas nalotów we wrześniu 1939 narożny
budynek kamienicy przy Marcinkowskiego 1 .Tuż za nią widać zabudowania
zakładów Towarzystwa Akcyjnego "Wulkan" (widoczne kominy należą do tej fabryki).
Drugie zdjęcie to fragment ortofotomapy z 1945. Kamienicy narożnej już nie ma
(została rozebrana w czasie okupacji) za to budynek straży pożarnej jest w
wyśmienitym stanie (łącznie z czatownią).
Wieża została bezsensownie rozebrana w roku 1954, jako ostatnia z dawnych
czatowni warszawskiej straży pożarnej (nalewkowską rozebrano w 1930, ratuszowa
została zburzona w 1944, w 1948 r. rozebrano wieżę czatowni na Chłodnej, w d.
Koszarach Mirowskich zaś w 1950 - w związku z budową Domu Partii -
najładniejszą architektonicznie, ośmioboczną czatownię przy Nowym Świecie).
Autorem praskiego budynku, wystawionego w latach 1875-1877 (wg.Kwiatkowskiego,
bo J.Zieliński i inne źródła podaja datę 1878), był architekt Józef Orłowski,
który m.in. zaprojektował wieżę ratusza warszawskiego na pl.Teatralnym,
zwieńczoną czatownią straży pożarnej (1866 r.). Jak wiadomo ratusz (a
własciwie budynek w kostiumie historycznym) odbudowano, ale bez zaakcentowania
istnienia dawnej czatowni w wieży ratuszowej. Zatem czatownia praska, kiedyś
wybudowana jako ostatnia w Warszawie, teraz stanie się pierwszą odbudowaną i
przywróconą do dawnej świetności na terenie należacym do czynnej jednostki
straży pożarnej. Kiedyś na szczycie wieży był jeszcze semafor telegrafu
optycznego, którego rolę zapewnie przejmie jakaś antena GSM. Gdy byłem na
szczycie praskiej czatowni mogłem zobaczyc, że obie czatownie - ratuszowa i
praska - "widzą" się nadal.
Trzecie i dalsze z prezentowanych zdjęc to m.in.widok budynków pod koniec I
etapu rewitalizacji. Czatownia, po 55 latach nieobecności została przywrócona
praskiemu krajobrazowi. Co stwierdzam z radością i osobistą satysfakcją:-)
