Zelazna Brama

[warcislaw]

Ciekawy jestem skad pochodzi imie osiedla "Za Zelazna Brama" Ponoc
slyszalem ze miala tu byc kiedys brama krolewska ale nie jestem tego pewny bo
pierwszy raz o tym slysze. Co sie z nim stalo, a czy w nowym projekcie
rewaloryzacji tego terenu czy sa jakies projekty by go odbudowac?

[ryszard.maczewski]

Ogród Saski, w końcowej fazie tworzenia całej oso saskiej został otoczony murem
ceglanym z kilkoma bastionami. W tym murze na od zachodu, zbudowano żelazną
ażurową bramę. Brama oddzielała ogród od placu, który pierwotnie miał stać się
jednym z kluczowych elementów Osi Saskiej. Plac zaczęto nazywać placem Żelaznej
Bramy - i nazwa ta przeszła na nazwę osiedla.
Sam plac obecnie nie istnieje - znajdował się tam, gdzie teraz jest placyk
przed obróconym pałacem Lubomirskich.
A jeśli chodzi o odbudowę bramy - gdyby miała stanąć tam gdzie stała kiedyś, to
w tym miejscu obecnie jest poprowadzona Marszałkowska - więc się nie da.
Ponadto i sam ogród nie jest ogrodzony, więc po co brama?
Wydaje mi się, że wystarczy że zachowała się na obrazie Canaletta.

[jerzy.majewski]

ryszard.maczewski napisał(a):

> Ogród Saski, w końcowej fazie tworzenia całej oso saskiej został otoczony murem
>
> ceglanym z kilkoma bastionami. W tym murze na od zachodu, zbudowano żelazną
> ażurową bramę. Brama oddzielała ogród od placu, który pierwotnie miał stać się
> jednym z kluczowych elementów Osi Saskiej. Plac zaczęto nazywać placem Żelaznej
>
> Bramy - i nazwa ta przeszła na nazwę osiedla.

Do tej wyczerpującej informacji można jeszcze dodać, że brama powstała po 1733 r.
Zaprojektowana została prawdopodobnie przez Mattaeusa Daniela Poeppelmanna.
Bramę rozerano w 1918, zastępując ją mniejszą.
Sama historia placu jest jednak starsza. W drugiej połowie XVII wieku wytyczono tu rynek targowy jurydyki
Wielopole i nazwano �Targowicą� lub �Targowicą Wielopolską�. Projekt jurydyki zdaniem Jolanty
Putkowskiej (Architektura Warszawska XVII wieku) zlecony został Tylmanowi z Gameren przez siostrę
królowej Marysieńki - Marię Annę Wielopolską. Zabudowę ograniczył przymusowy wykup jej
znacznej cześci przez Augusta II. Plac włączony został w obręb �Osi Saskiej�. Wtedy też zaczęły się tu
dokonywac zmiany w zabudowie. Przy placu stanął też pałac Lubomirskich (dziś przebudowany i
przesunięty) W latach międzywojennych plac otoczony był już kamienicami. Stanęła tu także wschodnia
hala Mirowska ( w miejscu XVIII wiecznych koszar mirowskich) i dużo wcześniej w połowie XIX w. Żelazny
Dwór zwany też Goiścinnym Dworem. Był to bazar wzniesiony z żeliwa - stąd nazwa.

[ryszard.maczewski]

jerzy.majewski napisał(a):

> Zabudowę ograniczył przymusowy wykup jej znacznej cześci przez Augusta II. Plac
> włączony został w obręb �Osi Saskiej�. Wtedy też zaczęły się tu dokonywac
> zmiany w zabudowie. Przy placu stanął też pałac Lubomirskich (dziś przebudowany
> i przesunięty)

Jeśli Ekspert nie będzie miał nic przeciwko, to jeszcze dorzucę dwa slowa - tym
razem na temat samego pałacu - powstał on jeszcze przed okresem tworzenia przez
Augusta Osi Saskiej. Król wykupił tereny i zaczął systematycznie wyburzać
znajdujące się tam obiekty. Pałac Lubomirskich także miał być wyburzony -
jednakże prawdopodobnie ze względu na braki w królewskiej szkatule nigdy się to
nie stało. Dopiero obrócenie obiektu w 1970 "poprawiło" jego skośne ustawienie do
osi barokowego założenia.

[eela]

ryszard.maczewski napisał(a):

> A jeśli chodzi o odbudowę bramy - gdyby miała stanąć tam gdzie stała kiedyś, to
>
> w tym miejscu obecnie jest poprowadzona Marszałkowska - więc się nie da.
> Ponadto i sam ogród nie jest ogrodzony, więc po co brama?

Ogród Saski ma byc ogrodzony i to w pierwszej kolejności. To chyba dobra
wiadomość. Może rzeźby nie będą tak często niszczone.

[erazm1]

Oczywiście ogród saski musi być wreszcie ogrodzony, przy tej okazji moznaby od
Marszałkowskiej odbudować Żelazną Bramę, cóż z tego , że będzie w nieco innym
miejscu, ale to byłby jeszcze jeden uratowany fragment krajobrazu Warszawy.

[erazm1]

Oczywiście ogrodzenie Ogrodu Saskiego musi byc odtworzone, a przy okazji
możnaby odbudować Żelazna brame i cóż z tego, że trochę w innym miejscu...np.
od strony Marszałkowskiej, wróciłby znó kawałęczek krajobrazu dawnej Warszawy.