Rzplita o Olszynce Grochowskiej

[andrzej_b2]

Dzisiejszy dodatek do Rzplitej traktuje o Olszynce Grochowskiej. W opisie
bitwy pióra Sławomira Leśniewskiego pada wiele nazwisk, i słusznie. Przy
opisie ostatniego akordu bitwy, tj. szarży kirasjerów ks. Alberta Pruskiego,
wymienia się nawet nieznaczące w sprawie nazwisko ich dowódcy (barona
Meindorffa). Autor pominął tu nazwiska bohaterów kompletnego pogromu tej
zasłużonej dla Rosjan formacji, tj. płk. Kickiego – dowódcy 2, 3 i 5 pułku
ułanów i kpt. Skalskiego – dowódcy rakietników. Przez wszystkie lata niewoli
zaborca dążył do zatarcia w pamięci Polaków tego sławnego wydarzenia
wojennego. Dlaczego dziś sami mówimy o tym między wierszami? :-(
Pozdrawiam

W uzupełnieniu artykułu S. Leśniewskiego

[andrzej_b2]

Bitwa Grochowska miała swój epilog o zmierzchu 25 lutego 1831 na Szosie
Brzeskiej (ob. ul. Grochowskiej). Dybicz, widząc brak rozstrzygnięcia zmagań w
boju o Olszynkę Grochowską rzucił do ataku 60 szwadronów wyborowej formacji
kirasjerów ks. Alberta Pruskiego. Plan był prosty. Chodziło o to, by z
zaskoczenia opanować przyczółek mostowy na Pradze a może nawet i most (u wylotu
obecnej ul. Kłopotowskiego), w celu umożliwienia armii rosyjskiej zajęcia
Warszawy. Szarża kirasjerów, po rozbiciu dwóch polskich batalionów dywizji gen.
Szembeka została zatrzymana, do czego walnie przyczyniła się dywizja gen.
Skrzyneckiego. Jednakże cztery szwadrony rosyjskie pod dowództwem ppłk Zona
(Sohna), w liczbie około 600 szabel, przedarły się na Szosę Brzeską. W impecie
dotarły aż w okolice słupa żelaznego (ob. ul. Podskarbińska), dostając się
niespodziewanie pod ogień rakietników kpt. Skalskiego. Była to nieznana wtedy
broń, której użycie wywołało olbrzymie zamieszanie wśród jeźdźców i koni
nieprzyjaciela. Po chwili, na zdezorientowanych kirasjerów, siłami pięciu
szwadronów 2 i 5 pułku ułanów, runęła szarża płk. L. Kickiego. Uderzenie z boku
było tak skuteczne, że zaskoczony dywizjon rozpadł się i podjął bezładną
ucieczkę Szosą Brzeską w obydwie strony. Część sił pod dowództwem ppłk. Zona,
dotarła prawie do rogatek grochowskich (okolice ul. Lubelskiej), gdzie została
po drodze całkowicie wybita. Inna grupa w panice popędziła Szosą Brzeską, i
dalej Starym Traktem, zatrzymała się pod Dąbrową Górą (skrzyżowanie Marsa z
Żołnierską), w miejscu stacjonowania rosyjskiego głównego dowództwo. W ten
sposób doszło do rozbicia pułku kirasjerów, który nigdy w tej postaci w Rosji
już się nie odrodził. A był to na służbie cara pułk ciężkiej jazdy, pierwowzór
wojsk pancernych, który jako pierwszy w 1814 wkraczał do Paryża (stąd nazywa
>Lwy Paryża<), był wsławiony szarżami pod Warną na wojska tureckie, a ponadto w
ogóle zasłużył się Rosji w trakcie wojen. Wszystko to sprawiło, że jego pogrom
przez ułanów Kickiego był dla cara tak bardzo bolesny.
Padli w boju kirasjerzy zostali pochowani przez Rosjan na cmentarzu starowierów
przy ul. Grochowskiej. W 1885 zaniedbane już ich mogiły zostały uporządkowane i
upamiętnione nagrobkiem ufundowanym przez małorosyjski pułk huzarów. Wcześniej,
bo około 1833, w miejscu rozbicia pułku, Rosjanie wystawili pomnik (proj.
Antonio Corazzi), upamiętniający ich dowódcę ppłk. Zona (wg niektórych wersji
Zon miał tam polec, co później okazało się nieprawdziwe). Pomnik stanął w
otwartym polu, by po parcelacji gruntów znaleźć się na terenie ob. posesji
Grochowska 274/276 (d. nr 73), gdzie stał wiele lat osłonięty kępą drzew i
krzewów. Wg późniejszej lokalizacji obiekt ten znalazł się na terenie fabryki
wstęg i taśm gumowych Jaeger & Ziegler. Ciekawostką jest, że ten dziwny stan
trwał nie wiedzieć dlaczego jeszcze przez cały okres międzywojenny (!), aż do
wybuchu II wojny światowej?
Opisany chwalebny czyn Orężą Polskiego, jako bodaj jedyny w Bitwie Grochowskiej
zwycięski i tak spektakularny, wart jest jak najczęstszego przypominania moim
Rodakom.
Pozdrawiam :-)

Chlubne tradycje

[andrzej_b2]

Ginącą pamięć zwycięskiej szarży ułanów przypominał Polakom tylko krzyż
przydrożny postawiony jeszcze w czasie zaborów przy Szosie Brzeskiej, na skraju
historycznego miejsca pogromu kirasjerów. W latach 20-tych na tym terenie
wytyczono parcele budowlane i wyznaczono drogi. Jedną z najważniejszych, której
wylot wypadał w okolicy owego krzyża, nazwano ulicą Ludwika Kickiego. Ponieważ
wylot ulicy kolidował z miejscem lokalizacji krzyża, został on wtedy
przeniesiony na przeciwną stronę ul. Grochowskiej – gdzie stoi do dziś.
Spadkobiercą chlubnych tradycji ułanów płk. Kickiego był w latach
międzywojennych 2 Pułk Ułanów Grochowskich im. Gen. J. Dwernickiego,
stacjonujący w Suwałkach, którego ostatnim dowódcą był płk. dypl. Kazimierz
Plisowski. Pułk ten brał udział w kampanii wrześniowej, wchodząc w skład
Suwalskiej Brygady Kawalerii i zakończył swój szlak bojowy 6 października 1939
pod Wolą Gułowską. Miałem zaszczyt w latach 70-tych spotykać żołnierzy tego
pułku w takich oto okolicznościach. Corocznie z grupą PTTK-owską przybywaliśmy
25 lutego na mogiłę poległych pod Olszynką Grochowską dla uczczenia kolejnych
rocznic. Pewnego razu podjechał pod krzyż na Olszynce samochód osobowy, z
którego wysiedli czterej starsi panowie z wiązanką kwiatów i dołączyli do nas.
Na pytanie przewodnika >Kim Panowie jesteście?< padła odpowiedź >Ułani 2 pułku
im. Gen. J. Dwernickiego<. Staliśmy przez chwilę jak zahipnotyzowani. Te
spotkania rocznicowe powtarzały się jeszcze wiele razy.
Niech ta garść informacji będzie uzupelnieniem artykułu S. Leśniewskiego.
Pozdrawiam :-)