Gość: Zuziu
IP: *.tnt27.det3.da.uu.net
29.05.01, 14:49
Sponsorzy" Grossa.
Lech Z.Niekrasz w swojej nowej ksiazce "Operacja Jedwabne - mity i
fakty" przytacza nastepujace szczegoly dotyczace zyciorysu J.T.Grossa
([1] str. 15-16):
Odznaczony Krzyzem Kawalerskim Orderu Zaslugi Jan Tomasz Gross - jak
wynika z oficjalnej i upowszechnianej przez wydawce jego ostatniego
dziela biografii - urodzil sie w 1947 roku w Warszawie i juz od wczesnej
mlodosci wykazal sie niezwykla umiejetnoscia analizowania otaczajacej go
rzeczywistosci. Pobierajac nauki w szkole sredniej znalazl sie w
ambitnym gronie zalozycieli Klubu Poszukiwania Sprzecznosci. Poniewaz
owczesne wladze panstwowe nie byly zainteresowane rozwijaniem przez
mlodziez zbyt daleko idacej dociekliwosci, postanowily wiec polozyc kres
dzialalnosci tego klubu, co nie zagrodzilo mlodemu Grossowi drogi na
Uniwersytet Warszawski: wpierw na fizyke, a potem na socjologie. W
nastepstwie udzialu w wywolanych w 1968 roku przez zwalczajace sie
wewnatrz partii komunistycznej frakcje "natolinczykow" i "pulawian" w
tzw. wydarzeniach marcowych, Gross trafil do wiezienia.
Rok pozniej zdecydowal sie wraz z rodzina na emigracje z Polski do USA.
Tutaj czekala nan niebywala i wrecz spektakularna kariera naukowa: rok
1975 -doktorat z socjologii na Yale University; rok 1980-uzyskanie
grantu National Councii for Soviet and East European Research na badania
w zakresie historii Polski pod okupacja; lata 1982-1983 - stypendium
fundacji Guggenheima i Rockefellera ; lata 1983-1991 -profesura i
wyklady z socjologii na Emory University w Atlancie; rok 1986
-stypendium Harvard Russian Research Center ; rok 1990 -stypendium
Instytutu Nauki o Czlowieku w Wiedniu; i wreszcie rok 1992 -poczatek
trwajacej do dzis dzialalnosci na wydziale nauk politycznych New York
University. Rok 2000 przyniosl Grossowi kolejny grant Fulibrighta na
badania powojennych dziejow Polski, ktora jak dowodzilyby tego
zainteresowania naukowe, pozostaje mu wciaz bliska -
Osiagnieta pozycje naukowa ugruntowuja prowadzone przez Grossa wyklady
na renomowanych uniwersytetach amerykanskich, a takze francuskich i
austriackich oraz w Polskiej Akademii Nauk. Z racji swych zainteresowan
Gross byl redaktorem naczelnym pisma "East European Politics and
Societies" oraz wspolzalozycielem publikowanego po polsku najpierw w
Uppsali, a nastepnie w Londynie kwartalnika "Aneks". Artykuly jego i
ksiazki sa znane z przekladow czytelnikom we Francji, Austrii, Rosji,
Rumunii i na Ukrainie.
Bogaty dorobek edytorski Grossa tworza m.in. wydane po angielsku dwie
monografie poswiecone doswiadczeniom spoleczenstwa polskiego pod
niemiecka i sowiecka okupacja oraz dwa tomy dokumentow, w tym wydana w
Polsce w nielegalnym obiegu, a potem juz oficjalnie pozycja W
czterdziestym nas matko na Sybir zeslali... W Polsce ukazaly sie tez
dwie inne ksiazki Grossa: Studium zniewolenia (Wybory pazdziernikowe 22
X 1939) oraz Upiorna dekada, 1939-1948. Trzy eseje o stereotypach na
temat Zydow, Polakow, Niemcow i komunistow. Najwiekszy wszak rozglos
przyniosla Grossowi wydana w 2000 roku przez Fundacje "Pogranicze" w
Sejnach ksiazka pt. Sasiedzi. Historia zaglady zydowskiego miasteczka.
Miasteczkiem tym jest oczywiscie, Jedwabne.
W powyzszym zyciorysie uderza fakt, iz praktycznie nikomu nieznanej
osobie, ktora pod koniec lat 1960-tych przyjezdza z tak zwanego "bloku
komunistycznego" do USA w TAK KROTKIM CZASIE UDAJE SIE ZROBIC DOKTORAT Z
SOCJOLOGII NA RENOMOWANYM UNIWERSYTECIE YALE, A POZNIEJ BLYSKAWICZNA
KARIERE NAUKOWA POPARTA KILKOMA "GRANTAMI" Z ROZNYCH FUNDACJI.
CO WIECEJ W LATACH 1966-67 , A WIEC JESZCZE PRZED OSTATECZNYM
OPUSZCZENIEM KRAJU, GROS PODROZUJE SOBIE SWOBODNIE PO EUROPIE, W CZASIE
GDY PRZECIETNY POLAK MOGL SOBIE O TYM TYLKO POMARZYC.
Powyzsze fakty stana sie bardziej zrozumiale, jesli doda sie do tego
ponizsza informacje ([5] str 124): Jan Tomasz Gross wyjezdzal czesto do
Wloch i Francji. Finansowal te podroze jego stryj Feliks Gross,
kierownik katedry socjologii na uniwersytecie w Nowym Jorku , autor
ksiazki "The Seizure Of Political Power" (przejecie wladzy) m. in. w
krajach socjalistycznych... Innym krewnym Jana , z ktorym utrzymuje on
bliskie kontakty, sa Ludwika Gross - dyrektor Instytutu Walki z Rakiem w
Nowym Jorku, Maria Klein z domu Gross zamieszkala w Izraelu i dalsi
krewni zamieszkali we Francji i Austrii. Ojciec J.Grossa - doc. dr
Zygmunt Gross byl kierownikiem Katedry Filozofii WSP w Katowicach i
pracownikiem naukowym PAN. Matka - czlonkiem ZLP. Grossowie wywodza sie
z bogatej zydowskiej rodziny krakowskiej , wlascicieli kamienic w
Krakowie i Wiedniu.
Jak sie wydaje powodem tych zagranicznych wojazy byly nie tylko wzgledy
rodzinne, lecz rowniez zaangazowanie, zreszta podobnie jak to mialo
miejsce w przypadku innych tzw. "komandosow", w przygotowanie rozruchow
w 1968 roku w Polsce. Duza czesc czlonkow tej grupy wywodzila sie z
organizacji pod nazwa "Klub Krzywego Kola", ktora zostala zalozona w
1955 roku z inicjatywy i pod nadzorem pulkownik Julii Brystigierowej w
celu sterowania i infiltrowania przeciwnikow owczesnej wladzy ([6] str. 98).
W ciagu kilku lat Klub rozrosl sie obejmujac inteligencje roznych
zawodow, w sumie okolo 200 osob. Z jego skladu mozna przykladowo
wymienic: P.Jasienice, A.Malachowskiego, J.Jedlickiego, L.Hassa,
L.Kolakowskiego, B.Baczko, K.Fischera-Modzelewskiego, J.Kuronia,
A,Zambrowskiego i A.Szechtera-Michnika ([5] str. 123).
Osoby te stanowily liczaca sie grupe nacisku, zwazywszy ich rozlegle
europejskie koneksje, takze w srodowiskach masonskich. Protektorem
"komandosow" byla stalinowska frakcja PZPR zwana "pulawianami", w
znacznej czesci odsunieta od wladzy w 1956 roku, ale posiadajaca nadal
mocne wplywy w aparacie partyjnym i administracji panstwowej. Byli w tej
grupie wyzsi funkcjonariusze KC PZPR, ministrowie , dyrektorzy
departamentow i szefowie wielu instytucji naukowych i kulturalnych.
Niejednokrotnie synowie i corki tych notabli nalezeli do aktywu
"komandoskiej" organizacji ([6] str. 153).
Zagraniczne wyjazdy "komandosow" nie mialy jedynie charakteru
turystycznego czy rodzinnego, bowiem podczas tych podrozy "nawiazywano
kontakty z reprezentantami organizacji syjonistycznych i trockistowskich.
Szczegolnie scisle wiezy laczyly Komandosow z dzialaczami IV
Miedzynarodowki ." ([6] str. 154). Z informacji III Departamentu MSW na
temat miedzynarodowych kontaktow tej grupy grupy wynika miedzy innymi,
ze ([6] str 155-157):
"B. Torunczyk w latach 1966-1967 przebywala we Wloszech, Francji i
Belgii. W Paryzu odwiedzila przyjaciela swego ojca - Sama Lannadare'a i
jego kuzynke Katherine - czlonka organizacji "La Revolte". Katherina
zapoznala B. Torunczyk z dzialalnoscia "Jeunesse Communiste
Revolutionaire". B. Torunczyk spotkala sie z J. Giedroyciem, K.
Wierzynskim i znanym jej z pobytu we Wloszech T. Nowakowskim. Nawiazala
tez kontakty z bylym Poslem RP w Wiedniu F. Mantelem (w 1948 roku
odmowil powrotu do kraju) i Z. Zaremba, z ktorymi omawiala dzialalnosc
J. Kuronia i K. Modzelewskiego (...)
Nawiazane podczas wyjazdow za granice kontakty z JCR byly przez
Komandosow podtrzymywane. W latach 1966-67 przyjezdzali do Polski
czlonkowie JCR - Pierre Goldman i Charles Urjewicz. Prowadzili rozmowy z
A. Michnikiem, J. Grossem, A. Rapaczynskim. Poza Polska byli rowniez w
Czechoslowacji. W 1967 roku Urjewicz mowil o swych misjach w Polsce,
polegajacych na utrzymywaniu kontaktow miedzy JCR a grupa Komandosow.
Wyjazdy za granice Komandosi wykorzystywali do zaopatrywania sie w
literature antykomunistyczna i syjonistyczna, ktora nastepnie
kolportowali w swym srodowisku (...) "
Czytelnikom nie pamietajacych tamtych czasow wypada przypomniec, ze
otrzymanie paszportu nie bylo prawem Polaka, lecz rzadko udzielana laska
wladzy, ze najmniejsze chociazby po
