walcze_z_wiatrakami
20.05.04, 19:26
Marian Lepper
Tygodnik "Wprost", Nr 1117 (25 kwietnia 2004)
Andrzej Lepper już rządzi: w Szczecinie - jako Marian Jurczyk
Obiecuję mieszkania komunalne za złotówkę, przyjazne banki, tanie apteki i
darmowe wyżywienie dla biednych" - mówił Marian Jurczyk, obecny prezydent
Szczecina, podczas kampanii samorządowej w 2002 r. Przed bramą stoczni
szczecińskiej, gdzie trwały strajki w obronie miejsc pracy, Jurczyk pojawiał
się w towarzystwie Andrzeja Leppera, z którym rok wcześniej, podczas kampanii
wyborczej do Sejmu, był w tym samym sztabie wyborczym. Gdy Lepper mówił, że
trzeba przejąć rezerwy Narodowego Banku Polskiego, Jurczyk snuł wizje
powołania tanich banków. Kiedy dla Leppera receptą na wszystko było
hasło "Balcerowicz musi odejść", dla Jurczyka kluczem do dobrobytu był
patriotyzm - w Szczecinie stworzył coś w rodzaju ekonomii patriotycznej
(polski majątek nie może pójść w obce ręce). Jurczyk nieprzypadkowo
sprzymierzył się z Lepperem podczas kampanii w 2001 r. Ich koncepcja
rządzenia była niemal identyczna. Prezydentura Jurczyka w Szczecinie to
przedsmak tego, jak będzie w Polsce, gdy Lepper dojdzie do władzy.
Ekonomista patriotyczny
"Za tę ziemię polscy żołnierze krew przelewali i nie można jej oddać
Niemcom" - tak prezydent Jurczyk uzasadnił zerwanie umowy z niemiecką firmą
Euroinvest Saller. Tadeuszowi Trzcińskiemu, radcy prawnemu urzędu miejskiego,
swoją decyzję tłumaczył tym, że "w życiu ważne są nie tylko pieniądze".
Trzciński ostrzegał, że za wycofanie się ze sprzedaży obiecanych niemieckim
inwestorom gruntów pod budowę hipermarketu, gmina będzie musiała wypłacić
gigantyczne odszkodowanie. Jurczyk zastosował metodę "stłucz termometr, a nie
będziesz miał temperatury" i zatrudnił radców prawnych, którzy nie
kwestionowali jego decyzji. Efekt był taki, że Sąd Najwyższy orzekł, iż za
zerwanie umowy z 1999 r. miasto musi zapłacić spółce Euroinvest Saller 9,5
mln zł odszkodowania. "Winni są prawnicy z Warszawy, których tu nieopatrznie
ściągałem" - oznajmił mieszkańcom Szczecina prezydent, tłumacząc wyrok sądu.
Zrzucanie winy na innych to stały element strategii prezydenta Szczecina.
Koncepcja ekonomii patriotycznej, którą Jurczyk zaaplikował Szczecinowi,
doprowadziła do bezprecedensowych osiągnięć. Jeszcze pięć lat temu Szczecin
klasyfikowano w pierwszej trójce najatrakcyjniejszych dla inwestorów polskich
miast (m.in. w rankingu Centrum Badań Regionalnych). Miał wszelkie atuty:
port z doskonałym połączeniem morskim ze Skandynawią i Europą Wschodnią,
bliskość Berlina, funkcję zaplecza handlowego dla sąsiadów zza Odry, firmy
żeglugowe oraz niezłe zaplecze turystyczne. Na kilka tygodni przed wejściem
Polski do Unii Europejskiej Szczecin został zaliczony (na przykład przez
Federację Przemysłową Niemiec - BDI) do najbardziej nieprzyjaznych biznesowi
miast w Europie Środkowej. Bezrobocie zbliża się tu do 20 proc., a inwestycje
spadają prawie o 20 proc. rocznie. To wszystko ekonomista patriota Jurczyk
osiągnął po zaledwie półtorarocznych rządach. - Niekorzystny wizerunek
Szczecina jako miasta ksenofobicznego, nieprzychylnego zagranicznym
inwestorom i źle zarządzanego będzie się utrzymywał długie lata, szkodząc
następcom Jurczyka. Po jego kadencji pozostanie spalona ziemia - mówi mecenas
Marek Mikołajczyk, dziekan Zachodniopomorskiej Rady Adwokackiej. To on
pierwszy publicznie wytknął prezydentowi nieudolność i ksenofobię.
Wielki destruktor
Jurczyk miał być dla Szczecina mężem opatrznościowym: stał za nim
solidarnościowy życiorys i wizerunek człowieka prostego, ale uczciwego.
Zapewniał, że rozumie i reprezentuje biednych, piętnował "elitę, która
zachorowała na władzę i lekceważy lud". W wyborach prezydenckich, w drugiej
turze, wygrał z kandydatem SLD przewagą 7 tys. głosów. W odniesieniu sukcesu
pomógł mu wizerunek człowieka skrzywdzonego przez sąd lustracyjny, który
oskarżył go o współpracę z SB (Sąd Najwyższy uchylił to orzeczenie,
dopatrując się uchybień formalnych). - Mieszkańcy Szczecina zlekceważyli
sygnały alarmowe, kiedy Marian przyłączył się do sztabu wyborczego
Samoobrony. Zachowali się sentymentalnie, zamiast racjonalnie. Kiedyś Jurczyk
rozbił szczecińską "Solidarność", teraz zdezorganizował całe miasto -
komentuje Józef Kasprzycki, który z Jurczykiem działał w
stoczniowej "Solidarności".
Część wyborców, którzy głosowali na Jurczyka, dała się nabrać na jego
obietnice powołania tanich banków. Bankowcy pukali się czoło. - Komisja
Nadzoru Bankowego nie mogła wydać licencji na prowadzenie banku komunalnego
według pomysłu Jurczyka, bo miał on tylko dawać, a nie zarabiać. To był
ekonomiczny absurd - mówi prof. Teresa Lubińska, szczecińska radna, kierownik
Katedry Finansów Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu
Szczecińskiego. Prezydent Jurczyk, pytany przez radnych o kapitał, który
miałby zasilić jego bank, zapewniał, że wszystko weźmie na siebie amerykańska
Polonia. Nie potrafił określić źródła kapitału, nie wiedział, czy miasto nie
prałoby w ten sposób pieniędzy. Kiedy zespół uniwersyteckich ekspertów orzekł
(biorąc za ekspertyzę 40 tys. zł z budżetu miasta), że projekt nie ma szans,
Jurczyk zrzucił winę na amerykańską Polonię, która rzekomo wycofała ofertę
dofinansowania banku komunalnego.
Kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców komunalnych kamienic szybko się przekonało,
że obietnice sprzedania im mieszkań za złotówkę to humbug. Podczas gdy we
Wrocławiu gmina sprzedaje mieszkania za 3 proc. ich wartości, a na przykład w
Łobzie za 1 proc., w Szczecinie trzeba płacić 10 proc. wartości lokalu. -
Jurczyk w tym przypomina Leppera, że ucieka od rozmowy o konkretach. Zawsze w
końcu schodzi na mówienie o ludziach biednych, dzieciach grzebiących w
śmietnikach oraz trosce o to, by obcy nie przejęli polskiego majątku -
zauważa Małgorzata Jacyna-Witt, szczecińska radna.
Kadrowiec
Podczas kampanii wyborczej Jurczyk obiecywał nowe miejsca pracy. Zaczął je
tworzyć na własnym podwórku - w magistracie. Zwolnił emerytów, by ich miejsce
zajęli "młodzi, zdolni, po studiach". Pracę stracił na przykład 36-letni
Przemysław Nadolski, dyrektor wydziału zarządzania kryzysowego. Nadolski jest
emerytowanym policjantem z elitarnej grupy antynarkotykowej komendy
wojewódzkiej, szkolonym m.in. we Francji i na Węgrzech (przez FBI). Zastąpił
go o kilkanaście lat starszy Waldemar Przybylski (też emeryt), który nie miał
nawet części doświadczenia Nadolskiego. Akurat wybuchła wojna w Iraku, więc
Jurczyk uzasadnił zmianę na stanowisku szefa wydziału zarządzania
kryzysowego "trudną sytuacją międzynarodową".
Sekretarz rady miasta Władysław Sikorski stracił stanowisko zaraz po tym, jak
wrócił z Londynu i poinformował, że brytyjski kapitał zamierza zainwestować w
mieście. Wiceprezydenta ds. gospodarczych Leszka Chwata Jurczyk zdymisjonował
za to, że ostrzegał przed interesami z Antonim Ptakiem, biznesmenem z Łodzi,
właścicielem kilku targowisk i drugoligowej drużyny piłkarskiej Pogoń. Ptak
namawiał Jurczyka, by miasto przekazało klubowi 51 ha gruntów w Podjuchach,
dzielnicy Szczecina. Tam zamierzał urządzić giełdę samochodową, targowiska,
sklepy i stację paliw. Obiecywał ściągnięcie do miasta kupców z Łodzi i nie
kończącą się prosperity. Wcześniej podobne wizje przed władzami Szczecina
roztaczał Sabri Bekdas, który był właścicielem Pogoni przed Ptakiem. Nic z
tych planów nie wyszło.
Jurczyk w ogóle nie wiąże tworzenia nowych miejsc pracy z zagranicznymi
inwestycjami, bo nie chce depolonizacji Szczecina. Przecież polskość jest
znacznie większą wartością niż kapitał. Godzi się tylko na inwestycje w parki
wodne - z powodu "niskiego zagrożenia dla polskiej substancji".
Prezydent bezrządu
- Poważni inwestorzy odstępują od negocjacji z władzami Szczecina, bo
stwierdzili, że mają przed sobą niepoważnych partnerów - mówi Piotr
Podzielny, radny, wyrzu
