as9943
29.07.09, 21:15
spadek o 6 % PKB a mieli 6% PKB plus ,benzyna 1,4 euro, bezrobocie,
bankrutują ośrodki wczasowe. I jeszcze ten podatek liniowy.
Kaczor i znów miałeś rację euro po 2015 a donek jeszcze raz udowodnił że zna
się tylko na kiwaniu
Ofiara własnego sukcesu
Panowanie Słowacji jako głównego tygrysa gospodarczego Europy Środkowej
dobiegło końca wraz z gwałtownym spadkiem eksportu oraz wzrostem bezrobocia i
deficytu, co spycha ten kraj z powrotem do roli, o której sądził, że ma już za
sobą – jednego ze środkowoeuropejskich maruderów.
AFP
Premier Słowacji Robert Fico
Ten rok miał być międzynarodowym debiutem Słowacji – kulminacją szybkiego
postępu od marginalnego, skłaniającego się w stronę Rosji przypadku
zaniedbania pod rządami autokratycznej władzy na początku lat
dziewięćdziesiątych, do w pełni zintegrowanego członka Unii Europejskiej.
Ostatnim krokiem w tym procesie było 1 stycznia wejście Słowacji do strefy
euro. Jednak już wtedy, gdy niebo rozświetlały sztuczne ognie i politycy
chwalili się błyszczącymi nowymi monetami euro z narodowym symbolem Słowacji w
postaci dwuramiennego krzyża, narastały oznaki, że słowacka gospodarka w pełni
odczuje skutki kryzysu gospodarczego.
Te same czynniki, które pomogły Słowacji osiągnąć wzrost produktu krajowego
brutto o 10,4% w 2007 roku – jej prężnie rozwijające się eksportowe gałęzie
przemysłu głównie w branży elektronicznej oraz trzy fabryki samochodów dające
najwyższy w Europie wskaźnik produkcji samochodów per capita – stały się
obecnie przyczyną szybkiego spowolnienia gospodarczego.
"Jesteśmy obecnie całkowicie uzależnieni od eksportu, głownie do Niemiec. Być
tak bardzo skupionym na sektorze samochodowym jak my, nie jest czymś dobrym",
przyznaje minister finansów Jan Pociatek.
W ciągu minionych kilku lat Słowacja miała najlepsze wyniki w regionie, budząc
obawy nawet w Czechach, gdzie istnieje tendencja do spoglądania na Słowaków z
góry jako biedniejszych i niewyrobionych kulturalnie kuzynów. Jednak teraz
perspektywa pozostania w tyle stała się niepokojąco możliwa. Wstępne prognozy
na 2009 rok przewidywały prężny wzrost gospodarczy rzędu 6,5%. Obecnie
ministerstwo gospodarki oczekuje skurczenia się gospodarki o 6,2% i poprawy w
2010 roku do anemicznego wzrostu o 0,5%.
Wejście do strefy euro zapewniło pewien zakres ochrony przed zaburzeniami
wynikającymi z kryzysu gospodarczego; premier Robert Fico określił to mianem
"tarczy" swego kraju. Gdy notowania chwiejnych walut Polski i Republiki
Czeskiej gwałtownie spadały, Słowacy z portfelami pełnymi euro jeździli za
granicę na zakupy, zaopatrując się we wszystko, od polskich warzyw do
samochodów wycenianych w tracących wartość węgierskich forintach. Jednak bycie
członkiem strefy wspólnej waluty ma także swoją cenę. Siła robocza na Słowacji
jest teraz droższa niż w Polsce i na Węgrzech, co może niekorzystnie wpłynąć
na tempo odbudowy gospodarki.
Nieoczekiwane kłopoty kraju stwarzają wyzwanie dla Ficy, gładkiego populisty,
który potrafił wykorzystać reformy gospodarcze swego poprzednika Mikulasa
Dzurindy. Po objęciu władzy w 1998 roku Dzurinda przełamał izolację Słowacji i
kolesiowski kapitalizm autorytarnego premiera Vladimira Meciara i przyczynił
się do utworzenia w Słowacji opartego na podatku liniowym raju podatkowego dla
zagranicznych inwestorów.
Jednak skandale korupcyjne i niezdolność rządu Dzurindy do zdobycia
politycznego poparcia dla reform doprowadziły w 2006 roku do władzy Smer,
lewicową partię Ficy. Po utworzeniu koalicji z Meciarem i skrajnymi
nacjonalistami ze Słowackiej Partii Narodowej Jana Sloty, Fico wygłaszał
tyrady przeciwko bogatym, trochę majstrował z reformami, na przykład znosząc
niepopularne opłaty za wizyty w przychodniach szpitalnych, lecz generalnie dał
spokój gospodarce. – Fico nie zrujnował istoty naszych reform – mówi Dzurinda,
obecnie lider opozycji.
W miarę pogłębiania się kryzysu, rośnie presja na Ficę, aby zaczął działać.
Deficyt budżetowy ma według oczekiwań wzrosnąć w tym roku do 6 procent,
dwukrotnie przekraczając wcześniejsze obietnice, jednak rząd jak dotąd
niewiele robi aby zredukować wydatki i wprowadzić dalsze niezbędne reformy w
rodzaju zmiany systemu opieki zdrowotnej.
Dotychczas ogłoszone programy przewidują symboliczne posunięcia w rodzaju
wstrzymania zakupów samochodów i kserokopiarek dla ministerstw rządowych. –
Nie zmniejszyliśmy znacząco wydatków – mówi Pociatek, który nie wyklucza
podwyżek podatków i wskazuje, że według niektórych obliczeń proporcja podatku
do PKB jest niższa od średniej europejskiej dzięki 19-procentowemu podatkowi
liniowemu.
Rząd stoi w obliczu dalszych wyzwań przy wyrównywaniu dysproporcji pomiędzy
zachodnią częścią kraju wzdłuż granicy z Austrią a biedniejszym wschodem. Brak
funduszy spowodował odroczenie o co najmniej dwa lata planów budowy do
przyszłego roku autostrady Wschód-Zachód. Inne kwestie, w rodzaju prób
integrowania dużej mniejszości romskiej, są także odkładane ze względu na kryzys.
Jeśli rząd będzie zmuszony podwyższyć podatki dla bogatych, pasowałoby to do
populistycznej retoryki Ficy i pomogłoby mu umocnić swą popularność w jego
podstawowym elektoracie. Choć partia Smer nadal zdecydowanie przewodzi w
sondażach opinii z poparciem ponad 40 procent wyborców, rząd nękany jest
częstymi skandalami korupcyjnymi. – Jest bardzo wiele cynizmu. Uważa się, że
jeśli się nie wzbogacisz, to jesteś frajerem – mówi zachodni dyplomata.
Fico próbował ostatnio zdystansować się od piętna skandali oskarżając Slotę o
czerpanie korzyści majątkowych ze sprawowania urzędu. Premier próbował także
podkraść Slocie trochę nacjonalistycznej retoryki forsując ustawę afirmującą
status języka słowackiego i atakując węgierski ‘irredentyzm’ (Słowacja była
przez wieki pod rządami Węgier).
Nie pomogło to w poprawieniu stosunków z Węgrami – być może najbardziej
zatrutymi spośród wszystkich sąsiadów w UE. Posługująca się prymitywnymi
hasłami nacjonalistyczna partia węgierska Jobbik, która zdobyła mandaty w
Parlamencie Europejskim i naśladuje faszystów z czasów wojny, podsyca
słowackie obawy przed węgierskim nacjonalizmem.
Tarcia pomiędzy Bratysławą a Budapesztem nie przyciągają zbyt wiele uwagi w
Europie Zachodniej. Pomimo wcześniejszych obaw, że Słowacja pod rządami Ficy
okaże się nieprzyjazna dla UE, obecny rząd nie wywołuje zbytniej konsternacji
w Brukseli. Choć Słowacja znów zdobyła wątpliwy zaszczyt najniższej frekwencji
w wyborach do Parlamentu Europejskiego, opinia publiczna jest w tym kraju
zdecydowania przychylna Unii. Słowacja w pełni ratyfikowała traktat lizboński
reformujący funkcjonowanie UE, w odróżnieniu od Polski i Republiki Czeskiej.
Świadomość, że Słowacja może zrobić bardzo niewiele, aby przeciwstawić się
trendom międzynarodowym i na własną rękę naprawić swą gospodarkę, działa na
korzyść Ficy. Czasami działania wyrządzają więcej szkody niż pożytku, jak na
przykład powielanie przez rząd udanego w Niemczech programu premii za
złomowanie samochodów, który nie wywarł żadnego dostrzegalnego efektu na
miejscowy przemysł samochodowy ponieważ 97 procent produkcji idzie na eksport.
Ale w końcu Słowacja się odrodzi, gdy Europa Zachodnia, a zwłaszcza Niemcy,
zaczną znów wykazywać się wzrostem.
