Zrekonstruował koronę Bolesława Chrobrego

[spec5150]

info.onet.pl/985101,16,item.html
otóż akurat czytałem ostatnio kolejną książkę dla dzieci (była nieciekawa) i
tam napisano, że nie zachowała się żadna korona żadnego z królów Polski.
Podobno jedną z nim włożono do trumny ostatniego króla Polski - Stanisława
Poniatowskiego, ale później nie interesowano się losami jego szczątków w
związku z jego współpracą z Ruskimi.

Antykwariusz musiał się trochę naszukać, żeby dokonać rekonstrukcji - opisy
koron są bardzo szczątkowe, być może brał przykład z zagranicznych
odpowiedników z danego okresu. Jednym dokładniejszym śladem mogą być obrazy
Baciarellego, który prawdopodobnie miał styczność z przynajmniej jedną z
koron. Artykuł niestety nie podaje tego dokładniej a szkoda, bo ciekawa sprawa.

[ralston]

Chyba dość wierny obraz korony zachował się na jednym z portretów tego nie
lubianego przez Ciebie Stanisława Augusta P. Poza tym inkryminowany Stanisław
August P. polecił przygotować dość szczegółowe opisy insygniów koronnych.
Co ciekawe - jest wielce prawdopodobne, że w tej koronie może znajdować się
część złota z oryginalnych insygniów. Te zostały bowiem przetopione przez
Niemców na monety. Przy rekonstrukcji posłużono się złotem z tych historycznych
monet.
Wyrazy podziwu dla zapału człowieka, który tego dokonał...

[manio15]

polecam ciekawy artykulik " w tym temacie" :
polityka.onet.pl/162,1188217,1,0,2470-2004-38,artykul.html

[spec5150]

napisałem tylko, że się nim nie interesowano z tego powodu. Wcale nie napisałem,
że go nie lubię - myślę, że jednym z lepszych królów.

[ralston]

Myślałem, że go nie lubisz za współpracę z Ruskimi. Ale oczywiście nic takiego
nie napisałeś. To była nadinterpretacja z mojej strony.
Ale ciekawy jest również ten artykuł w Polityce. Wychodzi na to, że raczej nie
mieliśmy szczęścia do królewskich insygniów...

kilka cytatów z książki

[spec5150]

Z. Nienacki "Nieuchwytny kolekcjoner":

o królu Stasiu:

" Najnowsze czasy też nie były dla ostatnich koron polskich władców łaskawe. W
1938 roku władze sowieckie przekazały Polsce trumnę ze zwłokami Stanisława
Augusta. Były ponoć przy niej insygnia królewskie, w tym korona z pozłacanej
miedzi. Ponieważ uważano króla za zdrajcę, odmówiono mu pochówku na Wawelu, a
szczątki monarchy złożono ukradkiem w kościele w Wołczynie, jego rodowym
majątku. Przy zwłokach miała się znajdować ponoć korona z pozłacanej miedzi...
No a potem Wołczyn znalazł się na terytorium ZSRR, kościół z kryptą grobową
króla Stasia zamieniono na magazyn...
[...]
Ustaliłem, że wiosną 1938 roku konsul Rzeczypospolitej, Grzybowski, został
oficjalnie powiadomiony przez władze radzieckie, że kościół Św. Katarzyny w
Leningradzie, gdzie przez sto czterdzieści lat spoczywały zwłoki króla Stasia,
został zakwalifikowany do rozbiórki... Dlatego władze radzieckie uważały za
stosowne przekazać trumnę króla Stasia Polakom. W dniu 15 lipca 1938 roku do
stacji granicznej Stołpce przybył przyczepiony do zwykłego pociągu towarowego
jeden zaplombowany wagon... Odstawiono go na boczny tor, gdzie stał dość długo
jako nikomu niepotrzebny. Wreszcie celnicy zdecydowali się zerwać plomby i
zobaczyli trumnę króla Stasia. Otwarto wieko i znaleziono w niej nie tylko
szczątki króla, ale i jego złotą koronę, berło i resztki purpurowego płaszcza.
Po długich i tajnych debatach władze II Rzeczypospolitej ustaliły, że król Staś
nie może leżeć na Wawelu, bo był „zdrajcą”. W dwa dni później, nie wiadomo z
czyjego polecenia, trumnę ze szczątkami króla przewieziono do miejsca jego
urodzenia, do kościoła w Wołczynie, maleńkiej miejscowości leżącej w pobliżu
Bugu, niezbyt daleko od Brześcia. Uczyniono to w wielkiej tajemnicy, nocą, jak
się to mówi „przy drzwiach zamkniętych”, nie dopuszczając dziennikarzy czy
ciekawskich. Polska Agencja Telegraficzna ograniczyła się 29 lipca 1938 roku do
krótkiej wzmianki o przekazaniu zwłok króla Stasia do Polski. Zwłoki króla,
korona, berło i resztki purpurowego płaszcza znajdowały się już w krypcie
kościoła w Wołczynie.
[...]
Władze III Rzeczypospolitej postanowiły wskrzesić obchody trzeciomajowe, czyli
rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja 1791 roku. Król Staś brał czynny udział w
tych pracach. Zaczęto więc przypominać to i podnosić jego wielkie zasługi dla
kultury polskiej. Następnie zdecydowano przenieść trumnę króla Stasia na Wawel
albo w jakieś inne godne miejsce. Zaproponowałem swoje usługi w odnalezieniu
trumny królewskiej. Nie zgodzono się na to i znowu kilku panów w wielkiej
tajemnicy wyruszyło do Wołczyna, gdzie zobaczyli obrabowany kościół z pustymi
kryptami. Odkryli jakieś szczątki, rzekomo królewskie, ale oczywiście nie
natrafili na ślad korony czy berła. W triumfie przywieźli owe rzekome resztki
króla do Polski, a ja po ich obejrzeniu stwierdziłem, że z osobą króla Stasia
nie miały one nic wspólnego."

Baciarelli:
"Tak więc Bacciarelli za Stanisława Augusta Poniatowskiego podjął się
namalowania całego pocztu królów polskich. W tym czasie w skarbcu koronnym
znajdowało się pięć koron królewskich; na pozostałych zaś postaciach królów
Bacciarelli domalował korony posługując się najprawdopodobniej starymi
litografiami. W całej serii królów Polski przedstawił Bacciarelli tylko pięciu
panujących bez korony, co świadczy, że orientował się, który z władców był
koronowany, a który nie. Dlatego obrazy Bacciarellego należy chyba uznać się
niedocenianą przez fachowców wspaniałą dokumentację. Ostatnim z przedstawionych
na jego obrazach był rzecz jasna Stanisław August Poniatowski. Był to władca
raczej próżny. Dawna tradycja utrzymuje, że do portretu Bolesława Chrobrego
pozował sam Stanisław August, a koronę na jego głowie odtworzono wedle starych
wizerunków. Warto nadmienić, że Stanisław August przewiezione z Krakowa do
Warszawy stare korony kazał wyreperować, ozdabiając je po nowemu i nieco
zmieniając ich kształt. Portrety Bacciarellego mogą dawać podstawy do
wyobrażenia o koronach różnych królów polskich, w przeciwieństwie do koron
znajdowanych w sarkofagach królewskich czy książęcych; zazwyczaj prawdziwą
koronę oddawano do skarbca, a dla nieboszczyka robiono tak zwaną koronę grobową,
znacznie skromniejszą od prawdziwej. Podobnie nie mamy pojęcia, czy figury
królów na sarkofagach przedstawiają najpiękniejsze korony, tak zwane koronacyjne
lub homagialne, czy tylko korony prywatne."

w artykule podanym przez Mania napisano o 6 koronach, Nienacki pisze o 5.
Ciekawe kto się myli. W ogóle w całym artykule słowo "diadem" pada tylko raz w
cytacie - może autor artykułu używał tych słów zastępczo?

[ralston]

Jakieś trzy tygodnie temu byłem w tzw. Królewkim Kącie - miejscu nad Bugiem, w
którym przeprawiał się Chrobry zanim spuścił manto kniaziowi Wołodymirowi i
odebrał mu Grody Czerwieńskie. Byłem też na miejscu jednego z tych grodzisk - w
Kryłowie na wyspie na Bugu zachowały się resztki zamku. Oczywiście o wiele
późniejszego niż X-wieczne grodzisko, ale położonego chyba w tym samym miejscu.
Dosyć malownicza okolica...

[spec5150]

zdjencia som? :)

[elkman]

Książką o takim tytule autorstwa Jerzego Lileyko posiadam od 1988 r.
Temat jest wyczerpująco opisany wraz z przypisami.Są równiez ryciny i zdjęcia.
W rozdziale "Tak zwana korona Chrobrego i Szczrbiec - miecz koronacyjny"
szczególowo opisano na "podstawie przekazów ikonograficznych powstałych dopiero
w czasach stanisławowskich" budowę korony Chrobrego.
Jest też rysunek korony nieznanego autora z ok. 1764 r.z Biblioteki
Cartoryskich. Z tego też roku są rysunki dokumentacyjne insygniów koronacyjnych:
korony, berła, jabłka i Szczerbca wraz z pochwą autorstwa Jana Krzysztofa
Wernera, który namalował portret ostatniego króla I Rzeczypospolitej.
W rozdziale "Skarbiec Koronny, jego dzieje i losy" podano też niektóre fakty
opisane w POLITYCE w tym o poleceniu Marszałka Piłsudskiego o odszukanie
regaliów na Wołyniu oraz o wznowieniu poszukiwań w 1970 r. o czym pisał Express
Wieczorny w sierpniu tamtego roku.
Temat jest opisany jak wspomniałem dokładnie i czyta się go w napięciu podobnym
do sensacyjnej treści książek a nie albumu wydanego przez osławioną KAW czyli
Krajową Agencję Wydawniczą. Tekst ten nadaje się do publikacji w odcinkach -
tak trzyma w napięciu. Oto próbka:
"Sensacyjna widomość o odnalezieniu polskich insygniów koronacyjnych
obiegła gazety warszawskie i krakowskie w pierwszych dniach lipca 1920 r.
Fakty, które dały podstawę do szerzenia takich wiadomości wyglądały następująco.
Na polecenie Naczelnika Państawa Józefa Piłsudskiego udała się 26 czerwca do
Włodzimierz na Wołyniu delegacja w osobach pułkownika Bronisław Gębarzeskiego,
ówczesnego dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie, i majora Żmigrodzkiego,
przedstawiciela Ministerium Wojny. Tam, przedstawiwszy miejscowemu proboszczowi
swoje pełnomocnictwa i zastrzegając tajemnicę, rozpoczęli poszukiwania w
poziemiach kościoła w celu wydobycia regaliów. Wkrótce potem wydany przez
Ministerium Wojny komunikat stwierdził, że"nowe wskazówki o miejscu ukrycia
insygniów kólewskich skłoniły p. ministra do poszukiwań w celu sprawdzenia
posiadanych w tej sprawie informacji",lecz poszukiwania te "nie dały wuników
zadowalających". Inaczej utrzymywał proboszcz z Włodzimierz w sprawozdaniu
złożonym biskupowi łuckiemu. Według niego, delegaci wydobyli z poziemi
kościelnych jakąś skrzynię a na zapytanie czy znaleźli regalia"p.Gębarzewski
odpowiedział, że nic nie znaleźli",natomiast major Żmigrodzki, że znaleźliśmy,
ale nie wszystko". Proboszcz zażądał więć pokazaniamu zawartości skrzyni, lecz
spotkał się z odmową, "a tymczasem przyszło dwóch żołnierzy z karabinami i pod
starżą takowych skrzynię wyniesiono z zakrystii".
Niektóre gazety pisały, że na delegatów powracających do Warszawy dokonano
napadu i skrzynię im odebrano. Sprawa wyglądała sensacyjnie,nic więc dziwnego,
że stała się tematem interpelacji poselskich i dyskusji na plenum sejmowym.
W sejmie powołano nawet speckalną komisję do zbadania okoliczności i
skutków "wyprawy włodzimierskiej". Komisja niczego nie wykryła, informacje o
napadzie okazały się kaczką dziennikarską, lecz nie stwierdzono także co
zawierała ta skrzynia przywieziona przez Gębarzewskiegi i Żmigrodzkiego.
Cała sprawa, przecież ważna i obchodząca cały kraj, niestety została
wykorzystana przez opozycję do rozgrywek politycznych. Prasa, głównie endecka i
klerykalna, zarzucała Piłsudskiemu, że odnalezione insygnia ukrył,
przywłaszczył sobie, ze wiąze z nimi jakieś niejasne i niegodne nadzieje
polityczne, z których najkonkretniejszy charakter miało pomówienie o chęć
włożenia korony Chrobrego na własną głowę."
Opowieściom Nienackiego o znalezionych w Wołczynie resztkach laszcza
koronnego Stanisława Augusta Poniatowskiego był między bajki włożył bo w
rzeczonej ksiące jest fotografia tego płaszcza znajdującego się w Krakowie w
skarbcu katedralnym.
A swoją drogą jak podobne są efekty pracy opisanej wyżej sejmowej komisji
specjalnej do dzisiejszych.

Przynudziłem, ale chyba warto było.

[spec5150]

rzeczywiście należą się wyjaśnienia.
pierwsza rzecz to taka, że nic mi nie wiadomo o tym, żeby Nienacki napisał
kiedykolwiek chociaż jedną książkę historyczną lub nawet nie fikcyjną. Książka,
z której pochodzi cytat to książka tzw. "młodzieżowa". Cytat zamieściłem
dlatego, że w stylu Nienackiego jest, aby opowiedzieć część faktów
historycznych, trochę spekulacji (co autor wyraźnie zaznacza), a później bardzo
płynnie przejść do fikcji (co jest nierozpoznawalne dla laików w danym temacie).
Dobrym przykładem są Templariusze czy też Niewidzialni. Stąd też tekst w stylu
"W triumfie przywieźli owe rzekome resztki króla do Polski, a ja po ich
obejrzeniu stwierdziłem, że z osobą króla Stasia nie miały one nic wspólnego." -
są właśnie tym płynnym przejściem do fikcji - Nienacki prawie na pewno nic
takiego nie oglądał, a nawet jeśli coś stwierdził, to nie był
ekspertem-profesjonalistą w tej dziedzinie.

A jednak...
Na stronie: www.racjonalista.pl/kk.php/s,3477

znalazłem:
"Trumna z prochami Stanisława Augusta została przewieziona do stacji granicznej
Stołpce. Znalazła się tu 11 VII 1938 r. w towarowym wagonie z napisem "bagaż
zwykły", stała na bocznicy przez trzy dni. Trumnę otwarto i dokonano oględzin
jej wnętrza. W myśl instrukcji rządowych postanowiono, aby pogrzeb króla odbył
się w jak największej tajemnicy, bez żadnych uroczystości. (Andrzej Zahorski,
Spór o Stanisława Augusta, Warszawa 1990, s.359 )."

i dalej na tej samej stronie: (bez podania źródła?): "Po II wojnie światowej
władze sowieckie zamieniły kościół w Wołczynie w magazyn zbożowy. Dopiero po
latach,12 XII 1988 r., do Wołczyna udała się specjalna Komisja, która miała
zająć się sprowadzeniem szczątków pośmiertnych królado Polski. Stwierdziła ona
na miejscu (przeprowadzono ekspertyzę pod kierunkiem prof. T.Dzierżykraja -
Rogalskiego), że szczątki kostne w krypcie okazały się pochodzenia...
zwierzęcego. Sprawę tę skomentował historyk prof. Marian Marek Drozdowski:
Trzeba pamiętać, że dewastacja krypty królewskiej w Wołczynie, wielokrotne
penetrowanie przez chuliganów białoruskich spowodowała, że zostały jakieś tylko
fragmenty płaszcza królewskiego, pozostały resztki prochu kostnego, elementy
dawnej trumny, następnie pantofelek królewski. Jakieś inne symbole, które są
potwierdzeniem obecności króla w Wołczynie. Więc są to szczątki, jest to symbol,
i ten symbol się liczy."

"Nieuchwytny kolekcjoner" został napisany w 1997 roku - Nienacki zmarł w 1994
roku (właśnie 23 września mija 10 lat) - a książka została dokończona w 1997
roku przez innego autora.

Niemniej ani w zacytowanym przeze mnie tekście ani na podane stronie nie
napisano, że był to płaszcz koronny. Być może podobnie jak z koronami do trum
wkładano jedynie kopie płaszcza - tego już nie wiem. Nie mniej wygląda na to, że
w krypcie znajdował się jakiś płaszcz.

[ralston]

spec5150 napisał:

> zdjencia som? :)
>

Som ino ciągle w aparacie siedzom. W najbliższą sobotę jadę znowu. Dopstrykam i
wywołam.

[spec5150]

ralston napisał:

> spec5150 napisał:
>
> > zdjencia som? :)
> >
>
> Som ino ciągle w aparacie siedzom. W najbliższą sobotę jadę znowu. Dopstrykam i
> wywołam.

komu dobrze.... ostatnio byłem tych rejonach trochę na północ i znalazłem trochę
kul od muszkietu i guzik carski z orłem (a to był zabór austro-węgierski jak się
nie mylę). Znaleziska nie są wiele warte, ale jaka radocha :)

[ralston]

Ja będę tym razem buszował po zaborze rosyjskim. Na pn od Hrubieszowa. Jeśli
się uda wyjechać to w rocznicę Unii Horodelskij będę w Horodle. Problem w tym,
że pogoda się zapowiada nieciekawa :(

[spec5150]

ralston napisał:

> Ja będę tym razem buszował po zaborze rosyjskim. Na pn od Hrubieszowa. Jeśli
> się uda wyjechać to w rocznicę Unii Horodelskij będę w Horodle. Problem w tym,
> że pogoda się zapowiada nieciekawa :(

fajnie - musisz mieć sentyment, że się tam wybierasz a nigdy nie zachaczysz np.
Lwowa. Ja mam takie coś zarówno do Ełku, jak i od niedawno do Narwi - ta druga
to teraz zwykła wiocha, ale równie stara jak Ełk.

[ralston]

Lwów też kiedyś będzie. Na razie chcę przejechać rowerem wzdłuż wschodniej
granicy. I tak ją 'dziubię' po kawałku po dwa, trzy weekendy w roku... Zacząłem
w wakacje rok temu i jak dotąd spenetrowałem obszar mniej więcej od Przemyśla
do Hrubieszowa. Na południe od Przemyśla mam już schodzony na nogach odcinek do
Sanoka. Jeszcze w czasach licealnych i studenckich Bieszczady - choć trzeba
jeszcze będzie dokładniej i z aparatem w ręku to przejrzeć ponownie.
Jeśli się zdarzą jakieś pogodne jesienne weekendy, to może w tym roku uda się
dotrzeć już na Podlasie...

[ralston]

A w ostatnią niedzielę w TVN-ie było o poszukiwaniach carskich insygniów
koronnych na zamku Czocha. Tajemnicza sprawa...