Michoł Pogorzelski - przekorny Mazur - Warnija - pogodowam po naszamu - Forum dyskusyjne

Drzewko
Od najstarszego
Od najnowszego

rita100 Re:Pieszo doszedł do Królewca 05.08.08, 21:45

Pieszo doszedł do Królewca

Przodkowie Pogorzelskiego przybyli na Mazury w czasach Zygmunta Starego zarażeni
duchem Reformacji. Nazwisko przyjęli od wsi Pogorzel w powiecie gołdapskim.
Wielu przodków zajmowało znaczące stanowiska kościelne: Hieronim Pogorzelski był
proboszczem we wsi Jucha, inny z tego rodu – Michał (zmarły w 1602 r.) pracował
w Węgorzewie. Jan Pogorzelski w 1625 r. był kaznodzieją w Wieliczkach. Ponadto
siedmiu Pogorzelskich z Mazur zapisało się na Uniwersytecie Królewieckim między
rokiem 1578 a 1636. Ród posiadał bogate tradycje: zakładał polskie szkoły,
krzewił mowę polską, łączył się w węzły małżeńskie z równymi sobie, a ojciec
Michała – Wojciech pojął za żonę Marię z rodu Dołęgów.

Michał Pogorzelski ujrzał światło dzienne 4 września 1737 r., piątego dnia
został ochrzczony w kościele w Grabniku. Jak twierdzą złośliwi, początkowo
wychowywał się wśród drobiu i trzody rodziców, bez szkoły. Przypadkowo w czasie
wizytacji kościelnej arcyprezbiter ze Stradun zwrócił uwagę na muzykalnego
chłopca i zabrał go do szkoły w Ełku.

Żądza wrażeń sprawiła, że Michał szybko porzucił rodzinne strony i pieszo dotarł
do Królewca. Tu chłopcy, którzy pragnęli zostać studentami, a potem
duszpasterzami na ziemi ojczystej, a nie posiadali pomocy z domu, aby wyżyć –
służyli zamożnym studentom. W krótkim czasie udało się Pogorzelskiemu znaleźć
miejsce w „Domu Ubogich”, gdzie żywiono i ubierano żaków. Panował rygor
wojskowy. O godziwe rozrywki dla młodzieży nikt się nie troszczył. Gra w palanta
z braku boiska urządzana była najczęściej na cmentarzu. 18 kwietnia 1754 r.
Pogorzelski został wciągnięty na listę uczniów szkoły staromiejskiej, która
stała na bardzo dobrym poziomie. Liczyła 11 nauczycieli i 250 wychowanków.
Pogorzelski przebywał w tej szkole 8 lat i cztery miesiące, a następnie po
zdaniu obowiązujących egzaminów został przyjęty w 1762 r. na Wydział
Teologiczny, gdzie studiował sześć i pół roku. Jeden z biografów Pogorzelskiego
– Krueger zanotował: Pogorzelski zdał egzamin końcowy „summa cum laude”, tylko
„przeklęta” niemczyzna do głowy mu wejść nie chciała.
- rita100 Re:wieprzowina z kiszoną kapustą :) 05.08.08, 21:47
  
  Zaczynał jako organista
  
  Michał Pogorzelski pracę rozpoczął od posady organisty w Ragnecie – malowniczo
  położonym nad Niemnem, litewskim miasteczku, zniszczonym w czasie wojny
  siedmioletniej. Kościół znajdował się w fazie odbudowy, nabożeństwa odprawiano w
  refektarzu zamkowym. Czuł się tam dobrze. Codziennie w innym domu otrzymywał
  posiłki. Kiedy się panie domów dowiedziały, że ulubionym przysmakiem
  Pogorzelskiego jest wieprzowina z kapustą kwaszoną – narodowa potrawa mazurska,
  raczono go nią wszędzie i stale. W zamian Pogorzelski opowiadał przeróżne
  legendy. Był wesoły i dowcipny. Jedyną osobą w Ragnecie, z którą młody organista
  mógł rozmawiać po swojemu, była pastorowa Drygalska, pochodząca z jego
  rodzinnych stron – spod Ełku. Dlatego też z wielkim żalem opuszczał Ragnetę,
  awansując na kierownika szkoły w Kutach koło Pozezdrza.
  - tralala33 Re:wieprzowina z kiszoną kapustą :) 05.08.08, 21:54
    
    w Ragnecie – malowniczo położonym nad Niemnem, litewskim
    miasteczku, - a wcześniej, dużo wcześniej staropruska twierdza
    Ragaine na ziemi Skalowów, ostatecznie zdobyta przez Krzyżaków w
    1289 roku. Szkoda, że dzisiejsza Ragneta nazywa się Nieman, znikła
    oryginalna pruska nazwa.
    - rita100 Re:wieprzowina z kiszoną kapustą :) 05.08.08, 22:01
      
      Szkoda, bo i łatwiej by sie nam to wszystko kojarzyło. Ze też sami ludzie sobie
      takie zmiany wymyslają - i czemu to miało służyć ?
      Tyle pięknych nazw pruskich poszło w niepamięć.
tralala33 Re: Michoł Pogorzelski - przekorny Mazur 05.08.08, 21:48

Oho, ksiądz Michał Pogorzelski - a chtó nie zaboczył jego kazania ło
pluskwie? Zaro tu bandzie
- rita100 Re: Michoł Pogorzelski - przekorny Mazur 05.08.08, 21:52
  
  A jo jygo cole nie znałam. Zol co po nima nic nie zostało, żodnej ksiójżki
  spisanej. Chyba ni ma.
  - rita100 Re: W Kutach rozśpiewał lud w parafii 05.08.08, 21:54
    
    Moją musisz być
    
    W Kutach jako kierownik szkoły tzw. „kościelnej” obowiązany był Pogorzelski do
    zastępowania proboszcza Zagrobskiego,a więc musiał głosić kazania z ambony,
    udzielał ślubów, przemawiał na pogrzebach, prowadził chór kościelny i szkolny,
    który w domu żałoby i na cmentarzach wykonywał pieśni. W Kutach Pogorzelski
    utrzymywał kontakt z ludnością, brał udział w życiu rodzinnym, służył radą i
    pomocą, zwalczał pijaństwo, godził zwaśnionych, uświetniał wszelkie uroczystości
    grą na organach, rozśpiewał lud w parafii, zdobył zaufanie i popularność.
    - rita100 Re:Moją musisz być 05.08.08, 21:58
      
      W 1777 r. w Kutach nastąpiła zmiana proboszcza. Po śmierci Zagrobskiego
      stanowisko to objął Jakub Gutowski, który wraz z rodziną przybył do Kut z
      Kruklanek. Wśród kilkorga dzieci 19-letnia Rachela zawróciła w głowie nie
      pierwszej młodości Pogorzelskiemu. Możliwe, że dla niej napisał żartobliwą
      piosenkę, skomponował melodię, śpiewał ją sam a z nim i inni:
      
      A ty moją musisz być. Moją wolę uczynić.
      A ja twoją nie będę – Kole ciebie nie siędę.
      A ja, się zrobię dębem i jaworem.
      Wyrosnę ja przed twojej matki dworem.
      A ty moją musisz być. Wolę moją uczynić.
      Ma moja matka takowe topory, co wycinają dęby i jawory.
      A ja twoja nie będę. Kole ciebie nie siędę…
      A ja się zrobię świecącym kaczorem.
      Będę pływał rankiem i wieczorem.
      A ty moją musisz być. Wolę moją uczynić.
      A wy, matulu, pieczcie kołacze.
      Niech się ten hultaj więcej nie kołacze.
      Ja już jego muszę być. Wolę jego uczynić.
      - tralala33 Re:Moją musisz być 05.08.08, 22:05
        
        A co na to Rachela
        
        rita100 Re:Moją musisz być 05.08.08, 22:13
        
        Rachela zaro buła jygo
        " Piosenka ta przyniosła Pogorzelskiemu sławę, a także rzuciła w jego objęcia
        Rachelę. W końcu los zaczął się do niego uśmiechać."
        
        No ale co dali bandzie
  - tralala33 Re: Michoł Pogorzelski - przekorny Mazur 05.08.08, 21:56
    
    Tek posłuchajta
    
    Porównanie ludzkich cech i niedoskonałości z pluskwą
    1. Siedziałem ja w ciemności,
    myślałem o wieczności,
    gdy pluskwa okazała
    po ścianie się spuszczała.
    Przed mą facjatą stanie,
    stąd o niej rymowanie.
    - tralala33 Re: Michoł Pogorzelski - przekorny Mazur 05.08.08, 21:58
      
      2. Człowiek jak pluskwa bywa,
      raz tchórz, raz lis przechera,
      choć łeb zakuty miewa,
      nosa w górę zadziera.
      Chętnie puszy się jak paw,
      jakby był od wyższych spraw.
      Lepiej by nic nie gadał
      i bzdurstw nie opowiadał.
      - tralala33 Re: Michoł Pogorzelski - przekorny Mazur 05.08.08, 22:00
        
        3. Szlachetny niby, górny,
        tak z dumą się nadyma,
        a w gruncie rzeczy durny,
        cnót śladu też w nim nie ma.
        Robaczkiem świętojańskim
        też chciałby. Ale raczej
        pluskwa z niego wyłazi,
        jak bliżej się przypatrzeć.
        
        tralala33 Re: Michoł Pogorzelski - przekorny Mazur 05.08.08, 22:02
        
        4. Dlatego niech was nigdy
        nie mami taka gloria;
        czekajcie, aż się skończy
        wreszcie ta historia.
        Człek szybko podupada,
        bo życie wartka rzeka,
        dziś rześki, wesół gada,
        a jutro co go czeka?
        
        Morał:
        Kiedy nadejdzie wieczność,
        i śmierć cię już zabierze,
        masz ludziom pięknie pachnieć,
        a nie jak pluskwy śmierdzieć.
        
        rita100 Re: Michoł Pogorzelski - przekorny Mazur 05.08.08, 22:11
        
        Tralala, to ja właśnie szukała tygo zierszyku coś zapodała, że w chwili
        ciajżkiej mosz ładnie puchac a nie śnierdzieć. Pamnientam , kedajś to pisałaś i
        sznupała tyn ziersz i nie nolazła am. To je to !
        
        Ziysz, jo to godam mojej babuli, a jij sia to lejdowało. Tero ziam co to Michoł
        Pogorzelski -Mazur tak poziedzioł.
        
        tralala33 Re: Michoł Pogorzelski - przekorny Mazur 05.08.08, 22:15
        
        Żal co ziency takich zierszowanych kazań Pogorzelskiego nie ma.
        
        rita100 Re:W Kutach dzie diobuł mnioł młode 05.08.08, 22:15
        
        W Kutach, w zapadłym ustroniu, gdzie diabeł miał młode – tak żartobliwie
        nazywano ukryte wśród lasów i jezior wioski, pewnego razu karetą zaprzężoną w
        czwórkę koni jechał dygnitarz: jedni twierdzili, że minister Groeben, inni, że
        generał Lossow, jeszcze inni, że generał Gunter, syn króla Fryderyka II. U
        karety złamało się koło, a podróżny oczekując na naprawę, skorzystał z
        gościnności Pogorzelskiego. Dygnitarz zachwycony niezwykłą osobowością
        wiejskiego nauczyciela namówił go, żeby starał się o stanowisko proboszcza, a on
        go poprze. Tymczasem gościnny rektor nie mógł się doczekać podwieczorku,
        irytowała go powolność małżonki: – Putchen, nędzna niewiasto! – wołał na nią,
        aby pośpieszyła się z podaniem kawy. Rektorowa, gdy się dowiedziała o wsparciu
        generała, od razu w podrygach miała wnieść wonną mokkę i placki ziemniaczane.
        Dowiedziawszy się o tym, że generał obiecał pomóc mężowi, nie dawała mężowi
        spokoju, dopóki nie wsiadł na konia i nie udał się do generała. W Stołupniach w
        domu generała trafił na przyjęcie. Służba nie chciała wpuścić nieznanego
        przybysza w zaśnieżonym kożuchu i baraniej czapie. Dopiero hałas sprowadził
        generała do sieni, który radośnie powitał Pogorzelskiego i zaopatrzył w list
        polecający do prezesa Konsystorza. Długie czekanie na audiencję skrócił sobie
        Pogorzelski grą na klawikordzie i śpiewem ludowych piosenek. Zdziwionemu
        prezesowi tą bezczelnością tłumaczył, że jest zwolennikiem pieśni gminnych.
        Dygnitarz przyjął petenta chłodno i odmówił mu probostwa. Dopiero za drzwiami
        przypomniał sobie Pogorzelski, że posiada list polecający. Wrócił. Sytuacja
        zmieniła się od razu. Otrzymał probostwo w Kalinowie. Jednak kandydat...
        
        rita100 Re:Został proboszczem w Kalinowie 05.08.08, 22:16
        
        Jednak kandydat na proboszcza zobowiązany był poddać się egzaminowi. Kiedy
        dziekan Wydziału Teologicznego zapytał, czy Pogorzelski zna język hebrajski, ten
        najspokojniej w świecie zwrócił się do egzaminatora: A pan zna język polski?
        Nie. No, widzi pan, jeden zna taki język, drugi inny… Ja po hebrajsku kazań
        wygłaszał nie będę, tylko po polsku. Na pytania z łaciny dawał mądre i dowcipne
        odpowiedzi. Został proboszczem w Kalinowie.
        
        rita100 Re:Kpiarz niepospolity i przekorny Mazur 05.08.08, 22:18
        
        Kpiarz niepospolity i przekorny Mazur
        
        W Kalinowie, gdzie ludność była polska, Pogorzelski wygłaszał kazania wyłącznie
        po polsku. Ale oto w konsystorzu zawiał inny wiatr. Wydano nakaz przemawiania z
        ambony w języku niemieckim. Gdy na kontrolę do Kalinowa przyjechał radca
        konsystorza, Pogorzelski wszedł na ambonę, a zdumieni parafianie usłyszeli stek
        bredni nie nadających się do tłumaczenia. Była to gra słów na temat Ewangelii
        św. Jana. Przysłuchujący się kazaniu kontroler był tak przerażony i oburzony
        formą przemówienia, że nakazał Pogorzelskiemu wrócić do polskich kazań.
        Pogorzelski, kpiarz niepospolity, jako przekorny Mazur uważał, że skoro otrzymał
        nakaz, musi go spełnić, nie jest bowiem chorągiewką i nadal przemawiał właściwą
        sobie „oryginalną” niemczyzną, co przyniosło mu wielki rozgłos.
        
        rita100 Re:Tfu – śmierci – ty hyclu 05.08.08, 22:20
        
        Najbardziej znane jest jego przemówienie, jakie miał wygłosić w Szczytnie na
        pogrzebie tamtejszego proboszcza Spiridona: O biada ci, zborze szczycieński.
        Straciłeś swego proboszcza. Stulić pyski – co Bóg nakazał! Zamknięte martwe
        oczy… Kwitł w ogródku kierz różany. Przyskoczył, pożarł go kozieł – niecnota.
        Tak pożarła śmierć nieboszczyka proboszcza – w kwiecie jego żywota. I oto leży
        na boskiej roli. Tfu – śmierci – ty hyclu! Krzyż, lament i nędza – oto trzy psy
        gończe ludzkiego żywota, które tropią, ścigają, jak zająca na polowaniu św.
        Bartłomieja. Skoro tylko ognisty moździerz matczynego żywota wyrzuci nas na
        świat – miotamy skargi i trele strachu, a łzy spływają z oczu naszych jak po
        rynnie, jak maślanka z pięknej maselnicy. A kiedyśmy się niby kotki ogrzali przy
        ognisku ziemskim, nadchodzi śmierć – kucharz, wrzuca nas do kotła grobowego,
        niby polskie raki, musimy tak długo warzyć się, dopóki z nas nic więcej ponad
        garść błota nie pozostanie. Czym jest życie ludzkie? Życie ludzkie jest jak
        wiatr, przeleci i zmiecie na czysto… Czym jest życie ludzkie? Życie ludzkie jest
        jak kocioł ze smołą u wozu: obija się… bęc i leży na ziemi. Czym jest życie
        ludzkie? – jest jak zniszczona słomiana strzecha: nadleci wiatr, zrywa ją i
        rzuca na ziemię. Skierujmy nasze myśli w stronę zmarłego: czy to dziw, że każemy
        maszerować z kordegardy serc naszych półbatalionowi westchnień?... Zmarły był
        jak drogowskaz na drodze krzyżowej, który skierowywał na wąską ścieżynę naszego
        żywota, a jego purpurowe oblicze błyszczało, niby muchomor w świetle
        księżycowym. Był on jako „dom rozrywkowy” naszej gminy, gdzieśmy mogli się
        radować do woli. Był on jednocześnie jako forma, w której wypieka się z
        najlepszej mąki ciasto wiary, a głos swój podnosił, niby stary bęben
        garnizonowy,a jego słowa przenikały do wszystkich uszu jak z otchłani studni.
        Nosił w sobie tyle trosk i smutku, ile jest wszy na kożuchu żebraka. Pozwólmy
        teraz naszemu zmarłemu tak długo spoczywać w jego drewnianym „szlafroku”, niby
        kociakowi w koszulinie noworodka, dopóki go św. Ksawery nie wyrwie szczypcami
        jego zasług z ponurego sklepienia… Tfu – śmierci – ty hyclu.
        
        rita100 Re:Tfu – śmierci – ty hyclu 05.08.08, 22:23
        
        Tego się nie da opowiedzieć, tego sie nie da przekazać - oj, dużo straciły
        Mazury, że tez tego mówcę pogrzebowego nie nagrały. Ze też nikt się nie znalazł
        kto by to zapisywał.
        Wielka strata Mazur i jej niepospolitości. Dajcie spokój, przepłaczę cała noc na
        mysl o tej wielkiej stracie Mazur.
        
        tralala33 Re:W Kutach dzie diobuł mnioł młode 05.08.08, 22:24
        
        O, ta sama historia jest i w mojej książce, ale dużo bardziej
        skrótowa.
        "Wreszcie w 1778 roku szczgólny zbieg okoliczności przuniósł mu
        upragnione stanowisko proboszcza. W tym roku pewien wyższy urzędnik
        podczas inspekcj odwiedził Kuty, ale w związku z ówczesnymi złymi
        warunkami drogowymi jego powóz ugrzązł i uległ uszkodzeniu.
        Pogorzelski, jak każdy Mazur potrafiący wszystko zrobić, natychmiast
        mu pomógł, naprawił powóz i tak rozbawił przełożonego swoim
        żywiołowym humorem i oryginalnoscią, że w kilka lat póxniej objął
        urząd proboszcza w Kalinowie."
        Jednak Twoja wersja Rito jest dużo zabawniejsza. A pani Rektorowa to
        ani chybi piękna Rachela?
        
        rita100 Re:W Kutach dzie diobuł mnioł młode 05.08.08, 22:32
        
        No jó ! Tlo Rachela powolno bziołkó buła pewno.
        Myślisz, że to wszistko co je na tymat Pogorzelskiego ?
        Może eszcze dziesik nojdziewa.
        
        tralala33 Re:W Kutach dzie diobuł mnioł młode 05.08.08, 22:35
        
        Ciajżko bandzie. Psiszo co 'zachowały się daw spośród jego kazań ...
        jeden z wierszy przytaczamy.' A to drugie kazanie, jak je znaleźć?
        Nie ziam.
        
        gajowy555 Re:W Kutach dzie diobuł mnioł młode 06.08.08, 12:27
        
        Jó, jek to mniło, co znowój prowadzicie dyszkurs, dziywczoki.
        
        Może tutaj najdziewa?
        www.biblionetka.pl/ks.asp?id=87046
        
        rita100 Re:W Kutach dzie diobuł mnioł młode 06.08.08, 22:16
        
        Jo eszcze roz musiała poczytać to mowe pogrzebowo, bo taka interesująca, ze dech
        zapsiera. Koniecznie musiwa łodnaleź to drugie kazanie eszcze.
        
        A w tyj bibliotyce Gajowy to zidzisz co psisze ?
        Noty wydawców i inne informacje
        
        Nikt jeszcze nie dodał żadnej noty wydawniczej.
        Recenzje i opinie o książce
        
        Nikt jeszcze nie napisał recenzji tej książki.
        Inne, czyli miscellanea
        
        Brak tekstów w tej kategorii.
        Forum - dyskusje na temat książki
        
        Nikt jeszcze nie rozpoczął żadnej dyskusji na temat tej książki.
        
        Michał Pogorzelski: Pieśniarz mazurski
        
        Autor: Sukertowa-Biedrawina Emilia
        Język oryginału: polski
        Kategoria: Literatura piękna
        Gatunek: biografia/autobiografia/pamiętnik
        Forma: esej (szkic literacki)/zbiór esejów (szkiców)
        Rok pierwszego wydania: 1956
        
        Trza bandzie ksiójże poszukać.
        
        rita100 Re:W Kutach dzie diobuł mnioł młode 30.08.09, 22:10
        
        Tak dla relaksu odświeżam wątek. Tam mowa pogrzebowa jest nieprzeciętna
        
        rita100 Re:Kapustniok z zieprzozinó 13.02.10, 13:58
        
        To Pogorzelskiego nosmakozitse jadło – narodowa potrawa mazurska.

Michoł Pogorzelski - przekorny Mazur

Najnowsze z forum Warnija - pogodowam po naszamu

Zaloguj się