WIELĄCZA

[tomalab1]

Czy ktoś ma informacje na temat przeszłości tej wsi??.
Wiele lat temu będąc w Zamościu usłyszałem że w Wielączy zamieszkiwali
(zamieszkują) potomkowie Tatarów wziętych do niewoli .
Czy ktoś coś słyszał na ten temat????

[czuk1]

tomalab1 napisał:

> Czy ktoś ma informacje na temat przeszłości tej wsi??.
> Wiele lat temu będąc w Zamościu usłyszałem że w Wielączy zamieszkiwali
> (zamieszkują) potomkowie Tatarów wziętych do niewoli .
> Czy ktoś coś słyszał na ten temat????


Napewno wypowiedza sie ci co wiedzą. Ja wiem, że "w Wielączy świat sie kończy a
od Szczebrzeszyna nowy sie zaczyna". "Nowy" chyba dla tego, że tam zaczyna się
Roztocze (tak piekne )ten inny świat.
A o Tatarach to w okolicy naszej mówią, że osiedlili sie (zostali tu rozkochani
w Polkach) w czasie oblęgania Zamościa i najazdów. Zostali tu, zalozyli
rodziny, zostali wchłonieci przez miejscową ludność. Potomkowie Tatarów są
podobno tez w Niedzieliskach, wsi słynącej z temperamentnej, bitnej młodzieży.
Znałem takiego mieszkańca tej okolicy (b.niedobrego człowieka) o wyglądzie
zbliżonym do Tatara. Ale to nie ma znaczenia w tym wątku.

[januszx]

czuk1 napisał:


>
>
> Napewno wypowiedza sie ci co wiedzą. Ja wiem, że "w Wielączy świat sie kończy
a
>
> od Szczebrzeszyna nowy sie zaczyna". "Nowy" chyba dla tego, że tam zaczyna
się
>
> Roztocze (tak piekne )ten inny świat.
> A o Tatarach to w okolicy naszej mówią, że osiedlili sie (zostali tu
rozkochani
>
> w Polkach) w czasie oblęgania Zamościa i najazdów. Zostali tu, zalozyli
> rodziny, zostali wchłonieci przez miejscową ludność. Potomkowie Tatarów są
> podobno tez w Niedzieliskach, wsi słynącej z temperamentnej, bitnej
młodzieży.
>
> Znałem takiego mieszkańca tej okolicy (b.niedobrego człowieka) o wyglądzie
> zbliżonym do Tatara. Ale to nie ma znaczenia w tym wątku.
JAk to nie ma znaczenia ? , przecież to jest watek także o Tatarach...;-)
pozrawiam
J



Psalm 118.24

[users1]

Witam
Józef Niedźwiedź w Leksykonie historycznym miejscowości dawnego województwa
zamojskiego, tak pisze na temat wsi Wielącza; cyt:
"Wieś na wschodnim skraju gminy Szczebrzeszyn, nad rzeką Świnką, w obrębie
Padołu Zamojskiego. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1424 kiedy
na zjeździe duchowieństwa łacińskiej diecezji chełmskiej w Grabowcu występował
Piotr, rektor kościoła w Wielączy. Od początku istnienia wieś wchodziła w skład
włości szczebrzeskiej. W 1425r była we władaniu Prokopa, bratanka Dymitra
Gorajskiego. Zapewne od niego wójtostwo w Wielączy otrzymał Stanisław Rzysko.
Pierwszy kościół drewniany istniał tu przed 1424r. Następny ufundowali Górkowie
i uposażyli go. Około 1580r. plebanem wieląckim był Laurenty Kosmider. Posiadał
on pewne grunta w Wielączy i Bodaczowie oraz jednego zagrodnika w Wieprzcu. W
1471r. Wielącza z całą włością szczbrzeską wraz z ręką Zygmunty, córki
Prokopa przeszła we władanie Jana Amora Tarnowskiego ówczesnego kasztelana
sądeckiego. W 1510r.od Tarnowskich przeszła do Kmitów z Wiśnicza, zaś 1555r. do
Górków. W 1593r. od Czrnkowskich całą włość szczbrzeską (razem z Wielączą)
kupił Jan Zamoyski i włączył ją do Ordynacji Zamojskiej. Według rejestru
poborowego w 1564r. było tu 27 łanów użytków i 7 komorników, dodatkowo sołtys
posiadał 2 łany użytków i 2 zagrodników z ziemią. W 1639r. Bartel mieszczanin
Zamojski posiadał we wsi kilku włościan, karczmę, która w 1639r. została
spalona, browar i 1/6 łana ziemi. Wówczas wójtostwo na 8 łanach należało do
Hieronima Kołakowskiego, profesora Akademii Zamojskiej ożenionego z Katarzyną
Hyttmer. Po śmierci profesora Katarzyna wyszła za mąż za Bazylego Rudomicza i
wniosła mu w posagu tę część Wielączy. W 1659r. z kościoła w Wielączy
ukradziono relikwie św. Synaksa i połamano święte naczynia. Winowajcę schwytano
i spalono na stosie. W 1655r. kościół murowany wystawił Jan Sobiepan Zamoyski,
a w latach 1822 – 1826 następny murowany kościół na cmentarzu grzebalnym
wystawił Stanisław Kostka Zamoyski, miał on służyć jako kaplica grobowa
Zamoyskich (był to prawdopodobnie pretekst do otrzymania zezwolenia na budowę).
Wystawioną ją w wyniku starań ordynata u samego cara. W latach 80-tych XIXw.
wystawiono tu kolejny murowany kościół. Jest to kościół jednonawowy, neogotycki
z dwoma zakrystiami przy prezbiterium. Obok kościoła stoi neogotycka dzwonnica.
Wokół kościoła znajdowały się pochówki Cmentarz grzebalny powiększano
wielokrotnie. Obecnie posiada on kształt wydłużonego prostokąta o powierzchni
5,33 ha. Inwentarz z 1794r. notował w Wielączy folwark z zabudowaniami
gospodarczymi i 2 karczmy, a w 1807r. wybudowano tutaj nowy dwór. Pod koniec
XVIIIw. Było w Wielączy 158 gospodarstw. W 1827r. wieś razem z Zawadą liczyła
157 domów i 1101 mieszkańców. W 1853e. Z funduszy ordynackich wybudowano we wsi
szkołą początkową, a jej pierwszym kierownikiem został Michał Żukowski, który
przez 9 lat nie pobierał wynagrodzenia. Dopiero od 1865r. zaczęto wypłacać mu
pobory za pracę. Do szkoły tej chodziły dzieci z Wielączy, Zawady Bodaczowa i
Niedzielisk. Po uwłaszczeniu chłopów doszło do długotrwałego konfliktu
tutejszych chłopów z administracją folwarku ordynackiego na tle serwitutów w
lasach i na pastwiskach ordynackich. Konflikt ten przeciągnął się aż do
początku XXw. Pod koniec XIXw. wieś była podzielona na dwie części. Wielącza
Ordynacka liczyła 94 domy i 2126 mórg ziemi, natomiast Wielącza
Pobroboszczowska liczyła 15 domów i 175 mieszkańców oraz 167 mórg ziemi i
należała w latach 1882 – 1911 do porucznika Dymitra Iwanowa. Według spisu z
1921r. wieś liczyła 249 domów (1 niezamieszkały) i 1599 mieszkańców w tym 7
Ukraińców, w kolonii było 7 domów i 45 mieszkańców w tym 33 Ukraińców,
natomiast w folwarku Wincentówka notowano 1 dom i 9 mieszkańców – Polaków. W
1929r. istniała we wsi cegielnia S. Gliwy oraz wiatrak A. Kowalskiego i M.
Byka. W okresie okupacji 5 i 9 grudnia 1942r. wieś wysiedlono. Z miejscowości
liczącej wówczas 273 gospodarstw i 1600 mieszkańców przed wysiedleniem,
utworzono 60 nowych gospodarstw po wysiedleniu, na których osiedlono Niemców. W
czasie wojny zginęło 172 mieszkańców w tym 27 dzieci."

Jak widać z powyższego tekstu nić nie wiadomo o Tatarach w Wielączy. Zatem
pytanie, oczywiście retoryczne, prawda czy tylko legenda?
Pozdrawiam
W.2

[januszx]

Usersie tez mam tą nieocenioną pozycję Józefa Niedźwiedzia i myślę ,że jeszcze
nie raz mi sie przyda:-)
J

[tomalab1]

Bardzo to było ciekawe.
Dziękuję

[czuk1]

users1 napisał:

> Witam
> Józef Niedźwiedź w Leksykonie historycznym miejscowości dawnego województwa
> zamojskiego, tak pisze na temat wsi Wielącza; cyt:
> "Wieś na wschodnim skraju gminy Szczebrzeszyn, nad rzeką Świnką, w obrębie
> Padołu Zamojskiego. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1424
kiedy
>
> na zjeździe duchowieństwa łacińskiej diecezji chełmskiej w Grabowcu
występował
> Piotr, rektor kościoła w Wielączy. Od początku istnienia wieś wchodziła w
skład
>
> włości szczebrzeskiej. W 1425r była we władaniu Prokopa, bratanka Dymitra
> Gorajskiego. Zapewne od niego wójtostwo w Wielączy otrzymał Stanisław Rzysko.
> Pierwszy kościół drewniany istniał tu przed 1424r. Następny ufundowali
Górkowie
>
> i uposażyli go. Około 1580r. plebanem wieląckim był Laurenty Kosmider.
Posiadał
>
> on pewne grunta w Wielączy i Bodaczowie oraz jednego zagrodnika w Wieprzcu. W
> 1471r. Wielącza z całą włością szczbrzeską wraz z ręką Zygmunty, córki
> Prokopa przeszła we władanie Jana Amora Tarnowskiego ówczesnego kasztelana
> sądeckiego. W 1510r.od Tarnowskich przeszła do Kmitów z Wiśnicza, zaś 1555r.
do
>
> Górków. W 1593r. od Czrnkowskich całą włość szczbrzeską (razem z Wielączą)
> kupił Jan Zamoyski i włączył ją do Ordynacji Zamojskiej. Według rejestru
> poborowego w 1564r. było tu 27 łanów użytków i 7 komorników, dodatkowo sołtys
> posiadał 2 łany użytków i 2 zagrodników z ziemią. W 1639r. Bartel mieszczanin
> Zamojski posiadał we wsi kilku włościan, karczmę, która w 1639r. została
> spalona, browar i 1/6 łana ziemi. Wówczas wójtostwo na 8 łanach należało do
> Hieronima Kołakowskiego, profesora Akademii Zamojskiej ożenionego z Katarzyną
> Hyttmer. Po śmierci profesora Katarzyna wyszła za mąż za Bazylego Rudomicza i
> wniosła mu w posagu tę część Wielączy. W 1659r. z kościoła w Wielączy
> ukradziono relikwie św. Synaksa i połamano święte naczynia. Winowajcę
schwytano
>
> i spalono na stosie. W 1655r. kościół murowany wystawił Jan Sobiepan
Zamoyski,
> a w latach 1822 – 1826 następny murowany kościół na cmentarzu grzebalnym
> wystawił Stanisław Kostka Zamoyski, miał on służyć jako kaplica grobowa
> Zamoyskich (był to prawdopodobnie pretekst do otrzymania zezwolenia na
budowę).
>
> Wystawioną ją w wyniku starań ordynata u samego cara. W latach 80-tych XIXw.
> wystawiono tu kolejny murowany kościół. Jest to kościół jednonawowy,
neogotycki
>
> z dwoma zakrystiami przy prezbiterium. Obok kościoła stoi neogotycka
dzwonnica.
>
> Wokół kościoła znajdowały się pochówki Cmentarz grzebalny powiększano
> wielokrotnie. Obecnie posiada on kształt wydłużonego prostokąta o powierzchni
> 5,33 ha. Inwentarz z 1794r. notował w Wielączy folwark z zabudowaniami
> gospodarczymi i 2 karczmy, a w 1807r. wybudowano tutaj nowy dwór. Pod koniec
> XVIIIw. Było w Wielączy 158 gospodarstw. W 1827r. wieś razem z Zawadą
liczyła
> 157 domów i 1101 mieszkańców. W 1853e. Z funduszy ordynackich wybudowano we
wsi
>
> szkołą początkową, a jej pierwszym kierownikiem został Michał Żukowski, który
> przez 9 lat nie pobierał wynagrodzenia. Dopiero od 1865r. zaczęto wypłacać mu
> pobory za pracę. Do szkoły tej chodziły dzieci z Wielączy, Zawady Bodaczowa i
> Niedzielisk. Po uwłaszczeniu chłopów doszło do długotrwałego konfliktu
> tutejszych chłopów z administracją folwarku ordynackiego na tle serwitutów w
> lasach i na pastwiskach ordynackich. Konflikt ten przeciągnął się aż do
> początku XXw. Pod koniec XIXw. wieś była podzielona na dwie części. Wielącza
> Ordynacka liczyła 94 domy i 2126 mórg ziemi, natomiast Wielącza
> Pobroboszczowska liczyła 15 domów i 175 mieszkańców oraz 167 mórg ziemi i
> należała w latach 1882 – 1911 do porucznika Dymitra Iwanowa. Według spisu
> z
> 1921r. wieś liczyła 249 domów (1 niezamieszkały) i 1599 mieszkańców w tym 7
> Ukraińców, w kolonii było 7 domów i 45 mieszkańców w tym 33 Ukraińców,
> natomiast w folwarku Wincentówka notowano 1 dom i 9 mieszkańców – Polaków
> . W
> 1929r. istniała we wsi cegielnia S. Gliwy oraz wiatrak A. Kowalskiego i M.
> Byka. W okresie okupacji 5 i 9 grudnia 1942r. wieś wysiedlono. Z miejscowości
> liczącej wówczas 273 gospodarstw i 1600 mieszkańców przed wysiedleniem,
> utworzono 60 nowych gospodarstw po wysiedleniu, na których osiedlono Niemców.
W
>
> czasie wojny zginęło 172 mieszkańców w tym 27 dzieci."
>
> Jak widać z powyższego tekstu nić nie wiadomo o Tatarach w Wielączy. Zatem
> pytanie, oczywiście retoryczne, prawda czy tylko legenda?
> Pozdrawiam
> W.2
A może historyk opisujacy wieś Wielącza nie dotarł do żrodeł pisanych nt.
Tatarów i ich potomkow na Zamojszczyznie? M

[januszx]

A może Tatarzy po powstaniu Chmielnickiego poznali nasze piękne Zamościanki i
tak się spodobały ,że ...zostali na dłużej?
J

[czuk1]

januszx napisał:

> A może Tatarzy po powstaniu Chmielnickiego poznali nasze piękne Zamościanki i
> tak się spodobały ,że ...zostali na dłużej?
> J
Może nasi Panowie forumowi historycy ... nie wymieniam (jest ich wielu) +
niektore Panie ... podejmą się zbadania jak to z tymi Tatarami i Ukraińcami z
czasów najazdów było. Czy faktycznie zostali pokonani (tj.legli) od uroku
zamojskich dziewek ? M