blackvader
24.03.05, 15:50
stary tekst skopiowany z forum tarnobrzega (?!) Co o tym sadzicie?
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++=
SZYBKI TRAMWAJ KOLEJOWY DOLNEGO SANU
Adam Fularz
Wkrótce Stalowa Wola będzie stała w korku samochodowym. Pomiary ruchu drogowego
przeprowadzone w roku 2000 przez GDDP wykazały iż Średni Dobowy Ruch na drodze
łączącej Stalową Wolę i Nisko wyniósł 12050 pojazdów na dobę, czyli jeden
pojazd co sześć sekund. Ruch ten już przekroczył przepustowość istniejącej
sieci drogowej pomiędzy obydwoma miastami. Konieczna jest budowa nowej
dwupasmowej trasy, która przejmie ten ogromny ruch, kosztującej około 10 mln
PLN za kilometr, czyli w sumie około 120 milionów nowych złotych, by rozwiązać
ten problem.
Lecz są dużo skuteczniejsze, tańsze, energooszczędne i ekonomiczne sposoby
rozwiązania tego problemu. To ogromne natężenie ruchu występuje tylko na
odcinku pomiędzy dwoma miastami Niskiem i Stalową Wolą. Zaproponowano wobec
tego wprowadzenie w tej relacji systemu szybkiego tramwaju kolejowego
wykorzystującego istniejącą infrastrukturę kolejową na terenie miasta. Często
kursujący pojazd przejmie dużą część ruchu i pozwoli na zaoszczędzenie kosztów
rozbudowy infrastruktury drogowej i będzie też ekonomicznym środkiem transportu
dla mieszkańców Stalowej Woli i Niska.
Uwarunkowania ekonomiczne
Stalowa Wola to liczące 73 tys. mieszk. (1998) miasto powiatowe w woj.
podkarpackim, nad Sanem. Stalowa Wola jest miastem młodopowstałym- z małego
przyfabrycznego osiedla założonego wraz z Centralnym Okręgiem Przemysłowym w
1938 roku (COP powstał jako zagłębie przemysłu zbrojeniowego w przededniu II
wojny światowej) rozrosła się do rozmiarów dużego miasta, dziś drugiego pod
względem ludności w nowo powstałym województwie podkarpackim. Ludność miasta
wynosi 73 000 osób (1998 rok), miasto rozciąga się na powierzchni 82,5 km2.
W roku 1973 do Stalowej Woli włączono sąsiednie miasto Rozwadów, beaće znacznym
węzłem kolejowym. Projekt systemu szynowego dla tego ośrodka miejskiego
obejmuje też Nisko- pobliskie miasto, liczące 15,8 tys. mieszkańców (2000). To
właśnie na łączącej te oba miasta występuje bardzo duże natężenie ruchu
samochodowego.
Koncepcja
Aby przejąć cześć ruchu na sieć szynową, należy tu wprowadzić kursujące z
wysoką częstotliwością- co 30 minut „tramwaje kolejowe”- lekkie pojazdy
szynowe. System ten będzie charakteryzował się cechami produktu, jakim jest
system tramwajowy, tzn. wysoka częstotliwość kursowania, wysoka prędkość
handlowa, kursy w godzinach 5.00 do 23.00. Jest to praktykowane w RFN, gdzie
funkcjonuje 16 takich systemów wykorzystujących tory kolejowe dla transportu
miejskiego (Berlin, Hamburg, Monachium, Stuttgart, Norymberga,
Heidelberg/Mannheim/Ludwigshafen, Frankfurt nad Menem, Kolonia, Hannover,
Zagłębie Ruhry, Lipsk, Drezno, Halle (Saale), Magdeburg, Rostock, Karlsruhe,
Zagłębie Saary). Niekiedy wykorzystuje się także tramwaje dwusystemowe, lecz są
one dużo droższą i nie zawsze uzasadnioną alternatywą. Obecna technika pozwala
także w Polsce na wprowadzenie tego typu połączeń.
W Stalowej Woli wprowadzenie pojazdów komunikacji miejskiej na tory kolejowe
jest możliwe, zarówno technicznie jak i ekonomicznie. Nowa technika pojazdów
szynowych to umożliwia, np. nowy polski autobus szynowy produkcji ZNTK Poznań
kosztuje ok. 2,5-2,8 mln PLN i dobrze nadaje się do obsługi tej linii.
Konieczne jest także, by powstała unia taryfowa: tzn. bilet na szybki tramwaj
był jednakowy jak na autobusy lokalnego przewoźnika ZMKS, oraz by autobusy były
skomunikowane z tramwajem i by możliwe były dogodne przesiadki.
W celu dopasowania systemu transportowego do struktury urbanizacji powstać
muszą liczne nowe przystanki, tak by umożliwić wygodniejsze korzystanie z
systemu. Dzięki nowemu połączeniu o połowę- do około 16-17 minut z obecnych
ponad 32 minut jazdy autobusem skróci się czas przejazdu z Rozwadowa do Niska.
Zatłoczona sieć drogowa zostanie odciążona, a jakość życia polepszy się z uwagi
na zmniejszenie intensywności ruchu kołowego na drogach oraz związanych z tym
zanieczyszczeń, hałasu i wypadków. Zakłada się że w pierwszych latach
działalności system przewiezie 750 tysięcy pasażerów rocznie, redukując ruch na
pobliskiej drodze o 12-15 procent (dokładna ocena oddziaływania nie jest
możliwa).
Władzom miasta, w odpowiedzi na zapytanie dotyczące kosztów inwestycji,
zalecono zakup nowego taboru- początkowo jednego autobusu szynowego (koszt 2,5
mln PLN). Na części linii brak jest trakcji elektrycznej (bocznica do tartaku w
Nisku). Natężenie ruchu pasażerskiego (ruch miejski, więc konieczna jest wysoka
częstotliwość) i gęstość przystanków zaleca wykorzystanie takiego właśnie
krótkiego pojazdu. W przypadku tej linii szynobus pojedzie szybciej (50-80
km/h, dla porównania warszawskie metro osiąga prędkość 60 km/h) od tradycyjnego
taboru bez inwestycji w infrastrukturę, ze względu na mniejszy ciężar, także na
odcinkach, gdzie obecnie tradycyjne pociągi kursują z prędkością zaledwie 30
km/h.
W celu wdrożenia projektu władzom miasta zaproponowano, by zarząd miasta
ogłosił przetarg na obsługę linii i jej uruchomienie. W Polsce istnieje kilku
licencjonowanych przewoźników kolejowych (operatorów), poza PKP S.A., w woj.
podkarpackim jest to m. in. aktywny na południu województwa Connex, za granicą
Polski mający renomę bardzo dobrego pasażerskiego przewoźnika kolejowego.
Przewoźnikiem kolejowym może też być Zakład Miejskiej Komunikacji Samochodowej
w Stalowej Woli, lecz konieczna jest licencja zezwalająca na prowadzenie
przewozów. Z racji na złożony charakter przedsięwzięcia i możliwość jego
porażki przy wykorzystaniu obarczonych problemami finansowymi spółek PKP,
władzom miasta zaproponowano wykorzystanie niezależnego operatora do realizacji
tego zadania.
Przyszłość
W przyszłości możliwe jest wprowadzenie elektrycznych zespołów trakcyjnych
(EZT) w relacjach podmiejskich do Tarnobrzegu (dziś dwa połączenia osobowe
dziennie) i do Sandomierza. Zalecane jest także wydłużenie części kursów do
pobliskiego Rudnika lub dla dowozu pracowników do HSW, jeśli istnieje
korzystnie usytuowana bocznica kolejowa.
W przyszłości możliwe jest wprowadzenie związku biletowego w regionie Dolnego
Sanu i wprowadzenie skomunikowania tramwaju kolejowego z autobusami miejskimi
Sandomierza i Tarnobrzegu, gdzie dworce są położone na peryferiach miast.
Możliwe jest nawet, iż zostaną dobudowane dodatkowe odcinki torowisk do centrów
tych miast, gdy taki system okaże się popularny. Przewiduje się, iż system
tramwaju kolejowego będzie ważnym środkiem transportu w tworzącej się
aglomeracji.
Przygotowanie: A. Fularz, 2002.
Autor dziękuje za pomoc St. Biedze z IRiPK.
Fot. Przebieg planowanego tramwaju kolejowego i orientacyjny układ przystanków.
Fot. W Nisku linia przebiega 200 metrów od centrum miejscowości.
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
