hubertus_zamoscicus
04.10.05, 09:57
trochę socjologii ku refleksji w ten słoneczny, jesienny dzień...
*****
Tomasz Grosse
Kapitał jak katalizator
Przypadek włoski
Do koncepcji kapitału społecznego odwołał się Robert Putnam, analizując
przyczyny sprawności instytucji samorządowych i rozwoju regionalnego we
Włoszech. Odnosi on kapitał społeczny do takich cech organizacji
społeczeństwa, jak zaufanie, normy społeczne i sieci stowarzyszeń, które mogą
zwiększyć sprawność wspólnoty regionalnej i lokalnej. Spośród norm
społecznych szczególne znaczenie ma dla R. Putnama reguła uogólnionej
wzajemności.
Przyczynia się ona do wzrostu wzajemnego zaufania, co jest kluczowym
elementem kapitału społecznego. Inną formą tego zasobu są sieci
obywatelskiego zaangażowania, np. stowarzyszenia sąsiedzkie, chóry
amatorskie, spółdzielnie itd. Są to poziome struktury organizacji społecznej,
niejednokrotnie powstałe w celu rozwiązywania problemów publicznych. Cechuje
je dobrowolne zaangażowanie na rzecz dobra wspólnego, wyzwolenie aktywności
społecznej, skłonność do współpracy i budowa wzajemnego zaufania. Sieci
obywatelskiego zaangażowania ułatwiają komunikację społeczną i wyrabiają
skłonność do kompromisu. Kluczową tezą Roberta Putnama jest stwierdzenie, iż
kapitał społeczny wspólnot obywatelskich, charakteryzujący się wysokim
poziomem wzajemnego zaufania, normami zaangażowania na rzecz dobra
publicznego i gęstą siecią stowarzyszeń publicznych, sprzyja wzrostowi
gospodarczemu.
*****
Według R. Putnama istnieje silny związek między wspólnotą obywatelską a
poziomem rozwoju gospodarczego w regionach Trzeciej Italii i na północy
Włoch. Wpływ tradycji obywatelskich na ekonomię jest przy tym widoczny w
dłuższej perspektywie czasowej, co potwierdza tezę o historycznym
nawarstwianiu się procesów społecznych i ekonomicznych. W badaniach Putnama
tradycje kapitału obywatelskiego prognozują nawet lepiej stan rozwoju
regionalnego aniżeli historyczne korzenie rozwoju gospodarki.
Na drugim biegunie znajdują się regiony południowych Włoch. Wspólnota
obywatelska tutaj niemal nie istnieje, a stowarzyszenia są nieliczne.
Struktura społeczna jest zbudowana na podstawie relacji hierarchicznych,
czego przykładem jest dominująca zależność "patron - klient" w administracji
samorządowej. Udział w życiu politycznym wynika z osobistego podporządkowania
i żądzy władzy, a nie dążenia do wspólnego celu. Korupcja jest powszechnie
uznawana za normę, nawet przez polityków. Zaufanie społeczne ogranicza się
jedynie do członków najbliższej rodziny, co Edward Banfield określa mianem
amoralnego familizmu. Oznacza to przyjmowanie norm moralnych i reguł
wzajemności jedynie wobec własnej rodziny.
*****
Pd. Włochy to, czy Polska ?
