Szczerość oszczercy

zbyfauch Re: Szczerość oszczercy 30.04.15, 08:11

Abstrahując od faktu, że dziecko oszczercą być per definitione nie mogło, bo król był rzeczywiście nieodzian, drogi znajdziemy.

Np. Redlińskiego cytując, o porannych oszczerstwach chłopów i bab.
Leciało to mniej więcej tak: "chłopy szczajo i baby szczajo". smile

stefan4 Re: Szczerość oszczercy 30.04.15, 10:27

zbyfauch:
> Abstrahując od faktu, że dziecko oszczercą być per definitione nie mogło

Po ,,per'' ma być biernik: ,,per definitionem''. Narzędnik idzie po ,,pro'': ,,pro definitone''. Ale ja bym raczej powiedział ,,ex definitone''.

,,Finis'' to koniec, albo granica. Więc ,,definire'' to wyznaczać granice. Czyli pewnie ustalać zakres znaczeniowy jakiegoś pojęcie, definiendi. To taka uboga etymolożusia wykonana per nogam...

- Stefan
- zbyfauch Re: Szczerość oszczercy 30.04.15, 10:30
  
  stefan4 napisał: (...)
  
  Dzięki za wyjaśnienia, zapamiętam.

horpyna4 Re: Szczerość oszczercy 04.05.15, 20:01

"Oszczerstwo" może mieć tyle ze "szczerością", co "osławienie" ze "sławą".

horpyna4 Re: Szczerość oszczercy 05.05.15, 07:55

Oczywiście chodzi mi o dawniejsze znaczenie wyrazu "sława", nie był to po prostu rozgłos, wyraz ten miał zdecydowanie pozytywny wydźwięk. Negatywny miała "osława", która już dawno zresztą wyszła z obiegu.

Przy "oszczercy" mogło być identycznie.

deerzet cnym afektem ockniony 05.05.15, 22:21

ESJP, str. 227:
CZERSTWY 1 'rześki, dziarski, żwawy, silny, zdrowy' [...] XVI {w znaczeniu 'świeży' do dziś w Poznaniu i na Pomorzu); także czerstwi XVI-XVII, najpierw czyrstwi XVI-1; adi. dorobione do adv. czyrstwie//czyrstwo, p. CZERSTWIE, CZERSTWO [...].

CZERSTWY 2 'twardy, podeschły, nieświeży, o chlebie (tylko) XIX-2, wcześniej (XVIII) dial.wsch. Rutenizm albo rusycyzm szerzący się przez Warszawę, por. ukr. čerstvýj 'ts.' (o chlebie),ª także przen. 'oschły, nieczuły'ª, ros. čórstvyj 'ts.' (o chlebie i glebie, także przen.), st.rus. čestvyj 'twardy, pełny w środku, masywny, suchy, przen. szczery, ważny i in.'; wtórne adi. od tego adv.[i][†čŕstvě[/b][/i] o którym wyżej, p. CZERSTWIE. Jego rozwój semantyczny w takim kierunku znamienny tylko dla st.rus.

CZERSTWIE adv. 'rzadko, dziarsko, żwawo, silnie' XVI-XVII [...] reliktowa forma L. sg sb. °†čŕstva (: †čŕtъ, p. CZART), *kŗt-twā, w użyciu przedwerbalnym [...] dała początek nowej rodzinie ekspansywnych derywatów (we wszystkich językach słowiańskich).

SEJP, str. 95:
czerstwy [...] dial. czerstwy, (czerskwy, czerswy, czerkwy, czerwty, czerski / czyrstwy / czerstwi (czerskwi) [...] Psł. *čŕstvъ [< *kĭrstụo- < *kŗt-tụ-o-] ;zbity, gęsty, jędrny, twardy' [...] pokrewny ze stind. kŗtsná- 'całkowity, cały', łac. crassus [, kr∂tós-] 'gruby, gęsty', od pie. *kert- 'pleść, wić, wiązać' [...].

tamże str. 597:
szczery od XVI w. (stp. szczyry) 'nieskryty, otwarty, prawdomówny, niefałszywy' [...] dial. też 'hojny'. [...] Psł. dial. *ščirъ [...] 'czysty, przejrzysty, naturalny', pokrewny z goc. skeirs 'wyraźny, zrozumiały', [...] niem. schier 'czysty, szczery, nierozcieńczony; sam', ang. sheer 'zwykły, zwyczajny, czysty, jawny; przejrzysty', stirl. cir 'czysty', wszystkie od pie. *(s)keịr- [...] 'ciąć, krajać, oddzielać, odłączać'.

szczerzyć od XVIII w., zwykle szczerzyć zęby, kły [...] szczerzyc się 'sterczeć, być widocznym, ostro się rysować', dial. 'pękać (o łupinach orzechów)' [...] daw. od XVi w. oszczerzać się / oszczyrzać się 'pokazywać zęby (zwykle w uśmiechu)' [...] pokrewne z psł. *cěriti 'rozdzierać, powodować rozdarcie, szczelinę; pokazywać, wyszczerzać zęby [...]'.
Psł. *ščeriti od pie. *(s)ker- 'ciąć' (por. kora, skóra, trzewia), pierwotne znaczenie 'rozcinać, tworzyć szparę, szczelinę' [...].
- Od czas. przedrostkowego oszczerca od XVI w. [...], pierwotnie XVI-XVII w. oszczeca / oszczyrca 'szyderca' [...].

adi. - adiectivum (przymiotnik)
adv. - adverbium (przysłówek)
L. - locativus (miejscownik)
XVI - stulecie n.e.
sb. - substantivum (rzeczownik)
sg - singularis; liczba pojedyncza
° - hipotetyczne
† - niezachowane, odtwarzane na podstawie derywatów
* - rekonstruowane
: - oboczność
< - pochodzi z
ESPJ - Andrzej Bańkowski, Etymologiczny słownik języka polskiego, PWN sa, Warszawa 2000 r.
SEJP - Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005 r.

ị, ŗ, ụ - znaki zastępcze
ª - popr. DErZ

deerzet czczym afektem otumaniony 05.05.15, 22:33

... st.rus. čestvyj 'twardy ...
>>>
čerstvyj

... od tego adv.[i][†čŕstvě[/b][/i]
>>>
od tego adv.†čŕstvě

... crassus [, kr∂tós-] ...
>>>
crassus [< kr∂-tós-]

... daw. od XVi w. oszczerzać się ...
>>>
XVI

... oszczeca / oszczyrca ...
>>>
oszczerca
kotulina Re: cnym afektem ockniony 05.05.15, 23:01

@deerzet

Dziękuję za odpowiedź!
Czyli jednak oszczerca był szczery.

Najnowsze z forum O języku

Zaloguj się