Przegłos polski

[ja22ek]

Widzę, że pojawiło się tu wiele osób wyedukowanych w temacie języka. Zadam
więc pytanie, na które dotąd nie udało mi się uzyskać odpowiedzi.

Chodzi mi mianowicie o siły sprawcze i etapy pośrednie przegłosu polskiego.
Jego wynik jest powszechnie znany, ale dla mnie to mało. Mnie interesuje, jak
może dojść do tego, że 'e' się zmienia w 'a' albo 'o' (no właśnie,
wyjaśnienie, dlaczego czasem w 'a', a czasem w 'e' też by się przydało).

A jakby kto miał co do powiedzenia w sprawie przyczyn i etapów innych
przegłosów, palatalizacji itp., to też proszę i zapraszam.

Pozdrawiam
Jazzek

[josip_broz_tito]

Hm. A to Czesław Bartula w takiej popularnej w niektórych kręgach gramatyce SCS
wyjaśnia. Polecam

[viki2lav]

pochwale Czeslawa, doradza go nawet pan profesor z uniwersytetu w Ciemnogrodzie
(tzn. w Rzymie)

[ja22ek]

Nooo, jak dwoje go chwali, coś w tym musi być!

Dziękuję.

[randybvain]

Wydaje mi sie, ze zaszedl na skutek kontaktow z ludnoscia niemieckojezyczna. I
to nie tylko zmienilo sie krotkie e w o, a dlugie e w a, ale takze miekki jer w
twardy (stad obocznosci typu twierdzic - twardy) Pozniej coniektorym
cudzoziemcom przybylym do Polski sie troche pomieszalo - co dla rodowitego
Polaka bylo naturalne (ze przed miekka spolgloska jest przednia samogloska, a
przed twarda tylna), dla cudzoziemca bylo czarna magia, wiec gdy pierwszy mowil
zona, ale o zenie, ten drugi mowil o zonie. Na dodatek wrzepil przeglos nawet
tam, gdzie go nie powinno byc, czyli przed spolgloskami wargowymi i
tylnojezykowymi, albo w miejsce dawnych jerow (typu wioska czy dzionek).

Najciekawsze jest to, ze chyba przeglos zachodzil przed przestawka, o czym
swiadcza przyklady typu czlon < czoln < czeln. Chociaz jest to bardzo
odosobniony przyklad, bo w takim wypadku brzoza bylaby broza (berza > borza >
broza)

[ja22ek]

Wydaje mi się, że niektóre z Twoich przykładów nie są efektem przegłosu
polskiego (prawdziwego i "naśladowczego"), ale kontynuacją prasłowiańskich lub
wręcz pie. alteracji samogłoskowych w rdzeniach. Tak właśnie jest wg Bruecknera.