beduinka
10.09.03, 22:01
RODZINA I GOSPODARSTWO DOMOWE
RODZINA BEDUIŃSKA W CZASIE DŻAHILIJI
Ogromne pustynie Półwyspu Arabskiego zamieszkiwane były przez koczownicze
plemiona beduinów. Tamtejszy świat był zdominowany przez mężczyzn, czyli
istniała kultura patriarchalna. Kobietę miano za nic, uważano za część
składową majątku i można ją było odziedziczyć. Kobieta była uprzedmiotowiona
i zagrożona od pierwszych chwil życia, gdyż popularne było zabijanie
noworodków płci żeńskiej lub zakopywanie ich żywcem. W czasach dżahiliji było
nawet popularne takie przysłowie:
Zamiast urodzić ciebie dziewczyno,
lepiej urodzić kamień,
on byłby przynajmniej użyteczny,
albowiem mógłby zająć swoje miejsce przy budowie ściany.
Te, które oszczędzono, od małego były przyuczane do prac domowych, by
przyzwyczaiły się do wykonywania obowiązków gospodarczych podobnych do pracy
niewolnika. Stosunek do dziewczynek był także widoczny w nadawanych im
imionach, np. Kaz-Taman („dość dziewcząt”) lub Beshanun („więcej dziewcząt
nie potrzeba”).
Całkiem inaczej podchodzono do narodzin chłopca. Było to wielkie święto
rodzinne, rodzice byli dumni i szczęśliwi (narodzinami córki nie należało się
chwalić). Chłopczyk od małego był otaczany troskliwą opieką, dogadzano mu i
pieszczono go.
Występowały wtedy różne typy małżeństw, np. czasowe lub wymienne.
Ukształtował się typ małżeństwa z wieloma kobietami. Mężczyzna musiał
zapłacić mahr. Był to ekwiwalent za synów, których urodzi ta kobieta, a nie
wejdą w skład jej rodu, a rodu męża.
RODZINA W ISLAMIE
Należy sobie zadać podstawowe pytanie: czym jest rodzina dla muzułmanów?
Odpowiedzi na nie udziela nam Mustafa ‘Abd al-Wahad w swoim dziele „Al-Usra
fi-l-islam” („Rodzina w islamie”):
Rodzina jest podstawą w życiu istoty ludzkiej; choćby zmieniały się warunki,
więzy, poglądy, to nie zmieni to faktu, że rodzina jest potrzebą człowieka,
bez której nie obędzie się żadne pokolenie żadnego społeczeństwa”.
Inne określenie rodziny można znaleźć w książce pt. „Woman in islam”
(„Kobieta w islamie”) autorstwa Aishy Lemu, która na podstawie Koranu i Sunny
wyróżniła 4 określenia rodziny, która jest:
1. gniazdem w społeczeństwie dającym bezpieczeństwo, ciepłym domem dla
rodziców i ich dzieci;
2. strażnikiem naturalnych potrzeb kobiety i mężczyzny, skierowującym te
potrzeby na właściwe tory;
3. twórczym źródłem najistotniejszych wartości ludzkich takich jak
miłość i odpowiedzialność;
4. najbezpieczniejszym schronieniem przed wewnętrznymi i zewnętrznymi
trudnościami.
W każdym człowieku jest jakaś wewnętrzna potrzeba życia w rodzinie, założenia
swojego własnego gniazda.
W islamie, Koran i Sunna podają są szczegółowe przepisy, zakazy i nakazy
dotyczące rodziny. Jako że wykonywanie tego, co znajduje się w Koranie jest
obowiązkiem każdego muzułmanina, wyznawcy Allaha starają się wypełniać słowa
swojego Boga przekazane im w Świętej Księdze.
Dawniej liczyło się przede wszystkim plemię, ród, a islam wprowadził
spojrzenie na jednostkę. Kobieta stała się bezpieczniejsza. Zakazano
zabijanie dzieci. Tak mówi o tym Koran:
Sura: Trzody, werset 151:
Powiedz: Przyjdźcie, a przeczytam, co zakazał wam wasz Władca i Żywiciel: nie
dodawajcie Mu żadnego towarzysza oraz postępujcie szlachetnie ze swoimi
rodzicami; nie zabijajcie dzieci swoich z powodu ubóstwa, albowiem
zaopatrzymy w pokarm was oraz je; nie zbliżajcie się do czynów hańbiących
jawnych lub ukrytych i nie pozbawiajcie nikogo życia niesprawiedliwie, gdyż
to nakazał wam Allah. Tak nakazuje wam Allah, abyście zrozumieli.
Sura: Podróż Nocna, werset 31
Nie zabijajcie dzieci swoich z obawy przed niedostatkiem, My dostarczamy
pożywienia im i wam. Morderstwa są wielkim grzechem.
Macierzyństwo zapewnia kobiecie wysoką pozycję w społeczeństwie. Bezdzietność
to najlepsza klęska dla rodziny. Rodziny arabskie są zazwyczaj liczne,
Arabowie kochają dzieci więc mają ich dużo. Według Koranu (Sura 18, werset
43): Bogactwo i dzieci są ozdobą życia ludzkiego. Dzieci stanowią podstawowy
cel i sens życia małżeńskiego. Małżonkowie wkładają wiele wysiłku w ich
wychowanie. Islam dopuszcza aborcję jedynie w przypadku, gdy ciąża zagraża
życiu bądź zdrowiu kobiety, gdy ona sama i jej rodzina wyrazi na to zgodę.
Muhammad sprzeciwiał się nierównemu traktowaniu córek od synów: Każdego,
który ma córkę i nie zagrzebie jej żywcem, ani nie poniża jej i nie
przedkłada nad nią syna, tego Allah wprowadzi do raju. Dzieci mają równe
prawo do edukacji:
Poszukiwanie wiedzy jest obowiązkiem każdego muzułmanina i każdej muzułmanki.
W praktyce jednak syn i córka w dorosłym życiu będą wykonywać różne funkcje
więc każde z nich jest wychowywane i przygotowywane do spełnienia swoich ról
życiowych w inny sposób.
Pierwsze 5 lat dzieci obojga płci spędzają wraz z matką. Później
chłopiec przechodzi pod opiekę ojca, który wychowuje go na swojego następcę.
Córkami opiekuje się dalej matka, która uczy je wykonywania prac domowych.
Rodzice pilnowali, by córki nie wychodziły same z domu w obawie, by nie
straciły cnoty. To jest jedną z przyczyn, dlaczego wydawano dziewczyny za mąż
tak wcześnie – by zrzucić z siebie tę odpowiedzialność. Młodzież była
wychowywana w separacji płci, wiedziała chłopcy i dziewczyny wiedzieli na
swój temat bardzo niewiele.
Bardzo duży nacisk kładziono na edukację religijną dziecka, które już
od małego słuchało recytacji Koranu, oglądało kaligrafie z wersetami
koranicznymi, widziało, że starsi przestrzegają postu w czasie Ramadanu,
słuchało opowieści o prorokach, bohaterach islamu. Następnie uczyło się malca
przestrzegania obowiązków muzułmanina.
Islam wskazuje na obowiązki, jakie dziecko winno wypełniać względem
swoich rodziców. Najważniejszym z nich jest posłuszeństwo, od którego jest
tylko jeden wyjątek (Koran, Sura 31, werset 14):
W jednym tylko przypadku można odmówić posłuszeństwa rodzicom. Wtedy tylko,
kiedy zmuszać będą do uznawania kogoś innego na równi z Allahem.
Gdy dziecko dorośnie, a jego rodzice się zestarzeją winien on jest im opiekę
(Koran: Sura 17, werset 23):
I przykazał Pan twój, abyście służyli tylko Jemu. I abyście okazywali dobroć
względem swych rodziców, czy to jedno z nich, czy obydwoje dożyją starości.
Nie okazuj im pogardy i nie dawaj napomnień, lecz zwracaj się do nich ze
słowami pełnymi szacunku.
Starzy ludzie nie muszą się obawiać o swoją przyszłość, gdy sami nie mogą się
już utrzymać, ten obowiązek spada na ich dzieci. Nawet król Maroka, Hassan
powiedział kiedyś następujące słowa: W momencie, gdy w Maroku zostaną
wprowadzone domy starców to Maroko przestanie istnieć. Zwraca się szczególną
uwagę na opiekę nad matką, która będzie wynagrodzeniem za jej ból rodzenia i
wychowywanie. Przecież to u ich stóp leży raj a Raj czeka na tych, którzy
szanują swe matki – mówi Prorok.
W XX wieku następowała emancypacja kobiet. Liderami w tej dziedzinie były
Egipt i Tunezja, w których kobiety otrzymały prawa wyborcze odpowiednio w
1956 i 1959 roku. Dodatkowo Tunezja jest jedynym krajem arabskim, w którym
wprowadzono monogamię.
GOSPODARSTWO DOMOWE
W islamie dom bezsprzecznie należy do mężczyzny, który ma w nim absolutną
władzę. Kobieta jest natomiast stróżem dobytku męża. Dom jest bezpiecznym
schronieniem dla rodziny, nie mają do niego wstępu nieproszeni goście (Koran:
Sura 24, werset 27, 28):
27 O wy, którzy wierzycie! Nie wchodźcie do cudzych domów, jedynie do
swoich własnych, bez uprzedniego zapowiedzenia się w nim i bez pozdrowienia
pokojem Bożym właściciela tego domu...
28 A jeśli nie znajdziecie nikogo w tym domu, nie wchodźcie do niego
dopóki nie udzielone wam będzie pozwolenie. A jeśli powie się wam – odejdźcie
stąd – wówczas odejdźcie, tak będzie lepiej dla was.
W domu muzułmańskim kobieta
