ignorant11
11.08.06, 10:02
Sława!
10 sierpnia 2006 r.
uxa.osw.waw.pl/pub/koment/2006/08/060810.htm
Nowy rząd na Ukrainie
4 sierpnia można uznać za datę zakończenia trwającego od kilku miesięcy
kryzysu politycznego na Ukrainie. Po sformowaniu prezydium Rady Najwyższej
(parlamentu) i uzupełnieniu składu Sądu Konstytucyjnego, powołano nowy rząd
na czele z Wiktorem Janukowyczem. Powołanie rządu to efekt szerszego
kompromisu politycznego między prezydentem Wiktorem Juszczenką i liderem
Partii Regionów Wiktorem Janukowyczem. W nowym rządzie Janukowycz i Partia
Regionów uzyskała pełną kontrolę nad blokiem ekonomicznym, w tym
energetycznym, Juszczenko i Nasza Ukraina - nad polityką zagraniczną i
bezpieczeństwa oraz resortami kontrolnymi.
Zasady kompromisu
Kompromis między prezydentem Wiktorem Juszczenką i liderem Partii Regionów
Wiktorem Janukowyczem poprzedziły trudne konsultacje i wydarzenia, które do
ostatniej chwili mogły prowadzić zarówno do rozwiązania parlamentu i
ponownych wyborów. (Kalendarium wydarzeń - załącznik nr 1).
Zgodnie z porozumieniem między Juszczenką i liderami Partii Regionów (PR) i
socjalistów, w memorandum, które faktycznie będzie nową umową koalicyjną, za
podstawę programową rządu przyjmuje się Uniwersał Jedności Narodowej. Od
podpisania tego dokumentu Juszczenko uzależnił zgodę na desygnowanie
Janukowycza na premiera i tym samym odstąpienie od zamiaru rozwiązania
parlamentu. Zaproponowany przez Juszczenkę podczas okrągłego stołu 28 lipca
Uniwersał, podpisany 3 sierpnia z pewnymi zmianami, jest potwierdzeniem
głównych założeń w polityce zagranicznej i wewnętrznej z programu prezydenta.
Choć nie ma mocy prawnej, jest zobowiązaniem politycznym sygnatariuszy (PR,
Socjalistyczna Partia Ukrainy, Nasza Ukraina) do realizacji polityki
integracji ze strukturami zachodnimi - osiągnięcie w 2006 roku członkostwa w
Światowej Organizacji Handlu (WTO); dążenie do członkostwa w Unii
Europejskiej i NATO (sprawy członkostwa w NATO zapisano w dokumencie w formie
pośredniej, odwołując się do odpowiedniej ustawy i wprowadzając obowiązek
referendalny po wypełnieniu innych procedur związanych z członkostwem).
Partia Regionów przeforsowała dodatkowo zapis o członkostwie we Wspólnej
Przestrzeni Gospodarczej (WPG), ale z dotychczasowymi ograniczeniami, które
praktycznie uniemożliwiają pełną realizację kremlowskiego projektu. W
zapisach dotyczących spraw wewnętrznych najważniejsze to uznanie wyłącznie
języka ukraińskiego za język państwowy i potwierdzenie unitarnego ustroju
Ukrainy, co przerywa spekulacje na temat federacji, separatyzmu czy podziału
państwa.
Nowy rząd
4 sierpnia nowym premierem ukraińskiego rządu został Wiktor Janukowycz. Skład
rządu zaproponowany przez premiera i zatwierdzony tego samego dnia przez Radę
Najwyższą (szerzej w załączniku nr 2) bardziej wynika z osobistych
preferencji premiera i prezydenta niż układu koalicyjnego, który pozostaje
nieczytelny (formalnie inną koalicję sformowano w parlamencie, a inny układ
polityczny w rządzie). Wyraźnie można w nim wskazać kwotę Juszczenki i kwotę
Janukowycza. Przedstawicielstwo Socjalistycznej Partii Ukrainy (SPU)
ogranicza się do dwóch ministrów. W rządzie nie ma żadnego przedstawiciela
Komunistycznej Partii Ukrainy (KPU), choć komuniści teoretycznie dostali dwa
ministerstwa. Jeżeli rozpatrywać kwotę Partii Regionów z uwzględnieniem
osobistych preferencji premiera, to ta siła polityczna uzyskała pełną
kontrolę nad blokiem ekonomicznym rządu, w tym energetycznym: pierwszy
wicepremier, wicepremier ds. energetycznych, Ministerstwo Gospodarki,
Ministerstwo Finansów, Ministerstwo ds. Paliw i Energetyki, Ministerstwo
Pracy i Polityki Społecznej. Takie ukształtowanie bloku ekonomicznego w
rządzie oznacza pełną kontrolę nad przepływami budżetowymi, kształtowaniem
polityki gospodarczej i energetycznej, formowaniem cen i taryf zgodnie z
interesami wielkiego kapitału ukraińskiego. Trudno prognozować, jak te
interesy przeniosą się na politykę energetyczną, a przede wszystkim
współpracę z Rosją w tym zakresie. Z jednej strony wielki kapitał jest
zainteresowany utrzymaniem obecnych cen gazu, co może się wiązać z
koniecznością różnego rodzaju ustępstw na rzecz Rosji. Z drugiej strony
jednak zarówno Janukowycz, jak i Partia Regionów (przynajmniej jej biznesowa
część) nie chcą być postrzegani jako siły prorosyjskie ani zwiększać swej
zależności od Moskwy. To przemawia za tezą, że możemy oczekiwać prorosyjskich
gestów politycznych i unikania decyzji o konkretnych ustępstwach.
Wiktor Juszczenko oprócz obsadzenia tzw. resortów prezydenckich - spraw
zagranicznych i obrony - wprowadził do rządu ministra spraw wewnętrznych i
ministra sprawiedliwości. Nasza Ukraina uzyskała jeszcze stanowiska w tzw.
humanitarnym bloku rządu. Oznacza to zachowanie stanowisk przez obecnych
ministrów, a jedyną zmianą jest zastąpienie Serhija Hołowatego przez Romana
Zwarycza (mocniej związanego z prezydentem) na stanowisku ministra
sprawiedliwości. Prezydent i związani z nim politycy będą zatem decydowali o
polityce zagranicznej i obronnej, zachowując dotychczasowe preferencje oraz
będą kierowali pewnymi resortami kontrolnymi - Ministerstwem Spraw
Wewnętrznych i Ministerstwem Sprawiedliwości (opiniuje wszystkie projekty
aktów prawnych przygotowywanych przez prezydenta i rząd).
Polityczne zaplecze rządu i perspektywy
Mimo udziału Naszej Ukrainy (NU) w rządzie, formalnie nie powstała koalicja
parlamentarna z jej udziałem (PR, SPU, KPU i NU), ponieważ odpowiedniego
porozumienia - memorandum - nie podpisali komuniści. Tym samym w parlamencie
nadal istnieje antykryzysowa koalicja PR, SPU i KPU, a w rządzie politycy
reprezentujący dwie pierwsze partie i NU, a nie ma w nim komunistów. Nowa
koalicja zostanie powołana prawdopodobnie dopiero we wrześniu - możliwe, że
bez komunistów i nie wiadomo, z jakim przedstawicielstwem Naszej Ukrainy.
W nowym rządzie znaleźli się przede wszystkim ludzie, z którymi Wiktor
Janukowycz współpracował w 2004 roku, również przedstawiciele SDPU(o) i
Ludowo-Demokratycznej Partii (NDP). Z kwoty prezydenta i Naszej Ukrainy
większość to dotychczasowi członkowie rządu. W nowym rządzie nie ma nowych
twarzy ani młodych polityków. Nie będzie to rząd przełomu, a jedynie
stabilizacji.
W polityce gospodarczej należy oczekiwać tendencji zgodnych z interesami
wielkiego kapitału ukraińskiego - nienaruszalność praw własności i
legalizacja kapitału, reforma podatkowa (obniżenie podatku od zysku i VAT) i
stabilizacja systemu podatkowego, polityka proeksportowa z elementami
polityki antyimportowej, zapewnienie stabilnych dostaw gazu.
W polityce zagranicznej najbardziej prawdopodobne jest utrzymanie
dotychczasowych tendencji - rozwijanie współpracy z UE (bardziej w granicach
określonych przez Brukselę niż kreowanych przez Kijów); współpraca z NATO
włącznie z dążeniem do MAP (Plan Działań na rzecz Członkostwa), ale bez
forsowania tego procesu; zakończenie procesu uzyskania członkostwa w WTO.
Równocześnie Kijów będzie demonstrował gotowość do powrotu do rozmów o WPG,
być może w formule wykraczającej nawet poza strefę wolnego handlu (pierwszy
wicepremier Mykoła Azarow jednoznacznie opowiada się za WPG).
Forum Słowiańskie
gg 1728585
