ignorant11 Re: Czechosłowacja (2) 07.11.03, 18:36 Czeska success story Ziemie Korony Czeskiej składają się z Czech i Moraw (w tradycji historycznej także jeszcze z Dolnego Śląska i Łużyc). Struktura społeczna Moraw, mentalność i skład narodowościowy różniły się od Czech. Morawy miały także osobny parlament i system prawny. Żywioł niemiecki był tam silniejszy niż w narodowo czeskiej części. Wydarzenia w Pradze miały swój odpowiednik w Brnie o dzień później i ze względu na silniejszą pozycję Niemców zarząd miasta przekazano w ręce osoby, która dostała akceptację z Wiednia. Na terenie Czech i Moraw od XIII w. osiedlały się duże grupy Niemców, zasiedlając pustki, karczując lasy itp. Już od XVI/XVII w. była to na tyle duża część społeczeństwa, że zdominowała życie gospodarcze. Często uchodzi uwadze fakt, że społeczność, która dokonała rewolty przeciwko Habsburgom w 1618 r. (sławna praska defenestracja), była już niemieckojęzyczna. W XVIII w. centralistyczne reformy pogłębiły jeszcze ten stan, doprowadzając żywioł czeski na sam kraj egzystencji. Pod koniec XVIII w. pojawił się świadomy ruch odrodzenia narodowego, który w przeciągu dwóch-trzech generacji doprowadził do uformowania się nowoczesnego, w pełni rozwiniętego i świadomego społeczeństwa czeskiego. Aby ukształtować naród czeski, wyodrębnić go spośród mieszkańców Czech i Moraw, koncentrowano się na rozbudzeniu aktywności i działania w organizacjach i zrzeszeniach gospodarczo-kulturalno-społecznych. Powstał w ten sposób fenomen samoorganizacji społecznej, "wielka czeska success story". Politycy czescy orientowali się początkowo na Austrię, traktując to wielonarodowe państwo jako parasol ochronny przed niemieckim nacjonalizmem (słynne zdanie Frantiszka Palackiego, "ojca narodu czeskiego": "Gdyby nie było Austrii, trzeba by ją wymyślić"). W latach 60. XIX w. rozeszły się drogi czeskiej tożsamości narodowej i państwa austriackiego. Świadomość czeska budowana była na idei walki z niemczyzną i Austrią. Politycy świadomie dążyli do budowania odrębności czeskiej i niemieckiej części społeczeństwa Czech. Wybuch I wojny światowej powitali jako szansę na odnowienie suwerennej czeskiej państwowości. Początkowo myślano o odbudowie królestwa. W drugiej połowie 1916 r. pojawiła się idea połączenia z najbliższymi etnicznie Słowakami zamieszkującymi północne Węgry. Idea Czechosłowacji dawała Czechom większe oparcie przeciwko Niemcom, a Słowakom pozwalała uwolnić się od węgierskiej dominacji i wyodrębnić się z Ziem Korony św. Stefana. Wielka trójka pracuje Od marca 1918 r. rozpoczęto świadomą pracę na rzecz pozyskania sympatii państw Ententy dla idei powstania państwa czechosłowackiego. Przewodził tym działaniom profesor Tomasz Masaryk, przedwojenny przywódca jednej z mniejszych czeskich partii politycznych, który rozpoczął swoją drogę polityczną od zabrania głosu w słynnym "sporze o rękopisy" (wieloletnia dyskusja o prawdziwości niby- średniowiecznych kronik, które głosiły chwałę dawnych Czech; sporządził je i ogłosił jako archiwalne znalezisko jeden z poetów "dla pokrzepienia serc"), gdzie stwierdził, że narodowi czeskiemu nie są potrzebne takie psychiczne podpórki. Sekretarzem wykonawczym zaś był przedwojenny docent Edward Benesz, wzór pracowitości. Benesz odpowiadał za codzienną pracę organizacyjną, podczas gdy Masaryk wykonywał gigantyczną pracę polityczną, głównie w USA i w Rosji. Jego największym osiągnięciem było dotarcie do otoczenia prezydenta USA Wilsona i przekonanie go w ciągu 1918 roku do idei Czechosłowacji. Trzecim z wielkiej trójki budowniczych Czechosłowacji był Słowak Milan Rastislav Sztefanik - astronom, podróżnik, pilot, generał armii francuskiej. To barwna postać, jakby z romantycznej historii XIX-wiecznych walk narodowowyzwoleńczych. Był ulubieńcem kobiet, bohaterem salonów Paryża i Rzymu, mawiał o sobie, że racją jego życia jest pokazywanie, że i Słowak może być gentlemanem. Jego największym sukcesem było podpisanie 21 kwietnia 1918 r. oficjalnej umowy międzypaństwowej z rządem włoskim o utworzeniu tam armii czechosłowackiej. Po raz pierwszy Czechosłowacja pojawiła się wtedy jako podmiot prawa międzynarodowego. Wobec zbliżającego się końca wojny i przewidywanego upadku Austro-Węgier przywódcy czescy zwołali do Genewy na 28 października naradę przedstawicieli głównych nurtów z emigracji oraz z kraju. O przebiegu wydarzeń w Pradze obradujący w Genewie dowiedzieli się dopiero 29 października wieczorem. Nie potraktowali ich jednak zbyt poważnie, uważając swoją akcję za najważniejszą. Narada w Genewie trwała do 31 października 1918 r. Politycy krajowi uczestniczący w rozmowach wrócili do Pragi 4 listopada, gdzie z niejakim zdziwieniem przekonali się, że w świadomości mieszkańców Pragi Czechosłowacja już jest. Benesz wyjeżdża z Genewy wcześniej niż inni, by móc 2 listopada przedstawić przewodniczącemu amerykańskiej delegacji raz jeszcze racje powstania Czechosłowacji. Jest jego (i całej czeskiej emigracji) wielkim sukcesem, że 4 listopada zostaje zaproszony na obrady do Wersalu jako "przedstawiciel Czechosłowacji". Tym samym w polityce międzynarodowej zaistniało nowe państwo. Kłopoty z Niemcami i Polakami 14 listopada w Pradze zbiera się po raz pierwszy czechosłowacki parlament. Nie został wybrany w wyborach. Był to poszerzony Komitet Narodowy [czeska krajowa reprezentacja polityczna powstała w lipcu 1918 r., m.in. z udziałem Związku Czeskiego, czyli czeskich parlamentarzystów w parlamencie wiedeńskim, przygotowująca powstanie niezależnego państwa czeskiego po upadku Austro- Węgier], liczący 256 osób. Nie było wśród nich z założenia ani Niemców, ani Węgrów, w jego składzie znalazło się natomiast 40 Słowaków. Parlament proklamuje Czechosłowację republiką i jednomyślnie wybiera Tomasza Masaryka na prezydenta, a Karela Kramarza (przywódcę Narodowych Demokratów, polityka z kraju, znanego rusofila, niegdyś autora idei złączenia wszystkich Słowian pod berłem cara rosyjskiego) na premiera. Masaryk jest jeszcze w Waszyngtonie. 16 listopada przyjmuje go prezydent Wilson. Omawiają problemy powojennej organizacji Europy Wschodniej. Do Pragi Masaryk dojedzie dopiero 21 grudnia. Rozpad Austro-Węgier zaktywizował także niemiecką (niemieckojęzyczną) część ludności Czech. Na terenie Czech i Moraw żyło ponad 3 mln Niemców. Poza kilkuprocentową mniejszością w Czechach Środkowych i Wschodnich, kilkunastoprocentową w Pradze oraz w sporej części Czech Południowych i Moraw, Niemcy zamieszkiwali przede wszystkim tereny Sudetów, Śląska Opawskiego, pogranicza z Saksonią, terenów na zachód od Pilzna oraz Szumawy. Nie stanowili jedności - na północy byli to protestanci, na zachodzie i na południu katolicy; różnili się mentalnością i dialektem. Odwołując się do prawa narodów do samostanowienia, w ostatnich dniach października 1918 r. powołują niemieckie rządy krajowe w: Libercu (Deutschbohmen), Opawie (Sudetenland), Znojmie (Niemieckie Południowe Morawy) oraz Czeskich Budziejowicach (Czeski Las - Szumawa). Na samym krańcu Moraw i Śląska (w czeskiej perspektywie) - w Cieszynie - władzę objęli Polacy. Problemem było obsadzenie Słowacji, której Węgrzy nie chcieli opuścić mimo decyzji Ententy. W połowie listopada powracające z Francji i Włoch czeskie jednostki liczące ok. 100 tys. żołnierzy zajęły zachodnią Słowację. Kształtowanie się terytorium Czechosłowacji trwać miało jeszcze kilka miesięcy. Nowo tworzące się państwo musiało spacyfikować tereny zamieszkane przez separatystów niemieckich oraz Słowację (obsadzanie Słowacji wojska czechosłowackie rozpoczęły w grudniu 1918 r., Bratysława została zajęta 2 stycznia 1919 r.). "Wojna siedmiodniowa" w końcu stycznia 1919 r. z Polską o Śląsk Cieszyński kosztowała Czechosłowację życie 44 żołnierzy. Ustanowiona linia demarkacyjna przetrwała do lata 1920 roku, kiedy Polska w obliczu zagrożenia sowieckiego zgodz Odpowiedz Link
ignorant11 Re: Czechosłowacja (3) 07.11.03, 18:39 Kształtowanie się terytorium Czechosłowacji trwać miało jeszcze kilka miesięcy. Nowo tworzące się państwo musiało spacyfikować tereny zamieszkane przez separatystów niemieckich oraz Słowację (obsadzanie Słowacji wojska czechosłowackie rozpoczęły w grudniu 1918 r., Bratysława została zajęta 2 stycznia 1919 r.). "Wojna siedmiodniowa" w końcu stycznia 1919 r. z Polską o Śląsk Cieszyński kosztowała Czechosłowację życie 44 żołnierzy. Ustanowiona linia demarkacyjna przetrwała do lata 1920 roku, kiedy Polska w obliczu zagrożenia sowieckiego zgodziła się na taki przebieg granicy, który pozostawił po stronie czeskiej około 120 tys. Polaków. Do Czechosłowacji, o której panowała opinia, że będzie to "Szwajcaria Wschodu" i wyspa demokracji w tym rejonie Europy, włączona została także Ruś Podkarpacka. Stało się to m.in. wskutek decyzji Zjazdu Rusinów, który odbył się 19 listopada 1918 r. w Scranton w Pensylwanii. Ukształtowana w latach 1918-19 Czechosłowacja miała skomplikowaną strukturę narodowościową. Czesi, którzy zdeterminowali kształt państwa, stanowili około 50 proc. ludności. Konsekwencją tego szybko stało się powstanie idei narodu czechosłowackiego, dzięki czemu udział "narodu państwowego" wzrósł do ok. 64 proc. ludności kraju. Czechosłowakizm już po paru latach okazał się próbą czeskiej dominacji nad Słowakami, a to z kolei doprowadziło do powstania słowackiego ruchu separatystycznego. W powszechnej opinii polityków, politologów i historyków państwo czechosłowackie stanowiło esencję powersalskiej struktury Europy. Jego stabilność gwarantowała trwałość całego systemu i była jego pochodną. Rozpad Czechosłowacji w latach 1938-39 oznaczał kres całego etapu europejskiej historii. Do dzisiaj trwają - i trwać jeszcze będą bardzo długo - dyskusje nad przyczynami upadku Czechosłowacji. Jest to dyskusja o relacjach między państwem a narodem, o emocjach narodowościowych pod presją totalitaryzmu i o możliwościach kreowania procesów narodowych (patrz "czechosłowakizm"). Przez całe lata na zapleczu tych dyskusji istniała Czechosłowacja. Dzisiaj są to suwerenne Czechy i suwerenna Słowacja. Historia, wbrew temu, co głosił Fukuyama, nie skończyła się. Andrzej Krawczyk, historyk, ambasador RP w Czechach, autor książki "Praska Wiosna", Warszawa 1992 Pozdrawiam i zapraszam na: Forum Słowiańskie nakarm dziecko, kliknij w pajacyka TERAZ: www.pajacyk.pl Ignorant +++ Pozdrawiam i zapraszam na: Forum Słowiańskie nakarm dziecko, kliknij w pajacyka TERAZ: www.pajacyk.pl Ignorant +++ Odpowiedz Link
