Gość: siedem
IP: *.tgory.pik-net.pl
16.07.02, 12:17
ktoś na PSP zadał sobie wile trudu by dowieść to co nawet zakatarzony nos
wyczówa od dawna. pytanie do ekonomów jest o poprawność dowodu poniższego:
"Analizy dokonujemy na podstawie poniższych założeń:
- istnienie M0 ( waluty w obiegu, gotówka w obiegu plus pierwotne depozyty
złożone w bankach)
- ilość M0 zależy od Banków Centralnych
- istnienie możliwości pożyczania M0
- stopy procentowe określa Bank Centralny lub pochodne ciała decyzyjne.
- stopy procentowe określają również banki komercyjne (% kredytów).
- M0 może krążyć w nieskończoność ( wymianie podlegają fizycznie zużyte
banknoty)
Jest jeszcze wiele innych, ale do analizy wystarczy rozpatrywać powyższe.
---------------------------
Krążenie M0 w gospodarce można opisać za pomocą wzoru
M0 x V
V - prędkość zawierania transakcji ( wielokrotność zmiany właściciela całej
ilości waluty)
Jeśli mamy M0 = 10
A wartość wszystkich transakcji w ciągu pewnego okresu czasu wynosi 250
to V=250/10=25
więc wartość wszystkich transakcji (WT), zawartych w ciągu np. roku można
opisać wzorem
WT = M0 x V
-----------------------------
Mamy w gospodarce dwa obiegi waluty.
M0 jest to gotówka w obiegu na rynku ( banknoty i monety) oraz zapisy
elektroniczne w systemie bankowym, których wysokość jest równa wielkości
pierwotnych depozytów. Gdy nie było banków na rynku znajdowała się wyłącznie
gotówka. W momencie powstania banku, część gotówki z rynku zaniesiono do
banku.
To co zaniesiono do banku oznaczmy jako R ( rezerwy), a pozostało część
gotówki
na rynku jako CU. Wielkość CU i R jest zmienna bo ludzie cały czas wypłacają
i
wpłacają do banków.
Z powyższego wynika, że pewna ilość transakcji jest dokonana za pomocą
przelewów bankowych a część za pomocą gotówki.
****
Mierząc transakcje gotówkowe można je zapisać jako wzór
WTcu = CU x Vcu
WTcu - wartość transakcji zawartych za pomocą gotówki
CU - wielkość gotówki
Vcu - ile razy zmieniła właściciela cała gotówka CU, ile razy obróconą całą
gotówką, prędkość transakcyjna.
****
Mierząc transakcje dokonane za pomocą przelewów można je opisać równaniem
WTr = R x Vr
WTr - wartość transakcji dokonanych za pomocą przelewów bankowych
R - ilość gotówki złożona do banku jako depozyt pierwotny, ile zanieśliśmy
gotówki do pierwszego założonego banku.
Vr - ile razy zmieniła własność R, szybkość transakcyjna R
****
Więc na rynku można zsumować obie wielkości transakcji, i te w bankach i te
na
rynku dokonane przy pomocy gotówki.
Cały wzór przyjmuje postać
WT = WTr + WTcu
WT = R x Vr + CU x Vcu
-----------------------------
Zajmijmy się transakcjami w bankach
Wszystkie transakcje dokonane za pomocą przelewów dają wartość transakcji
równą
WTr
W systemie bankowym istnieje tylko pieniądz pochodzący z depozytu
pierwotnego,
jego wysokość oznacza się jako R. Każda część R jest jednocześnie depozytem i
kredytem. (Nawet depozyty banków komercyjnych złożone w Banku Centralnym
– dla
BC są to zobowiązania wobec banków komercyjnych) Gdy, ktoś posiada pieniążki
na rachunku na żądanie to może je w każdej chwili wypłacić. Tak się składa,
że
jak ktoś wypłaca to ktoś inny wpłaca, stąd banki nie muszą utrzymywać dużej
ilości banknotów w kasach (zwykle jest to kilka miliardów). Trzymam więc
pieniążki na rachunku na żądanie, leżą pieniążki w nocy. Bank nie chce mieć
pieniążków, które nie przynoszą procentu, więc wystawiają je na rynku
międzybankowym do wypożyczenia dla innego banku. Inny bank w tym czasie może
potrzebować pieniążków ( bo ktoś wypłacił depozyt lub przelał do innego
banku,
regulując operacje handlowe.), więc pożycza środki pieniężne od banku, który
ma
nadwyżki środków. Występują momenty, gdy inne banki nie kwapią się do
pożyczenia pieniążków, wówczas pieniążki można złożyć w depozyt w Banku
Centralnym.
W całym ciągu zawieranych transakcji mamy sytuacje, że ktoś dostał przelewem
zapłatę za wykonaną usługę. Na rachunku tej firmy pojawia się pieniądz. Jeśli
dana firma (Kowalskiego) nie posiada zobowiązań ( nie musi spłacać kredytu,
nie
musi płacić innej firmie za usługi) to pieniążki leżą na rachunku. Nasza firma
(
Kowalskiego) nie wykonuje usług dla innej firmy (Nowaka), więc
firma (Nowaka) nie potrzebują pieniążków na zapłatę dla Kowalskiego. Bank
chcę
wypożyczyć leżące pieniążki, lecz inny bank nie zgłasza chęci na nie, bo w
tym
banku dana firma (Nowaka) nie potrzebuje pieniążków. A nie potrzebuje bo nie
zamawiała żadnych usług lub towarów u Kowalskich. Oznacza to, że nie dokonała
nowych inwestycji. Jednak cały czas istnieją firmy, które posiadają
wcześniej,
zaciągnięte kredyty. Firmy te potrzebują (na gwałt) pieniążków, ale same nie
mogą zaciągać kredytów po to aby spłacić stare kredyty. Firmy mające kredyty
muszą świadczyć usługi. Ale firma Nowaka nie dokonuje inwestycji ( bo nie ma
przymusu). A gdy brak inwestycji, firmy mające kredyty nie mogą sprzedawać
swoich produktów. Brak sprzedaży to brak środków na spłaty kredytów.
Ale zajmijmy się przypadkiem, w którym firmy nadal inwestują.
Firma Kowalskiego z zysku inwestuje. Ale gdyby tylko z zysku inwestowano, to
by
nie było tyle zaciągniętych kredytów. Więc dodatkowo Kowalski zaciąga kredyt
i
go inwestuje w produkcje dóbr. Motywem inwestycji jest osiągnięcie zysku po
sprzedaży dóbr wyprodukowanych. Podobnie jak Kowalski inwestują inni. Towary
Kowalskiego kupuje inna firma ( lub osoba) np. Zieliński. Po co towary
Zielińskiemu? A Zieliński też inwestuje. Na dokonanie inwestycji Zieliński
bierze kredyt.
Teraz wprowadźmy oznaczenia:
Środki pieniężne Kowalskiego przeznaczone na inwestycje to:
środki własne [W] z zysku i środki obce z kredytów {K] Kredyt jest
oprocentowany o wysokości [symbol o]
Inwestycje Kowalskiego to W + K.
Kowalski musi spłacić K z odsetkami [O].
Jaka jest proporcja między środkami własnymi? Zaglądając do danych GUS
widzimy,
że dla I kwartału 2002r , wynik finansowy (zysk) przedsiębiorstw
niefinansowych
wynosił 1,724 mld zł.
Kredyty przedsiębiorstw wg NBP w marcu 2002r wynosiły 122 mld zł. Jak widzimy
wielkość kredytów jest przeszło 70 razy większa od zysku osiągniętego w I
kwartale 2002r
"
cdn
