Lista Morderstw Popelnionych przez Zydow

[...]

[Gość: Bogumilka]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

Koniec winnickich Żydów?

[jewhaterexterminator]

Koniec winnickich Żydów?
Michał Bilewicz


Winnicę nazywano niegdyś "Jeruszalaim be-Podolie" - Jerozolimą Podola. Była
wielkim centrum żydowskiego życia duchowego, kulturalnego i handlowego. Okręg
winnicki to takie miasteczka jak Niemirów, Szargorod, Berszada, Bracław,
Międzyborz czy Mohylew. Kiedyś były to wielkie centra chasydyzmu, a od nazw
tych miasteczek utworzono nazwiska najwybitniejszych cadyków. Niemal każda wieś
w tej okolicy miała własnego wielkiego rebe, który służył wsparciem i poradą
swoim wyznawcom. W samej Winnicy, jak donoszą dziewiętnastowieczne dokumenty
carskiej Rosji, "widoczny jest zgubny wpływ przywódców chasydzkich - takich jak
bracia Rajcher i Awrom Bernsztajn". Dziś w mieście liczącym 420 tysięcy
mieszkańców, mieszka niespełna 4 tysiące Żydów. Jedyni chasydzi, którzy się tu
pojawiają to amerykańscy chasydzi z Lubawicz, niosący swoją mission
civilisatrice do zateizowanych państw byłego ZSRR. Co zatem pozostało z
Jerozolimy Podola? Jacy są dzisiejsi winniccy Żydzi? Co dzieje się z ich
zabytkami? Odpowiedzi na te pytania szukałem w rozmowach z ostatnimi Żydami w
Winnicy i w trakcie szabasowych spacerów szlakiem żydowskich zabytków tego
miasta.

* * *

Pierwszymi młodymi winniczanami, których poznałem, byli: uczestniczka letniego
kursu jidysz Ira Wilikowiecka i jej przyjaciel Sasza. Ira studiuje w Winnicy
informatykę, specjalizuje się w oprogramowaniu internetowym. Jest to bardzo
oblegany kierunek, który powszechnie uważa się za najbardziej przyszłościowy. Z
drugiej jednak strony studiowanie to często sposób na ukrycie bezrobocia - na
Ukrainie wielu studentów nie może nawet marzyć o zdobyciu pracy, co skłania ich
do przedłużania studiów w nieskończoność.

Młoda winniczanka ma świadomość, że tak dobre wykształcenie można znacznie
lepiej wykorzystać tam, gdzie miejsc pracy jest znacznie więcej. Rozważa
możliwość wyjazdu na Zachód: - Chciałabym skończyć ostatni rok na uczelni, a
potem chyba pomyślę o emigracji - mówi Ira. - Najchętniej do Ameryki, może do
Izraela, gdzie mam rodzinę. Właściwie nie chcę opuszczać mojego miasta, ale
tutaj nie ma zbyt dużych szans na zdobycie dobrej pracy. Dzisiaj cała młodzież
w Winnicy uczy się hebrajskiego z myślą o wyjeździe do Izraela - dodaje.

Sasza już skończył studia informatyczne. Jego szanse na rynku pracy nie były
najgorsze - w Winnicy komputeryzują się nie tylko firmy, ale i szkoły. Sasza
znalazł pracę w szkole prowadzonej przez chasydów z Lubawicz. Uczą się w niej
głównie dzieci pochodzące z mieszanych małżeństw. - Ta szkoła nie jest bardzo
religijna - opowiada Sasza - ale dzieci mają tu naprawdę dobre warunki. Często
tu dopiero poznają żydowską tradycję - dodaje.

Sponsorem szkoły jest Amerykanin, rabin Surkis. Przyjeżdża do Winnicy dosyć
często i regularnie dogląda postępów swoich podopiecznych. Pomocna dłoń
zachodniego żydostwa pozwala wielu winnickim Żydom nie tylko zachować tradycję,
lecz również rozwijać pomoc społeczną i edukację.

- Dzięki Chabadowi i rabinowi Surkisowi dzieci ze szkoły mogą wyjeżdżać za
granicę. Byli już w Austrii, Szwajcarii, Anglii - opowiada Ira.

Kolejna młoda winniczanka, która aktywnie uczestniczy w życiu żydowskim to Ira
Zilberman, pracowniczka gminy i organizacji charytatywnej "Chesed Emuna". Latem
roku 2001 Ira była już "na walizkach", choć zdążyła jeszcze współorganizować
międzynarodowe seminarium jidysz, które odbyło się w podwinnickiej Striżówce.

- Większość z moich przyjaciół wyjechała już w latach dziewięćdziesiątych. -
mówi Ira Zilberman. - Z całego naszego żydowskiego grona zostałam w Winnicy już
tylko ja. Moi znajomi najczęściej wyjeżdżali do Niemiec i do Izraela dzięki
Sochnutowi. Ja sama postanowiłam wyjechać do Izraela. Do końca września będę tu
jeszcze mieszkać, a potem mam nadzieję, że wyjadę.

Ira musi pracować w gminie, choć kształciła się z myślą o zupełnie innym
zawodzie.

- Mam wyższe wykształcenie medyczne i sądzę, że w Izraelu znajdę lepiej płatną
pracę niż tutaj. W Winnicy, nawet gdyby mi przyszło pracować w szpitalu, nie
byłabym się w stanie utrzymać. Izrael to dla mnie szansa na lepsze życie.

Czy społeczność żydowska Winnicy ostatecznie wygaśnie w ciągu najbliższych
kilku lat? Żydzi mieszkający w tym mieście mają podzielone zdania na ten temat.

Igor, prywatny przedsiębiorca, którego dzieci wyjechały do Izraela, radzi sobie
całkiem nieźle. Ma nawet sporo czasu wolnego, który poświęca na pracę społeczną
dla gminy żydowskiej. Mówi jednak sceptycznie o przyszłości: - Ci, co
pozostali, to zwykle mieszane małżeństwa. Z naszego miasta wyjechała liczna
przed laty żydowska inteligencja, a na jej miejsce napłynęła ludność wiejska.
Do żydostwa przyznają się coraz częściej ludzie, którzy nie mają z tym wiele
wspólnego. Sądzę, że z czasem wszyscy wyemigrują do Izraela - dodaje tankując
swoją czerwoną Hondę.

Ira Zilberman, która wkrótce wyjeżdża, widzi pewne perspektywy przed winnickimi
Żydami: - Jest tu sporo żydowskich dzieci, jest przedszkole żydowskie i szkoła.
Nie sądzę więc, żeby życie żydowskie całkowicie wygasło.

Impreza kulturalna organizowana przez winnicką gminę żydowską nie wygląda zbyt
optymistycznie. Pojawiają się oficjele z władz miasta, którzy zapewniają nas o
wieloetniczności i duchu tolerancji w Winnicy. Na scenie występuje jednak
głównie chór staruszek i małe dzieci z przedszkola, które zapewne za kilka lat
dołączą do swych rodzin w Hajfie czy Netanii. Wśród członków gminy zdecydowanie
brakuje średniego pokolenia. Podobnie jest z gminną gazetką "Jerusalimka":
przez kilka kolejnych edycji toczył się w niej spór kombatantów II wojny
światowej, wspominających swoją młodość. W innych artykułach powraca również
tematyka historyczna: odznaczono emerytowaną frontową siostrę, zbezczeszczono
pomnik ofiar wojny itp.

Synagoga winnicka to mały, nieoznakowany budyneczek. Miejscowi Żydzi twierdzą,
że to w obawie przed antysemityzmem, który na Ukrainie nie jest rzadkością. W
środku wiszą obrazki z Izraela, flagi i ozdoby religijne. Pomieszczenie jest
bardzo małe, choć gabaj opowiada z dumą, że nabożeństwa odbywały się tu, odkąd
pamięta.

Zupełnie inny nastrój panuje w oddalonej stąd nieco Jerusalimce. Jerusalimka to
była dzielnica żydowska, która zachowała swój unikalny charakter - czasy
sowieckie oszczędziły osiedle parterowych domków z cegieł i niewielkich
kamieniczek. Ta zabudowa, przywodząca pamięć charakterystycznej zabudowy
sztetłech, okazała się niezwykle trwała. Spacerując piątkowym wieczorem po
opuszczonych uliczkach, do naszych uszu dociera głośny śpiew przypominający
chasydzkie niguny. Czy to może być prawda? Czy chasydzki szabes przetrwał tu,
na Jerusalimce?

Gdy zaglądamy do domu okazuje się, że dziś te wspaniałe zabudowania zajmują
krysznaici. Wieczorna mantra przypomina jako żywo chasydzkie pieśni. To dobrze,
że w tym miejscu wciąż żyją mniejszości, które dziś Ukraińcom wydają się
podobnie niezrozumiałe jak niegdysiejsi ortodoksyjni Żydzi. Żal jednak trochę,
że na ulicach Edelsztejna i Szołema Alejchema nie widać w piątkowy wieczór
świec w oknach. Kilka metrów stąd stoi niski, choć ciekawy architektonicznie
budynek. To stara synagoga, w której dziś mieści się hala sportowa jednej z
winnickich szkół. Losy tego budynku są więc smutną metaforą losów miasta, w
którym kiedyś kwitła żydowska kultura, a z którego dziś emigrują w świat
ostatni Żydzi.

Auschwitz-Birkenau

[jewhaterexterminator]

Auschwitz-Birkenau
Renata Saks


27 stycznia 2002 roku minęło 57 lat od chwili wyzwolenia obozu koncentracyjnego
w Oświęcimiu. Obóz, który przeszedł do historii jako największa fabryka
śmierci, największe cmentarzysko świata, miał być miejscem realizacji wielkiego
planu III Rzeszy zmierzającego do całkowitego i ostatecznego unicestwienia
narodów niższej rasy.

Planowi wyniszczenia podlegali ludzie i narody. Naród jako całość, a więc wraz
ze swoim dorobkiem kulturalnym, według znanego stwierdzenia, przestaje istnieć,
kiedy zniszczy się jego historię i kulturę.

Właśnie tam, gdzie masowo zabijano ludzi, działalność, która przeciwstawiała
się zepchnięciu człowieka do roli zwierzęcia, była niezbędna. Na polu tej
działalności znajdowano też czasami sposoby, aby uratować czy chociażby
przedłużyć życie współwięźniom.

Garść wspomnień o tych, którym w ogromnej większości nie udało się przeżyć,
którzy na oświęcimskim pasiaku nosili żółty trójkąt znalazłam przeglądając
notatki, zapiski i odsłuchując z taśmy magnetofonowej rozmowy z więźniem
Oświęcimia z numerem 15261, nieżyjącym już malarzem Mieczysławem
Kościelniakiem.Trawestując słynne przesłanie księdza Twardowskiego można
powiedzieć "spieszmy się słuchać ludzi, tak szybko odchodzą" - te rozmowy, to
może jeden z ostatnich takich dokumentów historii. Bo następnym pokoleniom,
dzieciom naszych dzieci, już nikt nie powie... ja to widziałem... ja to
słyszałem.

Mieczysław Kościelniak pozotawił po sobie cały zbiór rysunków przedstawiających
obozowe sceny. Wszystkie te dokumenty czasów zagłady przekazał muzeum
oświęcimskiemu.

Prace, które powstały w czasach najstraszliwszych w dziejach naszej historii są
dokumentem epoki. Stanowią jedyny i niepowtarzalny gatunek sztuki. Jest to
sztuka, której źródłem były rozpacz, ból, zbrodnia i nieszczęście ludzkie. Są
to bardzo realistyczne sceny z życia obozowego, portrety przyjaciół,
współwięźniów, którzy w większości nie doczekali dnia wyzwolenia. O tych
współwięźniach, którym było najgorzej, o Żydach, dla których nie było ocalenia,
o przyjaźni tak opowiadał Mieczysław Kościelniak.

"Ich pobyt w obozie ograniczony był do niezbędnego minimum. Większość z miejsca
kierowana była do komór gazowych, inni umierali z głodu lub wycieńczenia
katowani w straszliwy sposób. Wymyślano im zresztą najrozmaitsze, najbardziej
wyrafinowane metody śmierci. To już nie chodziło o samą śmierć - bo ta mogłaby
być wybawieniem - chodziło o coś więcej, o to, aby jeden człowiek poczuł się
jak bezwolne zwierzę pod pejczem drugiego człowieka.

Masowe transporty Żydów do Oświęcimia rozpoczęły się w 1942 roku. Były to
transporty z terenów całej Polski, ze Związku Radzieckiego, Francji, Belgii,
Holandii i duże transporty z Salonik, które były punktem zbornym z terenów
całego Bliskiego Wschodu. Los Żydów przywożonych do obozu był z góry
przesądzony. Natychmiast umieszczano ich w karnej kompanii i tam w ciągu
tygodnia likwidowano. Nie można było uratować im życia, ale w miarę możliwości
czyniono takie próby".

Mieczysław Kościelniak wspomina dwóch bliskich kolegów, którzy mieszkali z nim
na jednym bloku. Byli to kupiec z Sosnowca o nazwisku Bryn i Henryk Blum,
adwokat ze Lwowa. Zaprzyjaźnili się podczas prac przy powstającym na terenie
obozu przedziwnym muzeum. "Niemcy chcieli stworzyć muzeum, w którym zebrane
eksponaty świadczyłyby o tym, że narody, które tutaj giną, należą do gorszego
gatunku i trzeba je likwidować. To muzeum miało powstać na bloku 24. Razem z
innymi więźniami pracowałem przy tworzeniu tego muzeum. Nakazano nam, abyśmy
przyprowadzili Żydów, którzy by tłumaczyli Biblię. Niemcy chcieli zdobyć wiedzę
na temat historii różnych religii głównie po to, aby ją zohydzać i ośmieszać.
Wybraliśmy do pracy w muzeum właśnie Bryna i Bluma. To ratowało im życie,
chociaż na jakiś czas. Wynajdowaliśmy coraz to nowe zajęcia, aby ich jakoś na
dłużej zatrzymać. Wiadomo było, że z chwilą zakończenia prac pójdą do gazu.

To przedziwne muzeum miało być dokumentacją na udowodnienie tezy mówiącej o
niższości rasy, głównie czterech narodowości: Polaków, Żydów, Rosjan i Cyganów.
Eksponaty były tam najróżniejsze, wszystko co zdołano zebrać: kilkadziesiąt
zwojów Tory, przedmioty rytualne, szaty, świeczniki. To wszystko świadczyło o
wielkiej tradycji i kulturze, a więc o czymś wręcz przeciwnym założeniom
Niemców. To były po prostu perełki, arcydzieła sztuki. Pamiętam, że zbierano
tam też inne pamiątki - sztandary różnych narodów, znaczki, odznaczenia,
najrozmaitsze książki, instrumenty muzyczne.

Blum czytał Torę i opisywał przedmioty muzealne, zaangażował się też do naszej
tajnej organizacji. Był to bardzo inteligentny człowiek, znał kilka języków,
historię i tradycję. Łatwo się z nim nawiązywało kontakt i współpracowało i
bardzo się zaprzyjaźniliśmy. Bryn też spisywał i opisywał eksponaty muzealne.
Niestety, mimo wielu wysiłków ani Bluma, ani Bryna nie udało się uratować.

Pamiętam jeszcze historię, jaka wydarzyła się w obozie na Brzezinkach. Przy
bramie tego obozu była orkiestra. Dyrygentką tej orkiestry była niezwykłej
urody Żydówka z Francji. Miała tak piękne włosy, że SS-mani nie ogolili jej
głowy. Dyrygowała orkiestrą chyba półtora roku. Tak muzyką witano nowe
transporty podludzi z całej Europy. W jednym z transportów dyrygentka zobaczyła
swoją matkę i siostrę idące do krematorium. Zwróciła się więc do SS-mana z
prośbą, aby uratował je i pozwolił żyć. Niemiec popatrzył na nią, dał jej
pięścią w twarz, potem zabrał razem z matką i siostrą do gazu.

Ci, którzy tam nie byli i nie widzieli, nie są w stanie zrozumieć, jak można
było przetrwać. Ale do tych codziennych spraw trzeba się było przyzwyczaić.
Patrząc stale na śmierć nic innego nie pozostało, jak czekanie na własną
kolejkę do krematorium. Ale to nie było czekanie bierne. Jakaś niezwykła
iskierka nadziei pozwoliła prowadzić walkę i czekać na wyzwolenie. Wiara w
przetrwanie kazała obserwować, notować, rysować sceny, nawet te najgorsze i
najboleśniejsze z obozowego życia... Kiedy się przeżyło tydzień, miesiąc, rok
czy dwa, każdy następny dzień przynosił nadzieję, że może właśnie nam dane
będzie przeżyć tę gehennę".

Wyzwolenia doczekało niewielu, oni są świadkami tamtych krwawych dni, a pamięć
o tych, co zgineli zagazowani i spaleni i ich historia będą dokumentem
najczarniejszej karty cywilizowanych narodów.

[...]

[Gość: jewhater]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

Odcienie szwedzkiej tolerancji

[jewhaterexterminator]

Odcienie szwedzkiej tolerancji
Grzeszny raj
Jerzy Sławomir Mac


Problematyka tolerancji i wielokulturowości zdominowała Dni Szwedzkie w
Collegium Civitas - prywatnej wyższej uczelni nauk społecznych utworzonej pod
auspicjami Polskiej Akademii Nauk.

- Szwedzkie doświadczenia w tej dziedzinie są najbardziej przydatne dla
polskiej drogi do Unii Europejskiej - przekonywał prof. Ryszard Czarny, były
ambasador Polski w Sztokholmie, dziś pełnomocnik MSZ do spraw organizacji
Polskiego Roku w Szwecji 2003.

Pod względem otwartości i tolerancji Szwecja uchodzi za europejski wzorzec z
Sevres, podczas gdy w Polsce postawy nietolerancji i ksenofobii są jedną z
większych przeszkód w społecznej akceptacji reguł unijnych, a pojęcie "polski
antysemityzm" weszło do globalnego obiegu językowego tak jak "polnische
Wirtschaft". Jednak szwedzka wielokulturowość jest całkiem świeżej daty, tak
jak polska homogeniczność narodowa.

Jak mówił prof. David Gaunt z Sodertorns Hogskola, przez długie wieki było
dokładnie na odwrót. Polska, od zjednoczenia z Wielkim Księstwem Litewskim w
1573 r. aż do II wojny światowej była wspólnotą wieloetniczną i wieloreligijną.
Współżyły w niej rozmaite narody i kultury. Tymczasem Szwecja aż do II wojny
światowej była państwem jednego narodu, jednej religii, jednego języka, jednej
kultury.

Tolerancja, wywodząca się z nurtu liberalnego, była obca szwedzkiej tradycji
konserwatywnej, nieakceptującej "innych", "obcych". W 1939 r. czołowy dziennik
szwedzki "Dagens Nyheter" donosił na pierwszej stronie, że na Kungsgatan,
głównej ulicy Sztokholmu, widziano dwóch Chińczyków, a tenor tej informacji nie
był im życzliwy.

Gdy Polska w XVI-XVIII w. stanowiła rzadki w ówczesnej Europie model otwartości
i tolerancji, Szwecja była państwem totalitarnym i zmilitaryzowanym, z którego
uciekali "myślący inaczej".

W XIX w. wyemigrowało ponad milion Szwedów. Od nielicznych imigrantów, np.
belgijskich Walonów, którzy zbudowali szwedzki przemysł, oczekiwano całkowitej
asymilacji, a Żydom, uchodzącym z Rosji przed pogromami, pozwalano osiedlać się
tylko w czterech miastach-gettach. W latach 20. XX w. Szwecja wprowadziła prawo
wydalania cudzoziemców, stosowano je głównie wobec "obcych" rasowo i
religijnie: katolików i Słowian. Mało kto wie, że to właśnie na żądanie Szwecji
(oraz Szwajcarii) władze hitlerowskich Niemiec zaczęły wbijać literę "J" (Jude)
do paszportów emigrujących Żydów, by można ich było odróżnić od "prawdziwych"
aryjskich Niemców. Starannie przemilczany bywa również fakt, że w 1939 r.
szwedzcy akademicy nominowali do pokojowej nagrody Nobla kanclerza Niemiec
Adolfa Hitlera, za to, że w Monachium uchronił Europę przed groźbą wojny...

Po II wojnie światowej nastąpiła radykalna zmiana, wymuszona przez okoliczności
globalne. Otwartość dla uchodźców politycznych stała się nagle elementem
szwedzkiej racji stanu, a tolerancja i równouprawnienie mniejszości podstawowym
kanonem prawnym. Przez 50 lat Szwecja przyjęła prawie 2 mln imigrantów z całego
świata, w tym ok. 40 tys. Polaków i polskich Żydów. Dziś co czwarty obywatel
tego państwa ma cudzoziemskie korzenie, ale rdzenni Szwedzi jeszcze nie do
końca akceptują tę nową w ich historii sytuację. Dla Andrieja Kotlarczuka z
Białorusi, pracującego od dwóch lat na uniwersytecie w Sztokholmie, Szwecja to
kraj wolny i tolerancyjny, wręcz raj w porównaniu z państwem Łukaszenki, a znów
pochodzący z Syrii Nuri Kino, dziennikarz "Dagens Nyheter", wspomina, że kiedy
przyjechał jako mały chłopiec w 1974 r., Szwedzi z niedowierzaniem dotykali
jego czarnych, kręconych włosów.

Blaski i cienie szwedzkiej tolerancji ukazał w doskonałej multimedialnej
prezentacji dr Leon Kantor, jeden z 2,5 tysiąca osiadłych w Szwecji polskich
Żydów wypędzonych po Marcu 68, dziś politolog na Uniwersytecie Sztokholmskim,
przewodniczący Federacji Imigrantów w Szwecji, członek rządowej Komisji ds.
Równości Etnicznej i Integracji i redaktor naczelny pisma "Kosmopolit".
Przypomniał, że kiedy w latach 30. w Europie, także w Polsce, triumfowały
tendencje faszystowskie, szwedzka partia narodowosocjalistyczna dostała w
wyborach 1936 r. tylko 20 tys. głosów. Z drugiej strony, kiedy Kristalnacht
wywołała oburzenie opinii publicznej w całej Europie, szwedzkie korporacje
studenckie i związki zawodowe apelowały do rządu, by nie wpuszczać Żydów. Nie
zaprotestowała wówczas nawet sztokholmska gmina żydowska, "bardziej szwedzka od
protestanckich Szwedów". W tym czasie utworzony w 1922 roku państwowy Instytut
Biologii Rasowej sterylizował masowo "niepełnowartościowe rasowo" kobiety. Ten
proceder trwał aż do lat 60.! Przeprowadzono łącznie ponad 60 tys. zabiegów.

Pod koniec wojny szwedzki Czerwony Krzyż - "drugi symbol dobroci tego świata po
Jezusie" - uratował dwa tysiące Żydów z obozów w Ravensbrueck i Neuengamme w
akcji Białych Autobusów, ale wcześniej rozdawał "dary serca" hitlerowcom
wracającym via Szwecja z podboju Norwegii. Szwecja udzieliła schronienia 70
tysiącom fińskich sierot z wojny 1939 r. z Rosją - i tylko 500 żydowskim
dzieciom Holocaustu w czasie całej II wojny światowej. Odmawiano jednak wjazdu
ich rodzicom, rozdzielano rodzeństwa, a rodziny, w których je ulokowano,
wykorzystywały je do posług i żądały od władz zwrotu wszystkich wydatków, nawet
za znaczki na listy pisane przez te dzieci.

W tym samym czasie - przypomniał Kantor - kilka kobiet z Żegoty z Ireną
Sendlerową ocaliło 2,5 tysiąca żydowskich dzieci z getta warszawskiego. Dwa
razy więcej istnień ludzkich niż słynny w całym świecie Schindler. Ale
na "Listę Schindlera" Spielberg miał 100 milionów dolarów, a na
nakręcenie "Listy Sendlerowej" Michał Dudziewicz musiał zastawić samochód za 30
tys. zł...

Słynna akcja Raoula Wallenberga ratowania Żydów węgierskich była jego prywatną
inicjatywą ledwo tolerowaną przez jego rząd, który przyznał mu limit wiz dla
ocaleńców, kilkakrotnie przezeń przekroczony. Niewykluczone, że gdyby
Wallenberg nie został aresztowany i zamordowany przez Sowietów, poniósłby
konsekwencję za tę urzędniczą niesubordynację, jak Aristides de Sous Mendes,
portugalski konsul w Bordeaux, który za samowolne wydanie 30 tys. wiz swego
kraju francuskim Żydom został karnie wydalony ze służby. Szwecja wystawiła
swemu bohaterowi pomnik dopiero w 2001 r., w wiele lat po Ameryce. Pomnik
zresztą prawie niewidoczny i porażający brzydotą.

Odnosząc się do gościny udzielonej przez Szwecję marcowym emigrantom, Kantor
nie mógł nie wtrącić nuty osobistej. Kiedy wczesną wiosną 1968 r. zdecydował
się wyjechać jako jeden z pierwszych, Szwecja odmówiła mu wizy, bo nie był
lekarzem ani specjalistą, a "tylko" lektorem w Wyższej Szkole Pedagogicznej.
Musiał skierować się do Danii, która nie robiła selekcji.

W połowie lat 70. szwedzki parlament uznał prawo imigrantów do kultywowania ich
języka (pierwszy elementarz w języku kurdyjskim wydano w Sztokholmie), a stałą
pozycją szwedzkiego budżetu stała się pomoc finansowa dla mniejszości
etnicznych. Nie zakazał jednak działalności partii i organizacji
ksenofobicznych, głoszących hasła "Szwecja dla Szwedów", a eksport
nazistowskiej muzyki White Power do krajów, gdzie jej produkcja jest zakazana
(np. do Niemiec) jest znaczącą pozycją szwedzkiego bilansu handlowego.

Rząd Görana Perssona wprowadził cztery lata temu ogólnonarodową akcję edukacji
o Holocauście i jego następstwach, jednocześnie rośnie liczba przestępstw na
tle nienawiści rasowej. Szwecja przyjęła 50 tys. uchodźców z Bośni (sąsiednia
Finlandia kilkudziesięciu) i o tyle samo wzrosła liczba wyborców partii
nacjonalistycznej, która w ostatnich wyborach zyskała już prawie 5 proc.
głosów.

- Szwedzka droga do tolerancji jest bardzo wyboista, tym bardziej warto się z
niej uczyć - konkludował Kantor

Negacjonista w Trybunale Stanu?

[jewhaterexterminator]

Negacjonista w Trybunale Stanu?
Michał Bilewicz


W połowie listopada media szeroko rozpisywały się o składzie nowowybranego
Trybunału Stanu. Przypomnijmy: Trybunał Stanu jest dziewiętnastoosobowym
organem powoływanym na pierwszym posiedzeniu przez Sejm, a którego celem jest
pociąganie do odpowiedzialności najwyższych władz państwowych, gdy te naruszą
prawo w związku z zajmowanym przez siebie stanowiskiem. W tej kadencji Sejmu
zaprzysiężono dwóch członków Trybunału Stanu, co do których prasa i ośrodki
opiniotwórcze miały szereg wątpliwości. Róża Żarska z Samoobrony była posądzana
o kłamstwo, a Krzysztof Śniegocki z PSL o malwersacje. Wicemarszałek Donald
Tusk (PO) rozważał nieuczestniczenie w uroczystości złożenia przysięgi przez
członków Trybunału Stanu.

Choć w listopadzie padało tak wiele zastrzeżeń wobec sędziów Trybunału Stanu,
to dziwi fakt, że dotyczyły one tylko dwóch osób. Nikt bowiem nie zwrócił
uwagi, że do tej szacownej instytucji sądowniczej powołano Ryszarda Bendera -
nominowanego przez Ligę Polskich Rodzin profesora KUL, prezesa lubelskiego
Klubu Inteligencji Katolickiej.

Ryszard Bender znany jest środowisku żydowskiemu jako nieprzejednany
nieprzyjaciel mniejszości etnicznych i, co najważniejsze, autor
nieodpowiedzialnych sądów poddających w wątpliwość istnienie komór gazowych w
Auschwitz. O Benderze było głośno w sprawie Dariuasza Ratajczaka - opolskiego
wykładowcy rozpowszechniającego negacjonizm Holocaustu, który został usunięty z
Uniwersytetu Opolskiego za szerzenie tzw. "kłamstwa oświęcimskiego". 13
stycznia 2000 roku Ryszard Bender występując na antenie Radia Maryja
stwierdził: "Oświęcim nie był obozem zagłady, lecz obozem pracy. Żydzi, Cyganie
i inni byli tam niszczeni ciężką pracą; zresztą nie zawsze ciężką i nie zawsze
niszczeni, bo są relacje, iż w obozie posiłki bywały trzy razy dziennie, a
chorzy dostawali delikatną zupę, mleko i biały chleb. A Żydzi często pełnili
różne funkcje obozowe, np. kapo". Później dodał, że "tylko w Radiu Maryja
mogliśmy wesprzeć Ratajczaka w obliczu nagonki, jaką lewicowe czy wręcz
lewackie media rozpętały".

Wypowiedzi te, naruszające zasady cywilizowanego dyskursu publicznego, spotkały
się z natychmiastową reakcją oburzonych intelektualistów, polityków i mediów.
Jego słowa zostały potępione przez kierownictwo KUL-u, metropolitę lubelskiego
ks. abp Józefa Życińskiego oraz uczonych Uniwersytetu Warszawskiego. Siedem dni
później Federacja Młodych Unii Pracy wystąpiła do prokuratury z zawiadomieniem
o dokonaniu przestępstwa (naruszenie artykułu 55 ustawy o Instytucie Pamięci
Narodowej, czyli tzw. "kłamstwo oświęcimskie").

W innym z programów Radia Maryja Bender wystąpił z Jerzym R. Nowakiem, aby
zaprotestować przeciwko nazywaniu Polaków antysemitami: "nie jesteśmy
antysemitami, nie popieramy antysemityzmu", zauważyli profesorowie, po czym
wezwali słuchaczy do reakcji na te "kalumnie". Jedna z interlokutorek
powiedziała wówczas: "Wielka szkoda, że Hitler nie wyniszczył tych krwiopijców
do ostatniego. Do ostatniego, nikogo nie oszczędzając. Ani kobiet ani dzieci.
Do ostatniego". Powyższa wypowiedź nie spotkała się ze zdecydowaną reakcją
przyszłego sędziego Trybunału Stanu.

Nie miejsce tu na przywoływanie innych pełnych nienawiści wystąpień publicznych
Ryszarda Bendera. Warto tylko przypomnieć artykuł 200 Konstytucji, który mówi,
że: "Członek Trybunału Stanu nie może być, bez uprzedniej zgody Trybunału
Stanu, pociągnięty do odpowiedzialności karnej, ani pozbawiony wolności.
Członek Trybunału Stanu nie może być zatrzymany lub aresztowany". Oznacza to,
że osoba taka powinna być wolna od wszelkich podejrzeń i czysta moralnie.
Donald Tusk stwierdził, że w Trybunale Stanu zasiadają ludzie którzy "nie tylko
są poza wszelkimi podejrzeniami, ale którzy mogliby być wzorem cnót
obywatelskich". To zaskakujące, że Ryszard Bender został przez posłów uznany za
taką osobę.

Ponad rok temu, po zwycięstwie Jorga Heidera w austriackich wyborach
parlamentarnych, odbyła się w Warszawie demonstracja antyfaszystowska pod
hasłem: "Heider. Bender. Rydzyk. Lepper. Bez nich do Europy". Dziś scena
polityczna bardzo się zmieniła. Skład nowego sejmu i Trybunału Stanu każe
sądzić, że do Unii Europejskiej wejdziemy obciążeni populizmem i ksenofobią
symbolizowaną przez te trzy nazwiska.

Symbolika i zwyczaje święta Chanuki

[jewhaterexterminator]

Symbolika i zwyczaje święta Chanuki
Małgorzata Barcikowska


Święto Chanuki (hebr.: poświęcenie, inauguracja), zwane także Świętem Świateł,
jest obchodzone przez osiem dni. Rozpoczyna się 25 dnia miesiąca kislew,
którego to dnia w 165 r. p.n.e., po zwycięstwie powstania machabejskiego,
ponownie konsekrowano Świątynię Jerozolimską. Opis tego wydarzenia znajduje się
w I Księdze Machabejskiej (4:36-59), według której Juda Machabeusz po pokonaniu
Lizjasza wkroczył do Jerozolimy i oczyścił Świątynię. Zburzono zbezczeszczony
przez Greków ołtarz całopalenia i zbudowano nowy. Naprawiono szkody i wykonano
nowe święte sprzęty, jak świecznik, ołtarz kadzidlany, stół i zasłony. Powtórne
poświęcenie Świątyni, przy wtórze pieśni i akompaniamencie cytr, harf i
cymbałów oraz wśród składania ofiar, odbyło się 25 dnia miesiąca kislew, który
stanowił także trzecią rocznicę obwieszczenia restrykcyjnego edyktu syryjskiego
władcy, Antiocha Epifanesa. Żydom pod karą śmierci nie wolno było odprawiać
obrzędów religijnych, a w Świątyni Jerozolimskiej ustanowiono kult Zeusa
Olimpijskiego. Obchody ponownego poświęcenia Świątyni trwały osiem dni. Juda
Machabeusz wraz z braćmi i całe zgromadzenie Izraela zarządzili, by rocznicę
tej uroczystości świętować co roku. W II Księdze Machabejskiej, która także
opowiada o tym wydarzeniu, dodano, że ośmiodniowa ceremonia ponownej
konsekracji Świątyni odbyła się podobnie, jak poświęcenie Pierwszej Świątyni za
czasów króla Salomona. Ponadto przypomina o cudzie z ogniem, który miał miejsce
zarówno podczas poświęcenia ołtarza za Mojżesza, jak i Świątyni za Salomona
oraz ołtarza w czasach Nehemiasza.

Józef Flawiusz, którego opis tego wydarzenia ma źródła w I Księdze
Machabejskiej, nie wspomina terminu Chanuka. Pisze on : "Od owego czasu
zachowujemy to święto, nazywając je Świętem Świateł; miano to pochodzi, jak
sądzę, stąd, że wtedy zabłysła nam ta swoboda kultu, gdyśmy zgoła nie mogli się
jej spodziewać".

Żadne z tych źródeł nie wspomina o zapalaniu chanukowych świateł. Pierwsza taka
wzmianka pojawia się w barajcie: "Nakaz światła w Chanukę wymaga, by w każdym
domu zapalono jedno światło; żarliwi nakazują jedno światło na każdą osobę;
nadzwyczaj żarliwi dodają światło na każdą osobę każdej nocy. Według szkoły
Szammaja: "Pierwszego dnia należy zapalić osiem świateł, później stopniowo
mniej", podczas gdy szkoła Hillela utrzymywała, że: "Pierwszej nocy należy
zapalić jedno światło, a później stopniowo więcej". Inna barajta stwierdza, że
Hasmonejczycy nie mogąc używać w Świątyni zbezczeszczonego przez Greków
świecznika, wzięli siedem żelaznych prętów, pokryli je cynkiem i użyli jako
świecznika. Tradycja ta stanowi źródło opowieści, według której Hasmonejczycy
znaleźli w Świątyni osiem żelaznych sztab, wznieśli je i zapalili na nich
światła. Kolejna barajta czas trwania Chanuki przypisuje cudowi, jaki się
wydarzył podczas wkroczenia Hasmonejczyków do Świątyni, kiedy to odkryli, że
cała oliwa do oświetlania, oprócz jednego dzbanuszka, została sprofanowana.
Dzbanuszek z pieczęcią arcykapłana zawierał ilość oliwy, wystarczającą na
podtrzymanie świateł w świeczniku tylko przez jeden dzień, jednak cud sprawił,
że oliwy wystarczyło na dni osiem. Należy zauważyć, że cała późniejsza
literatura rabiniczna właśnie w tym cudzie upatruje główną przyczynę
obchodzenia tego święta, a niemal wszystkie przepisy dotyczące Chanuki odnoszą
się do zwyczaju zapalania świateł.

W II Księdze Machabejskiej, w liście Judy Machabeusza do Żydów egipskich
czytamy: "Mając obchodzić Oczyszczenie świątyni dwudziestego piątego kislew,
uważaliśmy, że trzeba wam o tym donieść, abyście wy także obchodzili Święto
Namiotów i ognia [na pamiątkę tego], jak Nehemiasz odbudował świątynię i
ołtarz, a potem złożył ofiary". Inne fragmenty tego listu świadczą, że chodziło
w nim głównie o przywrócenie uroczystości ku czci ognia. Zatem światła
chanukowe byłyby reminiscencją ognia zapalanego wcześniej przez Izraelitów
zimą. Święto Chanuki przypada w miesiącu kislew, kiedy to dni są krótkie, a
noce długie, a jego ostatnie dni przypadają na zimowe przesilenie słoneczne.
Jedna z legend talmudycznych opowiada, że gdy pierwszy człowiek spostrzegł, że
dnie stają się coraz krótsze, zawołał: "Biada mi! Może za grzechy moje świat
ciemnością się powlecze i wróci bezład". I powstał i pościł przez osiem dni, aż
nastała "tkufa tewet" (hebr.: zimowe przesilenie słoneczne) i dnie stały się
dłuższe, ozwał się: "To są tedy prawa świata" i ustanowił osiem dni świąt.
Wprawdzie było to wyjaśnienie pochodzenia rzymskich kalend i saturnaliów, ale
również Izraelici, jak świadczy opis w II Księdze Machabejskiej, obchodzili
dzień zimowego przesilenia, zapalając ognie.

Chanukowe światła powinny się palić co najmniej pół godziny, a jeżeli zgasną
same wcześniej, należy zapalić je ponownie. Zabronione jest zapalanie jednego
światła od drugiego. Kolejne światła zapala się od światła pomocniczego,
zwanego szamesem (jid.: służący). Podczas gdy lampa chanukowa płonie, potrzebne
jest jeszcze inne źródło oświetlenia, bowiem chanukowe światło jest święte i
nie może służyć żadnym praktycznym celom. Na pół godziny przed zapaleniem
świateł nie wolno nic jeść, a w czasie, gdy płoną, zaleca się bezczynność. W
wieczory Chanuki nie studiuje się nawet Tory.

II Księga Machabejska wspomina, że podczas uroczystości ponownego poświęcenia
Świątyni ludzie mieli ze sobą wiązanki zielonych gałązek i liści palmowych,
podobnie jak podczas Święta Namiotów. Wprawdzie może to dziwić, lecz zwyczaje
związane ze świętami zimowego przesilenia słonecznego w całym świecie wskazują
na ścisły związek między światłem a zielenią, będącą widomym znakiem
życiodajnej mocy słońca, pobudzającej płody ziemi do życia i wzrostu. Zwyczaj
przynoszenia zieleni do Świątyni podczas Chanuki został szybko zaniechany i
zapomniany.

W długie wieczory tego święta nawet pobożni Żydzi zabawiają się grą w karty
(jid.: kwitłech). Są to dwie talie białych karteczek z wypisanymi cyframi od
jednego do dwunastu. Zamiast cyfr arabskich mogą występować także litery
hebrajskie. Tradycyjne kwitłech zanikają jednak, ustępując miejsca zwykłym
kartom. Są one znane już od XV w., a z czasem tak się rozpowszechniły, że
spowodowały ograniczenia ze strony rabinów, którzy uważali je za wytwór
szatana, gdyż według zasad gematrii hebrajski termin karton (karta) ma taką
samą wartość liczbową, co wyraz satan (szatan). Jednakże Chanuka stanowi jeden
z nielicznych wyjątków, kiedy gra w karty jest dozwolona.

Zwyczajem chanukowym jest także zadawanie zagadek. Zagadki znane są Żydom już
od głębokiej starożytności. Zabawa ta była szeroko rozpowszechniona wśród ludów
Bliskiego Wschodu, stanowiąc jedną z rozrywek podczas uczt i uroczystości. Za
Biblią można przytoczyć przykłady Samsona oraz króla Salomona i królowej Saby.
Chanukowe zagadki, zwane Chanuke-katowes, miały formę rozlicznych konceptów,
żartów, igraszek etymologicznych i arytmetycznych figli. Wielkim upodobaniem
cieszyły się zwłaszcza te utworzone na podstawie biblijnych wersetów lub
kombinacji początkowych wyrazów biblijnych rozdziałów tak, by dawały liczbę 44,
odpowiadającą ogólnej sumie chanukowych świateł.

Szczególnym dla Chanuki zwyczajem jest zabawa sześciennym bączkiem (jid.:
drejdł, drajderł, trendł, trenderł). Być może cztery ścianki bączka
symbolizowały cztery strony świata, a wirowy ruch, odzwierciedlając obrót
słońca, miał zjawisko to przyspieszyć i pomóc światłu przezwyciężyć ciemność.
Jednakże z czasem zatracił on swe obrzędowe znaczenie i spadł do roli
dziecięcej zabawki. Na bocznych ściankach bączka widnieją pierwsze litery
wyrazów lub cały napis Nes gadol haja szam (hebr.: Wielki cud stał się tam).
Zabawa bączkiem jest grą hazardową, a litery kolejno oznaczają: n - nic nie
dajesz, nic nie bierzesz (jid.: ni

Rozmowa z Gołdą Tencer

[jewhaterexterminator]

Rozmowa z Gołdą Tencer
Rozmawiała: Renata Saks


- Jak wspominasz swoje pierwsze kroki na żydowskiej scenie?
- Zawsze będę to wspominała z rozrzewnieniem. Byłam czteroletnią dziewczynką,
kiedy po raz pierwszy wystąpiłam na scenie. Nie była to wprawdzie scena
teatralna, a scena łódzkiego klubu TSKŻ, ale przeżycie było ogromne. Właśnie w
łódzkim TSKŻ grałam i śpiewałam w operach dziecięcych i tańczyłam tańce ludowe.
Z moją przyjaciółką Marią Biną Waserman chciałyśmy zawsze grać główne role. Jak
ona grała królewnę, to ja musiałam być królową, albo odwrotnie. Ale ona nie
związała się z teatrem. Jest doktorem biochemii i mieszka w Texasie. Jak się
teraz spotykamy, bardzo miło wspominamy tamte czasy.

- A jak było już z prawdziwym teatrem?
- Śpiewałam w operetce w Łodzi, grałam też w łódzkim teatrze lalek "Arlekin".
Ale pytasz, jak było z prawdziwym teatrem, a dla mnie prawdziwym teatrem jest
teatr żydowski. A było tak, że kiedy zaczynałam pracę w Teatrze Żydowskim,
jeszcze przy ulicy Królewskiej, przez rok mieszkałam w garderobie. Zresztą nie
tylko ja byłam wtedy bez mieszkania. Na pierwszym piętrze w pokojach
księgowości spali Bernard Ford Hanooka i Szymon Szurmiej.

- Jaką rolę najcieplej wspominasz, jaka była dla ciebie najważniejsza?
- Doskonale pamiętam i zawsze będę wspominała moją pierwszą rolę. Była to Cina
w "Zielonych polach" Pereca Hirszbejna. Moją mamę grała wtedy Ruth Taru-
Kowalska. Bardzo lubiłam też Leę w "Dybuku", swoje role w "Wielkiej
wygranej", "Cudzie purimowym", "Śnie o Goldfadenie". W ogóle wszystkie swoje
role kocham, kocham teatr i nie wyobrażam sobie życia bez niego.

- Czy pamiętasz dzień swojej pierwszej w życiu premiery?
- Oczywiście, że pamiętam. Pamiętam również przerażenie mojego taty, kiedy
zobaczył, ile tekstu muszę się nauczyć na pamięć. Rodzice byli obecni na każdej
mojej premierze, przyjeżdżali z Łodzi do Warszawy co tydzień na sobotę i
niedzielę. Tata był dumny i szczęśliwy, że właśnie występuje jego córka. Mam do
dzisiaj wszystkie bilety kolejowe moich rodziców, które przez lata skrzętnie
zbierałam.

- Domyślam się, że rola Ciny w "Zielonych polach" wypadła bardzo dobrze.
- Rzeczywiście wypadła dobrze, bo zawsze miałam szczęście pracować z dobrymi
reżyserami: Szymonem Szurmiejem, Jakubem Rotbaumem, Andrzejem Witkowskim.
Recenzję z mojej pierwszej sztuki napisał Salomon Belis, bardzo mnie chwalił i
pamiętam, że napisał "żeby jej tylko woda sodowa nie uderzyła do głowy". Myślę,
że mi woda sodowa do głowy nie uderzyła.

- W ciągu swojej kariery artystycznej grałaś nie tylko w teatrze, występowałaś
również w wielu filmach i odbyłaś setki recitali z żydowskimi piosenkami.
- Ważniejsze filmy to amerykański "Miłość i wojna" w reżyserii
Mizrachiego, "Austeria" Jerzego Kawalerowicza, gdzie grałam Blankę, "Wichry
wojny" i nagrodzony Srebrnym Niedźwiedziem na festiwalu w Berlinie film "Dawid"
w reżyserii Lilienthala. Ten film dostał Srebrnego Niedźwiedzia rok
przed "Blaszanym bębenkiem", z tym, że "Dawida" przemilczano, a o "Blaszanym
bębenku" było bardzo głośno.
Jeśli chodzi o recitale i piosenki żydowskie, to mogę powiedzieć, że niedługo
wyjdzie płyta - album z moimi piosenkami żydowskimi w jidysz i po polsku.

- Co prawda chciałam, żeby ta rozmowa była tylko o aktorstwie, ale nie mogę się
oprzeć pytaniu, jak godzisz pracę aktorki, reżysera, ze swoją działalnością w
Fundacji Shalom, z pracą związaną z powstaniem Centrum Kultury Jidysz?
- Działalność Fundacji Shalom i Centrum Kultury Jidysz na pozór są odległe od
aktorstwa, ale mają wspólny mianownik, tym wspólnym mianownikiem jest kultura
jidysz. Czasami sama się dziwię, jak to wszystko łączę. Ale po prostu muszę żyć
i działać intensywnie. I przyznaję, że cieszy mnie, kiedy widzę efekty swojej
pracy. Otrzymałam na przykład przyznawaną przez Ministerstwo Kultury w Izraelu
Złotą Lirę, to jest nagroda za szerzenie kultury żydowskiej poza Izraelem.

- Jak się czujesz jako mama prawie dorosłego syna?
- Jestem z niego dumna. Myślę, że idzie w ślady rodziców angażując się w
działalność społeczną. Teraz przygotowuje koncert charytatywny dla Wielkiej
Orkiestry Świątecznej Pomocy Jerzego Owsiaka, zrobił też magazyn internetowy.
Jest bardzo zdolny, sądzę, że uległ magii sceny, aktorstwa i filmu, w
przyszłości chce zdawać do łódzkiej filmówki i być reżyserem. Ale ja jestem
jidysze mame i Dawid zawsze będzie dla mnie małym synkiem. Nie tak dawno temu
brałam udział w benefisie Marka Grońskiego w Krakowie, który tak skwitował to,
o czym mówimy: "Jaka jest różnica między terrorystą a jidysze mame? Z
terrorystą można pertraktować".

- Dziękuję za rozmowę.

Zbigniew Herbert i Jehuda Amichaj

[jewhaterexterminator]

Urodzeni w jednym roku: Zbigniew Herbert i Jehuda Amichaj
Ryszard Wasita


Parę dni temu odwiedził mnie gość z Izraela dr Józef Halperin, sławny entomolog
(w Izraelu opisał naukowo nieznane dotąd gatunki owadów), łodzianin z
urodzenia, w latach drugiej wojny światowej partyzant na Białorusi, potem w
Górach Świętokrzyskich. Przygotowuje on do wydania książkę o swoim życiu - po
hebrajsku, polsku i niemiecku. Ale ten przyrodnik, umysł ścisły, już od progu
zawołał, że muszę koniecznie zobaczyć w warszawskim Muzeum Literatury wystawę
twórczości plastycznej Norwida. Na szczęście już byłem i mogliśmy nawet razem
obejrzeć wydany w formie albumu piękny katalog wystawy. W plastycznej
twórczości Norwida, jak i jego wielkiej poezji, nie brak motywów żydowskich.

Doktor Józef Halperin powiedział mi prawie w uniesieniu: "Dla mnie Cyprian
Norwid to ostatni prorok Izraela, drugi, o stulecia późniejszy, Jeremiasz".
Przytaczam po trosze klimat spotkania z izraelskim gościem i jego słowa, bo one
mówią o tym, jak głębokie są (czy zawsze uświadomione?) więzi duchowe
między "Izraelem - bratem starszym" i polską kulturą.

W roku 2000 ukazała się w Jerozolimie antologia pt. "Po tylu rewolucjach. Wybór
poezji polskiej po 1945 roku", z esejem wstępnym Yorama Bronowskiego (niedawno
zmarłego), a w wyborze i przekładach na hebrajski Davida Weinfelda i Rafi
Weicherta. Pisałem już o tej książce obszerniej, ale przypominam, że obok
wierszy Miłosza, Szymborskiej, Różewicza, ks. Twardowskiego i paru innych
(zasadą antologistów było: mniej poetów, pełniej, bogaciej reprezentowanych)
znalazło się aż 14 wierszy Zbigniewa Herberta. Wszystkie w tłumaczeniu
hebrajskim Davida Weinfelda. Ten urodzony w Limanowej profesor Uniwersytetu
Hebrajskiego w Jerozolimie, gdzie wykłada literaturę hebrajską, jest
miłośnikiem i znawcą literatury polskiej, a zwłaszcza poezji. Przed laty, w
czasie długiego pobytu stypendialnego w Kalifornii, zaprzyjaźnił się z
Czesławem Miłoszem i intensywnie uczył przyszłego noblistę... języka
hebrajskiego. Miłosz dziękuje mu za to we wstępie do swego przekładu (z
oryginału!) psalmów.

Profesor David Weinfeld to uczony, ale i pisarz, wrażliwy na słowo eseista i
tłumacz poetów polskich na hebrajski. Wprowadził do kultury Izraela twórczość
Miłosza (periodyki literackie, trzy osobne tomy wierszy) dużo wcześniej, zanim
polski poeta otrzymał Nagrodę Nobla. Weinfeld wydał też tom Adama
Zagajewskiego, teraz pracuje nad wyborem wierszy księdza Jana Twardowskiego i
Ryszarda Krynickiego. Ale szczególnie też dużo zdziałał David Weinfeld, aby
Zbigniew Herbert zaistniał we współczesnej kulturze Izraela. Obok tłumaczeń
wierszy, licznych komentarzy i esejów im towarzyszących, opublikował dotąd trzy
tomy Herberta w Izraelu.

Herbert zdobył ogromne uznanie i popularność w USA, w pewnym okresie wydawano
tam nawet periodyk literacki pt. "Mr. Cogito". W roku 1993 polski poeta
otrzymał dyplom honorowego członka American Academy and Institute of Arts and
Letters. W Niemczech , między innymi dzięki pracy komentatorskiej i
translatorskiej Karla Dedeciusa, zdobył szeroką poczytność w kręgach
inteligencji. Trzecim krajem poetyckiej obecności Herberta stał się - moim
zdaniem - Izrael.

Zbigniew Herbert otrzymał wiele nagród. Do szczególnie bliskich sercu poety
należała przyznana mu w 1988 r. Nagroda im. Brunona Schulza, ustanowiona przez
Amerykańską Fundację Studiów Polsko-Żydowskich oraz Pen-Club USA. Nie
zapominajmy, że i patron nagrody, i laureat, to ludzie Galicji. Drohobycz
Schulza leży niedaleko rodzinnego Lwowa Herberta. Wiadomo, czym były podróże w
biografii autora "Rovigo" - do pejzaży, do architektury, do ludzi, do sztuki.
Zwłaszcza jego wędrówki do Grecji, Italii, Niderlandów - są znane i opisane.

Zdecydowanie mniej wiemy o wyprawie Herberta do Izraela, o nawiązanej tam
przyjaźni z najwybitniejszym poetą hebrajskim współczesności - Jehudą
Amichajem.

Herbert i Amichaj to równolatkowie: obaj urodzeni w tym samym roku 1924.
Izraelski poeta przeżył polskiego o dwa lata: umarł w roku 2000.

Jehuda Amichaj zdobył w Polsce sławę, ale jakby trochę tajemną, nie popartą
wydaniami książkowymi. Wiersze jego znalazły się w antologiach: "Poezje
nowohebrajskie" Aleksandra Ziemnego i "Antologia izraelska" Mariana Grześczaka,
a w roku 2000 doczekaliśmy się pierwszego (sporego) wyboru wierszy pt. "Koniec
sezonu pomarańczy" w spolszczeniu Tomasza Korzeniowskiego. Szkoda, że w
posłowiu "Od tłumacza" nie znalazła się choćby wzmianka o więzi między
Herbertem a Amichajem.

Parę dni temu wydano w znakomitej serii Wydawnictwa Dolnośląskiego "A to Polska
właśnie" książkę prof. Jacka Łukasiewicza z Uniwersytetu Wrocławskiego
pt. "Herbert". Warto dodać, że profesor Łukasiewicz to zarazem utalentowany
poeta i eseista, a najnowsza jego książka przypomina ten mało znany wątek
izraelski w biografii Zbigniewa Herberta, przede wszystkim poprzez materiały
ilustracyjne. Polski poeta otrzymał w 1991 roku Nagrodę Jerozolimską (The
Jerusalem Prize for the Freedom of the Individual in Society). "The Jerusalem
Post" zamieściła wtedy obszerny tekst o tym wydarzeniu (tytuł artykułu: "Polish
Poet gets Jerusalem Prize") oraz dużą fotografię dwu wspaniałych poetów:
Zbigniewa Herberta i Jehudy Amichaja. Poeta izraelski pełnił rolę gospodarza
wobec polskiego gościa. Polubili się i zaprzyjaźnili. Pięknym poetyckim echem
tych więzi jest zamieszczony w tomie pt. "Rovigo", wydanym w 1992 r. przez
Wydawnictwo Dolnośląskie (a więc w rok po podróży Herberta do Izraela) wiersz
pt. "Do Yehudy Amichaja":

Bo ty jesteś król a ja tylko książę
bez ziemi z ludem który mi ufa błądzę po nocy bezsenny
A ty jesteś król i patrzysz na mnie z przyjaźnią
i obawą - jak długo mogę tułać się po świecie
Długo Yehudo Do końca
Nawet gesty mamy inne-gest łaski gest pogardy gest zrozumienia
- O nic ciebie nie proszę oprócz zrozumienia
Zasypiam przy ognisku z pięścią pod głową
gdy noc się dopala psy wyją i po górach chodzą


Ten izraelski pobyt Herberta miał też swoje echo w gazetach o największych
nakładach i poczytności. I tak np. dziennik "Jedijot Achronot" (a nie jak
podaje prof. Łukasiewicz w książce "Herbert" - w dzienniku "The Jerusalem
Post") zamieścił na pierwszej stronie artykulik, fotografię Herberta i jeden z
jego wierszy w hebrajskim tłumaczeniu Davida Weinfelda.

Zbigniew Herbert i Jehuda Amichaj - piękny przykład duchowych więzi polsko-
izraelskch.

Wystawa w warszawskiej Galerii ŻIH

[jewhaterexterminator]

Zatrzymane w kadrze: Wystawa w warszawskiej Galerii ŻIH
Irena Bracławska i Magdalena Tarnowska


"Luboml - wspomnienie żydowskiego miasteczka" - taką nazwę nosi wystawa
fotografii otwarta 26 listopada w Galerii Żydowskiego Instytutu Historycznego w
Warszawie. Stanowi ona część kolekcji sprowadzonej na zaproszenie Instytutu ze
Stanów Zjednoczonych. Inicjatorem wystawy jest dawny mieszkaniec Lubomli, Aaron
Ziegelman, który w 1938 roku wyemigrował do USA. W 1994 roku na podstawie
Luboml Exhibition Project sponsorowanego przez Aaron Ziegelman Foundation
rozpoczęto prace przygotowawcze. Dotychczas zgromadzono około 2000 fotografii,
dokumentów i różnych pamiątek. Cenne materiały zostały również udostępnione
przez światowe archiwa. Wystawę prezentowano już w 40 miastach, m.in. w Nowym
Yorku, Filadelfii i w Yad Vashem w Jerozolimie.

Otwarcie ekspozycji w Warszawie poprzedziła konferencja prasowa z udziałem
Aarona Ziegelmana, dr Jill Vexler - dyrektora wystawy, dr Eleonory Bergman -
wicedyrektora ŻIH oraz Roberta Lewandowkiego - historyka sztuki z Muzeum ŻIH.

"Postanowiłem stworzyć tę wystawę po obejrzeniu filmu Lista Schindlera -
opowiadał Aaron Ziegelman. - Pomyślałem wówczas, że warto byłoby pokazać
przedwojenne życie ludzi, których tak okrutnie dotknęła Zagłada. W Lubomli żyło
około 5 tys. Żydów. Stanowili 91,3 proc. ogólnej liczby mieszkańców miasteczka.
Z Holocaustu uratowało się zaledwie 51 osób. Gdy mówi się, że 5 tys. istnień
ludzkich zostało unicestwionych, to jest to tylko statystyka. Kiedy jednak
poznajemy tych ludzi, dowiadujemy się jak żyli, patrzymy na ich fotografie i
czytamy wspomnienia o nich, wtedy zaczynamy dostrzegać, że zanim zostali
ofiarami - byli ludźmi. Wielokrotnie pytano mnie, jak udało się zebrać te
wszystkie zdjęcia. Tylko nieliczni spośród małej garstki ocalonych zachowali
trochę pamiątek. Przed wojną w małej Lubomli było 4 fotografów. Zdjęcia tam
robione przesyłano za granicę do krewnych w Brazylii, Argentynie, Stanach
Zjednoczonych i w Palestynie. Po nawiązaniu kontaktów z tymi ludźmi udało mi
się uzyskać od nich większość fotografii. Bardzo też jestem zadowolony ze
współpracy z panem Fredem Wassermanem, kuratorem cieszącej się dużym
powodzeniem wystawy na Ellis Island - ekspozycji poświęconej wszystkim
imigrantom przybywającym do Ameryki".

Amerykańska wystawa przypomina, na przykładzie wołyńskiego miasteczka, o
nieodłącznym elemencie przedwojennego polskiego krajobrazu, jakim było
żydowskie sztetł. Zaprzecza jednocześnie uproszczonemu stereotypowi biednego,
prowincjonalnego polsko-żydowskiego miasteczka, ukazując, że miało silną klasę
średnią reprezentowaną przez prawników, lekarzy i przedstawicieli innych
zawodów. W latach międzywojennych, czasach znaczących przemian, także i do
Lubomli docierały nowe idee. Nawet regulowane przez tradycyjne instytucje
religijne życie żydowskich mieszkańców Lubomli ulegało wpływom nowatorskich
nurtów intelektualnych i świeckich trendów.

"Większość z nas nie wie, jak żyli nasi przodkowie w europejskim sztetł -
mówiła Jill Vexler. - Dla Żydów amerykańskich ważne jest, aby nie utożsamiali
się wyłącznie z II wojną światową, tylko z miejscem, z którego pochodzili ich
krewni, ponieważ to jest właśnie ta prawdziwa tożsamość. Jedna z moich
przyjaciółek, która jest Izraelką mieszkającą w Stanach, powiedziała mi, że
najbardziej chciałaby wiedzieć, jak wyglądało codzienne życie jej rodziców. Ta
wystawa mogła dać jej chociaż w części odpowiedź na to pytanie. A niewiele jest
miejsc w Ameryce, gdzie można uzyskać takie informacje".

Po warszawskiej prezentacji wystawa będzie pokazywana na Ukrainie,
prawdopodobnie w regionalnym muzeum w Lubomli. Przygotowywany jest także film
dokumentalny, który zostanie wyemitowany przez jedną z telewizyjnych stacji
amerykańskich w przyszłym roku. Niesłabnące zainteresowanie ekspozycją jest
powodem do dumy dla jej pomysłodawców i organizatorów. "Gdy byłem małym
chłopcem i mieszkałem w Lubomli, widziałem nieraz bogatych Amerykanów
przyjeżdżających do naszego miasteczka i rozdających prezenty. Wówczas marzyło
mi się, że gdy dorosnę, też stanę się bogatym i hojnym człowiekiem. I teraz mam
okazję urzeczywistnić swoje marzenia - ta wystawa jest właśnie moim prezentem
dla młodego pokolenia" - oświadczył w zakończeniu konferencji Aaron Ziegelman.



--------------------------------------------------------------------------------

Na uroczystość otwarcia wystawy przybyli przedstawiciele ambasad Austrii i
Rosji, Instytutu Goethego, Fundacji Ronalda S. Laudera, pracownicy Żydowskiego
Instytutu Historycznego, przedstawiciele mediów oraz zaproszeni goście.

Wystawę otworzył dyrektor ŻIH prof. Feliks Tych. W swoim przemówieniu
przedstawił przedwojenną i powojenną historię Wołynia i Lubomli, złożył
podziękowania organizatorom przedsięwzięcia, a przede wszystkim podkreślił, że
wystawa jest efektem realizowania zadania, jakie stoi w obecnych czasach przed
instytucjami takimi jak ŻIH i historykami zajmującymi się dziejami Żydów
polskich. Zadaniem tym jest wypełnianie luk, odgrzebywanie z mroków niepamięci
obrazu życia tamtych ludzi, umieszczenie po ponad 60 latach zatajania na powrót
w świadomości ludzi mikrokosmosów małych miasteczek żydowskich. Poprzez
to "scalenie wszystkich części przeszłości" możliwe staje się przywracanie
współczesnym mieszkańcom tych miejsc ich własnej historii, historii domów, ulic
i miejsc, wśród których żyją.

Goście obejrzeli z wielką uwagą ekspozycję złożoną z kilkudziesięciu zdjęć
wykonanych w sepii i przedstawiających życie codzienne mieszkańców sztetł: ich
pracę, zabawy, uroczystości, także życie polityczne, szczególnie związane z
syjonizmem, życie na emigracji w Palestynie i USA oraz czasy powojenne Lubomli.

Przybyły na ceremonię pan Ziegelman - prawdziwy "libiwner" - tak nazywali
siebie mieszkańcy miasteczka - podzielił się z gośćmi swoimi wspomnieniami.
Opowiedział historię emigracji swej rodziny do USA w 1938 r. oraz o codziennym
życiu jego krewnych, znajomych i przyjaciół z miasteczka. Barwne opowieści pana
Ziegelmana pełne sentymentu dla szczęśliwego dzieciństwa spędzonego w Lubomli,
przez krótką chwilę pozwoliły słuchaczom zakosztować atmosfery życia w sztetł.
Dla wielu uczestników spotkania były to także ich własne wspomnienia, zaś dla
młodych ludzi - opowieść o nieznanym świecie, o którym dzisiaj mogą się
dowiedzieć tylko poprzez takie wystawy, literaturę, historię, rzadziej poprzez
kontakt z tymi, którzy go pamiętają. Na zakończenie swojego wystąpienia pan
Ziegelman podziękował wszystkim, którzy przyczynili się do powstania
ekspozycji.

Podczas wernisażu pokazano także film z Lubomli nakręcony w latach
trzydziestych przez Amerykankę zwiedzającą miasteczko. Jill Vexler - dyrektor
wystawy - oprowadzała gości po galerii, zatrzymując się przy niemal każdej
fotografii i opowiadając historie dotyczące osób i zdarzeń zatrzymanych w
kadrze.

Wystawę można zwiedzać w Galerii ŻIH w Błękitnym Wieżowcu do 28 lutego 2002
roku.

OD REDAKTORA Zydowskiego Slowa:

[jewhaterexterminator]

OD REDAKTORA

W związku z zapaścią finansów państwowych, które dotkną także budżetu
Ministerstwa Kultury, istnieje obawa, że dotacja, którą w przyszłym roku
otrzymamy, może nie wystarczyć na realizację dwutygodniowego cyklu
wydawniczego. Nie ma też pewności, że naszego wydawcę, ZG TSKŻ, stać będzie na
dofinansowywanie pisma.
Jedno wiemy na pewno: że jesteśmy potrzebni naszym Czytelnikom oraz że nasze
pismo jest istotnym czynnikiem zachowania tradycji kultury jidysz w Polsce. I
że mimo wszystkich przeciwności chcemy kontynuować wydawanie naszego pisma.



Prezentujemy Czytelnikowi ostatni tego roku, podwójny numer naszego pisma.
dzięki zwiększonej objętości znajduje się w nim więcej niż zwykle ciekawych i
wartościowych materiałów. Zamykamy tym numerem kolejny rok naszej pracy, rok
trudny, ale przecież w sumie udany. Szczególnie ucieszyło nas pozyskanie nowych
współpracowników w kraju i za granicą, którzy wzbogacili nasze łamy wieloma
interesującymi artykułami.

W miarę naszych możliwości staraliśmy się pisać o sprawach i wydarzeniach
ważnych dla środowiska żydowskiego w Polsce i dla społeczności żydowskich w
innych krajach, o działalności organizacji żydowskich, o żydowskim życiu
kulturalnym, o stosunkach polsko-żydowskich. W obu częściach naszego
dwutygodnika, tej pisanej po polsku i pisanej w jidysz, poświęciliśmy wiele
miejsca sytuacji w Izraelu i wokół Izraela.

Sądząc z wielu listów Czytelników, nasze pismo trafia w ich potrzeby i
zainteresowania. Jest też dobrze odbierane przez polskich Czytelników, którzy
prenumerują "Słowo Żydowskie". Bo chociaż, co naturalne, wyrażamy nasz własny
punkt widzenia na sprawy, o których piszemy, to staramy się zawsze, by nasze
sądy i opinie były wyważone, racjonalne i odpowiedzialne. Zwalczamy wszelki
ekstremizm nie tylko na świecie, ale i na własnych łamach.

Przed nami kolejne 12 miesięcy roku 2002. Jakie to będą miesiące dla pisma -
nie jest nam dzisiaj łatwo powiedzieć. Bo i sytuacja jest ogromnie
skomplikowana. Koszt wydawania dwujęzycznego pisma jest relatywnie wysoki,
wymaga dodatkowego zatrudnienia osób do składania i łamania stron żydowskich,
oddzielnego korektora, wydatków na tłumaczenia. Tymczasem perspektywa
pozyskania pieniędzy na wydawanie pisma jak na razie jest dosyć nieokreślona.

Nasz główny sponsor, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pokrywa
około 70 procent kosztów wydawniczych. W związku z zapaścią finansów
państwowych, które, jak wszystko wskazuje, dotkną także budżetu Ministerstwa
Kultury, istnieje obawa, że dotacja, którą w przyszłym roku otrzymamy, może nie
wystarczyć na realizację dwutygodniowego cyklu wydawania naszego pisma, co
pozwalało nam względnie szybko reagować na bieżące wydarzenia. Nie ma też
pewności, że naszego wydawcę, ZG TSKŻ, stać będzie na dofinansowywanie pisma,
bo sam boryka się z kłopotami finansowymi.

Jedno wiemy na pewno: że jesteśmy potrzebni naszym Czytelnikom, że poza nami
nie ma w Polsce innego źródła słowa pisanego w jidysz, że nasze pismo jest
istotnym czynnikiem zachowania tradycji kultury jidysz w Polsce. I że mimo
wszystkich przeciwności chcemy kontynuować wydawanie naszego pisma.

Adam Rok

[...]

[Gość: jewhater]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

[...]

[tyrannosaurus.rex]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

[...]

[Gość: jacek71]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

"Journe'es des Actinides"

[tyrannosaurus.rex]

Polska obecność na konferencji "Journe'es des Actinides"
O fizyce i chemii w Ejn Gedi
Aleksander Bilewicz


Cykliczne konferencje "Journe'es des Actinides" odbywają się już od 30 lat. Ich
tematyka związana jest z własnościami aktynowców - grupy ciężkich pierwiastków,
do których należą m.in. tak ważne jak uran czy pluton. Tegoroczna sesja miała
miejsce w kibucu Ejn Gedi w Izraelu.

Okres, w którym zaplanowano konferencję był dla państwa Izrael czasem niezwykle
trudnym. Niestabilna sytuacja polityczna spowodowała, że losy konferencji
ważyły się do ostatniej chwili. Wielu jej uczestników odwołało przyjazd.

Jednak 32 sesja "Journe'es des Actinides" odbyła się. Niemała w tym zasługa
polskich naukowców. Mimo ciągłych komunikatów o zamachach bombowych, do Ejn
Gedi zdecydowało się przyjechać 24 zagranicznych badaczy, w tym aż 9 Polaków -
z Wrocławia, Katowic, Krakowa i Warszawy.

Udział polskich naukowców w tegorocznym "Journe'es des Actinides" był
szczególnie ważny, gdyż konferencja zbiegła się z 50 rocznicą odkrycia przez
Włodzimierza Trzebiatowskiego zjawiska ferromagnetyzmu związków uranu. Temu
ważnemu odkryciu poświęcono jedno ze spotkań, na które przyjechał
przewodniczący izraelskiej Komisji Energii Atomowej oraz przedstawiciel
polskiej ambasady. Uczestnictwo w sesji planował także ambasador RP, jednakże
wizyta ministra Siwca w Izraelu w tym samym czasie pokrzyżowała jego plany.

Fakt, że konferencja ostatecznie doszła do skutku był bardzo ważny dla
izraelskich gospodarzy. Po roku mozolnych przygotowań, jej odwołanie
oznaczałoby kolejne zwycięstwo palestyńskiego terroryzmu, który chce
sparaliżować normalne życie w Izraelu. Izraelczycy czuli, że nasz przyjazd był
wyrazem solidarności z izraelskimi naukowcami i przeciwstawieniem się izolacji
izraelskiego państwa od świata, na której tak zależy Arafatowi.

Mimo że w konferencji wzięło udział tylko 24 zagranicznych uczestników, program
naukowy został całkowicie wypełniony. Jak co roku, wymieniliśmy się
informacjami o najnowszych osiągnięciach teoretycznych i eksperymentalnych.
Szczególnie cenne były doniesienia o stwierdzonym nadprzewodnictwie związków
aktynowców.

Po konferencji polscy uczestnicy zwiedzili Jerozolimę, skąd tak często dochodzą
sygnały o aktach przemocy. Czytając przed wyjazdem prasowe doniesienia z
Izraela sądziłem, że zobaczę sparaliżowany strachem kraj. Jednakże życie toczy
się tam zupełnie normalnie. Ulice w Jerozolimie i Tel Awiwie są jak zawsze
pełne ludzi, a kawiarnie wieczorami zapełniają się gośćmi. Wszyscy oni są dziś
szczególnie zdeterminowani, aby nie dać się terrorystom i żyć codziennym dniem
w swoim kraju. Utrzymywanie przez Polskę naukowych kontaktów z Izraelem może w
tym bardzo pomóc.

Autor jest docentem w Instytucie Chemii i Techniki Jądrowej w Warszawie

[Gość: Zet]

Izraelscy żołnierze zastrzelili dzisiaj 8-letniego palestyńskiego chłopca na
Zachodnim Brzegu Jordanu. Doszło do tego w trakcie zamieszek, spowodowanych
rezygnacją Izraela ze złagodzenia zasad poruszania się Arabów.

[Gość: SAM]

Gość portalu: Zet napisał(a):

> Izraelscy żołnierze zastrzelili dzisiaj 8-letniego
palestyńskiego chłopca na
> Zachodnim Brzegu Jordanu. Doszło do tego w trakcie
zamieszek, spowodowanych
> rezygnacją Izraela ze złagodzenia zasad poruszania się
Arabów.


Gdybym byl ojcem tego chlopca, to daje slowo,ze moje
zycie nabralo by nowego celu : zabic jak najwiecej zydow
zanim sam zgine

www1.gazeta.pl/wyborcza/1,34513,1320718.html

Jan Kiepura

[tyrannosaurus.rex]

Jan Kiepura

Teatr Wielki - Opera Narodowa w Warszawie premierą operetki Wesoła wdówka
Franza Lehara uczciła setną rocznicę urodzin (16 maja 1902) jednego z
najsławniejszych polskich tenorów XX wieku - Jana Kiepury.

Ten syn piekarza z Sosnowca, dzięki swojemu talentowi, wyjątkowo pięknemu
głosowi, świetnym warunkom zewnętrznym, obdarzony żywiołowym temperamentem,
zrobił w swoim czasie zawrotną karierę. Po kilku początkowo amatorskich
występach na estradach znalazł się w stolicy i wystąpił na scenie Opery
Warszawskiej, w Halce Stanisława Moniuszki, w epizodycznej roli Górala w III
akcie. Jego właściwy debiut miał miejsce we Lwowie, w 1925 roku, w roli
tytułowej opery Faust Ch. Gounoda.

Wreszcie rozpoczęła się jego wspaniała kariera wiodąca nie tylko przez polskie
sceny, ale przez sceny operowe niemal wszystkich stolic Europy - od Wiednia,
Berlina, Paryża, Londynu oraz Mediolanu począwszy. Podbił z ogromnym sukcesem
także sceny Ameryki, gdzie jego głównym agentem był Sol Hurok. Dokonał ogromnej
ilości nagrań płytowych. W repertuarze miał niemal cały "żelazny" repertuar
operowy, a nawet tak rzadko grywane dzieła, jak opera E.W. Korngolda Das Wunder
der Heliane (Cud Heliany), w której wystąpił z Lottą Lehman jako partnerką.

W 1930 roku rozpoczął współpracę z niemiecką kinematografią, gdzie jego kreacje
w filmach muzycznych jak Lied einer Nacht (Pieśń nocy, reż. A. Litvak, 1932)
oraz Ein Lied für Dich (Dla ciebie śpiewam, w Polsce grany jako Zdobyć cię
muszę, reż. J. May, 1933) zapewniły mu ogromną popularność w Niemczech, gdzie w
zaraniu filmu dźwiękowego stał się niemal idolem, zresztą nie tylko tamtejszych
melomanów. Ogółem wystąpił w 12 filmach nakręconych między innymi w Austrii i w
Ameryce (kilka z udziałem jego żony, śpiewaczki i aktorki Marty Eggerth).

Jego popularności w Niemczech zagraża coraz bardziej hitleryzm. Czujni
funkcjonariusze Goebbelsa zwrócili uwagę, że matka sławnego śpiewaka Jana
Kiepury i mniej sławnego jego brata, także tenora Władysława Ladisa (ur. 1904)
była Żydówką. Niebezpieczeństwo zagrażające im ze strony nazistów zmusza ich
obu do opuszczenia Europy. I wreszcie obaj znaleźli się w osławionym Lexikon
der Juden in der Musik (Berlin 1940).

Nie ma racji Jerzy Waldorff (w książce Jan Kiepura, 1974) pisząc: "W
największym berlińskim kinie Ufa-Palast odbyła się premiera filmu z udziałem
Kiepury, produkcji austriackiej, w reżyserii Carmine Gallone Im Sonnenschein (W
słońcu). Znowu obecni najwyżsi dygnitarze Tysiącletniej Rzeszy, owacje dla
polskiego tenora, ściskanie mu rąk, kwiaty.

Wystarczyło jednak, że w obliczu wojny Jan Kiepura opowiedział się po stronie
swojego kraju, aby na rozkaz tych samych przedstawicieli wysokiej germańskiej
kultury ujrzał się w jednym więcej dokumencie niemieckiej hańby, w leksykonie
Das Judentum in der Musik (Waldorff się myli: paszkwil pod tym tytułem
opublikował w XIX w. Ryszard Wagner. Natomiast nazwisko Kiepury znalazło się we
wspomnianym wyżej Lexikon der Juden in der Musik - M.F.), gdzie umieszczano -
jako wyklętych - najwybitniejszych artystów, jeżeli byli żydowskiego
pochodzenia, od Mendelssohna i Mahlera poczynając".

Otóż nie całkiem o to chodziło. Kiepura wielokrotnie dawał przykłady swego
przywiązania do ojczyzny, ale patriotów polskich było wielu, a przecież z tego
powodu nie trafiali oni do wspomnianego leksykonu, chociaż byli prześladowani,
zsyłani do obozów itd. W tym leksykonie umieszczono osoby ewidentnie
żydowskiego pochodzenia, w tym także niektórych z oznaczeniem "H" (Halbjude). W
związku z tą właśnie "plamą" na swoim życiorysie Kiepura się "zakwalifikował"
do owego, jak słusznie pisze Waldorff - haniebnego leksykonu.

Jeżeli chodzi o losy matki Kiepury - były one tragiczne. W 1940 roku ojciec
tenora, Franciszek, przeprowadził rozwód z żoną Marią, która jako młoda Żydówka
Miriam Neuman przyjęła chrzest, by poślubić przystojnego piekarza. Zagrożoną
przez Niemców lub szmalcowników Marię przygarnęły siostry felicjanki.
Opiekowały się nią z poświęceniem, była chora, miała ogromne ciśnienie. W 1942
roku felicjanki z pomocą żołnierzy AK potajemnie przewiozły bardzo już chorą
Marię do miasteczka Końskie, gdzie w wieku 58 lat zmarła i została pochowana na
tamtejszym cmentarzu. Warto wspomnieć, że była bardzo ładna, muzycznie
utalentowana i miała piękny głos. Synowie te cechy zapewne po niej
odziedziczyli.

Wracając do kariery Jana Kiepury - jego kariera jako wybitnego śpiewaka
operowego zaczęła gasnąć. Poświęca się coraz częściej rozrywce na Broadway'u,
grywa, jak już wspomniano, w filmach, występuje razem z żoną Martą Eggerth w
operetkach, między innymi w znakomicie zagranej Wesołej wdówce. Z tym
przedstawieniem po wojnie gościli z dużym powodzeniem na wielu scenach Ameryki
i Europy. Po wojnie Kiepura dwukrotnie odwiedził Polskę. Na spotkaniu w
Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich - autor tego szkicu miał okazję zamienić z
nim parę słów. Jego powojenny koncert w Warszawie (wystąpił także w Krakowie),
przyjęty ze wzruszeniem, nie zachwycał już, niestety, jak dawniej.

Jan Kiepura zmarł na atak serca 13 sierpnia 1966 r. w Nowym Jorku, w dwa dni po
swoim występie na imprezie polonijnej.

Pozostały po nim świetne nagrania płytowe, filmy i zasłużona pamięć i od 1967
roku, Festiwale Arii i Pieśni im. Jana Kiepury w Krynicy.

Marian Fuks

Promocja dzieła uczonego z Jerozolimy

[tyrannosaurus.rex]

Promocja dzieła uczonego z Jerozolimy
"Czy zaglądałeś do Goldberga"?
Ryszard Wasita


Tym pytaniem profesor Janusz Tazbir kończy swój komentarz do trzytomowego
dzieła Jakuba Goldberga z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Pytaniem,
jak najbardziej uzasadnionym, które należy odtąd kierować do badaczy dziejów
Żydów w Polsce, aby przypominać im, że nie mogą pominąć tak bogatego źródła
jak "Jewish Pirivileges in the Polish Commonwealth: Charter of Rights Granted
to Jewish Community in Poland-Lithuania in the Sixteeth to Eighteen Centuries".

Dzieło profesora Jakuba Goldberga powstawało długo, przez wiele lat, w skrajnie
trudnych warunkach - zbieranie materiałów w znacznym stopniu utrudniał brak
dostępu do archiwów litewskich, białoruskich i ukraińskich w ówczesnym Związku
Radzieckim.

Gdy w drugiej połowie lat 80. ukazał się tom pierwszy publikacji, wydany
wówczas w sześciu wersjach językowych, czasopismo "Polska" przyznało uczonemu z
Jerozolimy doroczną nagrodę "za najwartościowszą książkę roku o tematyce
polskiej opublikowaną za granicą". Recenzentami-jurorami byli między innymi
prof. Jan Szczepański z Polskiej Akademii Nauk, prof. Maurycy Horn z
Żydowskiego Instytutu Historycznego i prof. Józef Andrzej Gierowski z
Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dla państwa Goldbergów była to radość niezwykła,
bo wiązała się z możliwością spotkania z rodzinną ziemią - po latach zakazu.
Ani prof. Olga Goldberg (etnograf i etnolog), ani prof. Jakub Goldberg nie
widzieli Polski od dawna, gdy musieli ją opuścić w pamiętnym roku 1968. W
latach 80. też nie było łatwo uzyskać pozwolenie na wizytę w kraju, ale dzięki
przychylności jednego z ówczesnych wiceministrów spraw zagranicznych udało się
zapewnić profesorskiej parze wizy polskie. Ówczesny prezes ZAiKS, pisarz i
publicysta, rodowity opolanin Edmund Jan Osmańczyk sprawił, że we wrześniu,
kiedy Zakopane jest pełne gości, znalazł się pokój w "Halamie" dla Olgi i
Jakuba Goldbergów.

Warszawska promocja dzieła Jakuba Goldberga odbyła się ósmego maja 2002 roku w
Sali Joachima Lelewela w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk na
warszawskim Rynku Starego Miasta.

Profesor Janusz Tazbir, wybitny polski historyk i serdeczny przyjaciel Jakuba
Goldberga, w swojej refleksji poświęconej pracy uczonego z Jerozolimy
podkreślił istotne cechy Jakuba Goldberga wyróżniające go jako badacza -
wzorowego edytora źródeł historycznych, umiejętnie dokonującego analizy i
syntezy tematyki.

Drugim mówcą był profesor Antoni Mączak, również wybitny polski historyk,
utalentowany pisarz historyczny, także serdeczny przyjaciel prof. Goldberga.
Mówił o zasługach uczonego z Jerozolimy w przybliżaniu mniej znanych epok w
dziejach Żydów Rzeczypospolitej, bo główna uwaga badaczy skupiła się po II
wojnie światowej na problematyce Zagłady i - w mniejszym już stopniu - na
latach międzywojennych. Dzieło prof. Goldberga opisujące okres od XVI do
schyłku XVIII wieku i rozbiorów, obejmuje całą wielką epokę w dziejach Żydów
Rzeczypospolitej.

Po wystąpieniu prof. Antoniego Mączaka wręczono gościowi z Jerozolimy list
prof. Leona Kieresa - dyrektora Instytutu Pamięci Narodowej, przy aplauzie
zebranych (widziałem między innymi prof. Henryka Samsonowicza, prof. Juliusza
Bardacha, krakowskiego jezuitę ks. prof. Stanisława Obirka i wielu innych
przedstawicieli polskiej humanistyki).

Sam autor w krótkiej wypowiedzi podkreślił uniwersalność opublikowanych źródeł,
bo dotyczą one nie tylko samych Żydów, ale także np. rozwoju gospodarczego
dawnej Rzeczypospolitej, rozwoju urbanistyki na ziemiach polsko-litewskich,
ukazują przyczyny i proces stanowienia prawa w Rzeczypospolitej.

Na koniec zwięzły opis dzieła Jakuba Goldberga: przywileje dla gmin żydowskich
były najważniejszymi dokumentami wydanymi dla Żydów w I Rzeczypospolitej przez
królów i dziedziców miast prywatnych, stanowią więc rodzaj źródła obfitującego
w podstawowe informacje z dziejów polskich Żydów i szeregu dziedzin historii
Polski w XVI-XVIII wieku. Wystawcy przywilejów przyznawali Żydom szeroki zakres
uprawnień, stwarzający im możliwość korzystania z większej niż gdzie indziej
tolerancji.

Dotyczyły one prawa do zamieszkania w miastach, zajmowania się różnymi
zawodami, swobody uprawiania kultu religijnego, wznoszenia synagog, zakładania
cmentarzy. Zawierają też normy określające status prawny Żydów, kompetencje
żydowskich instytucji samorządowych, zasady wyboru starszyzny, zakres
sprawowanej przez króla, dziedziców i kahały władzy sądowej, a ponadto
ustanawiane dla ludności żydowskiej ograniczenia o charakterze prawnym i
gospodarczym. W opracowanym przez prof. Jakuba Goldberga zbiorze przywilejów
znajdujemy też przepisy regulujące stosunki Żydów z różnymi stanami polskiego
społeczeństwa, władzami państwowymi, starostami, dziedzicami miast
szlacheckich, duchowieństwem. Nakładały na Żydów obowiązek płacenia podatku
pogłównego i uiszczenia czynszów dla starostów, dziedziców, magnatów i
instytucji kościelnych oraz świadczenia różnego rodzaju powinności. Normy
prawne zawarte w tych przywilejach zaważyły na charakterze ustawodawstwa
ustanowionego dla Żydów w okresie przedrozbiorowym.

W pierwszym i drugim tomie zamieszczone są teksty 129 przywilejów, do
niektórych zaś dołączono aneksy. Przeważająca część przywilejów została
napisana po polsku, niektóre po łacinie i niemiecku, inne zaś w części po
polsku, a w części po łacinie. W pierwszym i drugim tomie obszerne wstępy
omawiające znaczenie, funkcje i zawartość przywilejów oraz regesty i przypisy,
publikowane są w wersji angielskiej, a trzeci tom zawiera polską wersję tych
tekstów.

Czy możliwe jest odnajdywanie nowych źródeł, a zatem uzupełnianie dzieła
profesora Jakuba Goldberga o nowe, dotąd niepoznane przywileje? Prof. Antoni
Mączak uważa, że jest to oczywiście możliwe (archiwa w krajach byłego ZSRR),
ale będą to uzupełnienia niezmieniające ogólnego obrazu, który przyniosła praca
uczonego z Jerozolimy. I - jak to powiedział prof. Janusz Tazbir - kolejne
pokolenia badaczy będą sobie i kolegom zadawały pytanie: "Czy zaglądałeś do
Goldberga?".

Obecny na uroczystości w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk Michał
Friedman szepnął mi w pewnym momencie do ucha:

- Kiedy patrzę na zebranych tu ludzi z różnych pokoleń i różnych dziedzin
wiedzy, to myślę sobie słowami Wyspiańskiego - "A to Polska właśnie".

[...]

[Gość: kasia]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

[...]

[Gość: jedwabnik]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

Janusz Korczak - tym razem po kanadyjsku

[tyrannosaurus.rex]

Janusz Korczak - tym razem po kanadyjsku
Olga Miedwiediewa


Prawdopodobnie w każdym większym mieście w świecie znajdzie się przynajmniej
jedna osoba, zafascynowana niezwykłą osobowością Korczaka. W kanadyjskim
Vancouver taką osobą był wieloletni czytelnik i przyjaciel "Słowa Żydowskiego",
Aleksander Dimant. Od lat nosił się z zamiarem nadania imienia Korczaka
żydowskiemu przedszkolu. Ucieszyłby się, gdyby się dowiedział, że na początku
2002 roku powstało tu, w Kanadzie, Towarzystwo Janusza Korczaka.

Jeszcze dwa lata temu z inicjatywy wdowy po panu Dimancie Giny i przy poparciu
Centrum Edukacyjnego Holocaust odbył się w Vancouver wieczór poświęcony pamięci
Korczaka. Przygotowany według niezawodnego scenariusza sprawdzonego już w kilku
innych krajach jako początek szerszych działań organizacyjnych: słowo wstępne i
projekcja filmu Andrzeja Wajdy (film ten nie starzeje się, jak nie starzeje się
legenda o Korczaku) - zaowocował powstaniem grupy zaangażowanych korczakowców.
Owszem, stawiali sobie pytanie, które przy podobnej okazji już nie raz w
świecie padało: "Dlaczego Korczak?". Doszli do wniosku, że trzeba go
sformułować raczej jako: "Korczak - Dlaczego tak późno?". Przecież Kanada
słynie z ogromnej uwagi poświęcanej problemom socjalnym i między innymi
problemom dziecka. Żaden dorosły nie ośmieli się tutaj publicznie uderzyć czy
nawet skrzyczeć dziecko. Ale wszędzie są nieszczęśliwe dzieci. I jak wszędzie
na świecie szacunku dla dziecka nie jest tu za dużo. A właśnie szczęście
dziecka było dla Korczaka sprawdzianem sprawiedliwości ustroju społecznego...

Kanadyjskie Towarzystwo Janusza Korczaka planuje przede wszystkim zająć się
popularyzacją w kraju osobowości i dziedzictwa Korczaka: organizować odczyty i
dyskusje w szkołach i na uniwersytetach, dotrzeć z tematem korczakowskim do
środków masowego przekazu, przełożyć i opublikować niektóre, nieznane w
obszarze języka angielskiego, dzieła autora "Jak kochać dziecko"...

Już na jesieni odbędzie się wystawa zatytułowana "Korczak i prawa dziecka".
Zwiększenie zainteresowania Korczakiem wśród fachowców w dziedzinie wychowania
to początek w realizacji naczelnego zadania Towarzystwa - pracy z dziećmi.

I na zakończenie jeszcze jeden akcent kanadyjski. Wiadomo, że Korczak łączy
ludzi z różnych krajów. W Kanadzie, biorąc pod uwagę jej wielokulturowość, może
on również łączyć ludzi w kraju. I już łączy - przynajmniej Polaków i Żydów.

http://www.davidduke.com/writings/howisraeliterror

[Gość: abc]

Polecam
www.davidduke.com/writings/howisraeliterror.shtml

Jubileusz, jubileusz

[tyrannosaurus.rex]

Jubileusz, jubileusz
Renata Saks


Jubileusz 55-lecia pracy dydaktycznej i translatorskiej obchodził
najwspanialszy znawca języka jidysz i literatury żydowskiej Michał Friedman.

Z tej okazji Państwowy Teatr Żydowski, Fundacja Shalom, Federacja Stowarzyszeń
Żydowskich w Polsce, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, Joint
Distribution Committee zorganizowały uroczysty wieczór. W fotelu jubilata
ustawionym na scenie naszego teatru zasiadł dostojny gość. Na widowni byli
przyjaciele, znajomi, uczniowie, ci, którzy kiedykolwiek spotkali się z panem
profesorem.

Wieczór na cześć jubilata, Michała Friedmana, otworzył dyrektor teatru Szymon
Szurmiej, który w serdecznych słowach złożył podziękowanie za jego pracę dla
teatru, za naukę języka jidysz już kilku pokoleń aktorów żydowskiej sceny.

Szef Kancelarii Prezydenta, minister Marek Siwiec, uhonorował prof. Michała
Friedmana za jego wkład w dzieło popularyzacji literatury jidysz i przybliżenie
jej polskiemu czytelnikowi Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Życzenia z okazji jubileuszu złożyli Michałowi Friedmanowi: dyrektor Fundacji
Shalom, aktorka Teatru Żydowskiego Gołda Tencer, przewodniczący Stowarzyszenia
Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej Ludwik Krasucki. O
wielkim znaczeniu pracy Michała Friedmana jako tłumacza literatury żydowskiej i
przybliżaniu tej literatury polskiemu czytelnikowi mówił redaktor naczelny
Wydawnictwa Dolnośląskiego Jan Stolarczyk. Przypomnijmy, że właśnie Wydawnictwo
Dolnośląskie wydało już cały szereg powieści klasyków literatury żydowskiej w
tłumaczeniu Michała Friedmana.

Serdeczne gratulacje złożyła też jubilatowi attaché kulturalny ambasady Izraela
w Polsce Beth-Eden Kite. Gratulowali mu pięknego jubileuszu i osiągnięć
zawodowych licznie przybyli przyjaciele.

W części artystycznej wystąpili aktorzy Teatru Żydowskiego. Wszyscy byli
uczniami profesora, to on nauczył ich nie tylko języka jidysz, ale i
wrażliwości na literaturę żydowską. W programie artystycznym było wiele
żydowskich piosenek, scenek komicznych, śmiechu i wzruszeń.

Znana piosenkarka, Sława Przybylska, która tak pięknie śpiewa w jidysz, także
była uczennicą znanego maestro. Zaśpiewała nam pięknie dwie żydowskie piosenki.

Warto dodać, że Michał Friedman był stałym współpracownikiem "Fołks-Sztyme".
Czujemy się zaszczyceni, że pozostał z nami również w "Słowie Żydowskim". Od
lat w każdym numerze naszego pisma drukujemy literaturę klasyków żydowskich w
jego tłumaczeniu. Pan Michał służy nam również swoją pomocą i cennymi uwagami
przy opracowywaniu stron żydowskich naszej gazety. Zespół redakcji "Słowa
Żydowskiego" ma więc szczególne powody, aby wyrazić słowa podziękowania za
współpracę i złożyć jak najgorętsze życzenia z okazji jubileuszu.

Polecam goraco:ZYDOWSKIE SLOWO:-)

[tyrannosaurus.rex]

free.ngo.pl/wort/

Warsztaty Młodych Jidyszystów @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

[tyrannosaurus.rex]

Warsztaty Młodych Jidyszystów - Łódź 2002
Michał Bilewicz


"My młodzi - my radośni, rozśpiewana hałastra!" - tym hasłem w 1919 roku Mojsze
Broderson rozpoczął swój manifest. To w robotniczej Łodzi, a nie w Warszawie,
Wilnie czy Nowym Jorku, narodził się ruch artystycznej młodzieży, która
postanowiła tworzyć awangardową literaturę i sztukę w ramach kultury jidysz. Do
hasła Brodersona i nazwy jego grupy "Jung Jidysz" zaczęli nawiązywać młodzi
poeci z Warszawy ("Hałastra"), Wilna ("Jung Wilne") czy Ameryki.

Nie jest więc przypadkiem, że dziś, pierwsze od dziesięcioleci młodzieżowe
warsztaty języka jidysz zorganizowano właśnie tu - wśród zabytkowych fabryk,
pałaców fabrykanckich, secesyjnych kamienic i schowanych w podwórzach
prywatnych synagog.

"Łódź stanowi doskonałą oprawę dla takich wydarzeń. To jedyne miejsce, w którym
przedwojenny świat żydowski widać jak na dłoni" - mówi Piotr Piluk, organizator
warsztatów. Piotr jest Lodzermenszem pełną gębą - zna w Łodzi wszystkich: od
dyrektorów galerii, którzy pokazali jidyszystom sztukę związaną z żydostwem, do
bywalców klubów na Piotrkowskiej, gdzie środowisko miłośników jidysz
integrowało się wieczorami. Piotr zna też każdy łódzki kamień - o brukowanych
ulicach, zaniedbanych budynkach i zapomnianych fabrykach potrafi opowiadać
godzinami. W jego historiach powracają żydowscy fabrykanci i robotnicy,
niemieccy Żydzi w getcie i drobni handlarze z Bałut. Na co dzień Piotr pracuje
w łódzkim TSKŻ, choć ostatnio często można go spotkać w warszawskim Centrum
Kultury Jidysz.

"Wieloetniczna Łódź obecna była od samego początku w moim życiu - opowiada
Piotr. - Wychowałem się w bliskim sąsiedztwie pałacu Poznańskich i jego
fabryki. Pewnie dlatego zainteresowałem się architekturą tego miasta i historią
sztuki" - dodaje. Przez ostatnie kilka lat Piotr zwiedził wszystkie zakamarki
Łodzi i okolicznych miast. Dzięki temu powstała unikalna kolekcja zdjęć
dokumentujących historię żydowskiego przemysłu, którą Piotr prezentował m.in. w
kwietniu na międzynarodowej sesji "Sztetł" na UW, na wystawie w ramach
zeszłorocznych "Dni Łodzi" i teraz, na warsztatach jidysz.

Przez trzy dni młodzi miłośnicy kultury jidysz poszukiwali zabytków
wielonarodowej Łodzi. "Łódź to niesamowite miasto - zachwycał się Robert z
Warszawy. - To chyba głównie przez tę architekturę - przez nią widać inne
kultury, naleciałości: żydowską, ale i niemiecką, polską". Piotr Piluk
komentuje ze znawstwem: "Jest to jeden z największych na świecie zespołów
architektury historyzującej i eklektycznej, z elementami secesji".

"Zaprosiłam moich jidyszystów do Łodzi, bo to cudowne miejsce" - mówi Monika
Polit, która razem z Piotrem zorganizowała warsztaty. Monika jest animatorką
odradzającego się w Polsce jidyszyzmu - naucza mame łoszn w Centrum Kultury
Jidysz i prowadzi w szkołach zajęcia o historii Żydów. "Łódź jest moim miastem,
z którego wyemigrowałam do Warszawy - opowiada Monika. - Tu każdy kamień tchnie
niemczyzną, albo naszym żargonem. Musiałam więc pokazać to miasto moim uczniom.
W porównaniu do Łodzi Warszawa wydaje mi się martwa".

Warsztaty biblioteczne, które poprowadziła Monika, miały przygotować młodych
adeptów języka jidysz do ich przyszłej pracy. Na przykładzie niewielkiego
księgozbioru uczyli się tworzyć karty katalogowe - opisywać w jidysz książki,
odszukiwać nazwiska autorów publikacji. "Kluczem do sukcesu jest dobra
znajomość alfabetu. Jak potrenuję alfabet, to będzie lepiej" - mówi Robert,
który dopiero rozpoczyna naukę języka.

Ostatniego dnia Monika wtajemniczyła młodych jidyszystów w historię ich
poprzedników. Opowiedziała im o Brodersonie, Adlerze - którzy osiemdziesiąt lat
temu postanowili tworzyć w duchu jidysz. Monika podkreśla jednak, że żydowska
Łódź, to nie tylko Jung Jidysz: "Historia Łodzi to nie tylko historia wielkich
poetów, malarzy. Byli tu także zwykli Żydzi, jidn fun a ganc jor, którzy
nadawali miastu szczególny charakter".

Fundatorka warsztatów, Gołda Tencer z Fundacji Szalom, również pochodzi z
Łodzi. Kiedyś ukończyła słynną szkołę imienia Pereca, a dziś pragnie stworzyć
młodemu pokoleniu szansę poznania kultury i języka, którego nauczano w jej
liceum. "Musicie koniecznie zobaczyć budynek liceum - mówiła do jidyszystów
Gołda Tencer. - Planujemy wmurowanie tam tablicy, a niedawno wydano nawet
pamiątkową książkę o naszej szkole" - dodała w trakcie spotkania
wprowadzającego.

"Ich bin ojch a Lodzermensz" - powiedział kiedyś przyszły premier Leszek
Miller, na spotkaniu z ziomkostwem łodzian w Izraelu. Z takim poparciem jidysz
w Łodzi nigdy nie zginie. Czekamy więc na kolejne warsztaty.

13 Luty 2003,dzisiaj zabili juz 3 niewinnych Pales

[Gość: kochanka]

www.haaretzdaily.com/hasen/spages/262218.html

Wspomnienie o Jakubie Goldbergu

[jewhaterexterminator]

Wspomnienie o Jakubie Goldbergu
współtwórcy legendy łódzkiej Szkoły Filmowej i powojennego filmu polskiego
Janusz Kozłowski


Ze stolicy Danii, Kopenhagi, nadeszła wiosną zeszłego roku smutna wiadomość, że
zmarł tam Jakub Goldberg - reżyser i scenarzysta, współtwórca legendy łódzkiej
Szkoły Filmowej i powojennego filmu polskiego.

Należał do pierwszego rocznika Wyższej Szkoły Filmowej, tak zwała się wówczas
nasza uczelnia nienosząca jeszcze w nazwie słowa "państwowa" - wspomina
wieloletni rektor PWSFTviT w Łodzi, prof. Henryk Kluba. - Jakub Goldberg
przyjęty został na Wydział Reżyserii 5 października 1948 r. Warto nadmienić, że
otrzymał indeks z numerem 9.

Razem z nim studiowali na tym samym Wydziale między innymi: Stanisław
Lenartowicz, Janusz Nasfeter, Wadim Berestowski, Jan Batory, Ewa i Czesław
Petelscy, a na równoległym Wydziale Operatorskim - Roman Wionczek, Kurt Weber,
Zbigniew Raplewski.

Był to jeden z najliczniejszych powojennych roczników - liczył prawie stu
studentów.

Kuba Goldberg, pochodzący z Warszawy, gdzie się urodził 29 sierpnia 1924 r.,
jak pamiętam jego ojciec był z zawodu stolarzem, miał o wiele trudniejszy start
niż większość z nas, ponieważ nie miał wcześniej żadnego przygotowania
zawodowego, ja na przykład byłem słuchaczem Studium Teatralnego im. Adama
Mickiewicza w Częstochowie.

Poznaliśmy się w 1953 r., wówczas kiedy zacząłem studiować. Zbliżyła nas potem
gra w eksperymentalnym, legendarnym dzisiaj filmie Romana Polańskiego "Dwaj
ludzie z szafą". Mnie z Kubą Goldbergiem przypadło w udziale dźwigać wspólnie
osławioną szafę z lustrem. Kręciliśmy go w bardzo trudnych warunkach na
wybrzeżu.

Wiele niecodziennych zdarzeń wiąże się z tym filmem, ale w pamięci utkwiły mi
najbardziej dwa wydarzenia. Scena, w której wygrzewamy się, leżymy z Kubą w
słońcu, patrząc na przesuwające się chmurki (uchwycił to po mistrzowsku Roman
Polański), wśród gigantycznych stosów drewnianych beczek, służących do
przechowywania i transportu ryb. Widzi nas strażnik, nakazuje opuścić to
miejsce i kiedy opieramy się, wyrywa klapkę z rozsypującej się beczki, bije nas
i przepędza. Zapach, jaki wydobywał się z beczek był nie do zniesienia, po
kilku minutach strasznie rozbolała nas głowa. Ale opłacało się... powstała
bowiem scena utrzymana w świetnym, surrealistycznym klimacie.

Przebywaliśmy bardzo długo razem, od wczesnego rana do późnego wieczora na
planie i nastał taki moment, taki czas, kiedy już mieliśmy wszyscy siebie dość.

Polański jeszcze przed kręceniem filmu kazał mi specjalnie zapuścić zarost.
Któregoś dnia Kuba wyrwał maszynką do golenia część mojego zarostu. Roman się
wtedy niesamowicie wściekł, stłukł lustro i zszedł z planu. Później pojawił
się, jak gdyby nic się nie stało. To był właśnie cały Romek. Zakupiono wtedy,
na wszelki wypadek, dziesięć luster.

Jakub Goldberg, jak go zapamiętałem, żył szybko, pełnią życia. Był niezrównany
w towarzystwie, lubił w nim brylować, ubierał się elegancko i modnie.

Nasza przyjaźń przetrwała wszystkie lata. Spotykaliśmy się później w mieszkaniu
Andrzeja Czekalskiego. Żywił zawsze wielki sentyment do Łodzi, do pamiętnych
schodów w Szkole Filmowej i do "Honoratki".

Chcemy ufundować pamiątkową tablicę na cmentarzu żydowskim w Warszawie.

Goldberga kilkakrotnie wspomina Roman Polański w książce "Roman" (Wydawnictwo
Polonia, Warszawa 1989) - Innym człowiekiem z naszego kółka był Kuba Goldberg,
absolwent łódzkiej szkoły, ze świetną opinią, choć w czasie pięciu lat studiów
nie udało mu się zrealizować ani jednego filmu. Tego dowcipnego, przedwcześnie
pomarszczonego, elegancko ubranego człowieka, otaczał nimb niezwykłości i to z
jednego wyłącznie powodu: łączyła go przyjaźń z Andrzejem Munkiem, który
mianował go swoim asystentem.

Był współreżyserem oraz współautorem scenariusza - wraz z Jerzym Skolimowskim i
Romanem Polańskim - głośnego "Noża w wodzie", który po znanych perypetiach
politycznych w kraju, nominowany na Zachodzie do Oskara, utorował Polańskiemu
drogę do kariery światowej.

Jakub Goldberg był między innymi asystentem reżysera w tak głośnych filmach
powojennych, jak: "Celuloza" (1953) i "Pod Gwiazdą Frygijską" (1954) Jerzego
Kawalerowicza, współpracował reżysersko przy powstawaniu "Człowieka na torze"
(1956) i "Eroiki" (1957) Andrzeja Munka, które przeszły do historii kina
polskiego. Jako drugi reżyser asystował przy kręceniu filmu "Mąż swojej żony"
(1960). W sumie brał udział w tworzeniu kilkunastu polskich filmów.

W pięknym i wzruszającym pożegnaniu Jakuba Goldberga, zamieszczonym na łamach
łódzkiej "Gazety Wyborczej" (z 20 maja ub.r.), jego bliscy i wieloletni
przyjaciele - Andrzej Czekalski i Andrzej Gronau napisali:

I wydawało się, że Ty - mały Kuba, mądry Kuba, wesoły Kuba - nie możesz mieć
wrogów. Ale przyszedł czas i źli ludzie zmusili Cię do wyjazdu. Na Dworcu
Gdańskim nadrabiałeś miną w oknie odjeżdżającego pociągu. Poszarzało,
posmutniało na tyle długich lat. Zostały tylko listy, dużo listów, zaproszenia,
odwiedziny. Ostatni raz, już wiedząc, żegnaliśmy Cię na Okęciu.
Powiedziałeś: "Odlatuję...". To było ostatnie słowo, które usłyszeliśmy od
Ciebie.

Przymykamy oczy, bo chcemy widzieć jak odlatujesz, lecisz, mały jak polskie
ptaki, lecisz ku słońcu. Tacy radośni jak Ty, mogą odlatywać tylko ku słońcu.
To nic, Kubuś. Z naszej półki już biorą. Zobaczymy się niebawem...

Izrael i Palestyńczycy

[jewhaterexterminator]

Izrael i Palestyńczycy

Jak ocenia Pan/Pani politykę gabinetu Ariela Szarona wobec Palestyńczyków:
Zdecydowanie pozytywnie - popieram twardą politykę w tej kwestii (1412) 71.64%
Zgadzam się z większoscią działań gabinetu Szarona (76) 3.86%
Czasem uważam, że działania tego rządu są zbyt zdecydowane, choć trudno o inną
politykę (116) 5.89%
Szaron i jego gabinet zachowują się zbyt brutalnie wobec ludnosci palestyńskiej
(155) 7.86%
Polityka rządu Szarona to terroryzm. Jestem zdecydowanie po stronie
palestyńskiej (212) 10.76%

Głosowano łącznie 1971 razy.


darmowe: domeny | księgi gości | sondy | listy dystrybucyjne

SSharon,kryminalista wojenny bedzie sadzony

[Gość: zbik]

news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2756709.stm

Dzieci Holocaustu poświęcone Irenie Sendlerowej

[jewhaterexterminator]

Spotkanie Dzieci Holocaustu poświęcone Irenie Sendlerowej
- ... działała z potrzeby serca
R.S.


Stowarzyszenie Dzieci Holocaustu swoje kwietniowe spotkanie poświęciło sylwetce
pani Ireny Sendlerowej. Była po temu znakomita okazja - proklamowanie dnia
Ireny Sendlerowej aż za oceanem, w Cansas City. Elżbieta Ficowska, jej córka
Anna i Renata Zajdeman-Skotnicka z Kanady uczestniczyły w uroczystościach,
jakie odbyły się w tym mieście, a były poświęcone właśnie Irenie Sendlerowej,
dziejom warszawskiego getta i działalności Żegoty.

O Irenie Sendlerowej gościom zgromadzonym na spotkaniu opowiadała Halina
Grubowska, która przygotowuje książkę o tej wspaniałej kobiecie, dzięki której
uratowano z getta ponad 2,5 tys. żydowskich dzieci i o której mówiono, że jest
najjaśniejszą gwiazdą na czarnym niebie okupacji w Polsce.

Pani Irena Sendlerowa to osoba bardzo skromna, skąd więc znana jest aż na
drugiej półkuli? Otóż stało się to za sprawą czterech uczennic z Kentucky,
które - jak pamiętamy - w zeszłym roku w maju odwiedziły Warszawę. Tu, w
siedzibie Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu, zaprezentowały spektakl o
warszawskim getcie, o działalności Żegoty. Spektakl przygotowały na szkolną
olimpiadę historyczną w swoim mieście. Kiedy szukały tematu, pierwszy raz
usłyszały o Szoa, o ludziach, którzy ratowali innych ludzi, o Sprawiedliwych i
o niezwykłej, wspaniałej pani Irenie, kobiecie, która działała z potrzeby
serca. Napisały o niej sztukę i same w niej zagrały. Ten oryginalny spektakl
zatytułowały "Życie zamknięte w słoiku". W wielu miastach Ameryki pokazywały
swoje przedstawienie. Ich marzeniem był przyjazd do Warszawy i spotkanie z
bohaterką sztuki. Tak się stało w zeszłym roku.

Dziewczęta i ich spektakl stały się tak znane i wzbudziły takie
zainteresowanie, że synagoga w Cansas i władze miasta postanowiły uhonorować
cztery dziewczyny - Megan Stewart, Sabrinę Coons, Elizabeth Cambers i Janice
Underwood otrzymały piękną rzeźbę symbolizującą uratowany świat.

Na uroczystej ceremonii byli przedstawiciele miasta z burmistrzem Cansas, był
rabin z miejscowej synagogi, kongresmeni, dostojnicy, ludzie świata kultury i
nauki. A dzień, w którym miała miejsce ta uroczystość - 10 marca 2002 roku -
proklamowano dniem Ireny Sendlerowej. Pani Irena ze względu na wiek (ma 92
lata) i stan zdrowia nie mogła uczestniczyć w uroczystości. W swoim przesłaniu,
które w Cansas odczytała Anna Ficowska, napisała, że cztery młode dziewczęta
sprawiły jej prezent, o jakim nawet nigdy nie marzyła. Wszystko to mogliśmy
obejrzeć na filmie wideo, który Elżbieta Ficowska nakręciła podczas swego
pobytu w USA.

To wspaniałe i piękne wydarzenie. Tylko może trochę żal i trochę wstyd, że to
wszystko miało miejsce tak daleko, a nie tu, w Polsce, w Warszawie.

[...]

[Gość: SAM]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

[...]

[Gość: dana33]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

[...]

[Gość: sen_talmudzisty]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

Israel scorns 'anti-semitic little Belgium'

[jewhaterexterminator]

Israel scorns 'anti-semitic little Belgium'

Furious backlash after court rules against Sharon

Conal Urquhart in Jerusalem
Friday February 14, 2003
The Guardian

Israel accused Belgium of anti-semitism yesterday following a court decision
which could lead to the prosecution of Ariel Sharon, the Israeli prime
minister.
The Belgian supreme court ruled on Wednesday that Israeli military commanders
could be prosecuted for complicity in the massacre of 800 Palestinians in
Lebanon in 1982.

Binyamin Netanyahu, Israel's foreign minister, summoned the Belgian ambassador
yesterday and told him that the action of the court was equivalent to a "blood
libel" against the Jewish people. He also asked the Israeli ambassador to
Belgium to return for consultations.

The Israeli justice minister described Belgium as a "small and insignificant"
country while one of the country's leading rabbis accused Belgium of standing
by and watching, "when Jewish blood was spilt like water and ignored victims'
cries".

The blood libel accused Jews in medieval Europe of murdering Christian children
and using their blood to bake unleavened bread. There is no evidence that it
ever happened although the rumour led to the massacres of Jews in several
European cities.

Israel's attack on Belgium is the latest dispute between Israel and Europe. In
January, Mr Sharon said the EU had no relevance in proposed peace negotiations
between Israel and the Palestinians. He also undermined a conference organised
by the UK government on reform in the Palestinian Authority.

Mr Netanyahu told the ambassador: "Israel will not accept another blood libel
against the Jewish nation.

"It's an outrageous decision and it reminds us of 'Old Europe', and all its
sicknesses."

The Palestinians were massacred by a Christian militia following the retreat of
the PLO's forces from Sabra and Chatilla refugee camps, outside Beirut.

Reports at the time said the Israeli army allowed the militia into the camps
which they guarded while the massacre continued. The Israeli government carried
out an inquiry into the massacre and Mr Sharon was forced to resign as defence
minister.

The Belgian decision means that Mr Sharon could be prosecuted when he steps
down as prime minister, and other commanders could be prosecuted immediately if
they are extradited to Belgium.

A spokesman for the Belgian embassy in Tel Aviv said it would not comment on
what was a "judicial matter".

Belgium is Israel's biggest trade partner after the United States mainly as a
result of the diamond trade. In 2000 it exported £854m of goods and services to
Israel and imported £2.2bn.

Meir Sheetrit, Israel's minister of justice, said Belgium was a "small and
insignificant country", adding, "it is a disgrace for the legal system in that
country.

"It has the clear scent of a personal hunt for Prime Minister Sharon, which
originated from a deliberate Palestinian initiative.

"Legally, this is practically a world precedent, a law which allows for the
prosecution of a person for alleged actions in the past. It has a clear
retroactive nature to it and is, therefore, unprecedented."

The Ashkenazi chief rabbi, Yisrael Meir Lau, said he was outraged that Belgium
was taking on the role of world policeman. "It is regretful that a state which
remained quiet at a time when it should have been screaming out in the name of
humanity, is now expressing itself with such a pretentious and hypocritical
voice," he said.

Other countries, including Britain, have legislation to try foreign nationals
for crimes that have been committed outside their territory.

Israel has tried a foreign national for crimes committed in the past in another
country.

In 1960 Israeli agents abducted Adolf Eichmann, the Austrian chief of the
Jewish office in the Gestapo and an important implementer of the Final
Solution, from Argentina. The next year he was found guilty of crimes against
the Jewish people and humanity and subsequently executed.

Senior Israeli sources said the minister's reaction and the decision to recall
the ambassador was an overreaction.

A former director-general of the foreign ministry Alon Liel told Army
Radio: "Recalling an ambassador is a very serious step. We have to remember
that we are talking about a decision from a court, not from the Belgian
government."



Special report
Israel and the Middle East

World news guide
Israel
Middle East

13 Festiwal Kultury Żydowskiej

[jewhaterexterminator]

13 Festiwal Kultury Żydowskiej
28.06-06.07.2003

Trzynasta edycja Festiwalu odbędzie się w dniach od 28 czerwca do 6 lipca 2003
roku. Wstępny program Festiwalu zamieścimy na naszej stronie do 10 stycznia
2003 roku. Wykonawców i artystów zainteresowanych udziałem w 13-tej edycji
Festiwalu prosimy o przesłanie materiałów promocyjnych na adres naszego biura.

Koncert Finałowy 12. Festiwalu
Do późnej nocy

Kilka tysięcy osób bawiło się do późnych godzin nocnych na sobotnim Koncercie
Finałowym XII Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie. Podczas ponad
sześciogodzinnej imprezy wystąpiła plejada najwybitniejszych muzyków i
zespołów: Michael Alpert, Frank London, Gary Lucas, The Cracow Klezmer Band, Di
Shikere Kapelye, Dave Krakauer Klezmer Madness!, The Klezmatics, The All Stars
Festival Klezmer Orchestra i inni...



Raz do roku, Ulica Szeroka zamienia się w największą scenę, z której płyną
nieprzerwanie dźwięki żydowskiej muzyki. Trwa Koncert Finałowy Festiwalu. Ulica
Szeroka staje się początkiem i końcem wszechświata. Duch wspólnego Szalom łączy
tysiące ludzi ze wszystkich stron świata, ludzi różnych kultur i różnych
religii.



Koncert Finałowy jest celebracją życia. Jest świętem radości życia. Jest nasza
wspólną manifestacją przynależności do świata ludzi dobrej woli. Jest wyznaniem
wiary w Pokój i wyznaniem naszej woli życia w pokoju. I wreszcie koncert
Finałowy jest hołdem nas wszystkich złożonym w imię pamięci. Pamięci
krakowskich Żydów.


O Festiwalu...

Przez siedem wieków, w sercu Krakowa tętniła życiem żydowska dzielnica –
Kazimierz. Żydzi tworzyli tu własną, oryginalną – duchową i materialną kulturę,
a jednocześnie współtworzyli kulturę polską. Po Zagładzie, Kazimierz stał się
symbolem żydowskiej nieobecności. Dopiero od niedawna powraca tu życie. Powraca
żydowska kultura. Dzieje się tak między innymi za sprawą Festiwalu Kultury
Żydowskiej. O Festiwalu...

Festiwal tworzą najwybitniejsi przedstawiciele różnych dziedzin kultury i
sztuki żydowskiej. Każdego roku prezentujemy osiągnięcia na polu tradycyjnej i
współczesnej kultury i sztuki: film, teatr, wystawy, taniec, literaturę,
wykłady, warsztaty i muzykę.

fot. Bogdan Krężel

Podczas XII Festiwalu Kultury Żydowskiej, od 22 czerwca do 30 czerwca w
Krakowie wystąpi ponad stu wykonawców, odbędzie się kilkanaście koncertów i
prawie sto imprez. Szczegóły...


Festiwal Kultury Żydowskiej organizowany jest w miejscu gdzie Niemcy dokonali
Zagłady na narodzie żydowskim. Jednak Festiwal jest celebracją życia. Jest
zwycięstwem życia nad śmiercią. I podobnie jak Kadisz, jest wyrazem pamięci o
śmierci milionów Żydów z całego świata.

Cmentarz Żydowski w Warszawie 20 6, 2002

[jewhaterexterminator]

Cmentarz Żydowski w Warszawie 20 6, 2002

JERZY BONIŃSKI
WOJTEK ZUBALA
fotografia
Otwarcie wystawy 22 czerwca o godzinie 18.00
Wystawa czynna od 20 czerwca do 6 lipca 2002 r.
XII Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie
Galeria Olympia, Kraków, ul. Estery 16

Cmentarz Żydowski znajdujacy się przy ulicy Okopowej w Warszawie jest jedną z
największych nekropoli żydowskich nie tylko w Polsce, ale i na Świecie.
Założony został w 1799 oku. Zajmuje przeszło 33 ha. Znajduje się tu ponad
dwieście tysięcy nagrobków. Jako jeden z nielicznych przetrwał ostatnią wojnę i
jest nadal czynny. Ukryty za wysokim, ceglanym murem oddzielajacym go od
ruchliwej ulicy żyje rytmem zmieniajacych się pór roku, nieubłaganie wchłaniany
przez żarłoczną przyrodę.

Nasza fascynacja cmentarzem przy Okopowej trwa już od wielu lat. Od chwili, gdy
po raz pierwszy przekroczyliśmy jego bramę, nie mogliśmy się oprzeć jego
mistycznej atmosferze. Wrażenia wynoszone stamtąd zapisujemy przy pomocy
aparatu fotograficznego. Chcemy zarejestrować unikalność tego niezwykłego
miejsca, będącego przede wszystkim materialnym i duchowym świadectwem życia
społeczności Żydowskiej w Warszawie. Nasze fotografie nie mają charakteru
dokumentacyjnego. Są autorskim zapisem własnych przeżyć. Idea, która nam
przyświeca ma podłoże czysto artystyczne.

Historia Gminy Żydowskiej we Wrocławiu

[jewhaterexterminator]

Historia Gminy Żydowskiej we Wrocławiu sięga XIII wieku. Społeczność żydowska w
tym mieście odgrywała istotną rolę (z wyjątkiem XV i XVI w.). Tutaj mieszkali i
pracowali: Heinrich Graetz, wybitny historyk, Ferdinand Lassalle, jeden z
twórców niemieckiej socjaldemokracji, laureaci nagród Nobla: Fritz Haber i Max
Born. Rabinami w Gminie Żydowskiej byli znamienici Isaiah Berlin i Abraham
Geiger. Współzałożycielem Seminarium Rabinackiego otwartego w 1854 r. był
Zaharih Frankel.
Po drugiej wojnie światowej Gminę Żydowską odtwarzali Żydzi polscy, w tym wielu
wybitnych naukowców, a także rzemieślnicy i kupcy. Po latach ujarzmienia (1948 -
90), rozpoczął się proces odnowy tej gminy. Obok działalności charytatywno -
opiekuńczej, prowadzonej w dużej części dzięki pomocy Amerykańskiego JDC ważną
staje się działalność edukacyjna oraz praca z młodzieżą. Od wielu lat istnieje
Centrum Edukacyjne Fundacji Ronalda S. Laudera, trzeci rok działa Szkoła
Lauder - Etz Chaim (obecnie trzy klasy) prowadzona przez tę samą fundację. Przy
Gminie Wyznaniowej Żydowskiej działają: Chór Synagogi pod Białym Bocianem - pod
dyrekcją Stanisława Rybarczyka oraz zespół tańców izraelskich "Jareach ba Jom"
prowadzony przez Małgorzatę Rzempołuch.
Dzielnica Czterech Świątyń
Gmina Wyznaniowa Żydowska współpracuje z sąsiednimi parafiami chrześcijańskimi
w ramach Dzielnicy Wzajemnego Szacunku.
Są to parafie: Rzymsko-Katolicka ul. Św. Antoniego, Ewangelicko-Augsburska, ul.
Kazimierza Wielkiego, Prawosławna ul. Św. Mikołaja.





--------------------------------------------------------------------------------

Instytucje współpracujące:


JDC - American Jewish Joined Distribution Committee
Fundacja Ronalda S. Laudera
Szkoła Podstawowa Lauder - Etz Chaim
Polska Unia Studentów Żydowskich
Hawurah Lelimud Jahadut - Bractwo dla Poznawania Judaizmu
Agencja Artystyczna Art & Business Direction




--------------------------------------------------------------------------------

Gmina Wyznaniowa Żydowska we Wrocławiu
ul. Włodkowica 9
50-072 WROCŁAW

Bank Pekao SA O/Wrocław, ul. Oławska,
nr 12401994 - 07026254 - 2700 - 4011 - 12001

INVITATIONS

[jewhaterexterminator]

INVITATIONS
The Foolproof Way to a Perfect Invitation
for your Valuable Simcha Dollar
by Sara Olewski, Invitations Online
Planning a Simcha, whether it is a wedding, Bar or Bat Mitzvah, is always a
busy and exciting time. As you go about your preparations your enthusiasm
provides the energy to tackle this insurmountable task. There are hundreds of
decisions to make and equally as many purchases. There are appointments to keep
and list to maintain. . . . . and there are guest to invite. . . . .
Thankfully, the tried and true social custom of sending invitations comes the
rescue and simplifies this process. There are no signs to post over town, no
phone call to tie you down, and no personal visits to make. The traditional
invitation contains all the details of your upcoming event. What a luxury!
Over the past few years a new market for invitations has developed allowing
customers the benefit of huge discounts when ordering invitations in excess of
100. Some dealers offer the second hundred invitations for as little as 30% of
the cost of the first hundred. Customized and high end invitation styles may
not be included in this category.
Work closely with your designer/typesetter and check that the type looks right
for the size and design of your invitation. The beauty of an invitation is
reflected in the visual balance of the type within its framework.
There are many different invitation papers on the market today available in
different sizes and textures. Prices should not vary excessively as you compare
different weights and sizes. So take some time to compare in this area and look
for the feel you are comfortable with.
Borders, backings, embossing and other custom effects can enhance the elegance
of your invitation, and are not necessarily prohibitively priced. If you like
the idea of adding some detail, ask for prices. Cost varies greatly for the
different effects.
Proofread! Proofread! Proofread!
If you need some leads for a purchasing source, check out the sources in this
Simcha Supplement Guide. If you have access to the internet, you can easily
hook up to Invitations Online at http:www.invitations123.com
You'll find a complete shop-at-home e-store. There are loads of styles to
choose from and pricing is indicated for each design. With the click of the
mouse you can view each design in full size and be linked to sections for
selecting typefaces, monograms, or other accessories.
Whether you choose to order locally or online, an elegant or traditional
invitation, remember the basic guidelines to ensure that you get the perfect
invitation. Choose a style you like, indicate your preferences for design, and
be sure to see a proof of the final version.
Above all, enjoy! Value the opportunity to share this simcha with friends and
family and to experience the joy of true Yiddish Nachas. Mazel Tov.

INVITATION TIME

[jewhaterexterminator]

INVITATION TIME
by Sara Olewski
You gaze over at the mantlepiece at the carefully chosen photographs displaying
the gradual growth of your child. You knew the big day would come, but it's
hard to grasp that it has come so soon. It's time to plan the big day and to
invite all your guests to share in the nachas.
Surely, you have many questions. Some of the things you will want to know about
are the invitations: What types are available? What choices of layout are
there? How many will you need to order? You will want to know what formalities
are necessary as well as how much this luxury will cost.
Most invitations on the market are in one of the five most popular sizes, which
your printer will probably display for you. After you select a size, you can
choose the wight, texture, and shade of your invitation. If you like an
embossed or pearlized border, there are many to choose from.
You may wish to add an embossed monogram to your invitation layout. Embossed
monograms that group the initials of the bride and groom in a nice twirl or
frame are very popular.
When composing the wording of your invitation, you may wish to note that on a
formal level it is not correct to abbreviate or use initials. Names and
addresses should be written out in full. However, if space is a problem, use
your judgment for a professional look. Titles, such as Mr. or Dr., may be
abbreviated.
With respect to the Hebrew on the wedding invitation, always write the full
Hebrew name of the chosson and kallah. Although your invitation is mainly a
source of information for your guests, the family will keep this invitation as
a keepsake for many years and/or generations to come. This invitation may one
day be the only document where the bride's and groom's names are shown
correctly. In the English text, however, you can write the names of the chosson
and kallah as they are known by most the guests.
One of the hardest decisions to make is how many invitations to order. Although
the American community laments the loss of "its takes a village to raise a
child," our Jewish community can still proudly proclaim this heritage. We
belong. Some of us belong to organizations, community synagogues, and our
children's yeshivos and day schools. Over the years many friendships have been
formed with these organizations. When you finish counting the names, you may
find a list that runs into the hundreds. You may decide to eliminate a few
names of friends whom you have lost contact with, and choose to invite others
only to the ceremony, yet the list still doesn't seem to get much smaller. You
stare at your list and realize that your social circle is really large.
Each of you, as you plan your affair, will find you have questions of your own.
Sometimes you may fee your situation is unusual, or there may be differences of
opinion on proper etiquette. What may seem difficult for you, though, may be
common to an invitation dealer with many years of experience.
Mazel Tov and happy planning!

Conversion to Judaism

[jewhaterexterminator]

Welcome to the Conversion to Judaism Home Page, the web site of the Conversion
to Judaism Resource Center. The Center provides information and advice to
people who are considering converting to Judaism and to those who have
converted. Members of the Advisory Board of the Conversion to Judaism Resource
Center include: Rabbi Bradley Shavit Artson, Rabbi Rachel Cowan, Dr. Nan Fink,
Dr. David Gordis, Rabbi Irving Greenberg, Yossi Klein Halevi, Dr. Edward
Hoffman, Dr. Walter Jacob, Professor Julius Lester, Florence Melton, Patti
Moskovitz, Rabbi Barbara Penzner, Lena Romanoff, Susan Weidman Schneider, Rabbi
Harold Schulweis, Rabbi Alan Silverstein, Rabbi Neal Weinberg, and Professor
Zvi Zohar. To learn more about the Conversion to Judaism Resource Center,
contact the Center at 74 Hauppauge Road, Room 53, Commack, New York 11725. The
telephone number is [phone].

CONVERSION IN ISRAEL:

For 35 years the WUJS Institute--Center for Hebrew and Jewish Studies in Arad,
Israel has provided intensive introductory Jewish education to young Jewish
graducates and professionals from all over the world. This year WUJS has gained
recognition to enable them to provide a conversion to Judaism course. The
program runs under the auspices of the Institute of Jewish Studies as
established by the Israeli government in the wake of the conclusions of the
Neeman Report on conversion. The program provides serious residential study in
a pluralistic environment leading to halachic conversion through the Israeli
rabbinate. For further information, contact Rabbi Aubrey Isaacs

Here is a list of the current materials available on this Home Page about
conversion to Judaism:

SHOULD I CONVERT TO JUDAISM?

[jewhaterexterminator]

SHOULD I CONVERT TO JUDAISM?

This information is for those who are thinking about converting to Judaism.
Conversion to Judaism means accepting the Jewish faith and becoming part of the
Jewish people.

Judaism welcomes sincere converts. In fact, Abraham and Sarah, the founders of
the Jewish people, were not born Jewish. Throughout the ages, untold numbers of
people have converted to Judaism. In the United States today, for example,
there are about 200,000 people who chose to accept the Jewish faith.

If you are considering becoming Jewish too, here are some suggestions for you
as you explore Judaism a step at a time.

*Consider why you are thinking about conversion. People choose to become Jewish
for many different reasons. Some came to Judaism after a long spiritual search.
Many people who eventually convert had their interest sparked because of a
romantic relationship with someone Jewish. Among the reasons most given by
people who do convert are that

(1) Judaism has sensible religious beliefs.
(2) Becoming Jewish allows the convert to share the faith of the partner.
(3) Becoming Jewish makes the family religiously united.
(4) Becoming Jewish will make it easier for children by giving them a clear
religious identity.

Think about your own reasons. Remember conversion must be your own free choice,
not done because of pressure, but out of a genuine desire to embrace Judaism.

*Learn as much as you can about Judaism. Some reading suggestions are included
on this Web Site. Go to lectures, take introductory courses on Judaism which
are offered by many colleges and Jewish congregations, and talk to some Jewish
friends. Remember that Judaism has an important ethnic component. You are
joining a people, not just a religion, and so need to learn about different
aspects of Jewish culture and about Israel.

*See if Judaism's basic beliefs and practices make sense to you. Remember,
though, that Judaism is a faith of good deeds, not forced creeds. There is more
concern in Judaism that you act morally than that you have specific beliefs.
All Jews share a passion to make the world a better place. It is difficult to
provide a brief summary of basic Judaism. To get you started, though, here are
some general Jewish beliefs that are widely held among Jews:

(1) Judaism introduced the world to the idea that God is one, not many, and is
kind, loving, and personal. In Judaism you pray directly to God and can receive
help, guidance, and understanding. You can pray on your own and with a prayer
community in a Jewish congregation. Judaism accepts the idea of a covenant, or
agreement, between God and the Jewish people.

(2) Judaism doesn't accept the idea that people are born evil. Rather, people
have free will to choose between right and wrong.

(3) Judaism encourages religious freedom of thought. Judaism welcomes probing
spiritual questions.

(4) Judaism has, for 4000 years, emphasized a strong sense of family and the
value of a close community.

* Experience Judaism as it is lived. Visit a Jewish congregation to sample a
service or attend a Jewish ceremony, such as a Passover seder or a Sabbath
meal. While ritual practices vary greatly among American Jews, all Jews have
some rituals that, for example, celebrate the Jewish holidays and the Jewish
family. If different sorts of Jewish institutions are near you such as a Jewish
bookstore, museum, YM-YWHA, community center, and so on, try to visit them.

*Talk about your thoughts and feelings with your partner, your friends, and
your family. It is important, for example, to discuss your feelings openly. It
is common to experience some moments of doubt or fear of the unknown. It is
also vital that you stay in touch with your birth family. Converting to Judaism
does not mean you are abandoning your family, your friends, or your fond
memories of past family life. When discussing conversion with your family,
explain your reasons to them directly and tell them of your continuing love.
Most families are supportive, often to the surprise of the person converting.
Some families, however, do need reassurance and to have their questions
answered patiently. There are also, sadly, some families, who see the
conversion as an abandonment.

* At some point in learning about Judaism, preferably as early as possible but
especially as you get more serious about actually becoming Jewish, you should
talk to a rabbi. As you study and learn about Judaism, you will read about
different religious movements within Judaism. There are rabbis for each of
these movements, so it is important to study and understand the differences
among the various branches. For example, the Orthodox movement does not
generally recognize conversions performed by non-Orthodox rabbis. Additionally,
different movements may have different conversion requirements. Here are some
typical steps to take in order to convert to Judaism:

--Find a rabbi. Some traditional rabbis may actively discourage potential
converts by turning them away three times. This is a test of how sincere the
would-be convert is in wishing to become Jewish. Other rabbis are more
welcoming right from the initial contact.

--After finding a rabbi, there is a period of study to learn such matters as
Jewish beliefs, rituals, and prayers. This study might involve working directly
with a rabbi or study in a conversion or introduction to Judaism class.

--Orthodox and Conservative rabbis require a male candidate for conversion to
have a circumcision (or a symbolic one, if a circumcision has already been
performed). Reform Judaism does not require a circumcision.

--Orthodox, Conservative, and some Reform rabbis require all candidates for
conversion to go to a ritual bath called a mikveh. The candidate is immersed in
water and says some prayers.

--The candidate for conversion appears before a Bet Din, or religious court,
consisting of three learned people to see that all the steps of the conversion
process have been done properly.

--A Hebrew name is chosen. Sometimes there is a public ceremony celebrating the
conversion.

In looking for a rabbi, you can, in addition to just asking around or looking
in the phone book, contact your local Board of Rabbis, Jewish Federation,
Jewish Community Council or Jewish Family Service for a suggestion. You can
contact the various religious movements directly.

Conversion is a challenge, but almost all those who have gone through it
describe it as exciting, as a time of real personal and spiritual growth and as
a time of intensified feelings of love and closeness to family.

Now it is your time to consider. The Jewish community stands ready to welcome
you. We need you, and we want you, if you freely wish to join us. We wish you
well as you search for your path in life.

For further information, you might wish to read the following books:

Conversion to Judaism: A Guidebook, by Dr. Lawrence J. Epstein, (Jason Aronson
Inc., 1994). This guidebook, by the author of this article, provides advice and
information about becoming Jewish.

Choosing Judaism, by Lydia Kukoff (Hippocrene Books, 1981). This book, written
by someone who converted to Judaism herself, discusses conversion from a Reform
Jewish perspective.

Becoming a Jew, by Maurice Lamm (Jonathan David, 1991). Rabbi Lamm presents
conversion from an Orthodox Jewish point of view.

Your People, My People: Finding Acceptance and Fulfillment as a Jews by Choice,
by Lena Romanoff with Lisa Hostein (Jewish Publication Society, 1990). This is
an easy-to-read guidebook written by a convert for other converts.

It All Begins With a Date: Jewish Concerns About Intermarriage, by Rabbi Alan
Silverstein, Ph.D. (Jason Aronson Inc., 1995).

Preserving Jewishness in Your Family: After Interm

HOW TO DISCUSS CONVERSION TO JUDAISM

[jewhaterexterminator]

HOW TO DISCUSS CONVERSION TO JUDAISM
by Dr. Lawrence J. Epstein

This information is for those who know someone who might be interested in
learning about Judaism. Perhaps it is a non-Jewish spouse, or someone married
to your child, or another relative of yours.

You would like to discuss conversion to Judaism with that person. You may have
many reasons for this. Perhaps you regard Judaism as so wonderful you want a
loved one to share it. Maybe, you're just proud of being Jewish. Maybe, you
think a family should share a similar religion. Perhaps you think the children
in such a relationship will benefit from a Jewish heritage.

There are some general guidelines for you to follow in discussing becoming
Jewish.

* The most important part of discussing conversion is not to be afraid or
reluctant to discuss the subject. Most non-Jews are never even asked if they
would consider learning about Judaism. Many would do so if they were simply
asked to explore the subject.

* Remember that conversion is a long process, and not a single action. Becoming
Jewish can be exciting and fun, but it is a decision that will require long-
term support. Conversion, after all, means changing religion and joining a new
people.

* Because a welcoming attitude is the most important contribution you can make,
remember not to use any emotional pressure. Conversion is a personal decision.
Each person thinking about it must carefully consider conversion. Instead of
pressure, focus on showing love and humor, two vital Jewish qualities of
special importance when dealing with conversion.

Now, it's on to the specifics of how to discuss the subject of conversion.
There are several steps for you to take.

1. Consider why you think being Jewish is important to you. Different people
will have very different answers to these questions. Some people like the
beauty of Jewish rituals. Others admire and identify with the brave history of
the Jewish people. Still others, believe the Jewish faith helps them understand
and deal with life. Explore your own reasons.

2. Consider why you wish the person you care about to become Jewish. How will
becoming Jewish help that person? What positive contributions to the person's
life, marriage, and family relationships will be made by becoming Jewish? The
answers to these, of course, will depend on the person.

3. Decide on the best time to approach the subject of conversion. In general,
it is important to raise the subject as early as possible in a serious
relationship. Important moments in a family's history provide good times to
discuss conversion. Such moments include when the non-Jewish person is to be
engaged or married to someone Jewish, or is married and a child is expected.
Bad times include non-Jewish religious holidays.

4. There isn't a single correct way to ask someone to consider becoming Jewish.
One way is to go to a nice restaurant, saying you wish to discuss something you
care about, or that you've been thinking about the family. After explaining why
being Jewish is important, you might say something like, "Would you consider
sharing the Jewish way of life?" The question could be followed by a discussion
of the benefits of becoming Jewish for the person. Other possibilities include
inviting the person to a seder, or a Bat or Bar Mitzvah, or discuss conversion
while talking about plans for having a family. It is also possible to give
introductory books about Jewish life or about conversion as a present to the
person.

5. Be willing to answer questions. give help when it is requested, and provide
constant support. For example, it is important to reassure people that
conversion does not mean that they must lose touch with their parents,
brothers, and sisters. Nor does it mean that happy memories of childhood need
to be forgotten. Also, don't be embarrassed if you are asked questions about
Judaism and you do not know the answer. Learning about Judaism together can be
fun and a way to strengthen a relationship.

6. If the person expresses an interest in learning, there are several important
steps to take. The best first step is to have a talk with a friendly rabbi.
Some additional early activities include attending a Sabbath dinner and
service, going to a Jewish ceremony, such as a wedding, taking part in a Jewish
holiday, such as by lighting Chanukah candles, taking an Introduction to
Judaism class, visiting Jewish sites, reading about Judaism, watching films
about Judaism, listening to Jewish music, and others.

Because conversion is a complicated subject, all the questions about it, such
as the different movements within Judaism, can't be answered here. Rather, you
should discuss them with a rabbi. For example, the person who is considering
conversion will want to know the details about what the requirements are for
conversion. This is the kind of question that should be discussed in detail
with your rabbi. In general, these can, depending on the movement, include
sponsorship by a rabbi, a period of study in which Jewish history and practices
and other material are learned, a circumcision for a male or a symbolic one
done by drawing a drop of blood if one has already been performed, an
appearance before a religious court called a Bet Din, immersion in water, and a
final ceremony which includes getting a Hebrew name. It is also important to
read books about conversion, if possible talk to people who have become Jewish,
and discuss the subject with family.

There are about 200,000 people in the United States who have chosen to become
Jewish. They did so because they found Judaism to be a wonderful way of life
and because they found Jewish people, like you, who welcomed them.

Return to Main Page

CONVERSION TO JUDAISM: A GUIDE FOR JEWISH PARENTS

[jewhaterexterminator]

CONVERSION TO JUDAISM: A GUIDE FOR JEWISH PARENTS

This information is for Jewish parents who have a son or daughter dating,
engaged to, or married to someone who has converted to Judaism or who may
convert in the future. At first, many Jewish parents are concerned about their
son or daughter being romantically involved with someone who was not born
Jewish. Some parents experience feelings of pain, guilt, anger, and
helplessness.

It is important to remember that if your son or daughter is married to someone
who has converted to Judaism, then there is no intermarriage. An intermarriage
means a marriage between someone born Jewish and someone born non-Jewish who
has not converted.

If your son or daughter's partner has not yet converted, remember that, through
your kindness and help, the partner may consider conversion. If you are dealing
with one of these situations, consider the suggestions below.

* Learn all you can about the subject of conversion to Judaism. There are some
suggested readings on this web site. Talk to a rabbi and to those who have
converted. Learning is important because it can dispel many myths about
conversion.

Many Jews were brought up to believe, for example, that converts are somehow
not really Jewish, or that welcoming converts has been outside the Jewish
tradition. Remember that Abraham and Sarah were not born Jewish and Ruth was
the great-grandmother of King David. A sincere convert is genuinely Jewish. The
real Jewish tradition is to accept and welcome converts.

At one time in Jewish history Jews were able to announce the availability of
conversion very openly. We stopped at first mostly because we were persecuted
when so many people actually did convert. Untold numbers of people have chosen
to become Jewish in our history.

Learning about conversion is important in order to accept and welcome converts.
Such learning will increase knowledge about some of the reasons why converts
will help the Jewish people:

(1) Converts will add to our numbers.

(2) Increased conversions among the romantically-involved will reduce
intermarriages.

(3) Converts will make their own unique and special contributions to Jewish
life.

(4) Seeing someone want to become Jewish should make all born Jews reflect on
the value of their heritage.

* Express and explore your feelings. Talk over your feelings with your son or
daughter, other members of the family, and friends. Of course, talk to a rabbi
and others who can provide professional advice and help. Most Jewish parents
who have a new son-in-law or daughter-in-law who has converted become proud
that the person has chosen to become Jewish.

Also, be sensitive to the needs of the person who has converted or is
considering doing so. Obviously, such a time can include uncertainty and
confusion. Also be sensitive to language. Some people who have become Jewish
prefer to be called a "Jew by Choice," or a "Choosing Jew," or some other name.
Some find the term "convert" offensive.

* If your son or daughter's partner has not converted, help the partner learn
about conversion to Judaism. Very frequently in a relationship that could lead
to or already is an intermarriage, no one in the family even suggests examining
the option of conversion. Of course, do not use any kind of threat or pressure.
Love, kindness, and patience are the keys here.

* If your son or daughter's partner is converting or has converted accept and
welcome that partner. It is vital also to help the partner become part of
Jewish life. This can be done by patiently answering questions. But don't worry
if you don't know the answers. You can ask a rabbi and learn more about
Judaism. Explain all you can about a Jewish home. It is especially important to
give a new Jew a sense of feeling part of the Jewish people, of pride in being
Jewish, and knowledge about some of the expressions, food, attitudes, and so
on. Celebrate with that partner. Have a Sabbath meal together. Have a Passover
seder. Observe all the holidays you do ordinarily, but do it together. If you
don't celebrate many traditions yet, teaching a newcomer to Judaism about those
traditions provides a good moment for you to celebrate more of them. Actually,
when someone in a family converts it is common that all the born Jews in the
family learn more about their own Jewish heritage as the convert learns. If
appropriate, go to conversion ceremonies where you can. Give Jewish gifts. Your
patience, humor, and support can bring the entire family closer together.

* Help your grandchildren lead Jewish lives. Stay in touch with them, taking
care of them when you can. Tell them stories about your parents, about your own
life, and about your son or daughter. With permission, give them Jewish books,
music, videos, and other presents. It would be very helpful if you prepared a
family tree so your grandchildren will know their roots. Write down stories or
prepare an audiocassette or videotape in which you tell such stories. Tell the
stories that you remember over the years that you want to pass on to your
family.

* Let the Jewish community know how wonderful it is to welcome those who become
Jewish. Letting people know of your positive experiences will help other Jewish
parents with new Jews in their families.

Jewish life is always exciting. Part of the new Jewish world is the large
number of people who have chosen to become Jewish. There are about 200,000 Jews
by Choice in the United States today. These people need your support and your
acceptance.

Return to Main Page

THE CONVERSION PROCESS

[jewhaterexterminator]

THE CONVERSION PROCESS

1. CONSIDERING JUDAISM

The conversion process begins when a person considers the possibility of
becoming Jewish. The reasons why people become Jewish are varied. Many are
involved in a romantic relationship with someone Jewish and wish to unite the
family religiously. Others are on a spiritual search and learn about Judaism
through such means as reading, hearing a lecture, attending a Jewish religious
ceremony, and so on. Whatever the motivation, the first step in considering
conversion is to explore Judaism. This early exploration might include
discussing the subject with friends and family, taking out books and videos on
Judaism, or just thinking about whether conversion is the right choice.

2. FINDING A RABBI

If, after the initial consideration, a person wishes to explore conversion more
fully, the next step is to find a rabbi. This part of the process can be
difficult for several reasons. Obviously, individual rabbis differ. Some devote
more time than others to conversion candidates. Some adhere to an ancient
tradition of turning away a candidate three times to test the candidate's
sincerity. In general, though, rabbis are extremely dedicated people who are
both intelligent and religiously sensitive. They are Judaism's gatekeepers.
They decide who can enter into Judaism. Given their central importance to a
potential convert, it makes sense to visit several rabbis and several
synagogues to look for a compatible match.

If you are looking for a rabbi, check with friends and family for advice.
Contact a local board of rabbis or other Jewish group, or check a local
telephone directory. You can also contact the movements directly. See the
section "Getting More Information About Conversion to Judaism."

A second problem is that rabbis belong to different groupings or movements. The
four major movements are Conservative, Orthodox, Reconstructionist, and Reform
Judaism. It is important for potential candidates to understand the differences
among these movement and choose which movement is right for them.

When a person does see a rabbi, the rabbi can authoritatively answer questions
about conversion. If the person has already decided to convert, the rabbi will
probably ask a series of questions about that decision. Such questions might
include some of these:

Why do you want to convert?
What is your religious background?
What do you know about Judaism?
Do you know the differences between Judaism and your birth religion?
Were you pressured to convert?
Are you willing to spend the necessary time studying to become Jewish?
Are you willing to raise any children you might have as Jewish?
Have you discussed this decision with your family?
Do you have any questions about Judaism or conversion?

3. LEARNING JUDAISM

A decision has been made to study Judaism, and a rabbi has agreed to oversee
that studying. A person might not yet be fully sure that a conversion is right,
but the initial steps of exploration will continue. Even those who don't
ultimately convert generally find that studying Judaism is both interesting and
helpful in their making a final decision about conversion.

Converts study Judaism in a variety of ways. Some work directly with a rabbi,
meeting regularly and fulfilling specific study assignments. Others attend
formal Introduction to Judaism or conversion classes, often with their Jewish
romantic partner. A typical course of study will include basic Jewish beliefs
and religious practices, such as prayer services, the history of the Jewish
people, the Jewish home, the Jewish holidays and life cycle, the Holocaust, and
Israel, as well as other topics. The study of Hebrew is also included.

The period of study varies greatly. In general, the range is from six months to
a year, although there are variations. Many Gentiles preparing to marry someone
Jewish go through this process early so as to get married in a Jewish ceremony.
A marriage between someone born Jewish and someone who becomes Jewish is a
Jewish marriage, not an intermarriage. If this is a crucial issue, plan to
begin study well before a wedding.

Usually during this study period, a rabbi will ask that the person begin
practicing Judaism according to the understanding of the movement. This can be
a worthwhile time to explore Judaism. For example, even if a person does not
ultimately plan to keep kosher (observe Jewish ritual rules about food), it is
valuable to explore the rules for keeping kosher during this period of study.

4. THE RELIGIOUS COURT

The Religious Court, or Bet Din, most often consists of three people, at least
one of whom must be a rabbi. Often it consists of three rabbis. The Bet Din
officially oversees the formal conversion. Individual rabbis will provide
guidance about how the Bet Din works. Because it takes place after learning,
one part of the appearance will be to determine the Jewish knowledge of the
conversion candidate. There might, for example be a question about the meaning
of the Jewish Sabbath or about the Jewish belief in one God. These questions
are not meant to trap candidates. Obviously, candidates are nervous during such
questioning, but in almost all cases the questions are simply meant to assess
the sincerity of the candidate and to make sure the conversion was entered into
freely. Often an oath of allegiance to the Jewish people is made.

5. CIRCUMCISION

The specific requirements for conversion and their order need to be discussed
with a rabbi. One requirement for males who wish to be converted by an Orthodox
or Conservative rabbi is circumcision, or brit milah. If a circumcision has
already been performed, the Orthodox and Conservative movements require that a
drop of blood be drawn as a symbolic circumcision. This ceremony is called
Hatafat Dam Brit. The Reform and Reconstructionist movements generally do not
require a circumcision as part of the conversion process.

6. IMMERSION

Orthodox and Conservative rabbis require both male and female conversion
candidates to immerse themselves in a ritual bath called a mikveh. This
ceremony is called tevillah. Reform and Reconstructionist rabbis do not require
the use of a mikveh, but some highly recommend it. The mikveh can be any body
of natural water, though the term usually refers to a specific pool that is
built for the purposes of ritual purification. The equipment used varies
according to the mikveh. The immersion ceremony usually starts with cleaning
the body as by a shower. The person is covered and the covering removed as the
person enters the warm mikveh waters, which are usually about four feet deep.
(When the ceremony is done in a public place such as a lake the candidate wears
a loose-fitting garment). Blessings are recited and the person goes bends into
the water. According to traditional Jewish law, three male witnesses must be
present, although this rule has been reinterpreted so that, in some movements,
Jewish females can be witnesses. When there are male witnesses and the
candidate is female, the witnesses wait outside the mikveh room and are told by
a female attendant that the immersion has been completed and the blessings
recited.

7. THE OFFERING

In ancient times, conversion candidates brought sacrifices or offerings to the
Temple in Jerusalem. After the Temple was destroyed, this ceremony disappeared.
Jewish law therefore does not require such an offering. However, some rabbis,
especially among the Orthodox, mention it as an opportunity to engage in an act
of donating money to the poor or another act of charity to make a symbolic
offering. This step can voluntarily be added to the conversion process.

8. CHOOSING A NAME

Again, particular conversion processes will vary. Frequently, after a Bet Din
and the signing of

HOW TO TELL PEOPLE ABOUT YOUR CONVERSION TO JUDAIS

[jewhaterexterminator]

HOW TO TELL PEOPLE ABOUT YOUR CONVERSION TO JUDAISM

There is no right answer to the question of when to tell people about your
decision to convert to Judaism. In this section, I am going to discuss telling
your parents about the conversion, although these general ideas can be applied
to telling others as well.

People vary greatly in their approach. Some write a letter. Others talk over
dinner. Some drop hints, such as giving books on Judaism, to get their parents
used to the idea of conversion. Some never tell a parent.

You should decide, in consultation with a partner, a rabbi, a trusted friend,
or a counselor about the best approach for you. I have asked various people
with a lot of experience about this issue. This section is a summary of their
views. Do not, however, take these suggestions as the ones you should
necessarily follow. You need, most of all, to trust your own judgment. Only you
know the situation best. Here, then, are the suggestions:

(1) Think through your feelings. Practice talking them out. Consider rehearsing
telling your parents.

(2) Most experts think telling parents in person and to both parents at the
same time is best. Obviously, this is the very moment that many people find the
most difficult. If this is not possible, consider alternatives.

(3) Telling your parents as soon as possible is best. The danger in delay, such
as by only dropping hints at first, is that the parents will hear about the
conversion from others or unintentionally provide awkward moments at family
gatherings. Ideally, telling parents should be done prior to a wedding to allow
all parents to participate in the planning of the wedding. Such participation
reenforces the idea that parents are not being abandoned.

(4) There is no special time to tell. Of course, such an announcement shouldn't
be made during days of obvious religious significance, such as Easter or
Christmas, or even obvious personal significance such as a birthday or
anniversary.

(5) There is a difference of opinion among those with whom I spoke about
whether or not to bring a Jewish partner to the discussion. Most people said it
was better to speak to parents alone. Others needed the support and help their
partners gave during this potentially difficult time.

(6) In telling your parents about your conversion, discuss what you find
attractive about Judaism, how it met a particular need, how it helped a
relationship, how you feel closer to, not further from, your parents, in part
because of Judaism's emphasis on family. Make it clear that it was your choice
to convert and the conversion was not due to emotional pressure from your
partner or partner's family. This statement of your reasons needs to be
accompanied by reassuring your family of your continuing love, of the obvious
fact that you will always be their child and be part of the family. Some
parents feel they are being rejected, so it is crucial to tell them that is not
the case.

(7) Be prepared for a range of reactions from support to shock to total
disapproval. In general, remain calm, show an understanding of any resistance
to the idea of converting, and stick to your views. Be polite, but firm.

(8) Follow up a visit with a letter or phone call.

The vast majority of converts with whom I have spoken report that they received
support from their parents, or some initial resistance and then support. There
were cases, however, of continuing resistance.

If your parents do reject your religious conversion, remember that parents may
in time change. In the meanwhile, seek support from your partner and from
within the Jewish community while constantly seeking continued communication
with your parents.

Perhaps most of all, try to maintain a sense of humor and a clear display of
love.

Return to Main Page

CONVERTING INFANTS AND CHILDREN TO JUDAISM: A GUID

[jewhaterexterminator]

CONVERTING INFANTS AND CHILDREN TO JUDAISM: A GUIDE FOR PARENTS

Parents may want to consider converting their infants or children to Judaism
for a variety of reasons. Some Jewish parents are intermarried, and the Gentile
spouse does not plan to become Jewish, but both parents agree that the single
religion of Judaism will be in the child's best interest. Perhaps either a
Gentile parent in an intermarriage or a couple made up of two Gentile parents
decide to convert to Judaism, but their children were born before the
conversion. Perhaps a Jewish couple adopts a Gentile child.

In all these cases, conversion to Judaism can be seen as a desirable option for
the infants and minor children. A minor child in Jewish law means the child is
under age 12 for a female and under age 13 for a male.

In the case of intermarriage, the child of a Jewish woman and her Gentile male
spouse is universally recognized as Jewish, so that the conversion of the
infant or child is unnecessary. A more delicate and difficult situation arises
when the infant or child is born to a Jewish father and Gentile mother. The
Orthodox and Conservative movements do not recognize such a child as legally
Jewish, so that, in such cases, Orthodox and Conservative parents need to have
their child legally converted to Judaism. Under the Reform movement's
patrilineality principle, the child of a Jewish father and Gentile mother is
presumed Jewish if the child is raised exclusively in Judaism and engages
exclusively in public Jewish acts. The children, then, are legally Jewish.
However, some of these Reform parents may voluntarily choose to have their
children converted for various reasons, such as wider acceptance of the child's
Jewishness by the non-Reform Jewish community.

Jewish parents in all movements need to convert adopted Gentile minors for the
minors to be considered Jewish. The adoption itself, or even the raising of the
children as Jewish, does not make the child Jewish.

The conversion of an infant or child has Jewish legal sanction. According to
the Talmud (Ketubot 11a), it is permissible for a religious court (a bet din)
to convert a gentile infant. The basis in Jewish law is that it is a privilege
to be Jewish (Shulchan Aruch, Yoreh Deah, 268:7). Therefore, a minor can be
converted even though not mature enough to understand the act because making
the minor Jewish is performing a favor for that infant or child.

Jewish law also allows those people converted as an infant or child to renounce
the conversion when they reach maturity. After girls reach 12 or boys 13,
converted infants and children can legally reject the conversion and go back to
their previous religion. If they accept Judaism or are silent, they are deemed
to be considered adult converts.

One potential problem for parents seeking to convert minors is that not all
movements accept conversions performed by rabbis in other movements. Thus,
Orthodox rabbis, for example, do not, in general, accept conversions performed
by non-Orthodox rabbis. Conservative rabbis, in general, accept all Orthodox
conversions and all Reform conversions, if the Reform conversions conform to
the Conservative legal requirements discussed below. Reform rabbis, in general,
recognize all conversions performed by Orthodox and Conservative rabbis.
Because of this confusing situation, parents ought to discuss their choice with
their rabbi.

The conversion of a female infant or child according to Conservative and
Orthodox practices only requires tevilah (immersion in a ritual bath called a
mikveh). A male child also requires immersion in the mikveh. Prior to the
immersion, the male must have a brit milah (a legal circumcision ceremony
performed by a mohel). If possible, this should be done on the 8th day after
the birth of the boy. If a circumcision has already been performed, a drop of
blood needs to be drawn in a ceremony called hatafat dam brit. A Hebrew name
can then be given to the child, though some wait to give the name until after
the tevilah ceremony. There is usually a wait of a couple of weeks between the
circumcision and the immersion.

A Bet Din, usually consisting of three rabbis, is convened for the immersion.
Parents can enter the mikveh. If the children are old enough, they recite the
needed prayers; if not a rabbi does so for them. After the tevilah ceremony is
completed, and a name chosen if one has not already been selected, the child is
declared by the Bet Din to be Jewish.

Reform requirements for the conversion of infants and children vary. Some
rabbis may simply have a naming ceremony, while others will include some or all
of the same requirements used by the Orthodox and Conservative rabbis.

For detailed explanation of all of these ceremonies, it is crucial to consult a
rabbi.

The conversion of infants and children is, of course, a moment of joy for
parents, but it is also such a moment for the entire Jewish community. New
children add precious lives to the community and bring with them that most
valuable idea of hope for the future.


Return to Main Page

CONVERSION TO JUDAISM: SOME REAL STORIES

[jewhaterexterminator]

CONVERSION TO JUDAISM: SOME REAL STORIES

There are about 200,000 people in the United States who have chosen to become
Jewish. They join untold numbers of people in Jewish history who have joined
the Jewish people, including the most famous one, Ruth. I researched conversion
and interviewed hundreds of converts for my book Conversion to Judaism: A
Guidebook (Jason Aronson Inc., 1994). In their own way, all these people have
fascinating stories to tell.

Some of those who became Jewish are well-known, such as movie stars like
Marilyn Monroe, Elizabeth Taylor, and Sammy Davis, Jr. One famous story about
Sammy Davis involved his filming Porgy and Bess.

It was not long after his conversion, and he refused to work on Yom Kippur. The
director of the movie got angry and called the legendary producer Samuel
Goldwyn. Goldwyn immediately called Sammy and wanted to know if it was true
about his refusing to work. Sammy said that, as a Jew he could not work on the
Day of Atonement. There was silence for a moment, with Goldwyn no doubt noting
that stopping production would cost $30,000, a large sum then. Finally, Goldwyn
said, "Bless you." Production on the film was stopped for Yom Kippur.

Some people who chose Judaism have written about their experience or about
conversion. Lena Romanoff, for example, is the author of Your People, My
People: Finding Acceptance and Fulfillment as a Jew by Choice. Ms. Romanoff is
also a widely-known lecturer and counselor who has started several support
groups, including her newest one for children of interfaith and conversionary
couples. John David Scalamonti was a former priest who, after questioning his
faith, eventually fell in love with a Jewish woman. She and her patient family
explained Jewish customs to him, and he eventually embraced Judaism. Scalamonti
frequently lectures on the great changes in his life and has written about it
in his book Ordained to Be a Jew. Catherine Hall Myrowitz has written Finding a
Home for the Soul: Interviews with Converts to Judaism in which she presents a
wide variety of fascinating stories about people who embraced Judaism. The well-
known black writer Julius Lester wrote of his conversionary experiences in his
book Lovesong. Lydia Kukoff has written a guidebook for converts, Choosing
Judaism.

Other converts have made important contributions to their congregations or
Jewish life. Ben Asher, for instance, helped organize and now runs the
Rabbinical Assembly's 800 number (1-800

THE DIFFERENCES BETWEEN JUDAISM AND CHRISTIANITY

[jewhaterexterminator]

THE DIFFERENCES BETWEEN JUDAISM AND CHRISTIANITY

Introduction
God
The Jewish View of Jesus
Free Will and Original Sin
Death, Heaven, and Hell

INTRODUCTION

There are many substantial and vital distinctions between Judaism and
Christianity. Of course, there are many similarities as well, primarily because
Christianity emerged from Judaism. However, the emergence was not a direct
line. Christianity broke from Judaism, forming a new religion, so it is
misleading, however comfortable the thought might be, to believe that the two
religions are essentially the same, or to see Christianity as the natural
continuation of Judaism.

The differences between the two religions will be explored in this section. As
a preface, it is useful to repeat Judaism's central belief that the people of
all religions are children of God, and therefore equal before God. All people
have God's love, mercy, and help. In particular, Judaism does not require that
a person convert to Judaism in order to achieve salvation. The only requirement
for that, as understood by Jews, is to be ethical. While Judaism accepts the
worth of all people regardless of religion, it also allows people who are not
Jewish but who voluntarily wish to join the Jewish people to do so.

It is not really possible to summarize either Judaism or Christianity fairly in
this section, so further study is encouraged. Also, the formal positions of
Judaism on various issues should be discussed with a rabbi. The beliefs
described in this section are mainstream Christian and Jewish beliefs.
Individual Christian and Jewish thinkers may differ, sometimes considerably,
with the positions described here. It is nonetheless useful, even with all
these limitations, to consider the differences. One book that is excellent on
this subject is JUDAISM AND CHRISTIANITY: THE DIFFERENCES, by Trude Weiss-
Rosmarin (Jonathan David, 1981).

GOD

Judaism insists on a notion of monotheism, the idea that there is one God. As
Judaism understands this idea, God cannot be made up of parts, even if those
parts are mysteriously united. The Christian notion of trinitarianism is that
God is made up of God the Father, God the Son, and God the Holy Spirit. Such a
view, even if called monotheistic because the three parts are, by divine
mystery, only one God, is incompatible with the Jewish view that such a
division is not possible. The Jewish revolutionary idea is that God is one.
This idea allows for God's unity and uniqueness as a creative force. Thus, for
Jews, God is the creator of all that we like and all that we don't. There is no
evil force with an ability to create equal to God's. Judaism sees
Christianity's trinitarianism as a weakening of the idea of God's oneness. Jews
don't have a set group of beliefs about the nature of God; therefore, there is
considerable, and approved, debate within Judaism about God. However, all
mainstream Jewish groups reject the idea of God's having three parts. Indeed,
many Jews see an attempt to divide God as a partial throwback, or compromise
with, the pagan conception of many gods.

THE JEWISH VIEW OF JESUS

To Christians, the central tenet of their religion is the belief that Jesus is
the Son of God, part of the trinity, the savior of souls who is the messiah. He
is God's revelation through flesh. Jesus was, in Christian terms, God
incarnate, God in the flesh who came to Earth to absorb the sins of humans and
therefore free from sin those who accepted his divinity.

To Jews, whatever wonderful teacher and storyteller Jesus may have been, he was
just a human, not the son of God (except in the metaphorical sense in which all
humans are children of God). In the Jewish view, Jesus cannot save souls; only
God can. Jesus did not, in the Jewish view, rise from the dead.

He also did not absorb the sins of people. For Jews, sins are removed not by
Jesus' atonement but by seeking forgiveness. Jews seek forgiveness from God for
sins against God and from other people (not just God) for sins against those
people. Seeking forgiveness requires a sincere sense of repenting but also
seeking directly to redress the wrong done to someone. Sins are partially
removed through prayer which replaced animal sacrifice as a way of relieving
sins. They are also removed by correcting errors against others.

Jesus, for Christians, replaced Jewish law. For traditional Jews, the
commandments (mitzvot) and Jewish law (halacha) are still binding.

Jesus is not seen as the messiah. In the Jewish view, the messiah is a human
being who will usher in an era of peace. We can tell the messiah by looking at
the world and seeing if it is at peace. From the Jewish view, this clearly did
not happen when Jesus was on Earth or anytime after his death.

Jews vary about what they think of Jesus as a man. Some respect him as an
ethical teacher who accepted Jewish law, as someone who didn't even see himself
as the messiah, who didn't want to start a new religion at all. Rather, Jesus
is seen by these Jews as someone who challenged the religious authorities of
his day for their practices. In this view, he meant to improve Judaism
according to his own understanding not to break with it. Whatever the Jewish
response is, one point is crucial. No one who is Jewish, no born Jew and no one
who converts to Judaism, can believe in Jesus as the literal son of God or as
the messiah. For the Jewish people, there is no God but God.

FREE WILL AND ORIGINAL SIN

Judaism does not accept the notion of original sin, the idea that people are
bad from birth and cannot remove sin by themselves but need an act of grace
provided by the sacrificial death of Jesus as atonement for all of humanity's
sins. For Christians, there are no other forms of salvation other than through
Jesus.

In contrast, the Jewish view is that humans are not born naturally good or
naturally bad. They have both a good and a bad inclination in them, but they
have the free moral will to choose the good and this free moral will can be
more powerful than the evil inclination. Indeed, Jewish ethics requires the
idea that humans decide for themselves how to act. This is so because
temptation, and with it the possibility of sin, allows people to choose good
and thus have moral merit. The Jewish view is not that humans are helpless in
the face of moral error.

DEATH, HEAVEN, AND HELL

In general, Jewish thinkers have focused on the ways to lead a good life on
Earth and improve this world, leaving concerns about death and beyond until the
appropriate time. Judaism has stressed the natural fact of death and its role
in giving life meaning. Of course, issues of death are inevitably important.
The fear of death, concern about the fate of our own soul and those of our
loved ones, ethical concerns that some people die unfairly, all these and many
other issues are discussed in Jewish literature. Since God is seen as
ultimately just, the seeming injustice on Earth has propelled many traditional
Jewish thinkers into seeing the afterlife as a way to reflect the ultimate
justice of human existence.

Traditional thinkers considered how individuals would be rewarded or punished
after their deaths. There are a few rare descriptions of life after death.
Traditionalists gave the name Gehenna to the place where souls were punished.
Many Jewish thinkers noted that since, essentially, God is filled with mercy
and love, punishment is not to be considered to be eternal. There are,
similarly, many varying conceptions of paradise, such as that paradise is the
place where we finally understand the true concept of God. It is also possible
that there is no separate Heaven and Hell, only lesser or greater distance from
God after death. In addition, punishment might be self-determined on the basis
of

LEARNING JEWISH CULTURE

[jewhaterexterminator]

LEARNING JEWISH CULTURE

Those who join the Jewish people not only have to learn the beliefs and
practices of a new religion, but they must also become part of an ethnic group.
Conversion to Judaism takes an extended time of adaptation precisely because so
much needs to be absorbed. During the time of learning, many who become Jewish
feel awkward or even still feel like outsiders despite the fact that they have
converted. There are several steps to take to speed up the process of learning
Jewish culture and so feeling a part of the Jewish group as well as the Jewish
religion.

Here are some suggestions for developing a Jewish ethnic and cultural
consciousness:

(1) Learn some Hebrew and Yiddish non-religious terms that are commonly used.
These, of course, should be in addition to Hebrew and other terms used for
religious purposes. Leo Rosten's book The Joys of Yiddish is particularly funny
and useful. Other more recent books on Yiddish sayings are also useful. To get
you started, here are a few:

a. mensch (rhymes with "bench"). A good, decent person. "He's a real mensch").
b. schlepp (rhymes with "pep"). To drag behind. "Don't schlepp that all the way
over here."
c. potchkeh (rhymes with "notch ka"). A playful slap; to waste time ("Don't
potchkeh around, we've got work to do").

(2) Learn the names (and tastes) of some key foods. Include, among others,
challah (braided bread), potato latkes, gefilte fish, tsimmes (a side dish of
carrots and prunes), kreplach (dough filled with meat), and latkes (pancakes
made of grated potatoes and fried in oil).

(3) Listen to some Jewish comedians. There is a special brand of Jewish humor
that is part of American Jewish ethnic identification. Of course, other aspects
of culture (especially Jewish-oriented movies, music, and books) are also
helpful.

These and similar activities can make new Jews become comfortable with their
Jewish identity.

Return to Main Page