hugo_w2
09.05.07, 12:50
Forum Dialogu Pośród Narodów we współpracy z American Jewish Committee
opublikowało książkę "Difficult Questions in Polish-Jewish Dialogue".
Promocja tej niezmiernie cennej publikacji odbyła się w konsulacie RP. Teraz
pora na szersze jej rozpropagowanie. Czym są "Trudne pytania", książka
opracowana zarówno po polsku, jak i po angielsku? Wspomniane Forum Dialogu,
założone przez byłego posła do Sejmu Andrzeja Folwarcznego, od kilku lat
zbierało od młodzieży obu narodów pytania dotyczące wzajemnych stosunków.
Wybrano z nich 50, uznanych za najistotniejsze; pytania w rodzaju: dlaczego
mordowano Żydów w Polsce po wojnie czy ilu Żydów było funkcjonariuszami UB w
latach czterdziestych i pięćdziesiątych? Zwięźle i kompetentnie odpowiadają
na nie wybitni działacze społeczni, przedstawiciele nauki, polityki, mediów.
Jest to swoiste kompendium wzajemnych uprzedzeń, nieporozumień, stereotypów.
Zarazem poprzez wyjaśnianie tych zawiłych kwestii stanowi swoistą próbę
przezwyciężenia narosłych problemów.
Wykonano naturalnie zaledwie jeden mały krok - ale bardzo ważny i szalenie
potrzebny. Czytając "Difficult questions..." dopiero możemy sobie w pełni
uświadomić wielkość czekającego oba narody zadania, jak i ogrom narosłych
animozji i uprzedzeń.
Możemy to zjawisko tłumaczyć rozbiorami, zbyt krótkim czasem międzywojennej
niepodległości, kiedy Polska nie zdołała uporządkować nawet podstawowych
spraw, tragedią drugiej wojny światowej i komunistycznym kneblowaniem oraz
zniekształcaniem problemu. Nie sposób jednak oprzeć się frustrującemu
zdumieniu, jak te dwa narody mogły przez setki lat żyć obok siebie i "mimo
siebie" - ani właściwie nic nie wiedząc o sobie, ani się nie rozumiejąc, ani
nawet się sobą nie interesując.
Tych wielowiekowych zaniedbań nie da się odrobić szybko.
Drugim z głównych utrudnień w tym dialogu jest odmienne spojrzenie na
niedawną przeszłość, która zaciążyła najbardziej na wzajemnych stosunkach:
Żydzi widzą Polskę jako cmentarz ich narodu, a Polaków - jako antysemitów
bądź przynajmniej obojętnych na los prawie 3,5 mln polskich Żydów
wymordowanych w czasie drugiej wojny światowej. Polacy natomiast pamiętają
przede wszystkim o swoich cierpieniach, heroizmie i poświęceniu i uważają
społeczność żydowską za niechętnie bądź zgoła wrogo nastawioną do
patriotycznych wartości państwa i narodu, w którym żyli przez prawie tysiąc
lat.
Rywalizacja w cierpieniu, współzawodnictwo w monopolu na prawdę sprzyja
zacietrzewieniu. W dialogu rozpoczętym teraz, gdy już Żydów w Polsce nie ma
(choć 80 proc. wszystkich Żydów na świecie wywodzi swe korzenie z dawnych
ziem polskich), trzeba się cofnąć do podstaw, do początków, do elementarnych
kwestii. A pierwszą wśród nich jest otwarcie na argumenty drugiej strony,
tolerancja, gotowość do uznania własnych błędów.
Quelle PDN-NY(CK)