Gość: Józef Zawadzki
IP: *.hltw13.local / 193.171.250.*
29.11.03, 15:07
W ostatnich latach nastąpiła dramatyczna, bezprecedensowa zmiana w stosunkach
żydowsko-chrześcijańskich. Przez niemal dwa tysiąclecia żydowskiej diaspory
chrześcijanie zwykli charakteryzować judaizm jako religię nieudaną czy, w
najlepszym razie, przygotowującą grunt i mającą swoje wypełnienie w
chrześcijaństwie. Jednak w dziesięcioleciach, które nastąpiły po Holokauście,
chrześcijaństwo uległo dramatycznej zmianie. Coraz więcej oficjalnych ciał
kościelnych, zarówno rzymskokatolickich jak i protestanckich, publicznie
oświadcza, że ma wyrzuty sumienia z powodu niewłaściwego traktowania przez
chrześcijan Żydów i judaizmu. Oświadczenia te stwierdzają też, że
chrześcijańskie nauczanie i kaznodziejstwo musi ulec zmianie tak, by uznać
trwałość Boskiego przymierza z Żydami i pochylić się z uznaniem nad wkładem
judaizmu do cywilizacji świata i do samej wiary chrześcijańskiej.
Jesteśmy przekonani, że te zmiany zasługują na przemyślaną odpowiedź
żydowską. Mówiąc tylko w swoim imieniu ? jako grupa żydowskich naukowców
ponad podziałami na poszczególne odłamy judaizmu ? wierzymy, że jest czas,
aby Żydzi poznali wysiłki czynione przez chrześcijan, by wyrazić szacunek dla
judaizmu. Wierzymy, że nadszedł czas, by Żydzi zastanowili się, co judaizm ma
teraz mówić o chrześcijaństwie. Jako pierwszy krok proponujemy osiem
zwięzłych stwierdzeń o tym, jak Żydzi i chrześcijanie mają odnosić się do
siebie nawzajem.
1. Zydzi i chrzescijanie czcza tego samego Boga. Przed
powstaniem chrzescijanstwa Zydzi byli jedynymi, którzy czcili Boga Izraela.
Jednak chrzescijanie równiez czcza Boga Abrahama, Izaaka i Jakuba,
Stworzyciela nieba i ziemi. Choc chrzescijanskie praktyki religijne nie sa
zyciodajnym religijnym wyborem dla Zydów, my, jako zydowscy teologowie,
cieszymy sie, ze poprzez chrzescijanstwo setki milionów ludzi weszlo w
zwiazki z Bogiem Izraela.
2. Zydzi i chrzescijanie uwazaja za autorytet te sama ksiege
? Biblie (zwana przez Zydów ?Tanach?, a przez chrzescijan ?Starym
Testamentem?). Zwracajac sie do niej, by uzyskac orientacje religijna,
duchowe wzbogacenie i wspólnotowa edukacje, wynosimy podobne nauki: Bóg
stworzyl swiat i podtrzymuje jego istnienie, Bóg ustanowil przymierze z
narodem Izraela, objawione slowo Boze kieruje Izrael ku zyciu w prawosci, a w
koncu bedzie tak, ze Bóg odkupi Izraela i caly swiat. Jednakze Zydzi i
chrzescijanie w wielu miejscach róznie interpretuja Biblie. Te róznice musza
byc uszanowane.
3. Chrzescijanie moga respektowac zydowskie prawa do Ziemi
Izraela. Po Holokauscie najwazniejszym wydarzeniem dla Zydów bylo powtórne
ustanowienie zydowskiego panstwa w Ziemi Obiecanej. Jako wyznawcy religii
zakorzenionej w Biblii chrzescijanie doceniaja, iz Izrael byl obiecany ? i
dany ? Zydom jako fizyczny osrodek przymierza miedzy nimi a Bogiem. Wielu
chrzescijan popiera Panstwo Izrael z powodów znacznie glebszych niz sama
tylko polityka. Jako Zydzi przyjmujemy to z aplauzem. Uznajemy zarazem, ze
tradycja zydowska postuluje sprawiedliwosc dla wszystkich nie-Zydów
mieszkajacych w zydowskim panstwie.
4. Zydzi i chrzescijanie przyjmuja zasady moralne Tory. W
ich centrum jest niezbywalna swietosc i godnosc kazdej istoty ludzkiej.
Wszyscy zostalismy stworzeni na obraz Boga. Ten wspólny fundament moralny
moze byc podstawa do lepszych stosunków pomiedzy obiema wspólnotami. Moze tez
byc podstawa wielkiego swiadectwa wobec calej ludzkosci, by poprawiac zycie
wszystkich ludzi, naszych bliznich, i by przeciwstawiac sie niemoralnosci i
balwochwalstwu, które nas rani i degraduje. Takie swiadectwo jest szczególnie
potrzebne po bezprecedensowych horrorach mijajacego stulecia.
5. Nazizm nie byl fenomenem chrzescijanskim. Bez dlugiej
historii chrzescijanskiego antyjudaizmu i chrzescijanskiej przemocy przeciwko
Zydom ideologia hitlerowska nie moglaby zdobyc poparcia ani byc wprowadzona w
zycie. Zbyt wielu chrzescijan uczestniczylo w nazistowskich zbrodniach na
Zydach lub sprzyjalo tym zbrodniom. Inni chrzescijanie nie dosc protestowali.
Jednak nazizm nie jest nieuniknionym rezultatem chrzescijanstwa. Gdyby
hitlerowcom udalo sie wymordowac Zydów, ich mordercza pasja bardziej
bezposrednio skierowalaby sie przeciw chrzescijanom. Z wdziecznoscia
pamietamy tych chrzescijan, którzy ryzykowali lub poswiecili zycie, by
ratowac Zydów w czasie rzadów nazistów. Majac to na uwadze, zachecamy do
kontynuowania czynionych ostatnio wysilków teologii chrzescijanskiej, by
jednoznacznie odrzucic pogarde dla judaizmu i narodu zydowskiego. Z uznaniem
odnosimy sie do tych chrzescijan, którzy odrzucili nauczanie pogardy i nie
winimy ich za grzechy popelnione przez ich przodków.
6. Róznica pomiedzy Zydami a chrzescijanami nie moze byc
przezwyciezona silami ludzkimi. Stanie sie to, gdy Bóg zbawi caly swiat, jak
obiecuje Pismo. Chrzescijanie poznaja Boga i sluza mu poprzez Jezusa
Chrystusa i tradycje chrzescijanska. Zydzi poznaja Boga i sluza mu poprzez
Tore i tradycje zydowska. Ta róznica nie bedzie przezwyciezona przez jedna ze
wspólnot poprzez wmawianie, ze to ona zinterpretowala Pismo bardziej
wlasciwie niz inni. Nie bedzie tez przezwyciezona przez uzycie przewagi
politycznej. Zydzi moga szanowac chrzescijanska wiernosc ich objawieniu, tak
jak my oczekujemy od chrzescijan szacunku dla naszego objawienia. Ani Zyda,
ani chrzescijanina nie nalezy zmuszac do afirmacji nauczania drugiej
wspólnoty.
7. Nowe stosunki miedzy Zydami a chrzescijanami nie oslabia
zydowskich praktyk religijnych. Lepsze stosunki nie przyspiesza kulturowej i
religijnej asymilacji, której Zydzi slusznie sie obawiaja. Nie zmienia
tradycyjnych zydowskich form praktyk religijnych, nie powieksza liczby
malzenstw mieszanych miedzy Zydami a nie-Zydami, nie sklonia wiekszej liczby
Zydów do nawrócenia na chrystianizm, ani nie stworza falszywej mieszaniny
judaizmu i chrzescijanstwa. Szanujemy chrzescijanstwo jako wiare, która
poczela sie wewnatrz judaizmu i nadal ma z nim znaczace zwiazki. Nie widzimy
jej jako rozszerzenia judaizmu. Tylko wtedy, gdy bedziemy cenic wlasne
tradycje, mozemy uczciwie kultywowac te nowe stosunki.
8. Zydzi i chrzescijanie musza razem pracowac na rzecz
sprawiedliwosci i pokoju. Zydzi i chrzescijanie, kazdy na swój sposób,
uznaja, ze swiat nie jest w stanie zbawienia, co wyraza sie w trwalosci
przesladowan, ubóstwa, ludzkiego ponizenia i nedzy. Chociaz sprawiedliwosc i
pokój sa w ostatecznym rachunku Boze, nasze polaczone wysilki, we wspólpracy
z innymi wspólnotami religijnymi, pomoga sprowadzic królestwo Boze, na które
oczekujemy z nadzieja. Osobno i razem musimy pracowac na rzecz
sprawiedliwosci i pokoju w naszym swiecie. W tym dziele kieruje nami wizja
proroków Izraela:
Stanie sie na koncu czasów, ze góra swiatyni Panskiej stanie mocno na
wierzcholku gór i wystrzeli ponad pagórki. Wszystkie narody do niej poplyna,
mnogie ludy pójda i rzekna: "Chodzcie, wstapmy na Góre Panska do swiatyni
Boga Jakubowego! Niech nas nauczy dróg swoich, bysmy kroczyli Jego sciezkami"
(Iz 2, 2-3.)