Sorokin-Lód

[Gość: Marta]

Pewnie jestem mocno spóźniona z rewelacjami, bo powieść ukazała się dość
dawno, chyba rok temu, ale dopiero teraz ktoś mi ją podpowiedział - i jestem
zachwycona! Niesamowita energia i tempo narracji. Rewalacyjny język! Polecam
wszystkim, którzy - jak ja - nie mieli wcześniej okazji sięgnąć po nią!
Pozdrawiam!
M.

[Gość: kmicic]

To prawda. Lód Sorokina to jedna z najlepszych książek współczenych pisarzy
rosyjskich jaka się ukazała w ostatnim czasie w Polsce.
Marto - poszukaj w archiwum forum wątków o Lodzie i Sorokinie. Było ich
kilka...bardzo ciekawe.
Pozdr.
Mów serce....mów...mów...

[obces]

Fajnie się zaczyna, ale autorowi nie udaje się do końca rozegrać ciekawego
pomysłu. Z nowej literatury rosyjskiej to już Patrole Łukanienki są o niebo
lepsze.

[Gość: e.]

a według mnie najlepsza jest "Kyś" Tatiany Tołtoj

[Gość: ulu]

No nie, Łukanienko to literatura popularna, z nizszej półki, a Sorokin to jedno
z największych nazwisk rosyjskiej literatury powojennej, nazwisko z
podręczników współczesnej kultury rosyjskiej. U nas słabo znany, ale w Rosji i
na Zachodzie to nr 1 jeśli chodzi o rangę, poważanie i ilość sprzedanych
książek.

[Gość: e.]

Myślę, że nie warto specjalnie przejmować się "rangą, poważaniem, itp" -
lepiej po prostu brać i czytać, zobaczyć samemu co jest cięzsze a co lżejsze i
co komu bardziej przypadnie do gustu. "Patrole" Łukianienki są sympatyczne i
lepsze od filmu, który powstał na ich podstawie. Dobra rozrywka, według mnie.
Sorokin jest bardzo dobry, i zmusza do zastanowienia się - :-) ale nie każdego
zmusza, na co wskazują niektóre reakcje na jego książki w Rosji. Zdarza się, że
zamiast przemyśleć trochę treść ludzie wystawiają twórczości Sorokina etykietkę
typu "cziernucha/pornucha" i na tym się zatrzymują. Najbardziej "podobają mi
się" "recenzje" prozy Sorokina dające sprowadzić się do stwierdzenia : "nie
czytałem i nie polecam" :-). (spotkałam się z takimi)

[Gość: ulu]

No to ja "czytałam i polecam". właśnie dzięki temu, że zmusza do myślenia, że w
swoich książkach ukrywa tyle treści, odwołuje się do sporej części dorobku
śwaitowej literatury i filozofii, ale przetwarza to wszystko, mieli, filtruje,
wywołuje takie kontrowersje. Ale - co zabawne - nawet Ci o go nie lubią - mówią
o nim, analizują. nie ma ludzi obojętnych wobec jego twórczości. Przede
wszystkim Rosjanie i Niemcy go uwielbiają, wydają, czytają, krytykują
analizują.

[Gość: ulu]

A w jakimś wywiadzie polecał tę powieść Muniek Staszczyk.

[Gość: christo]

W Rosji, jak w Rosji, ale jakie były reakcje u nas! W każdym razie nikt nie
przechodzi obok niego obojętnie - albo pełny zachwyt dla twórczości i
osobowości autora, albo totalna negacja.

[Gość: chinka]

Fakt, a jak sie co niektorzy krytycy popisali, twierdzac, ze ksiazka jest
apoteoza zla...
Podobno w Niemczech powstal spektakl na podstawie tej powiesci. Ciekawa jestem
efektu...

[Gość: exilvia]

> Pewnie jestem mocno spóźniona z rewelacjami, bo powieść ukazała się dość
> dawno, chyba rok temu

...przecież nie każdy czyta książki od razu po ich wydaniu i to nie znaczy,że już ma tylko czytać archiwum forum i nie wyrażać swojego zachwytu. nie tłumacz się :)

[Gość: kati]

w sobotę można było zobaczyć spektakl jednego z największych rezyserów
europejskich Alvisa Hermanisa na podstawie "Lodu". Rewelacyjny spektakl. Dostał
owacje na stojąco. Recenzje pełne zachwytów. 3,5 godziny trwało przedstawienie
i nie było nawet małej sceny nieprzemyślanej, nudnej. może jeszcze przeyjedzie
do Polski ten spektakl? jeśli nie - pozostaje czytanie książki z pomocą własnej
wyobraźni (taki był tytuł spektaklu: "Lód. Współne czytanie książki z pomocą
wyobraźni".

[Gość: kati]

wklejam recenzje:

Reminiscencje. Dzień trzeci - olśnienie!
"Lód. Wspólne czytanie książki z pomocą wyobraźni w Rydze" w reż. Alvisa
Hermanisa z Jaunais Rigas Teatris na XXXI Krakowskich Reminiscencjach
Teatralnych. Dla e-teatru pisze Paweł Sztarbowski.

«Nawet gdyby tegoroczne Krakowskie Reminiscencje Teatralne ograniczyły się
tylko do jednego spektaklu, i tak miałyby szansę być genialnym festiwalem. Jest
jednak jeden warunek: tym spektaklem musiałby być "Lód" Władimira Sorokina w
reżyserii Alvisa Hermanisa. Jeśli istnieje coś takiego jak teatralne olśnienie
czy też teatralne arcydzieło, to spektakl z Jaunais Rigas Teatris jest nim z
pewnością. Sorokina uważa się w Rosji za żyjącego klasyka, stawianego w jednym
rzędzie obok Tołstoja i Dostojewskiego i podobnie Hermanisa spokojnie należy
uznać za czołowego reżysera, którego nazwisko wpisze się do historii światowego
teatru obok największych inscenizatorów XX wieku. Po takim spektaklu jak "Lód"
można uwierzyć w magię i moc teatru. I poczują to nawet ci, którzy omijają to
miejsce szerokim łukiem.

Hermanis nie dokonał tradycyjnie rozumianej adaptacji znakomitej prozy
Sorokina. Dlatego też tytuł spektaklu to "Lód. Wspólne czytanie książki z
pomocą wyobraźni w Rydze". Jest to próba wejścia w wewnętrzną przestrzeń
powieści i oddania nie tylko jej fabuły, ale też formalnych zawiłości.
Adaptacja nie miałaby sensu, gdyż pisarstwo Sorokina to raczej literatura dla
chłopców o mocnych nerwach. Mnóstwo tu drobiazgowych opisów przemocy, gwałtów,
a sceny erotyczne ocierają się o hard-porno. W tym spektaklu nie zobaczymy
pawich piór w dupie i innych rewiowych atrakcji. Przypomina on raczej teatr
Petera Brooka. Ale ma więcej energii, która niesie sensy. Łotewscy aktorzy, by
wspomóc wyobraźnię widzów trzykrotnie rozdają albumy ze zdjęciami i rysunkami.
Nawet w tym zabiegu Hermanis pokazał swoją maestrię, gdyż każdy kolejny album
jest niespodzianką, tajemnicą, którą za wszelką cenę chcemy oswoić, choć w
każdej części staje się to trudniejsze i mniej oczywiste. Uwagę przykuwają też
ogromne plakaty, umieszczone wokół pola gry, a nawet we foyer. Przedstawiają
grupy ludzi przytulających się w bankach, bibliotekach, supermarketach,
pralniach.

W pierwszej części akcja dzieje się we współczesnej Moskwie - poznajemy
historie niebieskookich blondynów, którzy są wywożeni za miasto i opukiwani w
klatkę piersiową młotem zrobionym z lodu, który ma obudzić ich serca, w
niektórych kryją się odłamki utraconej Światłości. Ginie przy tym wielu ludzi,
których serca nie przemawiają. Aktorzy odczytują książkę scena po scenie, a
widzowie przewracają ponumerowane strony w albumie. Znajdują się tam zdjęcia
aktorów inscenizujących różne wątki z powieści w plenerze. W drugiej części
przenosimy się w przeszłość. Jedna z bohaterek, Hram, wspomina wywózkę do obozu
koncentracyjnego oraz historię swojego wstąpienia do zgromadzenia Światłości
Pierwotnej, którego członkowie to niebieskoocy blondyni potrafiący rozmawiać
sercem. Jej opowieści towarzyszą erotyczne, wyuzdane komiksy. W trzeciej części
poznajemy dalsze losy sekciarskiego bractwa w komunistycznej Rosji. Tym razem
rozdane zostają albumy ze starymi fotografiami. Nie odwołują się one już wprost
do opowiedzianej historii. Nasza wyobraźnia musi krążyć wokół bezpośrednich
odwołań. Obok uśmiechniętych twarzy ludzi odpoczywających nad morzem (pewnie w
Odessie) widzimy obozy pracy, defilady, pogrzeb Stalina. W tym maleńkim albumie
jest wszystko, co najokrutniejsze w niedawnej przeszłości. Na ostatniej stronie
widzimy billboard, na którym naklejono zdjęcia przedstawiające niebieskookich
blondynów. Jest tam m.in. Madonna, Brad Pitt, David Beckham, Władimir Putin,
Britney Spears - nowa rasa ideałów siły i piękna. Mocno pobrzmiewa
Nietzscheańska idea nadczłowieka.

Epickie "dzianie się" zaproponowane przez Hermanisa nie pozwala aktorom na
pełne wejście w role i w gruncie rzeczy na stworzenie pełnego przedstawienia.
Nie ma nawet ścisłego podziału na postacie. Losy jednej osoby odczytywane są
przez wielu aktorów, a jeden aktor może grać kilka postaci. Młodzi grają
starych, bruneci blondynów. Nie ma rodzajowych kostiumów ani charakteryzacji. A
mimo to ich bez-kreacje są olśniewające. W jednej sekundzie potrafią wyjść z
roli i stać się osobą odczytującą fragmenty powieści. Po każdej odegranej
scence natychmiast przechodzą do porządku dziennego, dystansują się wobec gry,
nawet jeśli przed chwilą odgrywali skrajną histerię. Ślizgają się między
różnymi konwencjami jak po lodzie (na scenie znajduje się sztuczna ślizgawka).
A widz razem z nimi musi wykonywać ten balet (czy raczej akrobację).

Podobnie jak u Sorokina, w spektaklu Hermanisa zło urzeka. Sekta, która morduje
tysiące niewinnych ludzi, by wśród nich odnaleźć garstkę wybrańców, wzbudza
naszą sympatię, by nie powiedzieć litość. Mesjanistyczna historia wciąga nas w
krąg największych zbrodni zeszłego stulecia. Być może trafia w jakieś
niespełnione marzenie ludzkości?

Reżyser bawi się z odbiorcą. Gdy aktorzy odczytują coraz dłuższe fragmenty
powieści i coraz bardziej nic się nie dzieje, nie sposób nie zadać sobie
prostego pytania: Czy to jest w ogóle teatr? Może to po prostu próba czytana?
Albo raczej jakaś gra interaktywna. I nagle widzimy scenę - najpiękniejszą jaką
możemy wyobrazić sobie w tradycyjnym teatrze, która przerywa puste dywagowanie.
Takich scen nie jest wiele. Jest ich akurat tyle, byśmy uwierzyli, że mamy do
czynienia z czymś genialnym. Najbardziej zapada w pamięć moment, gdy rozbudzone
zostaje serce Hram. Efekt osiągnięto przy pomocy najprostszych i najtańszych
środków, jakie można sobie wyobrazić. Przez scenę aktorzy przeciągają kilka
powrozów, które rytmicznie kołyszą. Do jednego z nich przyczepiona jest Hram,
której ciało zaczyna wibrować. Sznurki przerzucane na podłodze przypominają
drgający kardiogram. Oto bowiem bohaterowie zaczynają przemawiać sercem! Za
pomocą czterech sznurków Hermanis wspina się na wyżyny teatralnej poezji.
Pokazuje, że siła tego medium tkwi w prostych rozwiązaniach.

Fascynująca jest też ostatnia scena, w której bohaterowie stają przy
szlifierkach i zaczynają piłować płozy swoich łyżew. Sztuczne jarzeniówki
powoli gasną. Zostają tylko iskry sypiące się w wyniku tarcia. Tworzy to krąg
Promieni Światłości Pierwotnej, które sprawiają, że świat Ziemi i ludzkich
maszyn znika, a w jego miejsce pojawia się uduchowiona Światłość. Łotewski
reżyser idzie tu wbrew niedomkniętej powieści Sorokina, z której wynikało, że
powrót do Światłości jest jeszcze niemożliwy i należy poszerzać krąg wyznawców.

Jak lodowe młoty rozbudzają serca bohaterów "Lodu", tak Hermanis rozbudza
wyobraźnię widzów. Gdybym nawet miał już nigdy więcej nie zobaczyć żadnego
spektaklu, nie bardzo bym się zmartwił. Jedyne, czego się obawiam, to amnezja,
która mogłaby mi odebrać niesamowity klimat arcydzieła sztuki teatralnej, które
pokazali łotewscy artyści.

Miejmy nadzieję, że to nie ostatni spektakl Hermanisa, jaki można było w Polsce
zobaczyć.»

Paweł Sztarbowski
Informacja własna
10-04-2006


e-teatr.pl - wortal teatru polskiego © Instytut Teatralny im. Zbigniewa
Raszewskiego

[martolka]

Gość portalu: Marta napisał(a):

> Rewalacyjny język!

a mnie ten jezyk podpadl. Takiego przeladowania wulgaryzmami jeszcze nie
widzialam (w ksiazkach). Troche tego za duzo jak na mój gust, autor nieco
przesadzil. Chociaz moze to po polsku tak wyszlo. Tak jakby tlumaczyc
angielskie "f***", tez nie byloby pieknie...

[wiksadyba1]

Lód mnie w sumie zawiódł. Sam pomysł, chociaż - chyba świadomie-na granicy
kiczu, został wpasowany w ciekawą strukturę powieści i dałoby go się obronić.
Ale całość jest jakby "naszkicowana", a nie napisana. Szkoda wielu na prawdę
ciekawych zabiegów konstrukcyjnych, bo niewiele z tego IMHO wynika. Tak samo
jak legendarna "kolejka" - pomysł super, parę razy spadłem z krzesła ze
śmiechu, ale w sumie ktoś na prawdę wrażliwy na tzw. "rzeczywistość ulicy"
mógłby napisać coś dużo bardziej gęstego.

Po tych 2 książkach wnioskuję, że Sorokin to pisarz oryginalny, ale
niekoniecznie wybitny. Ma sporo świetnych pomysłów, ale niekoniecznie umie
dobrze pisać. Albo po prostu jest dość niechlujny i nie chce mu sie pracować
nad szczegółami. Inwencja jego zawiera sie bardziej w samym pomyśle na powieść
niż w wykonaniu. Przypadek podobny do wielu młodych pisarzy polskich, chociaż
to literatura z gruntu prowincjonalna, a Sorokin jest jednak
pisarzem "światowym". Porównując do podobnych klimatów z literatury rosyjskiej,
Pielewin, chociaż nierówny, wydaje mi się jednak znacznie lepszy.