Wpadki i niekonsekwencje C.S.Lewisa

[direta]

Trochę juz o tym jest rozrzucone po różnych wątkach, ale pokuśmy się o
zebranie tego "cuzamen do kupy" ;)
Mozna tu także przeklejać swoje spostrzeżenia z innych miejsc.

[meduza7]

Obecność ludzi! Najpierw "Czy człowiek jest mitem?" na półce u pana Tumnusa, a
potem okazuje się, że tuż za przełęczą istnieje królestwo Archenlandii, że o
Kalormenie już nie wspomnę.

Ludzie w Narni, odsłona 2

[meduza7]

Albo zakończenie "Księcia Kaspiana". Dowiadujemy się z tej powieści, że ludzie -
Telmarowie - byli w Narni właściwie najeźdźcami, podbili ten kraj, a potem
prześladowali prawowitych mieszkańców, zmuszając ich do ukrywania się po lasach
itp. W końcu dobry Kaspian pokonał zlego Miraza i od tej pory wszyscy mają żyć
razem długo i szczęśliwie (ja wiem, że sporo Telmarów odeszło, ale sporo też
zostalo!), najeźdźcy z podbitymi... Kojarzy mi się to z sytuacją Polski po
zaborach, a konkretnie po Kongresie Wiedeńskim: niby mieliśmy autonomię,
istniało Królestwo Polskie, sejm, wojsko, był "dobry car" - ale powstanie
listopadowe jednak wybuchło...

[senseeko]

Nie zapominaj, że na samym początku ludzie w Narni byli. Frank i Helenka a
potem ich dzieci, które zostały królami Archenlandii i innych krain. Potem
(najprawdopodobniej na skutek wzrastającego współczynnika wsobności ;) ) ich
płodność zaczęła spadać, aż ród wymarł (tak stało się choćby z naszymi Piastami)
Powstaje jednak pytanie KTO mieszkał w Archenlandii i Kalormenie za czasów
Franka i jego potomków. Innymi słowy kim oni rządzili skoro tylko Narnia była
krainą mówiących zwierząt.
Kiedy pojawiają się Pevensie człowiek według Tumnusa jest mitem, ale już parę
lat później w złotym wieku Narni za panowania Pevensie w okolicznych krajach aż
się roi od ludzi (Kalormen, Archenlandia) o czym czytamy w Koń i jego chłopiec.
Czyżby od czasu otwarcia przejścia w szafie otworzyło się aż tyle przejść?
Lewis tak to w każdym razie tłumaczy w Kaspianie.
Zważywszy na fakt, że Kalormenczycy bardzo przypominają dawnych Arabów, mogło
powstać jakieś przejście na pustyni przez które przeniknęło kilka karawan, moze
mieszknncy jakiejs wioski a nie będąc specjalnie biegli w geografii byli nadal
przekonani, ze żyją w "naszym" świecie. Stąd ich zdumienie w zetknięciu
z "dziwacznymi" mieszkancami Narni.
Przecież nic nie stało na przeszkodzie by w czasach gdy do Narni przeszli
Pevensie w odległej bezludnej Archenlandii i Kalormenie pojawili się mieszkancy
innych światów i innych czasow powiedzmy Arabowie z X czy XV wieku?

[meduza7]

> Kiedy pojawiają się Pevensie człowiek według Tumnusa jest mitem, ale już parę
> lat później w złotym wieku Narni za panowania Pevensie w okolicznych krajach
aż
>
> się roi od ludzi (Kalormen, Archenlandia) o czym czytamy w Koń i jego
chłopiec.
>
> Czyżby od czasu otwarcia przejścia w szafie otworzyło się aż tyle przejść?
> Lewis tak to w każdym razie tłumaczy w Kaspianie.

No więc właśnie. PARĘ lat później. Gdyby w czasie panowania rodzeństwa Pevensie
otwarło się tyle nowych przejść, ludzie byliby dopiero na etapie zasiedlania
nowych krain. Tymczasem tak Kalormeńczycy jak i Archenlandczycy (w "Koniu i
jego chłopcu"!) wyglądają na dobrze zadomowionych, mają swoje dynastie, legendy
o przodkach ewidentnie związane z miejscowym krajobrazem (książę jakiś-tam,
który pokonał olbrzyma i zamienił go w górę Pir), historię itp. A zatem na
pewno zasiedlili swoje kraje na kilkaset lat przed przybyciem rodzeństwa
Pevensie, a nawet zanim w Narni zapanowała zima (stuletnia tylko). Lewis po
prostu stworzył jedną historię, która - pod tym względem przynajmniej - nijak
do innych nie pasuje. Ale komu to przeszkadza :))

[ewa_anna2]

Podnoszę :D

[meduza7]

Właśnie sobie pomyślałam, że "Koń i jego chłopiec" jest dla cyklu o Narni czymś
takim jak "Kalamburka" dla Jeżycjady. I tu i tam zostaje wprowadzony pewien
element, który zupełnie nie pasuje do uprzednio przedstawionej wizji świata.
Jeśli chodzi o Kalamburkę, to mam na myśli oczywiście postać Gizeli, a jeśli o
Narnię, to mieszkańców Archenlandii i Kalormenu.
Bo zobaczcie, jak by wyglądała historia "ludzkiego osadnictwa w Narni", gdyby
ten jeden tom pominąć. Na początku mamy króla Franka i królową Helenę, jedyną
ludzką parę w całej krainie. Ich dzieci powychodziły już za nie-ludzi (driady i
duchy rzeczne, o ile pamiętam), kolejne pokolenia ich potomków były już coraz
mniej "ludzkie", aż w końcu okres panowania Franka i Heleny stał się tylko
mglistą legendą. W ten sposób tytuł książki "Czy człowiek jest mitem?" u pana
Tumnusa staje się całkowicie usprawiedliwiony. Następnie pojawia się rodzeństwo
Pevensie, będąc znowu jedynymi przedstawicielami ludzkiego gatunku w całej
krainie. Zauważcie, że w pierwszym tomie nie ma żadnej wzmianki o Archenlandii,
Kalormenie itp. Po zniknięciu Pevensie znowu długo, długo nic, aż do otwarcia
kolejnych przejść i pojawienia się Telmarów, którzy w końcu zdołali skutecznie
Narnię zaludnić, tak, że od tego czasu człowiek jest tam czymś normalnym. To się
układa w spójną całość i tylko "Koń i jego chłopiec" wprowadza tu dysonans.

Kaspian i Rilian

[meduza7]

Podnoszę, a co.
Inną - moim zdaniem przynajmniej - wpadką jest kwestia czasu, jaki upłynął
pomiędzy zakończeniem "Podróży Wędrowca do świtu" a "Srebrnym Krzesłem". Chodzi
mi o tę starość i zgrzybiałość Kaspiana. Ten motyw pojawił się już zresztą w
którymś z wątków z zagadkami. Julia i Eustachy na widok Kaspiana - starca sądzą,
że od ich ostatniego pobytu musiało minąć około 80 lat (nawet biorąc poprawkę na
nieścisłość potocznego wyrażania się, musimy uznać, że tych lat minęło bardzo
wiele). Tymczasem z treści wynika, że Rilian zaginął jako młody chłopak i
pozostawał w niewoli 10 lat. Nie wiemy oczywiście, jak prędko Kaspian ożenił się
z Córką Gwiazdy i jak długo mogli czekać na urodzenie syna, ale jak dla mnie,
maksymalny przedział czasu pomiędzy "Wędrowcem" a "Krzesłem" to jakieś 35 lat.
Kaspian byłby wtedy mężczyzną w średnim wieku(no,może późnym średnim), a nie
zgrzybiałym starcem na progu śmierci.

[ewa_anna2]

Też podniosę

[direta]

C.S. ma wyraźne kłopoty z zapamiętaniem wzrostu swoich bohaterow. Widać to w
opisie Ryczypiska, który raz wydaje się być wielkości kota, a innym razem osiąga
prawie metr. Przynajmniej takie odnoszę wrażenie "kontekstowe" a nie deklaratywne.
Podobnie jest przy opisywaniu wzajemnych zależności wzrostowych między Pevensie,
Zuchonem i Korneliusem.
Macie podobne wrażenie?
Jakoś też dziwnie płynie mi u niego czas w rozdziale "Przygody Kaspiana w
górach" tzn od momentu kiedy Kaspian spada z konia, potem się leczy, potem idą
odwiedzić starych Narnijczyków, spotykają się na tanecznym uroczysku, tańczą,
ucztują a w końcu się okazuje, ze to wszystko zajęło bodajże dwa dni. (tzn
rekonwalescencja Kaspiana, a potem "sypianie pod gwiazdami i jedzenie prostych
potraw" a potem z tekstu wynika, że nie mogła to byc więcej niż jedna noc, a
może i to nie)
Nie wspomnę juz o kuriozalnym dla mnie tekscie, że ucieczka Kaspiana została
odkryta DLATEGO, że jego rumak wrócił do stajni. I Miraz natychmiast zorientował
się w czym rzecz i zebrał wojsko i już są na tropie, ale jakoś wytropic ich nie
mogą, choć właściwie wiedzą gdzie są ;)

[meduza7]

Skoro już przy Kaspianie jesteśmy, to dla mnie bez sensu całkowicie jest opis
tego, że królowa Pretensjonata "zachorowała", zrobiło się wielkie zamieszanie, a
piętnastoletniemu bodajże księciu dopiero Kornelius musiał wyjaśniać, że nie
zachorowała, tylko urodziła dziecko i co z tego wynika.
Inna rzecz, że to "zachorowała" może raczej się brać ze sposobu przedstawiania
spraw związanych z ciążą i porodem w dawnej literaturze dla dzieci. Konkretnych
przykładów niestety nie podam, ale tak mi się majaczy, że stykałam się już z
takim motywem "mama zachorowała, a potem pojawił się braciszek".

[croyance]

O, meduza :-)

Mysle, ze masz racje - w koncu Lewis pisal te ksiazki dla dzieci,
jezykiem, jaki rozumialy (Lucy) i znalazlo sie tam kilka innych tego
typu pedagogicznych zagajen (jak np. to, ze nie nalezy zamykac sie w
szafie - powtorzone chyba z 4 razy).

[isma]

direta napisała:

> C.S. ma wyraźne kłopoty z zapamiętaniem wzrostu swoich bohaterow. Widać to w
> opisie Ryczypiska, który raz wydaje się być wielkości kota, a innym razem osiąg
> a
> prawie metr. Przynajmniej takie odnoszę wrażenie "kontekstowe" a nie deklaratyw
> ne.
> Podobnie jest przy opisywaniu wzajemnych zależności wzrostowych między Pevensie
> ,
> Zuchonem i Korneliusem.
> Macie podobne wrażenie?

Mamy ;-))), ale wydaje nam sie, ze to nie jest wpadka czy niekonsekwencja, tylko
ze to jest celowe, ale nie bardzo umiemy te celowosc rozgryzc.
Jest taka rozmowa Lucji z Aslanem, w ktorej ona mowi, ze zrobil sie jakby
wiekszy, a on potwierdza: "bo ty jestes wieksza". Przy czym chyba nie chodzi po
prostu o to, ze od poprzedniego spotkania minal rok ziemski, czy iles-tam lat
narnijskich. Ten wzrost jest z jakichs powodow dla Lewisa wazny. Jadis jest
bardzo wysoka, dwumetrowa.

Wydaje mi sie - ale pewnosci nie mam - ze to "rosniecie" jest jakby oznaka
przechodzenia w sfere mitu, oddalenia od poprzedniego zycia (Ryczypisk chyba
rosnie wraz z Podroza do Switu, prawda?)

[meduza7]

Zauważcie, że kiedy Aslan daje zwierzętom zdolność mówienia, małe gatunki nieco
rosną, a duże, jak słoń - zmniejszają się. Ma to sens - trudno wyobrazić sobie
naturalnej wielkości słonia rozmawiającego z myszą, ale zmniejszony słoń i
półmetrowa mysz - czemu nie. To mi się akurat podoba, ale przy okazji wychodzi
na jaw inna niekonsekwencja - skoro Narnijczycy za przyjaciół mają mówiące
zwierzęta, nie powinni jeść mięsa! No dobrze, załóżmy, że żadna krowa, owca ani
świnia nie została obdarzona mową, podobne kury, gęsi i inny drób. Ale mamy
mówiące jelenie - a jednocześnie Narnijczycy polują na ich milczących
pobratymców. Jest taka scena w Srebrnym Krześle, gdy na uczcie u olbrzymów
Błotosmętek i dzieci dowiadują się, że właśnie zjedli mówiącego jelonka.
Błotosmętek, jako prawdziwy Narnijczyk, przeżywa w tym momencie szok - jakby mu
ktoś powiedział, że właśnie zjadł niemowlę. Skoro zjedzenie mówiącego zwierzęcia
było dla mieszkańców Narni zbrodnią - część tej odrazy powinna przenosić się też
na zwierzęta w ogóle.

Choć swoją drogą, znacznie gorszą wpadkę zaliczył Hugh Lofting, każąc swemu
doktorowi Dolittle, rozmawiającemu ze WSZYSTKIMI zwierzętami - również jeść
mięso. Co myślało prosiątko Geb-Geb na widok szynki? Czy kaczka Dab-Dab,
prowadząca mu gospodarstwo, nie miała oporów przed nadziewaniem jabłkami swych
kuzynek? A co myślała, smażąc mu na śniadanie JAJKA?

[ewa_anna2]

Chyba Narnijczycy jedzą te zwierzęta, które nie zostały obdarzone
darem mowy. Coś w "Srebrnym Krześle" i "Księciu Kaspianie" jest o
tym...

[croyance]

To nie wydaje mi sie wpadka. Zauwaz, ze wiele mieszkajacych na wsiach
ma swoje ulubione zwierzeta - np. zaprzyjazniona owieczke - co nie
zmienia ich stosunku do calej reszty gatunku. Zreszta jedzenie miesa
jest bardzo wazne w tej stylistyce (stad zreszta, poniekad, histeryczne
nieco podejscie KK do wegetarianizmu).

[ananke666]

Cześć :)

Zastanawiałam się, po co w Lwie, Czarownicy... Bóbr budował tamę i jak, skoro trwała stuletnia zima? Lód spiętrzał, czy co? I skąd bohaterowie mieli zboże na mąkę, owoce i tego typu rzeczy...

[croyance]

W 'Ostatniej Bitwie', gdy gwiazdy spadaja na ziemie, wspomniane jest, ze dzieci wiedzialy, ze gwiazdy to sa zyjace postaci, bo raz taka spotkaly. W rzeczywistosci takie spotkanie mialo miejsce dwa razy - raz na wyspie przed koncem swiata, gdzie dzieci faktycznie spotkaly gwiazde i jego corke (pozniejsza zone Kaspiana), ale wczesniej spotkaly tez Koriakina, ktory byl gwiazda zeslana na ziemie za niesprecyzowane przewinienia :-)

[direta]

ananke666 napisała:

> Cześć :)
>
> Zastanawiałam się, po co w Lwie, Czarownicy... Bóbr budował tamę i jak, skoro t
> rwała stuletnia zima? Lód spiętrzał, czy co? I skąd bohaterowie mieli zboże na
> mąkę, owoce i tego typu rzeczy...
Mnie najbardziej zaskoczyły sardynki w puszce ;)
No chyba że to Biała Czarownica wyczarowywała je dla swoich wiernych sług (Tumnus, właściciel sardynek był jeszcze wtedy wiernym sługą)
Po drugie bobry jedzące ryby i to smażone ;)

[obrazoburca]

Och u Lewisa jest cała masa niekonsekwencji i absurdów wręcz.
Najbardziej rzucającym się w oczy, choć do tej pory nie zauważonym przez nikogo jest motyw.... Bożego Narodzenia.
Bozego Narodzenia, którego brak był tak bolesny dla Tumnusa i Bobrów, którzy pomimo, iż zastanawiali się (gdzież była ta elita intelektualna???) w druku (przemysł drukarski, papierniczy, introligatorski przemilczę - w tym wątku - tak, jak pomijam malarstwo, stolarstwo, hutnictwo, rzeźnictwo, tkactwo!!!, etc. że o maszynie do szycia pani Bobrowej nie wspomnę) czy człowiek jest mitem, nie mieli żadnych problemów z rozpoznaniem św. Mikołaja.
Jak tradycja Bożego Narodzenia mogła przetrwać, skoro ludzkość wyginęła na bliżej nieokreślony czas?
Jakie pojęcie o jakimkolwiek 'bogu' mogli mieć Narnijczycy, skoro nawet nad istnieniem człowieka się zastanawiali?
Mało tego, Boże Narodzenie, które pomimo iz tak ważne jest w części pierwszej z Narnii, Kalormenu, Archenlandii, Ettinsmooru, Samotnych Wysp, etc. znika całkowicie i kompletnie jak kamfora z każdej innej części sagi. Znika, pomimo iż faktyczne uzasadnienie mogłoby znaleźć jedynie jako tradycja przyniesiona przez Telmarczyków.