pytanie laika

[mary_ann]

Mały słownik polsko-chorwacki/chorwacko-polski, który stanowił moją lekturę
do poduszki w czasie urlopu, podaje dwie formy przymiotników (np.
bezplatan/besplatni). We wstępie do słownika czytam, że:

"W jęz. chorwackim większość przymiotników rodzaju męskiego posiada formę
określoną i nieokreśloną. (...)Przymiotnik nieokreślony w języku chorwackim
oznacza ogólną cechę rzeczownika. Natomiast przymiotnik określony opisuje
właściwość indywidualną danego rzeczownika, wyraża określoną stałą cechę
znanego przedmiotu i osób".

/Co intrygujące, o ile dobrze zrozumiałam, rozróżnienie takie nie istnieje w
rodzaju męskim i nijakim./

Przyznam, że choć jestem z wykształcenia lingwistką, nie brzmi to dla mnie
dostatecznie jasno. Czy ktoś mógły podrzucić mi jakieś przykłady konkretnego
użycia, obudowane wystarczającym do zrozumienia różnic kontekstem?

Wypytywani "na tę okoliczność" Chorwaci byli raczej skonfundowani, w końcu
wykombinowali, że to chyba kwestia rodzaju gramatycznego (rod). Jakoś nie
bardzo mi ta odpowiedź wystarcza... Co więcej, między samymi zapytanymi
wystapiła różnica zdań - pani twierdziła, że jednej z wymienionych form (nie
pamiętam, niestety, czy chodziło o "besplatni" czy "besplatan") nigdy by nie
użyła,a pan oponował:-)


Czy rozróżnienie ma może związek z funkcją przymiotnika w zdaniu, jak w
rosyjskim (długa forma jako przydawka, krótka (w tym wypadku tak
nazywam "besplatan" jako orzecznik w orzeczeniu imiennym)? Ale dlaczego tylko
w jednym rodzaju??

Ciekawy język, nie powiem. I piękny:-)))

Pozdrav i hvala z góry

mary_ann

errata

[mary_ann]

sorry za literówkę - oczywiście "beSplatan":-)

[jzimol]

Zdravo!

Znam się raczej na serbskim, ale spróbuję Ci odpowiedzieć. Języka uczyłem się
praktycznie, więc moja odpowiedź będzie oparta na intucji, a nie na gramatyce.

Twoje przypuszczenia dotyczące funkcji przymiotnika w zdaniu są jak najbardziej
trafne. Jeżeli np. będę chciał określić kogoś i użyję czasownika 'biti',
zastosuję formę 'określoną' przymiotnika np. 'On je pametan'.

Natomiast jeżeli będę chciał użyć związku 'inteligentny telefon' (inteligentny
w znaczeniu elektroniczny, automatyczny, komputerowy, stosujący nowoczesne
oprogramowanie) użyję wówczas formy 'nieokreślonej' - 'pametni telefon'.
Intuicja podpowiada mi, że podobnie będzie z nazwami geograficznymi.

Pamiętam, że kiedyś stosowałem błędnie formę nieokreśloną w funkcji orzecznika
(polonizm?), ale z czasem zauważyłem, że brzmi to nieładnie i sztucznie.

Zgodnie z moim odczuciem, forma nieokreślona w mianowniku jest stosowana dość
rzadko i zapewne w mowie potocznej zastępowana jest formą określoną - stąd
wahania samych Chorwatów.

W pozostałych przypadkach deklinacyjnnych chyba nie ma rozróżnienia na formę
określoną i nieokresloną.

Dlaczego rzecz dotyczy jedynie rodzaju męskiego? Nie wiem :)

Zgodzę sie w 100%, że jezyk jest nie tylko interesujący ale również piękny.

Pozdravi,

Jacek

Dzięki...

[mary_ann]

... wielkie, Jacku, za wyczerpującą odpowiedź. Sprawa się wyjaśnia, jedyne, co
mnie zastanawia, to nazwa tych obu form - określona i nieokreślona, choć ze
stopniem dookreślenia rzeczownika jako żywo nic wspólnego nie wydają się mieć:-
))) (Porównaj formy nazywane określonymi lub nieokreslonymi dla rodzajników
rodzajników angielskich, francuskich czy niemieckich). A tymczasem rozróżnienie
to wydaje się po prostu pokrywać z rosyjskim podziałem na formy krótkie i
długie przymiotników (po rosyjsku zwykle (zawsze?) różnica funkcji pokrywa się
z różnicą długości - por. "boln'oj czelo'wiek" "'etot czelo'wiek 'bolen" - a po
chorwacku pewnie nie...)

Pozdrawiam serdecznie
mary_ann