tawnyroberts
05.02.08, 09:32
Z interesującą opinią Eugeniusza Misiły, posądzanego przez
niektórych o stronniczość, zetknąłem się kiedyś w czasie lektury
książki „Repatriacja czy deportacja. Przesiedlenie Ukraińców z
Polski do USRR 1944-1946. Tom I. Dokumenty”. We wstępie do książki
czytamy m.in.:
„W reakcji na rozpoczęcie przez wojsko przymusowych wysiedleń
dowódca Ukraińskiej Powstańczej Armii w Polsce, Mirosław
Onyszkiewicz „Orest", wydał 9 września 1945 r. rozkaz zaatakowania
komisji przesiedleńczych i współdziałających z nimi oddziałów WP
oraz spalenia wysiedlonych wsi. Podjęcie równie drastycznych działań
nakazał prowidnyk Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów w Polsce
Jarosław Staruch „Stiah", a wkrótce potem prowidnycy okręgów i
nadrejonów OUN. Rozkaz dowódcy UPA, kończący się zawołaniem: „Niech
za nami płoną ognie...", został wykonany. Decyzja palenia
opuszczonych wsi była jednym z najpoważniejszych błędów popełnionych
przez dowództwo UPA w Polsce. Całkowite spalenie jesienią 1945 r.
kilkudziesięciu miejscowości opuszczonych przez Ukraińców, w których
mieli zamieszkać Polacy przesiedleni z USRR, połączone z coraz
częstszymi, szczególnie w październiku i listopadzie 1945 r.,
akcjami odwetowymi na wsie polskie, przyniosło efekt odwrotny od
zamierzonego. Oprócz nieodwracalnych zniszczeń wsi, z których
większość nigdy nie podniosła się ze zgliszcz, wywołało to w
społeczeństwie polskim przede wszystkim poczucie realnego zagrożenia
ze strony Ukraińców. Władze komunistyczne zyskały dodatkowy argument
usprawiedliwiający użycie wojska do przymusowego wysiedlenia
Ukraińców, a wojsko – pretekst do zastosowania represji wobec
ludności cywilnej podejrzanej o sprzyjanie UPA.”
Ciekawi mnie Wasza opinia na ten temat. Czy UPA miała moralne prawo
do palenia wysiedlonych ukraińskich wiosek, do puszczania z dymem
dorobku wielu pokoleń swoich rodaków? Czy obawa przed zasiedleniem
opuszczonych wsi przez polskich repatriantów z USRR była
wystarczającym usprawiedliwieniem? I wreszcie czy ta kontrowersyjna
decyzja dowództwa UPA nie uniemożliwiła wielu ukraińskim rodzinom
powrotów w rodzinne strony na fali odwilży po 1956 r.?