dari

[padshah]

Pytanie do iranistów (a może nie tylko?...) Dlaczego farsi uzywany w
Afganistanie nosi nazwę dari? Czy jest to spowodowane znacznymi różnicami w
języku uzywanym w obu krajach, czy jest to jakos inaczej uwarunkowane?

pozdr,

[buggi]

Co ciekawe do lat 60 afganskie czytanki szkolne nosily tytul Qerahate Farsi,
co pózniej zmieniono na Qerahate Farsi e Dari ( farsi lub dari). Obecny tytul
ksiazek brzmi Qerahate Dari. Fakt jest taki, ze jezykiem wschodniego
Afganistanu jest Farsi, nazywany Dari (staroperski). Etymologicznie i
filologicznie Farsi i Dari stanowia jednosc ; ta sama morfologia, leksyka,
trzcionka, syntaksy, natomiast róznice wystepujace w obu jezykach sa
uwarunkowane polozeniem geograficznym, jak i historia i obcymi wplywami:
chinskimi, arabskimi, indyjskimi, perskimi i greckimi.

[graza4]

Bardzo czesto taka sytuacja (jeden jezyk, dwie nazwy) spowodowana jest
polityka, tzn. podkreslaniem swojej odrebnosci politycznej i kulturowej, jest
jednym ze srodkow budowania odrebnej panstwowosci. Podobnie jest z jezykiem
hindi/urdu, jest to wlasciwie jeden jezyk, tyle, ze uzytkownicy w Pakistanie
uzywaja pisma perskiego, a w Indiach -dewanagari. Oczywiscie sa roznice
leksykalne, ale powstaly one glownie w ciagu ostatnich 50 lat.

dari/hindi/urdu....

[padshah]

graza4 napisała:

Podobnie jest z jezykiem
> hindi/urdu, jest to wlasciwie jeden jezyk, tyle, ze uzytkownicy w Pakistanie
> uzywaja pisma perskiego, a w Indiach -dewanagari. Oczywiscie sa roznice
> leksykalne, ale powstaly one glownie w ciagu ostatnich 50 lat.

Poważnie urdu i hindi to to samo? Myślałem, że mimo wszystko urdu jest bliższy
perskiemu.... Udało się bez problemów zaadaptować arabski alfabet? Z tego co
wiem - dewanagari to pismo sylabiczne, przewidywałbym niejakie trudności w
transkrypcji na arabskie pismo ;)

pozdr,

hindi/urdu - jeszcze o tym chociaz trochę OT :)

[padshah]

dogrzebałem się wątku o urdu na Forum Rzadkich Języków - ciekawa dyskusja o
podobieństwach z hindi
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=10311&w=4406551&a=4406551

ale jednak..... :)

[padshah]

graza4 napisała:

> Bardzo czesto taka sytuacja (jeden jezyk, dwie nazwy) spowodowana jest
> polityka, tzn. podkreslaniem swojej odrebnosci politycznej i kulturowej, jest
> jednym ze srodkow budowania odrebnej panstwowosci. Podobnie jest z jezykiem
> hindi/urdu, jest to wlasciwie jeden jezyk, tyle, ze uzytkownicy w Pakistanie
> uzywaja pisma perskiego, a w Indiach -dewanagari. Oczywiscie sa roznice
> leksykalne, ale powstaly one glownie w ciagu ostatnich 50 lat.

...arabski to arabski (chociaż ma różne dialekty) od Mauretanii po Oman :) A
różnic politycznych i nie tylko też w tamtym świecie dostatek!

[graza4]

Co do hindi/urdu to moge ci tylko poradzic abys poczytal troche o powstaniu
tego jezyka i jego losach, na ktore ogromny wplyw miala XX -wieczna historia
Indii.
Co do arabskiego...Tu przynajmnie dominujaca religia jest jedna, poza tym,nie
rozpisujac sie na temat tla historycznego, spolecznego i religijnego (bo to
temat na rozprawe naukowa) warto zauwazyc, ze zawsze byly w krajach arabskich
pewnie tendencje panislamistyczne i panarabistyczne, co oczywiscie nie tlumaczy
sytuacji jezykowej, ale rzuca na nie jakiec swiatlo.
Pojawia sie pytanie co z dari i farsi? Przeciez tu sprawy wygladaja inaczej niz
w pozostalych 2 przypadkach. Wciaz mysle, ze moj trop moze byc wlasciwy, ale
najlepiej by bylo, gdyby na ten temat wypowiedzial sie jakis iranista.

[clelia]

padshah napisał:

> Pytanie do iranistów (a może nie tylko?...) Dlaczego farsi uzywany w
> Afganistanie nosi nazwę dari? Czy jest to spowodowane znacznymi różnicami w
> języku uzywanym w obu krajach, czy jest to jakos inaczej uwarunkowane?

Nie jestem specjalistką, ale zawsze czytałam, że dari to tadżycka odmiana
farsi, i że te dwa języki niewiele się różnią.

clelia

dari a tadżycki

[padshah]

clelia napisała:

> Nie jestem specjalistką, ale zawsze czytałam, że dari to tadżycka odmiana
> farsi, i że te dwa języki niewiele się różnią.
>

Wydaje mi się, że to raczej odmiana afgańska. Tadżycki jest osobnym językiem -
ma zresztą inny alfabet: zmodyfikowaną cyrylicę. BTW, słyszałem o planach
przejścia na alfabet łaciński - może ktoś ma jakieś bardziej bieżące info?

pozdr,

[buggi]

Które zdanie jest w farsi, a które w dari?

A) pul dari?
B) pejsa dari?

[clelia]

padshah napisał:

> Wydaje mi się, że to raczej odmiana afgańska. Tadżycki jest osobnym językiem -

> ma zresztą inny alfabet: zmodyfikowaną cyrylicę. BTW, słyszałem o planach
> przejścia na alfabet łaciński - może ktoś ma jakieś bardziej bieżące info?

Faktycznie, wszędzie w różnych leksykonach jest napisane, że w Tadżykistanie
mówi się po tadżycku (przy okazji znalazłam bardzo ciekawą stronę:
www.payvand.org.uk/ ). Znalazłam też jednak inne źródło:
www.ilo.ru/siyb/mat_trne.html w którym dla Tadżykistanu dokonuje sie
tłumaczen na dari. Owszem, używało się w Tadżykistanie cyrylicy, to jednak o
niczym nie świadczy, zważywszy ze prawie wszędzie w byłym sojuzie Sowieci
narzucili przejście na cyrylicę (z wyjątkiem Armenii i Gruzji).

Należałoby zadać jeszcze jedno pytanie: który to naród w Afagnistanie posługuje
się dari? Przeciez to Tadżycy.
Jednak podkreślam - specjalistką nie jestem :)

[clelia]

znalazłam jeszcze coś ciekawego:
"Persian(or Farsi dari ), Dari and Tajik , the languages spoken in the region,
are really slight variants of the same language. Persian language is called
Tajiki in Tajikistan and Uzbekistan, Dari in Afghanistan and Pakistan and Farsi
dari in Iran and other countries in the region (like British-, American- and
Irish English)."

medlem.spray.se/davidgorgan/Language.html

dari a tadżycki - ja znalazłem coś takiego :)

[padshah]

"W Kabulu i w Teheranie Tadżyk mówi swoim językiem i jest doskonale rozumiany"
(R.Kapuściński "Kirgiz schodzi z konia" Iskry, W-wa 1974)

No to może znajdzie się ktoś, kto uczył się "po prostu" tadżyckiego... ;-)

[clelia]

padshah napisał:

> No to może znajdzie się ktoś, kto uczył się "po prostu" tadżyckiego... ;-)

Obawiam sie, ze wątpię :) Nawet w Studium Europy Środkowo-Wschodniej na UW o
ile mi wiadomo nie ucza tego jezyka. Tak samo nie uczą azerskiego, a zamiast
tego jest turecki....

[padshah]

clelia napisała:

Znalazłam też jednak inne źródło:
> www.ilo.ru/siyb/mat_trne.html w którym dla Tadżykistanu dokonuje sie
> tłumaczen na dari.

Ale pisane cyrylicą :)

Owszem, używało się w Tadżykistanie cyrylicy, to jednak o
> niczym nie świadczy, zważywszy ze prawie wszędzie w byłym sojuzie Sowieci
> narzucili przejście na cyrylicę (z wyjątkiem Armenii i Gruzji).

No i Litwy, Łotwy i Estonii. Zresztą cyrylicę narzucono w 1940 dopiero.
Wczesniej używano w Azji Środkowej przez krótki okres alfabetu łacińskiego.
>
> Należałoby zadać jeszcze jedno pytanie: który to naród w Afagnistanie
posługuje
>
> się dari? Przeciez to Tadżycy.
> Jednak podkreślam - specjalistką nie jestem :)
>
>

[clelia]

padshah napisał:

> clelia napisała:
>
> Znalazłam też jednak inne źródło:
> > www.ilo.ru/siyb/mat_trne.html w którym dla Tadżykistanu dokonuje sie
> > tłumaczen na dari.
>
> Ale pisane cyrylicą :)

Fakt, ale to chyba naturalne :) Zresztą sam zapis niewiele zmienia w samym
jezyku jako takim.


> Owszem, używało się w Tadżykistanie cyrylicy, to jednak o
> > niczym nie świadczy, zważywszy ze prawie wszędzie w byłym sojuzie Sowieci
> > narzucili przejście na cyrylicę (z wyjątkiem Armenii i Gruzji).
>
> No i Litwy, Łotwy i Estonii. Zresztą cyrylicę narzucono w 1940 dopiero.
> Wczesniej używano w Azji Środkowej przez krótki okres alfabetu łacińskiego.

Masz rację, zapomniałam o krajach spoza WNP :)

clelia