Ciekawe teksty na e-UPR.

przycinek.usa Nie likwidować Senatu 14.10.04, 00:40

Nie likwidować Senatu
Izba wyższa parlamentu jest potrzebna. Jednak nie jako „przybudówka" Sejmu,
lecz samodzielny i silny podmiot z konkretnymi uprawnieniami

Po licznych aferach targających Rzeczypospolitą coraz więcej obywateli widzi,
że „coś tu nie gra". System polityczno-prawny wyraźnie niedomaga. Popyt
kształtuje podaż, więc pojawiają się propozycje reform. Najgłośniejsza to „4 X
TAK", autorstwa Platformy Obywatelskiej.

Posłowie partii, która już sposobi się do przejęcia władzy, twierdzą, że
immunitet parlamentarny nadaje się do kasacji, liczbę posłów należy przyciąć
przez pół, wprowadzić większościowe wybory do Sejmu, a Senat jako zbędny
wykreślić z konstytucji.

Monteskiusz był za dwoma izbami
Reforma dotycząca Senatu, a raczej jego likwidacji, to od lat, nie tylko w
Polsce, sprawa drażliwa i kontrowersyjna. W politycznej tradycji państw
europejskich druga, „wyższa" izba pierwotnie grupowała zachowawcze elementy
arystokratyczne.
Karol Monteskiusz, czołowy piewca koncepcji trójpodziału władzy, zdecydowanie
opowiadał się za dwuizbowością. Przestrzegał przed nadmiernym uprzywilejowaniem
legislatywy, która lubi stanowić prawa wygodne dla siebie. Stąd też Senat, jak
i samo rozbicie na dwie izby, miało przytemperować ambicje suwerena-ludu,
chcącego umacniać swoją pozycję.
Jest to godne podkreślenia właśnie w Polsce, gdzie wprowadzono system
parlamentarno-gabinetowy z elementami prezydencjalizmu. Siłę władzy wykonawczej
twórcy naszej niefortunnej Konstytucji rozłożyli na Radę Ministrów i
prezydenta. Trochę jak w V Republice Francuskiej, jednak z przewagą rządu. To
rozwiązanie . nie sprawdziło się w praktyce.
W sytuacji słabości władzy wykonawczej pomysł na wzmocnienie sejmokracji jest
zupełnie chybiony. Co prawda, czytając niektóre senackie poprawki do ustaw, czy
słuchając wywodów pani senator Marii Szyszkowskiej na temat równości i związków
homoseksualistów, można dojść do wniosku, że jedyną receptą jest zniesienie
izby wyższej, to jednak Senat to tradycja ustrojowa. A tradycja ma swoją
wartość.

Krótka pamięć polityków
W Polsce dzieje drugiej izby były bardzo burzliwe. Po
odzyskaniu „niepodległości" w 1945 r. nowi okupanci rozpoczęli kampanię
wymierzoną w istnienie Senatu. Sławetne referendum 3XTAK skończyło z drugą izbą
na kilkadziesiąt lat. Reaktywowano ją w 1989 r. jako element kontraktu
politycznego komunistycznej władzy z ówczesną opozycją.
Obecnie Senat jest izbą nieco fikcyjną, bez funkcji kontrolnych i znaczących
prerogatyw. Nie jest jednak sztuką amputacja, lecz wyleczenie chorego organu.
Najzabawniejsze, że zmiany te proponują politycy, którzy - będąc członkami Unii
Wolności - pisali i popierali projekt obecnej Konstytucji. Było to co prawda w
1997 r., więc mogą tego nie pamiętać, a amnezję może jeszcze potęgować fakt, że
są już członkami innej partii.
Podobnie przed wyborami w 2001 r. SLD zapowiadał rozprawienie się z Senatem.
Wystawił kandydatów, zdobył większość mandatów i szybko zapomniał o
przedwyborczych obietnicach. Jakież to typowe.

Reprezentacja samorządów lub uniwersytetów
Senatowi jest potrzebna sanacja, a nie likwidacja. W Polsce trzeba dziś silnej
władzy wykonawczej, która będzie forsowała reformy, a nie tylko dyskutowała o
nich. Senat jest więc potrzebny. Jednak nie jako „przybudówka" Sejmu, lecz
samodzielny i silny podmiot z konkretnymi uprawnieniami.
Jego skład może stanowić przedstawicielstwo województw. Przed wojną, zgodnie z
Konstytucją z 1935 r., 1/3 składu wyznaczał prezydent, a reszta pochodziła z
tzw. wyborów elitarnych. Prawo wybierania przysługiwało z racji wykształcenia,
stanowiska czy odznaczenia. To są rodzime wzorce, do których zawsze można
powrócić. Wkomponować w to można tzw. funkcjonalizm senacki, gdzie Senat uczyni
się reprezentacją samorządów gospodarczych czy uniwersytetów.
Można iść dalej i prawo inicjatywy ustawodawczej przyznać jedynie Senatowi.
Izba niższa tylko wyrażałaby zgodę na projekt ustawy.

Różnice między izbami są zbyt małe
To są tylko propozycje. Chodzi o to, by ludzi przypadkowych, nie mających
pojęcia o tworzeniu prawa, zastąpić fachowcami. Praktycznie zawsze akcentuje
się, że skład Senatu powinien być tworzony inaczej niż w przypadku Sejmu. W
Polsce różnice są zdecydowanie zbyt słabo zarysowane.
Potrzeba w takiej sytuacji zmiany ustawy zasadniczej. Mówi się o tym coraz
częściej. I dobrze.
Paweł Bała
11. Października 2004 18:54

Drzewko
Od najstarszego
Od najnowszego

przycinek.usa Nie likwidować Senatu 14.10.04, 00:40

Nie likwidować Senatu
Izba wyższa parlamentu jest potrzebna. Jednak nie jako „przybudówka" Sejmu,
lecz samodzielny i silny podmiot z konkretnymi uprawnieniami

Po licznych aferach targających Rzeczypospolitą coraz więcej obywateli widzi,
że „coś tu nie gra". System polityczno-prawny wyraźnie niedomaga. Popyt
kształtuje podaż, więc pojawiają się propozycje reform. Najgłośniejsza to „4 X
TAK", autorstwa Platformy Obywatelskiej.

Posłowie partii, która już sposobi się do przejęcia władzy, twierdzą, że
immunitet parlamentarny nadaje się do kasacji, liczbę posłów należy przyciąć
przez pół, wprowadzić większościowe wybory do Sejmu, a Senat jako zbędny
wykreślić z konstytucji.

Monteskiusz był za dwoma izbami
Reforma dotycząca Senatu, a raczej jego likwidacji, to od lat, nie tylko w
Polsce, sprawa drażliwa i kontrowersyjna. W politycznej tradycji państw
europejskich druga, „wyższa" izba pierwotnie grupowała zachowawcze elementy
arystokratyczne.
Karol Monteskiusz, czołowy piewca koncepcji trójpodziału władzy, zdecydowanie
opowiadał się za dwuizbowością. Przestrzegał przed nadmiernym uprzywilejowaniem
legislatywy, która lubi stanowić prawa wygodne dla siebie. Stąd też Senat, jak
i samo rozbicie na dwie izby, miało przytemperować ambicje suwerena-ludu,
chcącego umacniać swoją pozycję.
Jest to godne podkreślenia właśnie w Polsce, gdzie wprowadzono system
parlamentarno-gabinetowy z elementami prezydencjalizmu. Siłę władzy wykonawczej
twórcy naszej niefortunnej Konstytucji rozłożyli na Radę Ministrów i
prezydenta. Trochę jak w V Republice Francuskiej, jednak z przewagą rządu. To
rozwiązanie . nie sprawdziło się w praktyce.
W sytuacji słabości władzy wykonawczej pomysł na wzmocnienie sejmokracji jest
zupełnie chybiony. Co prawda, czytając niektóre senackie poprawki do ustaw, czy
słuchając wywodów pani senator Marii Szyszkowskiej na temat równości i związków
homoseksualistów, można dojść do wniosku, że jedyną receptą jest zniesienie
izby wyższej, to jednak Senat to tradycja ustrojowa. A tradycja ma swoją
wartość.

Krótka pamięć polityków
W Polsce dzieje drugiej izby były bardzo burzliwe. Po
odzyskaniu „niepodległości" w 1945 r. nowi okupanci rozpoczęli kampanię
wymierzoną w istnienie Senatu. Sławetne referendum 3XTAK skończyło z drugą izbą
na kilkadziesiąt lat. Reaktywowano ją w 1989 r. jako element kontraktu
politycznego komunistycznej władzy z ówczesną opozycją.
Obecnie Senat jest izbą nieco fikcyjną, bez funkcji kontrolnych i znaczących
prerogatyw. Nie jest jednak sztuką amputacja, lecz wyleczenie chorego organu.
Najzabawniejsze, że zmiany te proponują politycy, którzy - będąc członkami Unii
Wolności - pisali i popierali projekt obecnej Konstytucji. Było to co prawda w
1997 r., więc mogą tego nie pamiętać, a amnezję może jeszcze potęgować fakt, że
są już członkami innej partii.
Podobnie przed wyborami w 2001 r. SLD zapowiadał rozprawienie się z Senatem.
Wystawił kandydatów, zdobył większość mandatów i szybko zapomniał o
przedwyborczych obietnicach. Jakież to typowe.

Reprezentacja samorządów lub uniwersytetów
Senatowi jest potrzebna sanacja, a nie likwidacja. W Polsce trzeba dziś silnej
władzy wykonawczej, która będzie forsowała reformy, a nie tylko dyskutowała o
nich. Senat jest więc potrzebny. Jednak nie jako „przybudówka" Sejmu, lecz
samodzielny i silny podmiot z konkretnymi uprawnieniami.
Jego skład może stanowić przedstawicielstwo województw. Przed wojną, zgodnie z
Konstytucją z 1935 r., 1/3 składu wyznaczał prezydent, a reszta pochodziła z
tzw. wyborów elitarnych. Prawo wybierania przysługiwało z racji wykształcenia,
stanowiska czy odznaczenia. To są rodzime wzorce, do których zawsze można
powrócić. Wkomponować w to można tzw. funkcjonalizm senacki, gdzie Senat uczyni
się reprezentacją samorządów gospodarczych czy uniwersytetów.
Można iść dalej i prawo inicjatywy ustawodawczej przyznać jedynie Senatowi.
Izba niższa tylko wyrażałaby zgodę na projekt ustawy.

Różnice między izbami są zbyt małe
To są tylko propozycje. Chodzi o to, by ludzi przypadkowych, nie mających
pojęcia o tworzeniu prawa, zastąpić fachowcami. Praktycznie zawsze akcentuje
się, że skład Senatu powinien być tworzony inaczej niż w przypadku Sejmu. W
Polsce różnice są zdecydowanie zbyt słabo zarysowane.
Potrzeba w takiej sytuacji zmiany ustawy zasadniczej. Mówi się o tym coraz
częściej. I dobrze.
Paweł Bała
11. Października 2004 18:54

Najnowsze z forum Polityka i Gospodarka

Zaloguj się