Wyspy Dodekanezu

[trevistas]

Wyspy Dodekanezu skladaja sie z 14 duzych wysp tak jak np. Patmos, Leros, Kos, Chalki, Symi czy Rodos oraz duzej liczby slabo lub niezamieszkalych wysp czy skal. Wyspy znajduja sie w poludniowo wschodniej czesci Morza Egejskiego. Ich obszar to 2.682 tys. km2. W 1912 r populacja wynosila 143.5 tys. osob a obecnie ok 205 tys osob.
Od roku 1522 Wyspy znajdowaly sie pod wladza sultanatu otomanskiego, choc w XIX wieku mieszkancy wysp starali sie zbrojnie wyzwolic spod panowania tureckiego (lata 30 te I 60 te XIXw.). 27 wrzesnia 1911 r. Wlochy zlozyly ultimatum sultanowi tureckiemu domagajac sie zezwolenia Porty na wloska okupacje Tripoli I Cyrenajki (Libia). W Libii rozpczely sie walki turecko - wloskie. Wkrotce, aby utrudnic turecka komunikacje z Libia I przyspieszyc tempo zawarcia zawieszenia broni, pod koniec kwietnia 1912 r wojska wloskie wyladowaly na wyspie Rodos I pozostalych wyspach rozpoczynajac ich okupacje (twierdzac ze jest ona jedynie czasowa). W roku 1919 zawarto ugode Venizelos - Tittoni, ktora jednak nieco pozniej zostala zerwana przez rzad Giolittiego. Grecja przegrala Wojne Turecko - Grecka (1919 - 22). W Traktacie z Lozanny (1923) Turcja oficjalnie zrezygnowala z wszelkich praw do Wysp Dodekanezu. Wlosi pozostali jako okupanci na Wyspach.

[trevistas]

Zgodnie z Traktatem w Lozannie (24 lipca 1923, art. 15), Turcja zrzekla sie wszelkich praw do Wysp Dodekanezu na rzecz Wloch (wlacznie z wyspa Castellorizo) I los Wysp mial byc przesadzony przez zainteresowane strony. W tym momencie wlosi stwierdzili, ze nie beda z nikim dyskutowali dalszych spraw Dodekanezu, biorac pod uwage, ze Grecja byla bardzo oslabiona przegrana wojna w Azji Mniejszej (Anatolii), I borykala sie z wieloma problemami wewnetrznymi, takimi jak koniecznosc akomodacji ponad 1 mln grekow wydalonych przez rzad turecki (Kemal Pasza) z terenow (np. Konstantynopol, Smyrna, Nicea, Bursa) Anatolii, [tematy na odrebne watki]. Nawiasem mowiac byla to pierwsza wielkoskalowa czystka etniczna w Europie w czasach wspolczesnych. Od 1923 roku Wyspy uzyskaly nazwe: ''Wloskie Wyspy Egejskie''. Nie byly one postrzegane przez rzad wloski jako czesc Wloch, czy jako kolonia, ale w jezyku prawa zostaly nazwane ''posesja'' co ukrywalo ich niejasny status prawny. Wyspy podlegaly wloskiemu ministerstwu spraw zagranicznych a nie ministerstwu kolonii. Mieszkancom Wysp (grekom) masowo nadano tzw mniejsze obywatelstwo wloskie, ktore odroznialo ich od obywateli Wloch. Normalne obywatelstwo wloskie bylo w pozniejszym okresie okupacji nadawane tym mieszkancom Wysp, ktorzy wspolpracowali czynnie z administracja wloska - jako wyraz szczegolnego uznania. Wlosi powolali pierwszego Generalnego Gubernatora w osobie Mario Lago - z pelnia wladzy nad Wyspami. Rozpoczal sie okres italianizacji I eksploatacji Wysp.

[trevistas]

Powojenny ekonomiczny, polityczny stan I miedzynarodowa rola Grecji nie pozwalaly jej na marzenia o rozwoju terytorialnym, musiala na jakis czas zapomniec o przylaczeniu Wysp. Dodekanezu. Jednoczesnie rozpoczely sie poczatki italianizacji Wysp, ktorych przykladami moga byc: wloski dekret z 1929 r. nakazujacy konfiskate nieuprawianej ziemi na wyspach, z celem wdrozenia wloskiej kolonizacji Wysp, wplyw na zalozenie Rz. Kat. Arcybiskupstwa na Wyspach, wprowadzenie zarzadzen, ze jedynie wloskie dyplomy ukonczenia studiow mialy znaczenie dla zatrudnienia, zwiekszenie wynagrodzenia dla nauczycieli tzw. szkol subsydiowanych (wloskich), odbieranie ziemi bogatym grekom, budowanie zbednej infrastuktury. Wielu mieszkancow Wysp wyemigrowalo np do USA, Pld. Afryki, Australii. Od momentu nastania drugiego wloskiego gubernatora Wysp - De Vecchiego, wprowadzono obowiazkowe uzycie jezyka wloskiego, zmieniono imiona mieszkancow na wloskobrzmiace, np Karpathos na Scarpanto, wprowadzono calkowita italianizacje szkolnictwa. Wlosi starali sie utrzymywac dobre stosunki z Turcja.

[trevistas]

Okazja do nowego zainteresowania sie Turcji Wyspami, byl wybuch II W. Swiatowej, co spowodowalo szukanie przez Francje i W. Brytanii wsparcia w Turcji. Wzajemne negocjacje doprowadzily do podpisania paktu 19 pazdziernika 1938r. Pakt stanowil, ze Turcja dostarczy wszelkiej pomocy Francji i W. Brytanii jesli ulegna one agresji na terenie Morza Srodziemnego. Z drugiej strony Francja i W. Brytania udziela pomocy Turcji jesli ulegnie ona agresji na terenie europejskim, (nalezy tu dodac, ze juz w roku 1937 aby zyskac przychylnosc Turcji, Francja zcedowala na jej rzecz cala prowincje Hatay (Aleksandretta), ktora to organicznie byla czescia Syrii i jest dalej uznawana przez nia jako jej czesc). Dolaczony traktat militarny stanowil, ze jesli operacje wojskowe beda prowadzone na Wyspach Dodekanezu, to w pierwszej kolejnosci bylyby tam uzyte wojska tureckie. To wlasnie byla cena jaka postawila Turcje po stronie alianckiej. Jednak, rzad turecki nie chcial sie pozbywac cennej neutralnosci.

[trevistas]

W grudniu 1941, brytyjski minister spraw zagranicznych A. Eden zlozyl tajna wizyte w Moskwie. Jednym z tematow rozmow, byl temat zachecenia Turcji do udzialu w wojnie po stronie aliantow. Stalin zaproponowal nacisk na Turcje poprzez zaoferowanie jej Wysp Dodekanezu i poludniowej czesci Bulgarii, zaoferowal tez ''przeciek'' tej informacji do Turcji. Grecki rzad na wygnaniu zlozyl demarche na rece MSZ Wielkiej Brytanii. Podsekretarz bryt. MSZ zlozyl deklaracje, ze ''w przypadku Wysp Dodekanezu zadne decyzje nie zostana podjete bez wczesniejszych konsultacji z rzadem greckim.'' W owczesnej greckiej polityce zagranicznej Wyspy zajmowaly pierwsze miejsce przed Cyprem. W styczniu 1943 premier Churchill spotkal sie w Adanie (pld Turcja) z rzadem tureckim, aby przekonac ich do wsparcia planu otwarcia frontu na Balkanach, Wyspy Dodekanezu rowniez byly tematem rozmow, co spowodowalo kolejne obawy rzadu greckiego. W kwietniu 1943 bryt. MSZ wydalo deklaracje ogolnie faworyzujac grecka przyszlosc Wysp, choc bez zadnych szczegolow.

[trevistas]

Drugiego lipca 1943 brytyjski gabinet wojenny podjal nastepujace decyzje dotyczace Wysp: wloskie prawa zostana tymczasowo utrzymane - z wyjatkiem uregulowan dotyczacych dyskryminacji grekow czy turkow, administracja Wysp bedzie brytyjska odpowiedzialnoscia, ani wlosi czy tez grecy (z wyjatkiem greckich mieszkancow Wysp) lub turcy nie beda zatrudnieni w administracji Wysp. Brytyjczycy starali sie zachowac rowny dystans pomiedzy grekami I turkami aby pozostawic sobie wolna reke. BBC otrzymalo instrukcje aby nie wspominac w swych informacjach o greckosci Wysp. Grecki rzad na wygnaniu wyrazil niezadowolenie z powyzszego brytyjskiego memorandum. Z zas drugiej strony, przewidujac (1943) aliancka inwazje, Wysp brytyjczycy zezwolili na udzial w walkach oddzialow tzw. Uswieconych Druzyn (greckie oddzialy glownie oficerskie, dow. plk Ch. Tsigantes), ale nie wojsk greckich. Plany te wowczas pozostaly na papierze, poniewaz w I pol. pazdziernika 1943 r rozpoczela sie okupacja Wysp przez wojska niemieckie I Wyspy zostaly wyzwolone jako ostatni region Grecji - w maju 1945.

[trevistas]

Jednostka plk Tsigantesa, brala aktywny udzial w walkach na Wyspach od jesieni 1944r. 8 maja 1944 r. dowodca niemieckich sil wojskowych, gen. Wagner podpisal w Symi akt kapitulacji niemieckiego garnizonu wobec przestawicieli W. Brytanii, Francji I Grecji (plk Tsigantes). W krotkim czasie jednostka plk Tsigantesa zostala usunieta z Wysp przez brtyjczykow. Wyspy przeszly pod zarzad brytyjskiej administracji wojskowej z gen. Pagetem na czele. I tak rozpoczal sie dwuletni okres okupacji Wysp przez brytyjczykow, ktorzy zachowali wloski system prawa, podatkowy oraz wloskich urzednikow. Sytuacja zaczynala byc malo wesola dla grekow, poniewaz brytyjczycy nastawali aby kwestia przynaleznosci Wysp byla rozstrzygnieta w Traktacie Pokojowym z Wlochami (podobnie jak z wloskimi koloniami), a ponadto brytyjczycy aby zachowac tzw. ''rowny dystans'', probowali wlaczyc Turcje do rozmow. W maju 1946 rzad grecki powzial wiadomosc, ze granice bulgarsko - greckie nie zostana zmienione na korzysc Grecji. W czerwcu 1946 wloski premier zapewnil grecki rzad, ze Wloch nie maja zadnych ambicji wobec Albanii czy Wysp. Amerykanie widzieli przyszlosc Wysp jako czesci Grecji (wlacznie z wyspa Castellorizo). Rosjanie byli niezdecydowani, ale w koncu poparli greckosc wysp, uwzgledniajac fakt, ze stracili nadziele na uzyskanie jakiegokolwiek fragmentu b. kolonii wloskich. Stanowisko to ulatwilo pozycje greckiej PKomunist. wobec greckiego spoleczenstwa.

[trevistas]

Ostatecznie, Traktat Pokojowy w Paryzu zostal podpisany 10 lutego 1947 roku. Wlochy zcedowaly wszystkie Wyspy Dodekanezu na rzecz Grecji. Wyspy zostaly zdemilitaryzowane, co oznaczalo, ze wszystkie zbudowane fortyfikacjie mialy byc wyburzone, ale na Wyspach mialy pozostac oddzialy policyjne I wojskowe dla utrzymania porzadku publicznego. Mieszkancy, ktorzy uznawali to za stosowne mogli utrzymac obywatelstwo wloskie (pod warunkiem, ze w ciagu 1 roku opuszcza Wyspy) I zachowac wlasnosc prywatna, pod warunkiem, ze zostala ona nabyta w sposob uczciwy. Wlasnosc panstwa wloskiego (szkoly, szpitale, itp) miala byc przekazana na rzecz panstwa greckiego. Rzad wloski zostal zobowiazany do zwrotu wszystkich obiektow o charakterze archeologicznym, historycznym I kulturowym, ktore zostaly wczesniej zabrane z Wysp.
Grecja zrozpoczela administracje Wysp 31 marca 1947 roku. Brytyjczycy poczatkowo zadali zwrotu wydatkow zwiazanych z administracja Wysp w latach 1945 - 47, lecz pozniej wycofali sie z tego pomyslu. Pierwszym greckim militarnym gubernatorem Wysp zostal wiceadmiral Ioannides, ktoremu towarzyszyli polityczni I dyplomatyczni doradcy (Stasinopoulos I Chrysantopoulos). Wkrotce rozwiazano dwa duze niemieckie gospodarstwa rolne I ziemie rozdano bezrolnym mieszkancom - niezaleznie od ich orientacji religijnej. 9 stycznia 1948 roku Traktat zostal ratyfikowany przez rzad grecki I powolano cywilnego gubernatora Wysp - Nikolaosa Mavrisa, ktorego mianowanie zostalo przyjete z duza radoscia na Wyspach, poniewaz pochodzil on z wyspy Kasos I byl uczestnikiem walk wyzwolenczych.

[trevistas]

Wg greckiego Spisu Powszechnego z 10 pazdziernika 1947 wieksze Wyspy byly zamieszkane przez nastepujace liczby osob: Rodos: 55 180
Kalymnos: 12 818
Kos: 18 482
Karpathos: 7 422
Leros: 6 162
Pathmos 2 727
Symi: 4 094
Nisyros: 2 500
Razem wysp I wysepek bylo 55, zamieszkiwalo je razem 115 913 osob I byly one podzielone na cztery prowincje: Rodos, Kalymnos, Karpathos I Kos.

Wyspa Kos

[apersona]

21 lipca 2017 wyspę Kos nawiedziło trzęsienie ziemi. Poprzednie trzęsienie ziemi w kwietniu 1933 zniszczyło centrum miasta Kos, Włosi wykorzystali tę okazję do przeprowadzenia wykopalisk. Niezabudowany teren wykopalisk z pozostałościami z czasów antycznych (domy, świątynie, amfiteatr, brukowana droga), bizantyjskich (kościół z mozaikami) i średniowiecza (dom z filigranowymi gotyckimi kolumnami w patio) można zwiedzać.

[apersona]

Na łagodnym wzgórzu nad miastem znajduje się rozległa świątynia Asklepiosa, podobna do tej w Epidauros opisanej przez Herberta w "Labiryncie nad morzem". Zewsząd pielgrzymowali tu chorzy aby po oczyszczeniu i złożeniu ofiar spędzić noc w świątyni. Wierzono, że we śnie ukarzą im się bogowie i udzielą zbawiennych dla zdrowia wskazówek. Owe lecznicze nocowanie nazywano inkubacją. To ostatnie słowo w ciekawy sposób zmieniło znaczenie w Rzymie cesarskim rozpowszechniła się wiara w inkuby - nocne zmory napadające i zniewalające kobiety (Jan Mitarski "Demonologia leku").

[beatkovva]

Piękne wyspy i bardzo ciekawa historia...

Polecam tam się wybrać.

pl.m.wikipedia.org/wiki/Dodekanez

Niezapomniane widoki

[jeepwdyzlu]

Gdyby Turcja przystąpiła do wojny...
Na szczęście dla Greków i także dzięki wsparciu Stalina, który wierzył we wciągnięcie Grecji do swojej strefy wpływów...

[jabior]

Treść interesująca ale nie do przyjęcia jest brak polskich znaków (ą, ć, ę, ł, ń, ż). Dla mnie to skrajne lenistwo i świadome lekceważenie polskiej pisowni trącące lewackim antypatriotyzmem i populistyczną manierą bo nie podejrzewam autora o głupotę.

[stasi1]

Jak na razie to trevistat dużo mądrzej napisał niż ty chociaż bez polskich znaków. Jedni patrzą co jest napisane inni jak