Tuning z glowa

[Gość: Tomek]

Pare dni temu Marek rozpoczal watek, w ktorym opisano sposoby "tuningu". Dzis
na stronie Interii ukazal sie artykul, bedacy chyba najlepsza odpowiedzia na
ten post: motoryzacja.interia.pl/tuning/od_kuchni/artykul?art_id=19976

[Gość: Marek]

Jestes pewien ze to o motoryzacji? U mnie w pracy filtr
blokuje mi dostep do tego watku twierdzac ze to jakies porno.

[Gość: Tomek]

Co prawda pokazywab=ne sa zdjecia golych ... tlokow i zaworow, alwe zeby od
razu porno? A tak powaznie-gosc z dosyc znanej i cenionej na poludniu Polski
firmy tuningowej pokazuje czym grozi niewalsciwy tuning-np. stopione swiece-
doslownie, tloki itp. Jesli link nie przechodzi, sprobuj wejsc na stronie
www.interia.pl, pozniej do dzialu motoryzacja i artykul "pozar w silniku"

[Gość: Marek]

Wyglada ze cala inertia.pl zostala uznana za
niodpowiednia... Trudno - zobacze to w domu.

A propos "tuningu" - wiadomo ze przesadzanie konczy sie
zniszczeniem silnika - "najsmieszniejsze" sa popychacze
zaworow wyskakujace przez maske albo cala glowica
odlatujaca w sina dal (N2O to potrafi...) Dlatego jak sie
chce bawic w duze moce to trzeba miec:
a) duzo kasy lub
b) sponsora lub
c) duzo szczescia i troche rozumu.

Podziwiam ludzi ktorzy to robia - pisalem kiedys na tym
forum o moim sasiedzie ktory zrobil z 5.7L Firebirda
wersje 6.3 L + supercharger + inna skrzynia + grubsze
poloski + szpera + kupe innych zmian. Nie wiem jak on cos
widzi w tym samochodzie bo jest niewielki a nowa maska
mieszczaca pod soba supercharger + wlot powietrza
zaslania dokladnie widok, ale dzwiek i przede wszystki
osiagi tego samochodu sa zdumiewajace.

Dla świńtucha Marka:)

[greenblack]

Nie trzeba było wcześniej podpadać adminowi, to teraz byś sobie pooglądał te
bezwstydnie stopine tłoki, połamane zawory, skruszone świece;) Poza tym w pracy
się PRACUJE:P

Chociaż sobie poczytaj, tylko powściągnij niezdrowe emocje;)

Od czasu, gdy na świecie pojawił się pierwszy samochód, istnieją również
tunerzy samochodów. Ktoś z widzów, nie do końca oszołomionych widokiem bryczki
jadącej bez koni zadał trzeźwe pytanie - "czy nie da się pojechać szybciej?".
Nie był to może pierwszy tuner, ale z pewnością pierwszy potencjalny klient.
Oczywiście tam, gdzie pojawił się rynek na tuning, tam tunerzy rozwinęli swe
skrzydła. Najpierw było to kilka nazwisk, potem już całe zastępy mechaników,
którzy wiedzieli nie tylko jak silnik się kręci, ale co zrobić, żeby kręcił się
lepiej. Ponieważ cały pomysł silnika polega na możliwie szybkim i skutecznym
spalaniu dużych ilości paliwa, więc kierując się tą strategią można zająć się
optymalizacją budowy silnika i poprawą procesów spalania - i tym właśnie
zajmuje się firma tuningowa.



Nie zawsze jednak wszystko idzie po naszej myśli. Trudno założyć, że silnik
jest niezniszczalny i częstokroć nawet najtrwalszy i niewysilony motor
użytkownicy z ciężką nogą potrafią zajeździć w kilka miesięcy. Jednak silnik
zmodyfikowany rządzi się swoimi prawami. Modyfikacja jednych elementów pociąga
za sobą konieczność zmiany innych lub przynajmniej krytycznego spojrzenia na
sprawę w celu upewnienia się, czy czasami nie instalujemy sobie w aucie bomby z
opóźnionym zapłonem, której wybuch może skutecznie razić nasz portfel.



Ostatnio modne stało się przerabianie silników wolnossących na turbinowe oraz
instalacje nitro. Obie te modyfikacje są w gruncie rzeczy tym samym -
zwiększają ilość tlenu dostępnego w cylindrze w momencie zapłonu. Jednak w
silnikach benzynowych wzrost ilości dostępnego utleniacza podnosi temperaturę
spalanej mieszanki (vide palniki acetylenowe, gdzie dzięki spalaniu acetylenu w
czystym tlenie uzyskuje się bardzo wysokie temperatury - o 1000 stopni wyższe
niż przy spalaniu acetylenu w powietrzu). Jeżeli mieszanka będzie zbyt uboga,
mogą zacząć się kłopoty z przegrzewaniem i w efekcie mechaniczne uszkodzenia i
nadpalenia. Kłopoty takie mogą zresztą dopaść również posiadaczy silników
atmosferycznych, wolnossących - gdy ilość wtryskiwanego paliwa będzie wyraźnie
poniżej stechiometrycznej.



Pogoń za pieniędzmi powoduje, że częstokroć nawet dobrzy tunerzy pozwalają
sobie na niedopuszczalne oszczędności. Nieuświadomionym klientom wydaje się, że
poważne modyfikacje nie wymagają żadnych dodatkowych inwestycji poza samym
sednem sprawy. Nie bardzo mogą zrozumieć dlaczego zainstalowanie turbiny
kosztuje łącznie minimum 10 tysięcy, gdy turbinę można kupić za piątą część tej
ceny. Także kuriozalne "instalacje" nitro bez dodatkowego i ustawionego
odpowiednio zwiększenia dawek paliwa czy to przez dodatkowy komputer operujący
na fabrycznych wtryskiwaczaczach, albo odpowiedni chip czy chociaż prosty
dodatkowy wtryskiwacz - to zaczyna wyglądać na smutną normę. Jeżeli już w aucie
założono dodatkowy wtryskiwacz, to leje on paliwo na oślep, bez żadnej
regulacji dawki (cóż, niby jak chodzi o składy mieszanki, to lepiej lać więcej
niż mniej - no ale nie jest to specjalnie piękne ani optymalne rozwiązanie).



Instalacje turbo bez odpowiednio dobranych intercoolerów, bez regulacji
dodatkowej dawki, bez odprężenia silnika czy chociaż stosownego do ciśnienia
powietrza opóźnienia zapłonu (co często wystarcza przy nieznacznym
doładowaniu) - to nie jest rzadkość. To jest norma. Pozostawione przez tunerów
fabryczne świece w silnikach z dołożoną turbiną potrafią zamienić się w
metalowy płyn. Również podobny los czeka zakładane powszechnie pseudosportowe
świece, które z trudem wytrzymują pracę nawet w silniku atmosferycznym -
powodują one awarie mechaniczne - np. ich resztki podpierają zawór i powodują
jego skrzywienie. Zakłócenia zapłonu przy zniszczonych świecach skutkują
wyrzucaniem dużych ilości paliwa na wydech i spalaniem go poza silnikiem - co
niszczy turbinę i katalizator.


A finał? Susza zwiększa ryzyko pożaru. Także w silniku. To może skończyć się
naprawdę marnie. Ponieważ elementy wewnątrz cylindrów są chłodzone przez trzy
czynniki - powietrze, paliwo, ciecz chłodzącą - pogorszenie efektywności
któregokolwiek z nich może spowodować awarię wynikającą z przegrzania. Omówmy
po kolei te czynniki:


Powietrze

Przy instalacji turbiny temperatura powietrza wzrasta, ponieważ przepływa ono
przez rozgrzaną spalinami turbinę i jednocześnie podlega sprężeniu, co podnosi
jego temperaturę. Aby zwiększyć sprawność spalania mieszanki i poprawić
chłodzenie, należy instalować dodatkową chłodnicę powietrza (intercooler).
Dobór jego rozmiaru i sposób umiejscowienia jest istotny dla zachowania
odpowiedniej temperatury powietrza. Problem ten nie dotyczy instalacji nitro.
Rozprężający się gaz (podtlenek azotu) sam działa jako chłodnica, pożerając
duże ilości ciepła z powietrza. We wszystkich typach silników nie należy
również instalować filtrów stożkowych mogących zasysać powietrze bezpośrednio z
komory silnika. Nawet przy szybkiej jeździe temperatura w komorze silnika może
pozostawać na wysokim poziomie i w efekcie silnik zasysa "wrzątek". Ta uwaga
dotyczy również aut wolnossących (z mojej obserwacji wynika, że 70% filtrów
stożkowych zakładane jest w niewłaściwy sposób, bez odizolowania od komory
silnika i zapewnienia nadmuchu świeżego, chłodnego powietrza (oszczędności,
oszczędności).


Paliwo
Benzyna jako ciecz paruje w kolektorze ssącym i w cylindrze, odbierając ciepło
z otoczenia. Jest ona najbardziej istotnym czynnikiem chłodzącym lokalnie,
działającym już w komorze spalania. Temperatura powierzchni tłoka, zaworów,
pierścieni i gładzi cylindra najbardziej zależy właśnie od ilości benzyny. Stąd
też silniki pracujące w bardzo dużym obciążeniu muszą być zasilane większą niż
stechiometryczna ilością benzyny (czyli potocznie skład mieszanki musi
być "bogaty"). Oczywiście nadmiarowe paliwo również jest czynnikiem chłodzącym
już w układzie wydechowym, czyli wpływa na temperaturę turbiny. Co prawda
paliwo to może chłodzić (gdy się nie pali) lub ogrzewać (gdy spala się w
wydechu) ale przy normalnym, niezakłóconym spalaniu i odpowiednim wzbogaceniu
mieszanki obniża ono również temperaturę spalin. Monitorowanie tej temperatury
pozwala uzyskać istotne informacje o tym, czy spalanie przebiega prawidłowo.
Również pomiar składu spalin pozwala wykryć ewentualne nieoczekiwane zubożenie
mieszanki.


Ciecz chłodząca
Silnik jako całość chłodzony jest cieczą. Oczywiście ciecz chłodząca ma
niewielki wpływ na zwalczanie lokalnych przegrzań, ale jednak w całokształcie
pracy silnika odgrywa istotną rolę. Przeciętny silnik jest chłodzony tylko
cieczą układu chłodzenia, dodatkowe chłodnice oleju są instalowane raczej w
autach sportowych. Jednak gdy zakładamy, że pojazd zostanie poważnie wysilony,
wskazane jest zmodyfikowanie układu chłodzenia. Turbiny są przeważnie chłodzone
olejem, który następnie wraca do obiegu w silniku. Dobrym pomysłem jest
zastosowanie dodatkowej chłodnicy oleju, kompensującej wzrost temperatury oleju
w wyniku chłodzenia nim turbiny. Oczywiście większa wydajność układu chłodzenia
może być uzyskana różnymi sposobami - warto jednak zwrócić uwagę na to, czy
zmodyfikowane auto nie przegrzewa się globalnie - przez pomiar temperatury
cieczy chłodzącej lub oleju.


W jaki sposób zapobiegać wypaleniu elementów komory spalania powodowanym przez
przegrzewanie? Najpierw musimy poznać przyczyny. Zasadniczo są dwa możliwe
źródła lokalnego wzrostu temperatury: mieszanka jest za uboga lub silnik spala
detonacyjnie.


Zbyt uboga mieszanka może być wykryta przez monitorowanie stanu świec. Kolor
elektrod jest najp

[greenblack]

Zbyt uboga mieszanka może być wykryta przez monitorowanie stanu świec. Kolor
elektrod jest najprostszym źródłem informacji o składzie mieszanki: czarny -
mieszanka jest za bogata (pogorszenie osiągów, ale niewielkie ryzyko awarii z
tego powodu; zwykle jednak z czasem osiągi będą się pogarszać ponieważ nagar w
cylindrach oraz zatkany i wypalony katalizator zwieńczą niechlubne dzieło),
kolor biały - mieszanka jest za uboga (duże ryzyko wypalenia zaworów, tłoka
etc.). Kolor brązowy - mieszanka jest właściwa dla tego silnika. Świece również
mogą być tym pierwszym elementem, który rozpłynie się z przegrzania lub popęka.
Stosowanie świec odpowiednich do kompresji i ich kontrola na pewno zapobiegnie
ewentualnemu pokrzywieniu zaworów czy porysowaniu gładzi cylindra przez
metalowe resztki.


Mieszanka również będzie za uboga, gdy zwiększymy ilość tlenu dostępnego w
komorze spalania bez stosownego zwiększenia dawek paliwa (nitro, turbo - bez
dodatkowych dawek, istotna przebudowa układu dolotowego). Niektóre auta
zaopatrzone w przepływomierz masowy powietrza kompensują zwiększony przepływ
powietrza przez wstrzyknięcie dodatkowego paliwa, lecz zwykle jest to ilość
niewystarczająca dla poważniejszych modyfikacji. Podobny efekt nastąpi w
silnikach turbinowych, w których podniesiono doładowanie a nie zwiększono dawek
paliwa.


Spalanie detonacyjne może być powodowane przez złą jakość paliwa (zbyt niska
liczba oktanowa), zbyt wysoką kompresję silnika lub nagar odkładający się w
cylindrach. Każdy z tych czynników może być przyczyną awarii w postaci
przegrzania i nadpalenia elementów silnika. Warto jednak tankować na pewnych,
sprawdzonych stacjach (tym bardziej że kontrole na stacjach paliw wskazują na
statystycznie złą jakość paliwa oferowanego w Polsce) i od czasu do czasu
używać dodatków do paliwa usuwających nagar z silnika.


Dobrą metodą zapobiegania kłopotom jest choćby proste monitorowanie składu
mieszanki. Nie mamy tu na myśli drogich szerokopasmowych sond cyrkonowych tylko
tanie przełączające sondy lambda lub monitory do już zainstalowanych w aucie
sond. Pomocny może być również pomiar ciśnienia w kolektorze ssącym. Pozwoli to
łatwiej zauważyć nadmierne doładowanie, wynikające chociażby z defektu
zaworu "wastegate" czy uszkodzeniu rurek sterujących. Sklepy tuningowe oferują
takie urządzenia w naprawdę przystępnych cenach - daleko niższych niż koszt
remontu lub wymiany silnika. Monitorowanie temperatury głowicy i temperatury
gazów wydechowych to kolejne cenne źródło informacji - jednak daleko trudniej
jest zainstalować skuteczny czujnik temperatury gazów, niż prosty i tani
manometr czy monitor sondy.


Tuning z głową polega na przewidywaniu i zdroworozsądkowym podejściu do
modyfikacji, a nie na chaotycznym działaniu i oszczędnościach na istotnych
elementach. Oszczędności skutkują potem daleko droższą porażką i awarią w
najmniej oczekiwanym momencie. Umiar pozwala zachować sprawne auto przez wiele
lat, nadmierny tuning w efekcie zamieni się w gehennę w serwisach i utratę
dużej ilości pieniędzy.


Wykonywanie poważnych modyfikacji wymaga wiedzy i badania warunków pracy
silnika. Kontrolowanie temperatury jest chyba najbardziej istotne, gdyż
większość awarii i przedwczesnego zużycia każdego silnika to niewłaściwe
termiczne warunki pracy. Oczywiście nawet najlepszy tuner nie może
zagwarantować bezawaryjności (w aucie zepsuć się mogą tysiące rzeczy, często
niezwiązanych z tuningiem, niewiadomymi mogącymi wpłynąć na awaryjność są
również: użytkownik, tankowane paliwo, jakość dróg), jednak ryzyko można
minimalizować.