mury obronne miasta Birczy

[darino]

Kupiłem i przeczytałem polecane przez tyrawę "Przemyskie Zapiski
Historyczne". Jest tam ciekawa mapa katastralna Birczy z 1852 roku. Po jej
przejrzeniu zacząłem zastanawiać się nad tym, w jaki sposób Bircza chroniła
się przed atakami w wiekach średnich ?
Wiadomo, że na pewno miała jakieś umocnienia. Nie otaczały one zbyt dużego
obszaru, gdyż Bircza liczyła wtedy kikuset mieszkańców (chć w razie
niebezpieczeństwa chroniła się też tutaj okoliczna ludność wiejska), nie stać
jej też było zapewne na umocnienia murowane - raczej, z racji dostępności
budulca - drewniano-ziemne. Myślę, że był to częstokół (ostrokół), w
miejscach łatwiej dostępnych stojący na specjalnie usypanym wale ziemnym.
Na pewno posiadała dwie bramy miejskie, leżące na starym trakcie handlowym.
Przypuszczam, że jedna z nich znajdowała się w rejonie kapliczki i byłego
domu Pana Grodeckiego, druga przypuszczalnie w rejonie obecnej plebanii
poniżej kościoła.
Najprawdopodobniej linie obronne opierały się o trzy świątynie posiadające
własne umocnienia (wały ziemne oraz płoty) - kościół ("pod dębem"), cerkiew
("na pagórku") oraz synagogę (poniżej Ośrodka Zdrowia).

przebieg murów miejskich

[darino]

Zacznijmy od bramy koło kapliczki. Myślę, że umocnienia odchodzące w kierunku
wszchodnim znajdowały się powyżej "nowej drogi" - zachowała się tam nawet 2-2,5
metrowa skarpa, na której przypuszczalnie stał częstokół, który dochodził do
synagogi, następnie wspinał się krawędzią skarpy aż do starego przedszkola "pod
dębem", gdzie pierwotnie stał kościół, oraz do miejsca, gdzie obecnie stoi
kościół (w tym miejscu znajdował się staw, który był dodatkowym zbiornikirm
wody pitnej).
Druga brama miejska znajdowała się przypuszczalnie na trakcie pomiedzy nowym
kościołem a plebanią. Brama ta była dodatkowo chroniona przez sąsiedztwo z
umocnionym zamkiem w dzisiejszym parku.
Potem umocnienia przypuszczalnie biegły krawędzią skarpy nad potokiem, pomiędzy
plebanią a zamkiem (kiedyś były tam duże bagna). Następnie przechodziły
krawędzią pierwszego wąwozu przed "Organistówką" i dochodziły do dzisiejszej
ulicy Szkolnej. Potem schodziły na tyłach domów przy ulicy Szkolnej brzegiem
potoku, który oddziela je od "starego cmantarza" - wówczas nieistniejącego.
Następnie wał przebiegał przypuszczalnie koło Rynku skarpą w rejonie dawnego
domu pani Radoń (obecnie spalenisko przy blokach) i dochodził do cerkwi "na
pagórku". Otaczał cerkiew i schodził w dół ulicy, dochodząc do pierwszej bramy
miejskiej koło kapliczki.

Oczywiście są to tylko moje spekulacje, chętnie podyskutuję na ten temat :)))

brzmi to rozsądnie

[tyrawa]

Nie znam dobrze Birczy, ale na podstawie artykułu sądzę, że chba fakty się
zgadzają, a oszczegółach to chyba nigdy sie nie dowieny :)

[nina40]

Darino, gdybyś jeszcze potrafił przedstawić to graficznie to myślę, że wszyscy
bylibyśmy wdzięczni. Twój obraz murów brzmi bardzo interesująco. Szkoda,że nie
mogę coś do tego dodać ale nawet nie znam dokładnie terenów poza Rynkiem.

zdolności plastyczne = 0

[darino]

Niastety na przeszkodzie stoi mój zupełny brak zdolności plastycznych, ale może
z czasem uda mi się coś sklecić.
Myślę, że najokazalej wyglądały umocnienia na skarpie nad "nową drogą" i w
rejonie kościoła, z uwagi na dużą wysokość i niedostępność skarpy !

przebieg murów miejskich na "Organistówce"

[upowiec]

Moim zdaniem umocnienia miejskie nie sięgały "Organistówki", ponieważ w Birczy
w tym czasie nie było tak dużo ludzi, aby osadzić tak długie umocnienia.
Sądzę, że umocnienia przechodziły koło kościoła, a potem przez rejon poczty
(starej) i na tyłach GOK-u, a reszta zgodnie z twoim opisem.