Senat zdecydował o 15-proc. rekompensatach dla ...

[Gość: zabużanin]

To bubel prawny - 30 stycznia spotykamy się w Strassburgu

bubel prawny? Strassburg?

[Gość: jws]

HI,
Mieszkam obecnie w USA wiem mam ograniczony dostep do polskich
spraw, ale moi rodzice, tkorzy pochodza ze wschodu beda wielce
zainteresowani ta sprawa. NIe za bardzo sie orientuje, ale zdaje
sie, ze to dobrze, ze jakies regulacje w sprawie mienia
zaburzanskiego powstaly? Niemniej co to znaczy, ze jest to bubel
prawny, i o co chodzi z tym Strassburgiem?
prosze o komentarz

odpowiedź

[Gość: zabużanin]

A oto opinia prawna na temat ustawy

Autorzy projektu ustawy regulującej prawa zabużan musieli
wiedzieć, że proponują niekonstytucyjne przepisy.

Do Sejmu wpłynął projekt ustawy o wliczaniu w cenę sprzedaży
albo opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości skarbu
państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi
granicami państwa polskiego.

Projekt jest reklamowany jako próba pogodzenia roszczeń zabużan
z możliwościami finansowymi państwa. W jego uzasadnieniu dużo
się mówi o konieczności ostatecznego uregulowania kwestii
zabużańskich, jak tego chce Trybunał Konstytucyjny i Sąd
Najwyższy, próbuje się przeciwstawiać słuszne żądania zabużan
prawom innych pokrzywdzonych nacjonalizacją i podnosi, że
uwzględnienie w całości roszczeń zabużan spowoduje bankructwo
państwa.

Tak naprawdę jednak chce on wywłaszczenia zabużan z ich praw, co
nie znajduje uzasadnienia ani prawnego, ani też w sytuacji
finansowej państwa.

Podstawy prawne roszczeń

Konstrukcja prawna projektu oparta jest na całkowicie błędnym
odczytaniu postanowień tzw. umów republikańskich. W art. 1
stwierdza się: "Ustawa określa zasady zaliczania na poczet ceny
sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego
nieruchomości skarbu państwa pozostawionych poza obecnymi
granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939,
za pozostawienie których miała przysługiwać pomoc, zgodnie z
postanowieniami (...)". Z uzasadnienia projektu wynika, że pomoc
ta miała polegać na przydzieleniu repatriantom gruntów rolnych w
rozmiarach określonych ustawą o reformie rolnej, czyli że
zabużanie mieli otrzymać wyłącznie pomoc rzeczową w związku z
repatriacją. Nic bardziej błędnego.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały w składzie siedmiu sędziów
z 30 maja 1990 r. (III CZP 1/90 OSN CP 1990 z. 10 - 11, poz.
129), stwierdził: "Spośród zasad ogólnych określonych w układach
z 1944 r. do prawa wewnętrznego została włączona jedynie zasada
o podstawowym znaczeniu wyrażona w art. 3 pkt 6 każdego z tych
układów, traktująca o zwrocie przez państwo polskie osobom
ewakuowanym w wykonaniu tych układów wartości mienia
nieruchomego pozostawionego na terenach niewchodzących w skład
obecnego obszaru państwa. Z tej tylko zasady, a nie z zasad
pozostałych wynika prawo podmiotowe uprawnionego do ekwiwalentu
za pozostawione za granicą mienie. Pozostałe zasady takiego -
przesądzającego istnienie prawa podmiotowego - znaczenia
prawnego mieć nie mogą".

Podstawą więc dla uregulowań zawartych w art. 212 ustawy o
gospodarowaniu nieruchomościami (u.g.n.) i wcześniejszych
regulacjach prawnych nigdy nie była rzekoma pomoc państwa w
postaci nadziału ziemi w ramach reformy rolnej (zresztą
odpłatnego!), lecz roszczenie wynikające z prawa do zwrotu
wartości pozostawionego mienia.

Z analizy poszczególnych umów republikańskich wynika, że w art.
1 in fine każdego z tych układów znalazł się następujący zapis
(cyt. umowa z Ukraińską SSR):

"Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego oświadcza, że ewakuowani z
terytorium Ukrainy zawodowi rolnicy otrzymają ziemię w
rozmiarach przewidzianych ustawą o reformie rolnej. Włościanie,
którzy przesiedlają się na terytorium Polski, jeżeli nawet nie
posiadają ziemi, w chwili ewakuacji otrzymają, w razie życzenia,
przydział ziemi na zasadach ogólnych".

Pomoc rzeczowa w postaci ziemi rolnej dotyczyła więc wyłącznie
zawodowych rolników, którzy byli właścicielami nieruchomości
rolnych oraz włościan, którzy, nawet ich nie mając, mogli
otrzymać ziemię na zasadach ogólnych.

Nie obejmowała zaś w ogóle osób, które nie były zawodowymi
rolnikami bądź włościanami, lecz np. właścicielami zakładów
przemysłowych, kamienic, domów, rzemieślnikami.

Odczytując treść uzasadnienia projektu dosłownie, osobom tym nie
przysługują żadne roszczenia z tytułu zwrotu wartości
pozostawionego mienia nieruchomego. Takie rozumowanie prowadzi
do absurdalnych wniosków. Nie sposób przyjąć, że nie zdawali
sobie z tego sprawy autorzy projektu, a więc należy założyć
świadome tworzenie regulacji, którą z pewnością zakwestionuje
Trybunał Konstytucyjny, co znacznie wydłuży proces uwzględniania
roszczeń zabużan. Taki sposób postępowania organów władzy
publicznej stanowi delikt, o którym mowa w art. 77 konstytucji w
związku z art. 417 kodeksu cywilnego. Ponadto nie ma korelacji
między uprawnieniami z art. 1 każdego z układów republikańskich
i wysokością roszczeń zdefiniowanych w art. 3 pkt 6 układów, co
oznacza, że pomoc rzeczowa w postaci nadziału ziemi rolnej nie
była potrącana z prawa do zwrotu wartości nieruchomości
pozostawionej poza granicami Polski. Świadczy to o całkowitej
rozłączności tych uprawnień przyznanych repatriantom w ramach
układów zabużańskich.

Ograniczenie kręgu uprawnionych

Kolejny zarzut dotyczy wyeliminowania z kręgu uprawnionych
spadkobierców zabużan, którzy nie "(...) zamieszkują na stałe w
Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od dnia wejścia w życie
niniejszej ustawy (...)". (art. 2 ust. 2 projektu). Jest to
sprzeczne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego.
NSA w Warszawie w wyroku z 20 marca 2003 r. (sygn. akt I S.A.
3228/01) przyjął, że "spadkobiercy właściciela mienia
pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego nie
muszą mieszkać w Polsce".

Autorzy projektu musieli znać to rozstrzygnięcie, a przecież
świadomie zamieścili w projekcie zapis, który rażąco narusza
art. 2 konstytucji: "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym
państwem prawnym, urzeczywistniający m zasady sprawiedliwości
społecznej". Zasada ta oznacza przede wszystkim konieczność
ochrony i respektowania praw słusznie nabytych (orzeczenie TK z
2 marca 1993; K. 9/92, opubl. w OTK z 1993, cześć I, str. 71 -
72) oraz zakaz tworzenia przez ustawodawcę takich konstrukcji
legislacyjnych, które zmierzają do eliminacji praw już wcześniej
nabytych zgodnie z przepisami konstytucji. Naruszenie jej art. 2
stanowiłoby więc oczywistą podstawę zaskarżenia ustawy do TK. To
kolejna zwłoka w uregulowaniu sytuacji prawnej zabużan.

Ograniczenia kwotowe roszczeń

W art. 3 ust. 2 projektu określono, iż "zaliczenie wartości
nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa
polskiego, o których mowa w ust. 1, nie może przekroczyć kwoty
20000 zł". To ograniczenie narusza też zasadę demokratycznego
państwa prawnego oraz art. 64 ust 1 i 2 w związku z art. 31 ust
3. konstytucji. Niedopuszczalne jest bowiem ograniczanie w
korzystaniu obywatela z konstytucyjnych praw i wolności, które
prowadzi do naruszenia istoty danego prawa. TK w wyroku z 29
czerwca 2001 r. (sygn. akt K 23/00; OTK z 2001 r., poz. 124)
stwierdził, iż "(...) granice ingerencji w konstytucyjne prawa i
wolności wyznacza zasada proporcjonalności oraz koncepcja istoty
poszczególnych praw i wolności. Stwierdzenie, że ograniczenia
mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne, w
demokratycznym państwie wymaga rozważenia: czy wprowadzona
regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią
skutków; czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu
publicznego, z którym jest połączona; czy efekty wprowadzonej
regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez
nią na obywatela". We wcześniejszym wyroku z 12 stycznia 2000 r.
(sygn. akt P 11/98; OTK z 2000 r., poz. 3) Trybunał przypomniał,
że "zakres ograniczeń nakładanych na obywatela nawet w drodze
ustawowej nie może powodować zniweczenia podstawowych składników
prawa podmiotowego, powodując ÇwydrążenieČ go z rzeczywistej
treści i prowadząc do przekształcenia w pozór prawa. W takiej
sytuacji dochodzi bowiem do niedopuszczalnego na gruncie
konstytucji naruszenia podstawowej treści - istoty tego prawa"
(uzasadnienie wyroku TK z 19.12.2002 r., sygn. akt K 33/02, str.
22).

Tak samo TK w uzasadnieni