aldrin.2
01.04.10, 12:46
Etyka synkretyczna
Wielu współczesnych intelektualistów, a nawet filozofów,
pozostających zapewnie nadal pod wpływem przekonań postmodernistów
dochodzi do pesymistycznego wniosku, iż rozważania z zakresu etyki,
formułowane na przestrzeń wieków nie prowadzą do wniosków pomocnych
dla współczesnych ludzi [1]. Konkluzje takie w szczególności
wyciągają te osoby, które zakładają, że poszczególne szkoły
filozoficzne wykluczają siebie nawzajem i że wskazówek należy
poszukiwać w obrębie któreś z wybranych szkół filozoficznych.
Wydaje się, że taki pesymistyczny wniosek staje się
nieprzekonywujący, jeśli potraktować łącznie przesłania wszystkich
ważnych koncepcji etycznych sformułowanych na przestrzeni wieków.
Próbujemy to wykazać przez "telegraficzne" zestawienie zasad
etycznych zaproponowanych przez znanych filozofów na przestrzeni
wieków. Wysuwamy tu tezę, iż przesłania poszczególnych szkół
filozoficznych mają w istocie charakter kumulatywny.
W trakcie nauczania etyki, zwłaszcza w ramach istniejącego
przedmiotu szkolnego należy więc propagować postulat, iż
postępowanie etyczne jest wyznaczone przez wszystkie główne
koncepcje osób starających się określić czym jest moralność.
1. Będzie Ci łatwiej postępować właściwie, jeśli będziesz rozumiał
czym jest dobro i zło (Myśl zaczerpnięta z etyki Platona).
2. Postępuj tak abyś był szczęśliwy. Będzie temu sprzyjać
zasada „złotego środka”, tzn. takie starania, aby nie przesadzać w
swoich zamierzeniach (Wniosek z konceptów etycznych Arystotelesa).
3. Aby być szczęśliwy dbaj o to, aby doznawać przyjemności. Niestety
musisz zważać na to, że niektóre przyjemności powodują niekorzystne,
przykre następstwa. Powinieneś, więc unikać takich „przyjemności”,
które przysporzą Ci kłopotów (Wniosek z rozważań starożytnych
hedonistów, m.in. Epikura).
4. Ponieważ losami świata kieruje przenikający go duch, "wszystko
podąża we właściwym kierunku”. Nie powinieneś, więc przejmować się
tym „co się dzieje”, gdyż w istocie nie możesz wpłynąć na bieg
wydarzeń. Powinieneś zachować spokój i dystans (Wniosek z rozważań
stoików, m. inn. także Zenona z Kition i Epikteta).
5. Według Barucha Spinozy ludzie najczęściej usilnie chcą posiąść
bogactwa, zaszczyty i poszukują rozkoszy zmysłowej. Sądzi on że
pieniądz, rozkosz zmysłowa i ambicje same w sobie niekoniecznie są
naganne, lecz są szkodliwe wtedy, kiedy pożądane bywają same dla
siebie, a nie jako środki do osiągnięcia ważnych celów. To czy dany
czyn jest postępkiem dobrym czy złym zależy od okoliczności, a więc
pojęcie "dobra i zła" jest względne. Według tego filozofa jedynym
wysiłkiem, jaki warto podjąć, jest osiągnięcie zrozumienia praw, wg
których działa natura, czyli podstawowa substancja, tożsama z
Bogiem. Szczęście daje posiadanie wiedzy o jedności łącząca
harmonijnie umysł z całą Naturą. Baruch Spinoza sądzi, że będziemy
szczęśliwi gdy zrozumiemy, że bieg natury jest wyznaczony z góry
oraz jeśli zrozumiemy, że „nic nie jest dobre lub złe w sobie",
lecz wyłącznie może stać się dobre lub złe w zależności od tego, jak
na nas oddziałuje. Należy zauważyć że Spinoza, w pewnym sensie
odtwarza w/w koncepcje 1-4.
6. Utylitaryści ( Jeremy Bentham, John Stuart Mill) propagowali
tezę, że postępowanie jest słuszne, jeśli prowadzi do uzyskania
największej ilości szczęścia. Sądzili oni iż można
obiektywnie "pomierzyć" ilość przyjemności i ilość cierpienia i
otrzymać odpowiedź na pytanie, czy działanie było słuszne czy nie.
7. Według Kanta ważna jest prawość intencji wg których podejmujemy
działania. Zalecał on aby postępować wg maksymy co do której możesz
zarazem chcieć, żeby stała się powszechnym prawem. Innymi słowy
Kant mówił "postępuj tak, byś człowieczeństwa tak w swej osobie,
jako też w osobie każdego innego, używał zawsze zarazem jako celu,
nigdy tylko jako środka. To sformułowanie imperatywu kategorycznego
jest innym sposobem wyrażenia tej samej treści co w maksymie „Nie
czyń drugiemu, co tobie niemiłe". Jednocześnie Kant zauważał, iż
wiele działań powinno być podjętych "z poczucia obowiązku" wobec
stwierdzeń uznanych wcześniej jako moralnie słuszne.
Odnośnik literaturowy.:
1. Wywiad z prof. Krzysztofem Michalskim .: AAA. Chcesz wiedzieć jak
żyć? Nie dzwoń. Gazeta Wyborcza z 25. 03. 2010
wyborcza.pl/1,76842,7700281,AAA__Chcesz_wiedziec_jak_zyc__Nie_
dzwon.html
Tekst sporządził.: Andrew Wader
