120-sty Start Promu

[Gość: kpsting]

Jak wiesc niesie, za kilka dni we wtorek ok. 17:30 czasu polskiego (11:30 EDT)
wylatuje Discovery w ramach misji STS-120. Numeracja misji nie jest zwykle w
kolejnosci startow ale tak sie zlozylo ze w tym przypadku sie zgadza. jak
pojdzie dobrze to Shuttle bedzie mial niezawodnosc dokladnie rzedu 1/60. Na
pokladzie miedzy innymi bedzie astronauta weteran S.Parazynski (STS-120 to
jego piaty start).
To trzecia misja promu w tym roku, nastepna, czwarta jest planowana na 6
grudnia. Glownym punktem STS-120 jest transport i instalacja modulu Harmony.

Soyuz TMA-10 laduje w niedziele ok. 12 w poludnie (czasu polskiego). W ten
sposob zrobi miejsce dla podlaczenia sie orbitera Discovery. Soyuz TMA-11
pozostanie zadokowany jeszcze przez kilka miesiecy

[Gość: leonard3]

Te sojuzy to dobra sowiecka technologia . NASA powinna kupic
licencje. Ha,ha,ha,ha,ha
Jak chlopaki z NASA mieli by wybor ,czy maja bezpiecanie latac
sowieckim muzealnym eksponatem czy pisac testament przed kazdym
lotem nowoczesnego shuttle(czy jego nastepca) - oczywiscie by
wybrali sowieckie nosniki.

[petrucchio]

Gość portalu: leonard3 napisał(a):

> Jak chlopaki z NASA mieli by wybor ,czy maja bezpiecanie latac
> sowieckim muzealnym eksponatem czy pisac testament przed kazdym
> lotem nowoczesnego shuttle(czy jego nastepca) - oczywiscie by
> wybrali sowieckie nosniki.

Przy niezawodności rzędu 1/60 szansa na przeżycie czterech lotów wynosi około
93%. Myślę, że po tych czterech razach weteran może jeszcze zaryzykować, ale po
dziesięciu udanych lotach już bym sobie odpuścił, bo dalsze kuszenie losu
pachniałoby rosyjską ruletką.

kuszenie losu pachniałoby rosyjską ruletką

[misza1000]

Dokladnie. Tez to policzylem i wyszlo mi, iz 11 lotow to dokladnie
odpowiednik rosyjskiej ruletki, przy zalozeniu, ze nasz rewolwer ma
6 komor i jeden naboj.

[Gość: robak]

> Przy niezawodności rzędu 1/60 szansa na przeżycie czterech lotów wynosi około

a jaka jest niezawodnosc Soyuza? Tez mial dwa wypadki w ktorych zaloga zginela.
Moze by tak podliczyc ile razy lecial, podzielic i by sie okazalo ze te ulamki
sa calkiem podobne ....

A kwestie ze Soyzu to taki stary latajacy "garnek" juz pomijam ...

[madcio]

> A kwestie ze Soyzu to taki stary latajacy "garnek" juz pomijam ...
Mam wrażenie, że nie wiesz, o czym mówisz. :)))

[Gość: w++]

Gość portalu: leonard3 napisał(a):

> Te sojuzy to dobra sowiecka technologia . NASA powinna kupic
> licencje. Ha,ha,ha,ha,ha

Pomijasz jednak ważny szczegół. Co by nie mówić o promach, to jednak tylko one
potrafią na obecną chwilę przetransportować znaczące ładunki z orbity na Ziemię.

Na marginesie właśnie temu problemowi tj. transportowi orbita-Ziemia, został
poświęcony całkiem niedawno bardzo ciekawy eksperyment YES2 i to z dość dużym
polskim udziałem (m.in. w Polsce opracowano ważne podzespoły, przeprowadzano
próby poligonowe, ekipa przechwytująca też była częściowo polska).
Niestety o wynikach panuje całkowita cisza w mediach. Przypomnę krótko że celem
eksperymentu było wypróbowanie niskokosztowego sposobu sprowadzenia z orbity
małej kapsuły transportowej. Niezbędne do tego celu zredukowanie prędkości
uzyskano nie przez pracę silników hamujących ale przez wykorzystanie zjawiska
wahadła na 30 kilometrowej wędkarskiej lince.

Niestety w tym eksperymencie nie wszystko poszło według planu, ale
rezultat jak narazie okazał się wielce zaskakujący. Według wstępnych wyników
interpretacji danych z komputera sterującego, rozwinęło się tylko 8 kilometrów
linki, co spowodowało by że kapsuła zostając na orbicie, spadła by na Ziemię,
ale po kilkunastu dniach i to nie wiadomo gdzie. Według późniejszych dociekań to
komputer nie miał całkiem racji i linka rozwinęła się cała a kapsuła powinna
spaść mniej więcej gdzie się jej spodziewano. Ale czy tak czy inaczej sprawa
jest bardzo zagadkowa, bo NORAD zajmujący się śledzeniem obiektów w bliskim
kosmosie nie wykrył tej kapsuły na orbicie ani system ARGOS lokalizujący
dokładnie obiekty w pobliżu Ziemi też. Kamień w wodę.

[Gość: kpsting]

zerknalem na YES2 strone na wiki i wyglada ze ta technologia ma po prostu
zastepowac deorbitowanie przy uzyciu silnikow (deorbit burn). Ciekawe jakie
bylyby redukcje kosztow.

niemniejjednak, to nie zupelnie ta sama funkcja co transport przez Shuttle bo
obiekt nadal bedzie spadal sam przez atmosfere i oslony termiczne oraz
spadochron/retrorakiety sa potrzebne.
Shuttle teoretycznie moglby transportowac obiekt bez zadnych oslon czy
spadochronu potrzebnych na tym obiekcie, ale czy jest odpowiednio przystosowany
do transportu np. Hubbla z jego orbity jest watpliwe. Na pewno bylo by to
bardziej ryzykowne niz powrot "na pusto" (inne rozlozenie masy)

[Gość: kpsting]

Soyuzy sa bezpieczniejsze ale Shuttle jest bardziej spektakularny ;) Zarowno w
swoich sukcesach jak i porazkach.

Po drugie, jakbym byl astronautom/kosmonautom to wolalbym latac na czyms co
bardziej przypomina samolot niz walkowata puszke. Z estetycznego punktu widzenia
Soyuzy sa na tym samym poziomie co kapsuly Mercury/Gemini.
Jakbym mial wybierac pomiedzy systemami z kapsulami ktore lataly do tej pory,
ani na chwile bym sie nie zastanawial. Apollo all the way! :D

a Z pozytywnej strony, system automatycznego randezvous/dokowania Soyuzow to
majstersztyk.

[Gość: kpsting]

T minus kilkanascie godzin, do startu. 60% szansy na pogode nie pozawalajaca na
rozpoczecie misji

[Gość: kpsting]

up, up, and away!

zastosowanie kosmicznej poczty

[kpsting]

zastanawialem sie do czego taki "kieszonkowy" transport orbita>ziemia moglby sie
przydac... a tu samo zycie przynioslo odpowiedz:

Podczas drugiego spacewak'u (Oct 28, czyli wczoraj) spacemani ogladali SARJ
(prawy obrotowy staw paneli slonecznych) na ISS i zebrali probki metalicznych
skrawkow swiadczacych o nieprzewidzianym zuzywaniu sie tego elementu.
Musieli pokazywac zamazane cyfrowe zdjecia dla kontroli lotow na ziemi z ktorych
ci madrzy inzynierowie maja wydac decyzje co z tym fantem robic na kolejnych EVA-ch

[Gość: w++]

kpsting napisał:

> zastanawialem sie do czego taki "kieszonkowy" transport orbita>ziemia moglb
> y sie
> przydac... a tu samo zycie przynioslo odpowiedz

Oprócz takich nadzwyczajnych potrzeb, tak sobie myślę że system przesyłania
małych paczek mógłby zaoszczędzić dużo czasu i pracy załodze stacji. Robią tam
dużo eksperymentów np. biologicznych gdzie coś tam hodują jakieś żyjątka i muszą
to tam na miejscu badać, opisywać wyniki bo same próbki muszą później miesiącami
czekać na okazję powrotu na Ziemię. Sami też "wytwarzają" dużo próbek do
przebadania na Ziemi. Pobierają sobie krew, zbierają próbki wody itp. . Mają
tam lodówki ale pewno po tak długim czasie i tak nie ma co pewnych rzeczy już
badać na Ziemi.
Co prawda właśnie misje np. Fotona-M3, gdzie Yes2 był na doczepkę, rozwiązują
takie właśnie problemy. I widziałem że tam poleciały jakieś żywe myszoskoczki
czy ryby, i pewno żywe wróciły. Ale to niestety tylko małoelastyczne
automatyczne laboratorium, jednorazowe i kosztowne.
Wysyłane z ISS co pewien czas paczki na lince rozszerzyło by pewnie zakres
możliwości i oszczędziło żmudnych badań na samej stacji.
Tyle że wielkie agencje kosmiczne jakoś nie wykazują zainteresowania tą ciekawą
technologią. ESA co prawda wyłożyła kasę na yes2, coś tam pomogła ale jakby
bardziej może w celach propagandowych, że studentów i młodych naukowców wspiera,
niż z rzeczywistego zainteresowania tematem. Nawet zespół yes2 miał pewien żal
że ich traktują po macoszemu i ich komputer, który pierwotnie miał być wewnątrz
kapsuły Fotona, wywalono na zewnątrz gdzie wahania temperatur były znacznie
większe niż te, które zakładał projekt, i przy których były robione testy tego
komputera. I przez 12 dni obawiali się że ich komputer zamarzł na kość ale jakoś
z tym się udało.

re: kosmiczna poczta

[Gość: kpsting]

zdziwilbym sie jakby potezne agencje kosmiczne nie pracowaly nad czyms takim.

z drugiej strony To moze sie wydawac proste ale zaprojektowanie czegos takiego
to nie pikus. Ladownik ktory najprawdopodobniej bedzie potrzebowac wlasny
aktywny system do korekcji trajektorii (silniczki rakietowe), nie moze miec
duzych zmian temperatury, ciązenia, (itp.) w swoim wnetrzu, czyli tam gdzie beda
przechowywane dostarczane na ziemie ladunki. Po trzecie, co moze wydac sie
trywialne, ale musi przetrwac ladowanie :)
fatalny przyklad planowanego powrotu sztucznej sondy na ziemie to misja Stardust.

[Gość: w++]

Gość portalu: kpsting napisał(a):

> zdziwilbym sie jakby potezne agencje kosmiczne nie pracowaly nad czyms takim.
>

Widać że jednak nie pracują, przynajmniej praktycznie.
Może taki temat jest jakoś powiedzmy, "za mało poważny" dla takich agencji.
Faktem jest przecież że ESA wystąpiła w temacie yes2 właściwie tylko w roli
mecenasa dla grupy zapaleńców z kół naukowych różnych uczelni i malutkiej jak na
branżę kosmiczną firmy z Holandii.

> to nie pikus. Ladownik ktory najprawdopodobniej bedzie potrzebowac wlasny
> aktywny system do korekcji trajektorii (silniczki rakietowe)

W tej technologii właśnie chodzi o to że lądownik takich rzeczy wcale nie
potrzebuje. Cała sztuka w precyzji rozwijania tego sznurka i rozbujaniu tej
kapsuły w odpowiednim miejscu i czasie na orbicie. Lądownik leci całkowicie
bezwładnie i pozostaje tylko kwestia wypuszczenia przez niego na odpowiedniej
wysokości spadochronu i lokalizacji kapsuły, rozwiązana przez wyposażenie jej w
nadajnik systemu Argos, GPS, itp. . Najwyżej ekipa odbiorcza nabiega się trochę
po np. kazachskim stepie. W przypadku misji yes2 to właśnie m.in. Polacy dostali
tą fuchę.

> nie moze miec
> duzych zmian temperatury, ciązenia, (itp.) w swoim wnetrzu, czyli tam gdzie bed
> a
> przechowywane dostarczane na ziemie ladunki.

Z temperaturą raczej nie ma problemu. Izolacje cieplne są dziś znakomite np.
aerogel. W końcu na ekstremalne temperatury kapsuła jest narażona gdzieś może
tylko ze dwadzieścia minut. Przeciążenia będą, tu już nie ma cudów. Trzeba jakoś
wytracić te ponad 30tyś.km/h i to w krótkim czasie. Ale to problem wszystkich
pojazdów wracających z orbity.


> Po trzecie, co moze wydac sie
> trywialne, ale musi przetrwac ladowanie :)
> fatalny przyklad planowanego powrotu sztucznej sondy na ziemie to misja Stardus
> t.

To akurat nie jest problemem i ile się spadochron otworzy. Przyczyną klęski
misji Stardust nie były przecież, jakieś problemy z ekstremalnymi warunkami
powrotu, czy technologią, a zwykły ludzki błąd polegający na wlutowaniu na
odwrót czujnika w sterowaniu otwarciem spadochronu.

To była Genesis, nie Stardust

[petrucchio]

Gość portalu: w++ napisał(a):

> Gość portalu: kpsting napisał(a):

> > Po trzecie, co moze wydac sie
> > trywialne, ale musi przetrwac ladowanie :)
> > fatalny przyklad planowanego powrotu sztucznej sondy na ziemie to misja S
> tardus
> > t.
>
> To akurat nie jest problemem i ile się spadochron otworzy. Przyczyną klęski
> misji Stardust nie były przecież, jakieś problemy z ekstremalnymi warunkami
> powrotu, czy technologią, a zwykły ludzki błąd polegający na wlutowaniu na
> odwrót czujnika w sterowaniu otwarciem spadochronu.

Stardust wrócił szczęśliwie w zeszłym roku z próbkami pyłu z komety. To Genesis
rozbiła się na miazgę trzy lata temu przez ten czujnik zainstalowany na odwrót.

[Gość: w++]

petrucchio napisał:

> Stardust wrócił szczęśliwie w zeszłym roku z próbkami pyłu z komety. To Genesis
> rozbiła się na miazgę trzy lata temu przez ten czujnik zainstalowany na odwrót.


Aaaaaa... No przecież Genesis. Jeszcze mam go przed oczami jak leży na pustyni
wbity w glebę.
Dzięki za sprostowanie.

[Gość: kpsting]

masz racje, to byl Genesis.

[Gość: kpsting]

OK, rozumiem.
Zastanawiam sie dlaczego czegos takiego jeszcze nie ma w zastosowaniu... Moze po
prostu ci ktorzy by tego potrzebowali maja kase ale inne priorytety, a ci ktorzy
chcieliby to zrobic i na tym zyskac nie maja kasy na testowanie

dzień 8

[Gość: kpsting]

po trzeciej EVA sprawy maja sie znakomicie...
Przy rozwijaniu jednego z paneli slonecznych zaczął sie on rwać i teraz maja
panel z dziura na 3/4 metra :(

Port (lewy) SARJ w środku wyglada dobrze i nie ma widocznych sladow zuzycia co
sugeruje ze problem ze Starboard (prawym) SARJem jest problemem tylko tego
połączenia

sts-120

[kpsting]

czwartkowa EVA przesunieta na piatek z powodu nieprzewidzianych komplikacji
(czyli rozdarcia panelu slonecznego na P6).
Po naradzie postanowili wyslac spacemana przypietego do OBSSa (a ten trzymany
przez manipulator stacji) do okolicy tego rozdarcia w celu 1) blizszej
inspekcji, 2) przymocowania luznych czesci panelu do jego wsparcia... i maja
zrobic jakis nowy "tool" na poczekaniu do tego celu.

zamiast dokladnych ogledzin prawego SARJ (tez nieprzewidziane wczesniej zadanie,
ktore mialo przypasc wlasnie na czwarty spacer) maja sie zajmowac przez caly ten
czas panelem :)

Na razie zapowiada sie calkiem ciekawie, paneli z prawej strony nie moga
obracac, a te z lewej zaczynaja sie "sypac" :(

[madcio]

Chyba "ciekawie inaczej". :P

Spacerek kosmiczny przełożony na sobotę. Będzie to ostatni spacerek w czasie
obecności wahadłowca. Planowany ostatni, piąty (miał przygotować Harmonię do
przeniesienia na swoje stałe miejsce) odbędzie się później siłami stałej załogi
ISSa.

Z każdą misją coraz więcej problem ów, co nie jest dziwne, biorąc pod uwagę
chociażby opóźnienia w kosntrukcji ISSa spowodowanej katastrofą Columbii.
Ciekawe, czy dociągną ten cały interes do 2010 bez rozlatywania się. :>

Jak tak dalej bedzie, to zmienię zdanie co do możliwej daty zwodowania ISSa. I
tylko tych 100+ mld $ szkoda. Ach, ci inżynierzy i ich cholernie kosztowne
zabawki...

[kpsting]

> Spacerek kosmiczny przełożony na sobotę. Będzie to ostatni spacerek w czasie
> obecności wahadłowca. Planowany ostatni, piąty (miał przygotować Harmonię do
> przeniesienia na swoje stałe miejsce) odbędzie się później siłami stałej załogi
> ISSa.
Piaty spacewalk mial sie odbyc podczas gdy Discovery jest nadal zadokowana do
Stacji. Nigdzie nie widzialem zeby to zmienili. natomiast wydluzyli juz misje
promu o jeden dzien, i przedluzenie o nastepne dni jest mozliwe.

To JEST ciekawe, bo mozna zobaczyc jak w nieprzewidzianych sytuacjach przebiega
troubleshooting i improwizacja, jaki jest tryb myslenia obslugi i jakie sa
priorytety. Dzieki takim "wypadkom", zarowno tym z SARJ jak i z panelem na P6,
ludzie ucza sie jak budowac lepsze konstrukcje i lepiej utrzymywac je w dobrym
stanie; jakie materialy sa OK a jakie nie. W ten sposob wychodzi na wierzch
prawdziwa uzytecznosc ISS, jako pole do nauki budowania konstrukcji i
funkcjonowania w przestrzeni kosmicznej

[Gość: w++]

kpsting napisał:

> priorytety. Dzieki takim "wypadkom", zarowno tym z SARJ jak i z panelem na P6,
> ludzie ucza sie jak budowac lepsze konstrukcje i lepiej utrzymywac je w dobrym
> stanie; jakie materialy sa OK a jakie nie. W ten sposob wychodzi na wierzch
> prawdziwa uzytecznosc ISS, jako pole do nauki budowania konstrukcji i
> funkcjonowania w przestrzeni kosmicznej


Całkowicie się z Tobą tu zgadzam. Madcio podchodzi do sprawy bardzo
jednostronnie moim skromnym zdaniem. Do prawdziwego opanowania kosmosu przez
ludzkość jeszcze daleka droga. Jak pokazały choćby te rozprute baterie, nie jest
to tylko kwestia wyłożenia dowolnie wielkich funduszy, czy sztabu teoretyków.
Potrzeba żmudnego zbierania doświadczeń na orbicie. Może to mało efektowne ale
bardzo potrzebne.

[madcio]

Mogę sobie wyobrazić tańsze sposoby nauki budowy w przestrzeni kosmicznej. Ale
cóż, nie będę tutaj krytykował ISS, jeśli już, to w osobnym wątku.

[Gość: kpsting]

rzeczywiscie, piaty spacewalk odbedzie sie juz po odlaczeniu orbitera

[kpsting]

naprawa panelu sie udala wedlug wszelkich ogledzin do tej pory. Spacewalkerzy
wrocili juz do airlock'u. Mission briefing w NASA TV zaczyna sie o 21:00

[kpsting]

Discovery juz oddzielona od ISS jest na drodze do ladowania w srode ok. 1PM EST

[kpsting]

Ladowanie za 3h 40min, prawdopodobnie. Pogoda na razie jest ok dla tego
ladowania. jak potrzeba to odbedzie sie przy nastepnym okrazeniu za ~5h.
Planowane deorbitowanie poprzez odpalenie odpowiednich silnikow (deorbit burn)
za ok. 2h 40min

[kpsting]

Touchdown! koniec misji.
Nastepna, sts-122, jest juz w poznej fazie przygotowan. Rollout stack'u (z
przyczepionym orbiterem Atlantis) na pad startowy jest planowany na 10 Listopada.