Przedstawiomy nasze miejscowosci

[ballest]

Jou zacznam od Plawniowitz. bo tam uech se urodziou!
Leza nad Klodnica, ktora tam wlasciwie w kanarze (kanale) plynie, jest tam
fajne jezioro, ale najwazniejszym objektem do zwiedzenia jest PALAC
BALLESTREMOW i Park!

www.gliwiczanie.pl/Rodzinny/Ballestrem/historia.html
www.gliwiczanie.pl/Rodzinny/Ballestrem/index1.html
www.gliwiczanie.pl/Albumy/Ballest/index1.html
www.gliwiczanie.pl/Biografie/Ballestrem/Ballestrem.htm

--
pyrsk
Ballest

[ramon6]

Poniszowice, lezom wele Plawniowic, ale som uo wiela starsze;-)

Ruda Ślonsko

[broneknotgeld]

Toż gryfny wontek i trocha tukeł ło moji szteli byda mog szkryfnońć.

[broneknotgeld]

Ruda Ślonska

We Rydzie Ślonski
Problym niywonski
Choć je ryszawo
Idzie na prawo.
-------------

Ruda Ślonska

W dziesiyńciu konskach
Jest Ruda Ślonska
W tym jyj uroda
Choć trocha szkoda
Że rynku tukej
Na prożno szukej.

[broneknotgeld]

W "Faktach Rudzkich"

Ło "Zeflugu" w "Faktach..." było
Ło "Notgeldzie" tyż jednako
Tako wszysko se skończyło
Jeszcze bydzie - nikt niy krako.

Wiyrek

[broneknotgeld]

ŁODPUST
We Wawrzyńcu łodpust kedyś bywoł wielki
Ciongnyły tam bajtle karlusy i frelki
Ciongnyły tam łojce matki ołmy ołpy
Chnet połowa Wiyrka wilazła z chałupy
Sztandami łobstawiali cołki stary torg
Chocioż towor na nich niywiela był wort
Bajtle jednak miały z tym wiela radości
I kożdy zabowek kupowoł dwie gorści
Potym myńsze fropy szły na karuzela
Abo na huśtowki kerych było wiela
A fajniste dziołchy z kecioka sie śmioły
Machały nogami aż kecki furgoły
Karlus zawsze frelka broł i pod szizbuda
Z lufbiksy i przeca chcioł ustrzelić cuda
Jak sie potym kero wtulyła we chłopca
Zawsze jakiś najduch rombnoł im z korkowca
I niy yno tela było tam uciychow
Bo przeca trza było zaś nachytać grzychow.

[broneknotgeld]

Moje grzibobranie

Na Laurastrasie żech sie urodzioł
W ty czyńści Wiyrka przi Bykowinie
Na Tale tyż żech z kumplami chodzioł
Tam kaj Kochłowka - dzisioj ściyk - płynie
Trowa durś rosła piykno soczysto
Joch jom krolikom ścinoł do żarcia
Dyszczoki wiosnom rosły tam gynsto
Grziby po kerych niy ma zaparcia
Zbiyrołch je do dom jod na surowo
I bez to chyba chowołch sie zdrowo
No a jak prziszła złocisto jesiyń
Chodzioł żech w strona Fryncity
Bo tam po laskach już tak pod wrzesiyń
Kozoki rosły jak sznity
Siwki czerwone i inszy maści
Czasym bagyniok sie znoloz
Grzibow miołch wtedy tyla we garści
Żech do dom z nimi czynsto loz.

----------------------------------


Dyć jo tu jeszcze niy pisoł ło tym
Żech w laskach zbiyroł tyż surowioty
Ale tych grzibow niy nosiołch do dom
W lesie żech jod je prowda tu godom
Boch z kolegami robioł brandera
Pieczone wcinołch je jak cholera
Trza jednak było je ździebko solić
Ich smak już ciyngym byda sie chwolić.

[broneknotgeld]

Na Wiyrku

Czamu na Wiyrku we czwortek targ?
Na to łodpowiy tyż Donnersmarck.

[broneknotgeld]

"Viyr Eck"

Jako zrachować te "sztyry konty"?
Dyć zowdy znojdzie sie przeca pionty.

[broneknotgeld]

Wiyrecki Turek

Na wiyreckim torgu
Ponoć ło połnocy
Turek stary łazi
Świycom mu sie łoczy
Łon ło krymsko baszta
Jakosik tu pyto
Rzykej "Pater noster"
Jak blyśnie kopyto.

[broneknotgeld]

Bebok z "Aliny"

Ponoć na Alinie
W jakimś bonkrze starym
Miyszkoł tyn nasz bebok
I łodprowioł czary
Dyć go niy szukejcie
Bo już se wykludzioł
Ruch na autobanie
Go ze spanio budzioł.

Chebzie

[broneknotgeld]

Chebzie

Dzielnica Rudy to je mało
Skond by sie uciyc yno chciało
Las rosł piyknie i bogato
Dyć niy pozwoloł czowiek na to
Chebzie po stromach pozostały
Jak sie rozwinoł przemysł cały
Gruba tu wielgo tyż urosła
Skond wongla mocka we świat poszła
Banhof zaś stanoł niydaleko
Bo kożdy na tyn wongel czekoł
Łon tu do dzisioj jeszcze stoji
Choć sie ło prziszłość mocno boji
Ledwo nom zipiom polske cugi
PKP yno liczy długi
Jakby go zamkli cołkym tukej
To nawet Chebzia tyż niy szukej.

[broneknotgeld]

Chebzie

Na Chebziu som same panki
Bo majom bana i banki.
------

[broneknotgeld]

Chebzie

Liche lasy orzegowske chebziami tu ino
Bestoż miano jak za bozna ktosik wypomino
Dyć se Chebzie w historyji jakoś zapisało
W środku Rudy Ślonski dzisioj! Co wiyncy by chciało?

[broneknotgeld]

Kokotek

Bor kokotek - strach tam wlyźć
Dusza trza na puklu niyść
Rzykać by niy spotkać zboja
Na tref zocny czy rachuja?

[broneknotgeld]

Park Paweł

"Paulek" na Chebziu cołkym sie stracioł
Park swojim mianym jednak wzbogacioł
Tako ze gruby przeszło na planty
Dyć dobrze tako?! Jo niy jest "anty".

[broneknotgeld]

We "Edwardzie"

Ponoć Kokotek moczoł w niym gyry
Po raubie kerych mioł wiela
We jego toni - tu byda szczyry
Skrył cosik - wiym yno tela

Dyć se niy wożcie niczego szukać
Sztama z utopkym zboj czimoł
Lepi po gowie już se poklupać
A Edek w głymbi podrzymoł.

[broneknotgeld]

Rabczyk z Chebzio

Na drodze z Glywic do ty Krolhuty
Robioł kokotek zasadzki
Niyjedyn bezto szoł niyłobuty
Take to były "zabawki"

Dyć roz masorza zdyboł we lesie
Zrabowoł wszyske piniondze
A tyn - na Chebziu wieść tako niesie
Niy myśloł spotkać go w sońdzie

Noż mioł w cholywie - tako drałuje
Kaj zboj geld jego rachowoł
Jeronie - richtig to forsztelujesz?
-Rana śmiertelno mu dowo!

Nożym go przibioł cołkym do buka
Śmierć Kokotkowi szkryflano
Choć nikt niy prziszoł go tukej szukać
Po czech dniach znodli go rano.

[broneknotgeld]

Kokotkowy skarb

W lesie Kokotek ponoć straszyło
Jynki we nocy szło słychać
Toż wele buka nojgorzy było
Ze strachu ciynżko aż dychać

Tako chebzianie roz prziszli z rana
Buk zetli pniok wykopali
Dyć zablyszczała złotym im jama
Z tym cołko prowda poznali

Skarb kokotkowy przeca łodkryli
-Tako ich nojpiyrw ucieszoł
Dyć se go zabrać niy łodwożyli
Bo zbojnik wiela nagrzeszoł

Ponoć do dzisioj kajsik łon leży
Kto czyste mo intyncyje
Możno go znojdzie - idzie w to wierzyć
-Stracom sie w Chebziu mecyje

Bo skarb Kokotka mo szteli służyć
Wydźwignońć jom w gora tako
W zocny ideji idzie go użyć
-Ptok czorny ło tym tu krako.

[szwager_z_laband]

tego Kokotka jeszcze niyznom - mosz jakes teksty o nim?

jakes linki mozno mosz??

[broneknotgeld]

Linkow niy mom.
Wyszła latoś ksionżka
"Czarne anioły, tajemnicze lwy, magiczny kamień..."
- Podania ludowe z Rudy Ślaskiej

Zebrały to i łopracowały dwie siostry;
Dorota Świtała-Trybek
Joanna Świtała-Mastalerz

Wydane przez Muzeum Miejske w Rudzie Ślonski.
No toż we poru miejscach naszego Kokotka tam wspominajom.

[broneknotgeld]

Ponoć Chebzie latoś blyśnie
Banhow już tam niy ukiśnie.

[ballest]

A Kokotek napewno nowy wystroj dostou, abo ?

Ruda

[broneknotgeld]

Rudzke piekaroki

Rudera widziołch - myślołch że chlyw
A przeca kedyś piykli tam chlyb
Dobrze że ludzie durś pamiyntajom
I piekarokow historio znajom.



Luftkolejka we Rudzie

Gornoślonske cudo - linowo kolejka
Taszczyła durś wongel - niy to co ta "Elka"
Szkoda że jom tukej zbulyli już downo
Teroz by to była atrakcjo szykowno.

[broneknotgeld]

Nasz zamek

Stoł zamek we Rudzie
Pora setek lot
Widzieli go ludzie
Niydowno łon pod

Szkoda że terozki
Zostoł yno ślod
Bo niy było troski
Ło świadectwo lot.



Rudzki lazaryt

Knapszaft lazaryt postawioł tukej
Wielgachny piykny i modny
Dzisioj go jednak w Rudzie niy szukej
Dołym podebroł go szkodnik

Gruby fedrować pod nim zaczyły
Wongel wybrały dokładnie
Potym po pryndku go wybulyły
Już niy czekały aż padnie.



Rudzke muzeum

Dzisioj muzeum tukej se momy
Magistrat jednak był wprzody
A za kajzera - to pamiyntomy
Szkolorze szli ze ty budy.



Poczta

Poczta we Rudzie Ballestrem stowioł
Jak Wiluś na tronie siedzioł
Piykny budynek Polsce łostowioł
Choć wtedy ło tym niy wiedzioł.

[broneknotgeld]

Downe gimnazjum

Pełno tu było tych gimnazistow
Co sie uczyli we Rudzie
Piniondz z biznesym teroz sie wcis tu
Chyba kajś ińdzi niy pódzie.



Liceum im. A. Mickiewicza

Karlusy ze Rudy beamtrow
Za Niymca uczyli sie sam tu
Ballestrem na szkoła mioł łoko
Rektorow tyż cynioł wysoko

We Polsce służyło nom dali
Choć wtedy Staszicym je zwali
Z gimnazjum liceum zrobiyli
I synkow z frelkami złonczyli

Po wojnie zmiynili patrona
Adama wolała komuna
I to już do dzisioj tu momy
Dyć wszyscy liceum te znomy.



"Gasthaus" we Rudzie

Ballestrem tukej lubioł fajrować
Przepychym budynek blyszczoł
Łostatnim czasym szło sie dziwować
Jak pryndko łon nom tu niszczoł

Jednak ktoś wzioł sie za remont łostro
Zaś żech przeciyroł swe gały
Łostatni momynt - nojwyższy czos to
By cieszoł nos jeszcze cały.



Kościoł MBR

"Matki Boski Rożańcowy"
Tyn kościoł we Rudzie
Z Ballestrema wyros gowy
By nios pomoc w trudzie
Tym bergmonom i hutnikom
Kere tu robiyli
Jo tam tyż był - za to rzykom
By szczyńśliwi byli
Wszyscy ludzie ze parafii
Tak poczebny tukej
Jakbyś ciynżko mioł tu trafić
Pytej sie - niy szukej.

[ballest]

Wiym ze Ballestromowie Ruda bardzo forsowali, moze z tego powodu wybudowali ae
grobowiec w Rudnie, bo podobnie brzmi! ;))))))

W kosciele sw. Jozefa byli wczesni chwani ;)
Cieszam se , ze w Rudzie ich tak chwolom, Valentim miou w tym miesioncu
geburtstag.

[broneknotgeld]

No, toż widzisz jak to sie wszysko piyknie nom po ślonsku plecie cuzamyn.

[broneknotgeld]

Kerhof

Stary kerhof w Rudzie
Grobowiec Pielera
Dynkmal łod Janasa
I ta atmosfera.



Rudzko Kaplica Piusa X

Kaplica mo przeszło sto czidziści lot
Z huty cynku "Karol" chodzioł do nij kwiot
Jyj licznyj załogi aż do końca wieku
Wtedy piykny kościoł stanoł we tym eku.



Kościoł św. Józefa

Na wzor bazyliki tu go zbudowano
Ponoć San Lorenzo di Campo Verano
Sto lot bydzie za rok jak tukej nom stanoł
Z Kaplicy Józefa wzioł se swoje miano
Tyn łod Ballestremow Francik go fondowoł
Po śmierci sie tukej we krypcie tyż schowoł
Głośno jest we Rudzie ło tutejszy Piecie
Aniołach Limburga co słynoł we świecie
We tych arcydziełach rynka tyż Pielera
Cosik nom zostawioł - dziynki że aż tela.



Rudzki park

We Parku Miejskim - dzisioj Kozioła
Niyjedna frelka karlusa pszoła
Tyż nom Ballestrem tu go założoł
Nawet kryngelnia jeszcze dołożoł
Szkoda że dzisioj jom tukej niy ma
Komu by teroz wciepnońć tyn tymat?

[broneknotgeld]

Rudzko Kuźnica

Szajset lot słyszymy już ło tyj Kuźnicy
Kaj ajza topiyli ci piyrwsi hutnicy
Kto jeszcze pamiynto knajpa Karlinera?
Kero podebrała tyż gruba - cholera!
Abo tyn wielgachny Knapszaftu lazaryt
Kedyś ta Kużnica miała wiyncyj zalyt.



"Karol"

Huta cynku "Karol" - tyn osmy cud świata
Rozsławiała Ruda przez dość duge lata
Dzisioj huty niy ma niy ma "krola cynku"
Pamiyńć sie łostała - na wieki - ło tym tu.



Cegelnia "Karol Emanuel"

Cegelnia w kolonii ło tym samym mianie
Trzi wieki widziała a przeca durś stoji
I niychej sie jeszcze nom tukej to stanie
Że głośno zawoło - Buduj z cegły moji!

[broneknotgeld]

Szyb "Franciszek"

"Francek" ze "Wawla" w Rudzie nom stoji
Zabytek z niego zrobiyli
-"Cechowni teroz już niy ma moji"
Tak se we nocy łon kwili.



Szyb "Minerwa"

Przi cmyntorzu w Rudzie
Stoła sie "Minerwa"
We bergmońskim trudzie
Miała wielko przerwa

Jeszcze przez lot wiela
Ludzie tam miyszkali
Dyć w końcu ta sztela
Trza było łobalić.



Szyb "Klara"

Piykne miano pełne słońca
Bestoż możno niy mo końca
Tyn szyb jeszcze stoji w Rudzie
Niych trwo jak nojdużyj pudzie.


Nasze szyby

"Francek" "Jan" i tyn "Bartosz" - szyby "Walyncioka"
Kere piyrwyj szachtami "Brandenburga" były
Stoły rzyndym przi glajzach - blikały z wysoka
Na rudzianki co łokna w familokach myły.



Rudzki "Walenty"

Sto lot stoł "Walenty" piyrwyj "Wolfgang" zwany
Wyglondoł pokracznie - dyć był podziwiany
Jego tukej miano miała tyż koksownia
Teroz wrak jyj straszy ekologow co dnia.


Szyb "Leon"

Dyć "Leona" już niy ma choć stoł dugo tukej
I zostawioł po siebie durś wyraźne ślady
Jego wieży na prożno we tyj Rudzie szukej
Niy trza już go nom było - na to niy ma rady.

[broneknotgeld]

Utopek szlajfkom

We Rudzie przi stawie
Bawiyła se prawie
Dyć szlajfka widziała
Tako jom chytała
Aż wlazła do wody
Z tym koniec przigody.

Chareu,Königshütte,Królewska Huta,Chorzów

[rico-chorzow]

-Cały zapis autorstwa Hermanna5-

Chorzów, noszac jeszcze nazwe Królewska Huta, otrzymal prawa miejskie w roku
1868. Jednak jego dzieje sa znacznie dluzsze. Najstarsza osada na terenie
obecnego miasta jest bowiem dzisiejsza dzielnica Chorzów Stary, w której
zachowaly sie jeszcze relikty jej wiejskiej przeszlosci.


1. Na poczatku byla wies...

.ale o jej poczatkach niewiele wiadomo. Nazwa wskazywalaby, ze
zalozycielem, badz tez pierwszym wlascicielem wsi byl Zachariasz, krócej
Zacharz albo Charz. Jedna z hipotez utrzymuje nawet, ze mógl to byc
Zachariasz z rodu Wezyków.

Tak czy inaczej wies musiala istniec juz wczesniej na prawie polskim, nim 24
czerwca 1257 roku w Czeladzi Wladyslaw, ksiaze opolski, wydal zgode na
lokowanie dwóch wsi, Chorzowa i Bialobrzezia (Chareu i Belobreza) na prawie
niemieckim. Wystawiony przez niego dokument jest pierwszym nie
kwestionowanym dokumentem dotyczacym Chorzowa. Zarówno dokument wystawiony 7
lipca 1136 roku w Pizie przez papieza Innocentego II, w którym mowa jest o
wsi Zuersov pod Bytomiem, jak i dokument wystawiony w 1198 roku w
Jerozolimie przez patriarche Bozogrobców, w którym wspomina sie o wsi
Coccha, budza watpliwosci.

Czy nowa lokacja byla zwiazana z koniecznoscia odbudowy wsi zniszczonej w
roku 1241 przez Tatarów? Tak sie utrzymuje, jednak informacja o tym pochodzi
dopiero z roku 1792, a jej autorem jest ówczesny proboszcz chorzowski,
Ludwik Bojarski. Podobnie niepewna jest informacja o spaleniu wsi przez
husytów w roku 1430. Cóz zatem naprawde wiadomo?

Okolo roku 1300 Chorzów stal sie wlasnoscia miechowskich Bozogrobców. Zakon
ten posiadal tez placówki w Nysie, Dzierzoniowie, Raciborzu i Zabkowicach,
jednak ok. 1345 roku zerwaly one kontakty z klasztorem miechowskim i
podporzadkowaly sie Bozogrobcom praskim. Tym sposobem placówka
bytomsko-chorzowska pozostala jedyna slaska placówka utrzymujaca kontakt z
Miechowem, skad przybywali kolejni proboszcze.

Bozogrobcy, którzy az do roku 1816 wladali Chorzowem, wpisali sie na trwale
w jego dzieje. Przez cale wieki ich krzyz widnial w herbie osady. Dzis
ostatnim sladem ich bytnosci w tej miejscowosci jest polówka ich krzyza
sasiadujaca z polowa piastowskiego orla w herbie miasta.

Niewiele wiemy o wygladzie dawnego Chorzowa. Najstarsze zachowane do dzis
budynki pochodza z poczatku XIX w. Nie zmienil sie natomiast
charakterystyczny uklad zabudowy z zalamaniem glównej ulicy przy kosciele,
który prawdopodobnie od poczatku znajdowal sie mniej wiecej w polowie wsi. W
latach 1580-1610, za czasów proboszcza Blazeja Bronowskiego, wzniesiono w
Chorzowie pierwszy murowany kosciól. Obecny neogotycki kosciól pod wezwaniem
sw. Marii Magdaleny zbudowany zostal w latach 1888-92 na miejscu ostatniej
swiatyni bozogrobców - barokowego kosciola z 1785 roku.


Zmiany w najblizszym sasiedztwie wsi rozpoczely sie pod koniec XVIII w. wraz
ze wzrostem znaczenia wegla kamiennego. Pierwsze dwie niewielkie kopalnie -
"Hedwig" i "Neue Hedwig" - uruchomil w roku 1790 chorzowski proboszcz Ludwik
Bojarski. Juz rok pózniej, 7 maja 1791, rozpoczeto wydobycie w pierwszych
szybach panstwowej kopalni "Prinz Carl zu Hessen", która w roku 1800
przemianowana zostala na "Königsgrube". Jej pierwsze szyby -
"Wilhelmschacht" i "Pelagiaschacht" zlokalizowane byly miedzy wsiami
Chorzów, Lagiewniki i Górne Hajduki, w miejscu obecnego dworca kolejowego
Chorzów Miasto. Jako ciekawostke warto tu podac, ze w rok po uruchomieniu
kopalni odwiedzil ja mlody, nikomu jeszcze wówczas nieznany pruski urzednik
górniczy Alexander von Humboldt.

Jednak to nie kopalnia przesadzila o dalszym, dynamicznym rozwoju okolic
wioski Chorzów. Znacznie wazniejsza inwestycja byla huta zelaza. Decyzje o
jej budowie podjeto 17 lutego 1799 roku. Fryderyk Wilhelm III, który
przeznaczyl na ten cel 40 tysiecy talarów, nadal jej nazwe "Königshütte". O
jej lokalizacji zadecydowaly przede wszystkim czynniki przyrodnicze:
miejscowe zloza wapieni i wegla, zloza glinki ogniotrwalej w niedalekich
Kochlowicach i Zalezu oraz trzy stawy na terenach przeznaczonych pod budowe
huty. Budowe nadzorowali Johann Friedrich Wedding i John Baildon, jednak
dusza calego przedsiewziecia byl Friedrich Wilhelm Reden, którego imie
otrzymal pierwszy wielki piec uruchomiony 25 wrzesnia 1799 roku.

Zalazkiem przyszlego miasta byly osady, koncentrujace sie wokól huty. Do
dnia dzisiejszego zachowalo sie 11 domów z datowanego na ok. 1800 r. osiedla
robotniczego przy obecnej ulicy Kalidego. W 1818 r. wybudowano szose do
Zabrza (Krönprinzenstrasse, pózniej ulica 3 Maja, nastepnie Wieczorka, a
dzis ponownie 3 Maja).

W latach 20-tych i 30-tych XIX w. na terenie obecnego miasta powstaly
kolejne kolonie robotnicze. Prywatna kolonia Erdmanswille, zalozona przez
przedsiebiorce Erdmanna Sarganka w miejscu i okolicy obecnej ul. Wolnosci
powstawala w latach 1826-1830.

Krótka byla kariera Królewskiej Huty jako miejscowosci uzdowiskowej. Dzieki
odkrytym tu wodom o wlasciwosciach leczniczych miejscowy lekarz, dr
Bannerth, mógl wybudowac dom zdrojowy i umiescic w r. 1830 osade w rejestrze
slaskich uzdowisk. Ostatecznie jednak, gdy w miare postepujacej eksploatacji
zlóz wegla zaczely zanikac wody podziemne, uzdrowisko stracilo racje bytu.
Dzis jedynym sladem tego epizodu w dziejach Chorzowa jest ulica Starego
Zdroju.

Pierwszym kosciolem osady Królewska Huta byl ewangelicki kosciól im.
Elzbiety, którego budowe ukonczono w roku 1844. Osiem lat pózniej ukonczono
budowe pierwszego kosciola katolickiego - kosciola sw. Barbary. Gmina
zydowska posiadala zapewne juz dosc wczesnie dom modlitwy, ale nie zachowaly
sie zadne informacje na jego temat. Budowa okazalej synagogi ukonczona
zostala dopiero w roku 1875.

Pierwszy pomnik w Królewskiej Hucie odsloniety zostal przez króla Friedricha
Wilhelma IV z okazji 50-lecia "Królewskiej Huty". Upamietnial on twórce
huty, zasluzonego dla rozwoju górnoslaskiego przemyslu wybitnego dzialacza
gospodarczego Friedricha Wilhelma von Reden.

Decyzje o nadaniu praw miejskich Królewskiej Hucie podjeto dopiero 17 lipca
1868 r. Na mocy aktu erekcyjnego króla pruskiego Wilhelma I polaczono
kolonie robotnicze i kilka gmin wiejskich (m.in. Szarlociniec, Pnioki,
kolonie Erdmanna, Lagiewniki, Klimzowiec, Hajduki oraz górniczych gruntów
czesci Chorzowa) w gmine miejska o nazwie: Stadt Königshutte (Miasto
Królewska Huta). Herb otrzymalo miasto 18 pazdziernika 1869 r. W chwili
swego powstania Królewska Huta miala ok. 14 tys. mieszkanców. Ich liczba
zaczela jednak szybko rosnac osiagajac w 1905 r. 66 tys. Na poczatku XX w.
Królewska Huta miala najwyzsza gestosc zaludnienia na Górnym Slasku (w 1914
r. na 1 ha zabudowy przypadalo ok. 366 osób). Status tzw. Stadtkreis
(powiatu miejskiego) wiazacy sie z wieksza samodzielnoscia finansowa gmina
uzyskala na mocy rozporzadzenia ministra spraw wewnetrznych z 12 marca 1898
r., które wylaczylo miasto z powiatu bytomskiego. Miasto stalo sie w ten
sposób pierwszym na Górnym Slasku samodzielnym powiatem miejskim.

W roku 1870 Królewska Huta uzyskala polaczenie kolejowe z Katowicami i
Bytomiem. Dopiero jednak w roku 1903 miasto dorobilo sie pieknego dworca
kolejowego zbudowanego w stylu neogotyckim. Juz od roku 1894 wybrukowanymi
ulicami Królewskiej Huty kursowaly tramwaje. W 1898 r. uruchomiono
elektrownie, która w okresie miedzywojennym byla najwieksza w Polsce (100
MW). Na przelomie XIX i XX w., w okresie najwiekszej swietnosci miasta,
wybudowano szereg budynków uzytecznosci publicznej: m.in. neogotycki budynek
poczty (1892), Hotel Graf Reden (1901, obecnie budynek Teatru Rozrywki) i
Hale Targowa (1905) o powierzchni 2600 m2. W tym czasie powstaly tez liczne
kamienice mieszczanskie, z których najbardziej reprezentacyjne wybudowano na
najbogatszej ulicy miasta: Kaiserstrasse (obecnej ul. Wolnosci). Rynek przez
dlugi czas pelnil role glównego placu targowego i dopiero po wybudowaniu
hali targowej s

[rico-chorzow]

W 1898 r. uruchomiono
elektrownie, która w okresie miedzywojennym byla najwieksza w Polsce (100
MW). Na przelomie XIX i XX w., w okresie najwiekszej swietnosci miasta,
wybudowano szereg budynków uzytecznosci publicznej: m.in. neogotycki budynek
poczty (1892), Hotel Graf Reden (1901, obecnie budynek Teatru Rozrywki) i
Hale Targowa (1905) o powierzchni 2600 m2. W tym czasie powstaly tez liczne
kamienice mieszczanskie, z których najbardziej reprezentacyjne wybudowano na
najbogatszej ulicy miasta: Kaiserstrasse (obecnej ul. Wolnosci). Rynek przez
dlugi czas pelnil role glównego placu targowego i dopiero po wybudowaniu
hali targowej stal sie prawdziwa ozdoba miasta.


3. Na obrzezach Królewskiej Huty

Poza wsia Chorzów na obrzezach Królewskiej Huty istnialy tez inne, wcielone
pózniej do miasta wsie. Jedna z nich sa pomijane przez opracowania dotyczace
dziejów miasta Maciejkowice, które wzmiankowane sa od XVI w. Do dzis sa one
oddzielone od pozostalej czesci miasta i zachowaly sporo ze swego dawnego,
wiejskiego charakteru. 1 lutego 1930 wies ta zostala wcielona do gminy
Chorzów.

Wies Hajduki, która z czasem podzielila sie na Górne Hajduki i Dolne
Hajduki, powstala najprawdopodobniej pod koniec XVI lub na poczatku XVII w.
Jej rozwój w wieku XIX zwiazany byl z przebiegajaca od 1846 roku przez jej
tereny linia kolejowa Opole-Myslowice i uruchomiona w roku 1873 huta
"Bismarck". Gdy w roku 1903 doszlo do polaczenia Dolnych i Górnych Hajduk w
jedna gmine, przyjela ona nazwe tozsama z huta - Bismarckhütte. Po przejeciu
gminy przez wladze polskie nazwa zostala zmieniona na Wielkie Hajduki.

Drugim waznym dla gminy zakladem przemyslowym byly zaklady koksochemiczne
nalezace do berlinskiego przemyslowca Rudolfa Rüttgersa. Dzieki przemyslowi
gmina rozwijala sie szybko. Miala brukowane ulice, linie tramwajowe, w 1911
powstal okazaly ratusz gminny, a w 1913 - nowy dworzec kolejowy i poczta.


Gdy 28 czerwca 1914 roku w Sarajewie zginal od kul zamachowców austriacki
nastepca tronu Franz Ferdinand, nikt z mieszkanców Królewskiej Huty nie mógl
spodziewac sie, jak powazne i daleko idace beda nastepstwa tego zamachu. A
pierwszym byla straszna, trwajaca kilka lat wojna, podczas której stracilo
zycie 11 milionów ludzi.

Niemcy przegraly wojne, cesarstwo upadlo, zalamala sie gospodarka, wybuchly
niepokoje spoleczne. I w tej sytuacji odrodzona Polska zaczela domagac sie
od Niemiec Górnego Slaska. Co jednak dla jednych oznaczalo mozliwosc powrotu
do Macierzy po wiekach niewoli, dla innych bylo próba oderwania rodzinnych
stron od Ojczyzny. Na Górnym Slasku wybuchly zbrojne starcia. Na obszarze
obecnego miasta Chorzowa do starc doszlo dopiero w sierpniu roku 1920, gdy
powstancy usilowali opanowac je od pólnocnego wschodu - od Chorzowa i
Maciejkowic - oraz przy próbach opanowania Hajduk Wielkich.

20 marca 1921 r. odbyl sie plebiscyt, w którym Górnoslazacy mieli sie
wypowiedziec za lub przeciw przylaczeniu do Polski. Wyniki plebiscytu w
Królewskiej Hucie byly jednoznaczne: za pozostaniem w Niemczech opowiedzialo
sie 74,75 % glosujacych (31 864 glosów). Nieco mniej glosów za Niemcami
padlo w Wielkich Hajdukach (64,12 %) i Maciejkowicach (60,65 %) i tylko
nieco ponad polowa w Chorzowie (52,11 %).

Mimo tych wyników, po podziale obszaru plebiscytowego Królewska Huta
znalazla sie w czesci Górnego Slaska przyznanej Polsce. Uroczystosc
przejecia Królewskiej Huty przez wladze polskie odbyla sie 23 czerwca 1922
roku.

Okres miedzywojenny naznaczony byl pietnem wiekszych i mniejszych konfliktów
polsko niemieckich. Dochodzilo do nich na róznych plaszczyznach i nie
ominely one nawet królewskohuckiej gminy zydowskiej. Szczególnie dokuczliwe
byly one w lonie wladz miejskich, paralizujac wielokrotnie ich prace.

Zmienilo sie wiele: zburzono stare pomniki, stawiajac na ich miejscu nowe.
Najdluzej przetrwal pomnik hrabiego von Reden, który zostal zburzony dopiero
latem 1939 r. Huta, która dala nazwe miastu, z "Królewskiej" zostala
przemianowana na "Pilsudski". W miescie pojawilo sie wiele nowych gmachów
uzytecznosci publicznej: gmach Banku Polskiego, gmach Komunalnej Kasy
Oszczednosci, gmach Zakladu Ubezpieczen Spolecznych, gmach Miejskich
Zakladów Elektrycznych i Wodociagowych. W latach 1927-29 przebudowano tez i
rozbudowano ratusz.

1 lipca 1934 roku nastepuje polaczenie Królewskiej Huty z Chorzowem i Nowymi
Hajdukami oraz nadanie wszystkim terenom wspólnej nazwy Chorzów. Miasto,
które liczylo wtedy 103 108 mieszkanców, otrzymalo tez wówczas wraz z nowa
nazwa nowy, formalnie zatwierdzony herb, opracowany przez zespól kierowany
przez profesora Jana Dabrowskiego. Herb ten do dzis jest herbem miasta.

Kolejne powiekszenie obszaru miasta mialo miejsce 1 kwietnia 1939 r. Do
Chorzowa przylaczono wtedy Wielkie Hajduki , Szarlociniec oraz czesc
Kochlowic. Miasto liczylo wówczas 139 305 mieszkanców.

II wojna swiatowa rozpoczela sie w Chorzowie od starc bojówek polskich i
niemieckich. Miasto zajete zostalo przez regularne sily zbrojne dopiero 4
wrzesnia. Niemal natychmiast zaczeto przywracac mu niemiecki charakter i
wyglad, poczynajac od przywrócenia nazwy Königshütte i rozwieszenia flag ze
swastyka. Zburzona zostala synagoga i polskie pomniki, odbudowano pomnik
hrabiego von Reden, który odslonieto uroczyscie w lipcu 1940 r. W miescie
kwitlo zycie kulturalne i rysujacy sie obraz móglby wydawac sie wrecz
sielankowy, gdyby nie przeslanial ponurej prawdy. Prawdy o tym, ze Chorzów
byl tez miastem obozów pracy przymusowej, które istnialy przy kazdym
wiekszym zakladzie przemyslowym.

27 stycznia 1945 do Chorzowa wkroczyly wojska sowieckie. Juz 2 lutego PPR w
Chorzowie miala blisko 200 czlonków i objela wladze w miescie. Rozpoczely
sie wywózki do przymusowej pracy w ZSRR, osadzanie w dopiero co opróznionych
obozach, wysiedlanie ludnosci niemieckiej. Miastu zaczeto przywracac polski
charakter i wyglad, totez po raz kolejny zburzony zostal pomnik hrabiego von
Reden. Nowa wladza w swych poczynaniach starala sie unikac nawiazan do
Polski przedwojennej - na tabliczkach z nazwami ulic pojawili sie inni
bohaterowie, wprowadzono tez nowe swieta. Huta "Królewska" raz jeszcze
zmienila nazwe - tym razem na "Kosciuszko".

Dla Chorzowa rozpoczal sie nowy okres w jego rozwoju. Ruszyly pelna para
zaklady przemyslowe, zaczely wyrastac nowe osiedla mieszkaniowe, na obrzezu
miasta, na poprzemyslowych nieuzytkach powstal ogromny park o powierzchni
600 ha. Miasto stalo sie "oczkiem w glowie" najwyzszych wladz, odwiedzali je
tez przywódcy zaprzyjaznionych panstw. Ten dynamiczny rozwój mial tez swoja
mroczna strone - ogromna koncentracja przemyslu na obszarze zaledwie 34 km2
i eksploatowanie ponad miare przestarzalych urzadzen i instalacji
przemyslowych, przy najwiekszej w kraju gestosci zaludnienia (4,5 tys.
osób/1 km2) mialo wrecz katastrofalny wplyw na stan srodowiska naturalnego i
zdrowia ludnosci. Wystarczy tu przypomniec, ze latach 60. w Chorzowie na
15,9 % powierzchni miasta spadalo w ciagu roku ponad 1000 t pylu na 1 km2.

W latach 70. doczekal sie Chorzów modernizacji, która zepsula wiele w jego
wizerunku. W trakcie budowy estakady, która miala rozwiazac problemy
komunikacyjne miasta, zniszczony zostal rynek, na którym wyburzona zostala
czesc kamienic z przelomu XIX/XX w. Przebudowano tez w tych latach w
pseudonowoczesnym stylu piekna hale targowa i dworzec kolejowy w centrum
miasta.

[rico-chorzow]

5. Chorzów dzis

Zmiany gospodarcze zachodzace w Polsce po roku 1989 nie pozostaly bez wplywu
na sytuacje ekonomiczna Chorzowa. Po prawie 200 latach zakonczono tu
eksploatacje zasobów wegla kamiennego, zas prezny dotad przemysl
metalurgiczny zostal dotkniety strukturalnym zalamaniem. Spowodowalo to dosc
gwaltowne zalamanie sie rynku pracy, z jakim miasto nie uporalo sie do dzis.
W czerwcu 2005 roku stopa bezrobocia wynosila w Chorzowie 22,8 %.

Mimo licznych problemów, nie sposób przeoczyc zmian na lepsze. Miasto
wyladnialo, stare kamienice i gmachy odzyskaly swoja dawna swietnosc.
Chorzowem zainteresowalo nim szkolnictwo wyzsze - dziala tu Szkola
Zarzadzania Uniwersytetu Slaskiego, Górnoslaska Wyzsza Szkola
Przedsiebiorczosci i wydzial zamiejscowy Wyzszej Szkoly Bankowej w Poznaniu.

Najwieksza turystyczna atrakcja Chorzowa pozostaje Wojewódzki Park Kultury i
Wypoczynku - jedyny w swoim rodzaju kompleks rekreacyjny o powierzchni 600
ha, który powstal w latach 50. ubieglego wieku na poprzemyslowych
nieuzytkach. Na jego terenie znajduja sie: Górnoslaski Park Etnograficzny, w
którym zgromadzono zabytki architektury wiejskiej, Slaskie Wesole
Miasteczko - najwiekszy lunapark w Polsce, ogród zoologiczny, planetarium i
obserwatorium astronomiczne, kompleks letnich kapielisk oraz Stadion
Slaski - miejsce wielu waznych wydarzen sportowych, w tym glównie meczów
pilkarskich z udzialem reprezentacji Polski. W parku jest równiez czynna
unikalna nizinna linowa kolejka krzeselkowa, której trzy linie maja laczna
dlugosc 6 km.

Chorzów posiada tez Muzeum Miejskie, a w nimn jeden z najwiekszych zbiorów
numizmatycznych w kraju. Warto tez obejrzec w Chorzowie drewniany kosciólek
sw. Wawrzynca z 1559 r., przeniesiony w 1938 r. z Knurowa, który stoi na
Górze Redena przy ulicy Lwowskiej, i odwiedzic Teatr Rozrywki, którego
siedziba od 1985 r. miesci sie w bydunku dawnego hotelu "Graf von Reden".

Choc dawne obiekty przemyslowe znikaja z terenu Chorzowa w zastraszajacym
tempie, mozna tu jeszcze znalezc takie perelki, jak szyb "Elzbieta"
zbudowany w stylu neogotyckim w latach 1913-14.

Bedac w centrum miasta, warto obejrzec odbudowany po latach, trzeci juz z
kolei pomnik hrabiego von Reden, czlowieka, dzieki któremu powstala
Królewska Huta i miasto, które wokól niej zbudowano. W dziejach tego
kilkarotnie wznoszonego i burzonego pomnika skupiaja sie jak w soczewce
zlozone i dramatyczne dzieje calego miasta.

[broneknotgeld]

Za Bolka Chrobrego

Wele Bytomia gon powiod Chrobry
Zwiyrza tu przeca niy brakowało
Tako i profit z tego był dobry
Wojom se nawet zapodobało

Dyć bestoż warszlos kasztelan stowio
Możno na bezrok zaś Bolko bydzie
Gowiydź ubito radość mu sprowio
I jodła wiyncy - grod niy we biydzie.

[broneknotgeld]

"Zversov" ("Zwierzów")

Kaj bor był gynsty i wiela zwierza
Stanoł tyn Zversov - w to prawie wierza
Dyć kasztelański grod był po blisku
A woj wnerwiony ło pustym pysku.

[broneknotgeld]

Lazaryt

Bożogrobcy lazaryt już tu zrychtowali
Choć pod Bytom w końcu go przeca przeniyśli
Lepi bliży princa - to forsztelowali
I zdo sie co richtig dobrze na tym wyszli.

[broneknotgeld]

Łoketek w Chorzowie

Uciyk Łoketek - gorko w Krakowie
Toż przenocowoł aże w Chorzowie
Bo bytomiany bramy zamknyli
I wojow z princym w prog niy wpuściyli

Dyć z niymi opat rajtowoł przeca
Co z miechowitow zocnego neca
Tako se niy trza tymu fest dziwać
Nojszczyrszo prowda - na nic wom kiwać.

[broneknotgeld]

"Coccham" 1198

W Jerozolimie tako szkryfnyli
Co bozogrobce "Cochcam" chyciyli
Przi "Belobreze" richtig ta wioska
Toż przipomino mi cosik troszka.

[broneknotgeld]

Łod "chorego"?

Chorzow łod "chorego" nosi swoje miano?
Toż tu bożogrobcy żykali co rano
I piyrszy lazaryt tako wystawiyli
Niym se do Bytomia z chorymi wkludziyli

Dyć przeca i potym profity z ty wioski
Szły na kurowanie z kerym myni troski
Ponboczek braciszkom łaskami tyż darzoł
A czowiek ło zdrowiu niy yno zamarzoł.

[broneknotgeld]

Z "hory"

Na gorce przeca tyn Chorzow Stary
Toż możno miano taki jest "miary"?

[broneknotgeld]

Tchorzew - Chorzew?

Ano - jak przeszli tyndy Tatary
Kożdy se schowoł - mody i stary
Dugo we borze potym siedzieli
Wyleźli - tako chorobska mieli.

[broneknotgeld]

Z "tchórzówki"

Chorzowiany w myckach łażom
Ze skory łod tchórza
Możno stond i miano szteli
Dyć jo niy powroża.

[broneknotgeld]

Herb Krolewski Huty (18.X.1869)

Poł orła majom na niym czornego
Tyż szlajfkom srybrnom przeposanego
Inicjał krola - koronowany
Młotek z pyrlikym zekuplowany.

[broneknotgeld]

Ze Chorzowa

Na Chorzowie i Dombie bożogrobce stojom
Dlo tych co kurujom łostatniom łostojom
Przi bytomski bramie dyć lazaryt majom
Mogom bliźnim służyć bo grosz stond ściongajom.

[broneknotgeld]

7.X.1643

Bytom w Szwedow rynkach
Ciyrpi umynczony
Tako wielko mynka
Pisano tu łonym

Utropiony ratusz
Rabujom kościoły
Za wiela tu katusz
Dyć zdo sie - "krol goły"

Na Chorzow se wojsko
Jednak niy keruje
Bardzi tukej swojsko
Spokoj jakby czuje.

[broneknotgeld]

Farorz Hilary Przibylski

Łostatni gospodorz bożogrobcow fary
Tyż i po kasacie we Chorzowie łostoł
Tu go z parafiji wyniesom na mary
Służoł swojym wiernym aż go Pon Bog dostoł.

[broneknotgeld]

Z woli princa Władysława

Po Tatarach tu niywiela se ludzi łostało
Toż panisko miechowitom ziymie darowało
By je zakon skiz profitow sprobowoł ratować
Ze Chorzowym se udało - plon zaczoł im dować

Domb tyż tako po somsiedzku złoci swoje łany
Białobrzezie - tu tref gorszy zdo sie był pisany
Dyć mi jedyn ołpa prawioł - możno ło tym wiycie
Że choć miano se straciyło to som Miechowice.

[broneknotgeld]

Chorzow gore 1430

Z tym rokym husyty tukej zoglondnyli
Czy juzaś se ludzie przed niymi pokryli?
Wiymy yno tela co Chorzow zegoroł
Mikołaj z Żyglina tako ich pokoroł.

[broneknotgeld]

Na Drajoku

Na Drajoku pod Paniynkom
W wielki grocie śpiom rycerze
Niy jest dlo nich to udrynkom
Ślonska majom bronić w wierze

Toż to spod Legnicy woje
Huf Jadwigi Ślonski zocny
Jedyn styknie z nich za troje
Krześcijanin z niymi mocny.

[broneknotgeld]

Rycerze naszy patronki

Dyć niy na darmo Legnica była
Orda Tatarow przeca skryńciyła
I na połednie poszła w Madziary
Tako łobrona godziwy miary.

[broneknotgeld]

Szafrańce w Chorzowie

Czym te Szafrańce niy handlowali?
Czego to łoni niy rozwoziyli?
Po cołkym Ślonsku wozy ciongali
Do Wrocka tako tyż zoglondnyli
We tyn czas moru jak śmierć mo żniwo
Stolica Ślonska wtedy w żałobie
Tref roztomajty - tako już bywo
Zdało sie istnym - bydom we grobie

Przeca zaraza wielko szczimali
W końcu wrocajom - som we Chorzowie
Dyć jako ze tym bydzie tu dali?
Strach mo terozki niyjedyn czowiek

Trza sie Paniynce łoddać w opieka
Zocno figura już na kolumnie
Sztela łobroni - po co uciekać?
Toż Matko Bosko zwroć łoczy ku mnie.

[broneknotgeld]

Kedy se zbudzom rycerze?

Ponoć za komuny śnik ich niyspokojny
Dyć se niy zbudziyli do "krziżowy wojny"
Teroz przi Paniynce słychać aż chrapanie
Tako mi sie zdowo co wojsko niy wstanie.

[broneknotgeld]

W Chorzowie

Ponoć tu łod downa kaplica se stoła
Coby bozogrobce mogli do niyj wołać
Tych kierzy robiyli na jejich lazaryt
A przeca trza było pilnować ich wiary.

[broneknotgeld]

Kościoł 1379-1590

Wiela razy łodnowiony
We tych richtig czasach ciynżkich
Przez husytow poraniony
Jakoś szczimoł rożne klynski

Dyć niy łopar sie wiekowi
Trza nowego - kożdy powiy.

[broneknotgeld]

Łodnowiynie kościoła 1632

Kościoł po remońcie zdo sie jako nowy
Dyć juzaś siedzibom jest bytomski gowy
W Chorzowie spokojni we czas wojny srogi
Tukej se kerujom Szagalskiego nogi

[broneknotgeld]

Kościoł Maryji Magdalyny 1590-1710

Kery to już kościoł?
Niy byda rachować
Dyć wiela łon znaczoł
Dlo tego Chorzowa.

[broneknotgeld]

Juzaś stoji 1785

Marji Magdalyny kościoł juzaś stoji
Bo jako w Chorzowie bez kościoła szczimać?
Toż farorz Bojarski se ło niego boji
Ponoć skuli tego niy chce nawet drzymać.

[broneknotgeld]

Stanoł se na sztrasie!

Kożdymu sie zdowo co łon dziwnie stoji
Toż se poczytocie ło tym godki moji
Kero tukej leci za chorzowianami
Bo łoni nojlepi ło tym wiedzom sami

Prawiyli co piyrwyj była gryfno fara
Ło kero ksiondz richtig musioł se tu starać
Bo w niyj Jan Sobieski tako zanocowoł
I wyśnioł co Turkom lyjty wielke dowoł

A huf wiod chorzowski - wiycie ło niym cosik
Historyji szteli ciekawy to "grosik"
Toż chałpa brzimowo jak piyrwyj stoć mioła
Trza było wyciongnońć fundamynt kościoła

Na "sztrasie" świontynia tako se stanyła
Fary tref niy szczyńdzioł bo se wypolyła
Dzisioj to wyglondo możno trocha dziwnie
Dyć czowiek niy może jak Ponboczek kiwnie.

[broneknotgeld]

Po powojynnych remontach

Ustrojyli kościoł wedle nowy mody
Tako narobiyli yno jymu szkody
Kaj polichromije? Neogotyk w środku?
Co gryfne se traci - czy yno z przipodku?

[broneknotgeld]

We "babińcu"

We "babińcu" piyrwyj wisioł krziż chorzowski
Włazioł żeś tamtyndy - jakby myni troski
Na duszy ci lekci i to troszku dziwi
Że zdo sie co życie już leci szczyńśliwi.

[broneknotgeld]

We Rejestrze Ujazdowskim

We Rejestrze Ujazdowskim coś ło Rudzie prawiom
Toż na kartach historyji tako nom tyż jawiom
Wioska na piyńdziesiont łanow - siedym łod sołtysa
Reszta biskup mo wrocławski - jak scygania - zgrzysza
Młyn tyż tukej z downych rokow sołtys czimoł mocno
Tako jego gospodarka richtig w Rudzie zocno.

[ballest]

Przeczytej jeszcze roz, nie je to uo Rudnie ?

[broneknotgeld]

Jo niy jest ze Rudna.

[broneknotgeld]

Kuźnica 1401

Kolanijom biskupickom Ruda jakby była
Toż se mozno tukej drapko i kuźnica wziyła
Princ opolski biskupowi ruda kopać zwoloł
Łon bogactwym swoji ziymi tyż se tako chwoloł.

[broneknotgeld]

Rudzko Kuźnica

Se rozrosto okolica
Dyć jak tukej jest kuźnica
Trza zarozki tyż osady
Na to przeca niy ma rady.

-
forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=28940

[broneknotgeld]

Ruda 1396

Ruda majom w rynkach bratki
Przeca Rudzcy niy gagatki
Andrzej Krzysztof no i Stanik
-Historyjo niy cygani.

[broneknotgeld]

Kuźnica 1407

Toż gwarki bytomske ruda dobywajom
Za kontmanow tukej bratkow Rudzkich majom.

[broneknotgeld]

Rudzcy

Wiela familijo miała tukej włości
Ktoś ze niyj starostom bytomskim dyć był
Tako we proficie jest łona zocności
No i durś nabiyro jakby wiyncy siył.

[broneknotgeld]

Po wojnach husyckich

Klucz ujazdowski cołkym sprzedany
Tożse biskupi słabsi już czujom
Dyć tukej Rudzcy już downo pany
Tako na swojym dobrze durś czujom.

[broneknotgeld]

Staniki

Po Staniku łojcu syn mo take miano
Familiji Rudzkich dziedzina poddano
Ano - junior jednak mo już yno cera
Toż se cosik zmiyni możno ze tym teraz.

[broneknotgeld]

Dorota

Dziedziczkom po łojcu Dorota jest - ja
Wzioł se jom za ślubno Jan Hynryk von Wrbna
Syn jejich nojstarszy Bernard nosioł miano
Rodziciele zmarli - jymu sztela dano.

-
forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=28940

[broneknotgeld]

Ruda 1529

Toż Bernard umiyro a dzieci mo małe
Prziszło gospodorzyć tukej ich ujkowi
Chnetko w inksze rynce wszysko przyńdzie całe
Rudzko fraszka tako ło tym cosik powiy.

[broneknotgeld]

Jan Gierałtowski 1540

Jan Gierałtowski Ruda kupuje
Pewno go znocie z Chudowa
Toż tu terozki gospodaruje
Knif zno i przeca mo gowa.
-
forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=28940

[broneknotgeld]

70 dusz

Prawie siedymdziesiont dusz ta Ruda miała
Jak w Gierałtowskiego dziedzinie zagrała.

[broneknotgeld]

Wacław Starszy Gierałtowski

Ruda erbnoł syn po fatrze
Ślady łojca łon niy zatrze
Familijo mo pamiyntać
Zapomniynie - ludzko piynta.

[broneknotgeld]

Jan Młodszy Gierałtowski

Rod Gierałtowskich Ruda durś czimie
Tu gospodorzy - tako niy drzymie.

[broneknotgeld]

Wacław Młodszy Gierałtowski 1611

Ano - ze tym rokym Ruda już istnego
Dyć i chnetko końca doczko łon swojego.

[broneknotgeld]

Ruda 1622

Wacław Młodszy pomarł - dzieci niy łostawioł
Dugo na tym ziymskim padole niy bawioł
Toż terozki Ruda w ryncach wdowa czimie
Przi kery von Praschma dość drapko se drzymie.

[broneknotgeld]

Konieccy

Czy Koniecki kupioł Ruda?
Dyć jom czimoł - tako póda
Razym z Pyjtrym Starszym tukej
Potym syna jego szukej
Co po łojcu nosioł miano
Sztela jymu przeca dano.

[broneknotgeld]

Ruda 1642

Podeszły wojska z Glywic pod Ruda
Czidziestoletnio ciyngym łostuda
Dziedzina naszo fest uciyrpiała
Straty nojwiynksze Kuźnica miała.

[broneknotgeld]

Marianna Koniecka 1643

Toż teroz Marianna dziedziczkom jest tukej
Biołego-Bielskiego mo istno za chopa
A czas durś wojynny - uciechy niy szukej
Czidziści lot ciyngym pierońsko utropa.

[broneknotgeld]

Sztyry cery

Marianna ze Olkym sztyry cery miała
Za dobrych karlusow je powydowała
Dyć żodno z nich przeca niy łostała w Rudzie
Tako familijo z ty szteli se pódzie.

[broneknotgeld]

Aleksander Biały-Bielski 1656

Toż z tym rokym pomarł dziedzic w Rudzie naszy
Rocznica ciekawo dyć nos niy postraszy
Ponoc we dziyń śmierci tego pożałowoł
Co niy bydzie cerow na zamku wydowoł.

[broneknotgeld]

Marianna 1665

Cerom weseliska w Rudzie wyprowiyła
Niym ze swojym ślubnym se w końcu złonczyła
Tako ze tym rokym tam kaj rudzki zamek
Może sie pojawić cołkym inkszy panek.

[broneknotgeld]

Jerzy Welczek 1675

Ponoć spadkobiercy dugo sie sońdziyli
Niym cołki majontek jakoś podzielyli
Graf Welczek z Dymbiyńska Ruda se kupuje
Łon terozki tukej wszyskim reskiyruje.

[broneknotgeld]

Baron Welczek - fater

Znoł Welczka Wiedyń tako Warszawa
Słuzba cysorsko to niy zabawa
Rod ze Dubenska wywiod czeskego
Syna doł Rudzie jeszcze do tego.

[broneknotgeld]

71 000 talarow

Richtig wiela kosztowało
Dyć se Rudy mu zachciało
Tako i klucz biskupicki
Chcioł z tym Welczek mieć na wdycki.

[broneknotgeld]

Jerzy Welczek 1687

Czimoł ta Ruda dwanoście lot
Podobnoś ze niyj wiela był rod
Dyć w końcu kryska prziszła na niego
A spadkobiercy niy mioł do tego.

[broneknotgeld]

Ruda 1687

Pomarł grof Welczek - niy mioł potomka
Siostrze przipadło se w tym utonkać
Kero za chopa Rauthena miała
Aż z Koszyncina tukej blikała.

[broneknotgeld]

Filip von Rauthen 1693

Pon na Koszyncinie pomarł we tym roku
Tako już i w Rudzie niy postompioł kroku.

[broneknotgeld]

Anna Zuzanna von Rauthen 1704

Toż Anna Zuzanna już do chopa leci
A co sie we Rudzie skiż tego ukleci?

[broneknotgeld]

Erbnoł ziyńć

Teście majontek dali ziyńciowi
Tako testamynt przeca tyż powiy
Wzioł se za ślubno nojstarszo cera
Toż i wzbogacioł naprowdy teraz.

[broneknotgeld]

Graf Mikołoj von Sobeck z Kornic

Prawiom co sie niy nacieszoł za wiela dobrami
Dyć mu drapko prziszło pomrzić - ło tym wiycie sami.

[broneknotgeld]

Grafini Anna Zuzanna Rynata von Sobeck

Toż młodom wdowkom istno łostała
Sama spać w łożku jednak niy chciała.

[broneknotgeld]

Jan Bernard III von Praschma

Sto rokow piyrwyj tu Praschma był
Teroz zaś istny probuje siył
Grafini rudzko we kwiecie wieku
Toż se niy dziwej tymu czowieku.

[broneknotgeld]

Ruda 1731

Dziedziczka Rudy nowy grob "kopie"
Juzaś jest wdowom - po drugim chopie.

[broneknotgeld]

"Do czech razy sztuka" 1738

Mo już Rynata chopa czeciego
Dunina wziyła do łoża tego
Tako łon po niyj erbnoł dziedzina
Choć niy łostawioł dlo swego syna.

[broneknotgeld]

Jan Dunin

Łod Pyjtra Własta rod swoj wiod istny
Palatyn ślonski - ktos był zowistny
Tako herb "łabyńdź" zdobioł Dunina
I biskupicko-rudzko dziedzina.

[broneknotgeld]

Ruda 1744

Grafini rudzko wtedy umiyro
Tako w Glywicach już pochowano
Dunin na inkszo frela zaziyro
Przi Annie Waxmann budzi co rano

Syna mu dała no i tyż cera
Dyć pon z piniondzym zdo sie źle stoji
Trza mu dziedzina już sprzedać teraz
Nowy właściciel Rudzie se kroji.

[broneknotgeld]

13.08.1748

Na to postawia jo moja gowa
Z tym dniym już Ruda łod von Stechowa
Kupioł jom razym z Biskupicami
Choć piyrwyj blysnoł Pławniowicami.

[broneknotgeld]

33 000 guldynow

Biskupice razym z Rudom
Za tyn geld we rynce pódom
Przeca wiycie - von Stechowa
Łon tu teroz piyrszo gowa.

[broneknotgeld]

Franciszek Wolfgang Freiherr von Stechow

Wpiyrw Pławniowice kupioł na Ślonsku
Potym pomyśloł ło nowym konsku
Toż biskupicko-rudzko dziedzina
Już von Stechowa czimie rodzina.

[broneknotgeld]

Wielki piec w Rudzie

Przeniesiony z Pławniowic
Rudzie ajza dowo
Kuźnicy surowka
Do świyżynio sprowio.

[broneknotgeld]

Co terozki?

Kaj był piec Stechowa co richtig terozki?
Ano przeca znocie "Grota Matki Boski".

[broneknotgeld]

"Familienfidekommiss" 1751

Zrobioł se majorat ze swoji dziedziny
Toż erbnie w całości jedyn ze rodziny.

[broneknotgeld]

Ruda 1758

Czimoł Stechow Ruda rokow aż sztyrnoście
Dyć mu se pomarło - do truły go wroźcie
Szczyńściym mo dziedzica istnego dziedzina
Majorat przełazi terozki na syna.

[broneknotgeld]

Karol Franciszek von Stechow (1728-1798)

Po łojcu majorat mioł sztyrdziści lot
Toż pewnikym richtig był ze tego rod
Dyć z żolym we wrota do Pyjtra szoł klupać
Bo choć mioł dwie ślubne - syna darmo szukać.

[broneknotgeld]

Karol Franciszek von Ballestrem

Majontek Stechowa przipod siostrzyńcowi
Sie mu poszczyńściyło - kożdy tako powiy.

[broneknotgeld]

Karol Franciszek von Ballestrem (1750-1822)

Ruda Biskupice no i Pławniowice
Zocne majoratu richtig okolice
Toż rod Ballestremow blysnoł teroz jasno
Oby mu na Ślonsku niy było za ciasno.

[broneknotgeld]

Karol Ludwik von Ballestrem (1755-1829)

Starszy brat pomarł - czas na młodszego
Dyć niy za dugo czimie sie tego
Po siedmiu rokach śmiertka prziłazi
Kaj chce tam umi kosisko wrazić.

[broneknotgeld]

Joanna Nepomucena von Zulow (1768-1840)

Toż se Karol Ludwik wzioł istno za ślubno
Z niom mioł dziewiyńć dzieci - familijo chlubno.

[broneknotgeld]

27.VII.1927

Majorat wloz w rynce syna nojstarszego
Karola Wolfganga - karlusa zocnego
Ze kerym urosnom tukej gruby werki
Już szłoby tyż szkryfnońć - przemysłowiec wielki.

[broneknotgeld]

Jeronie, alech sie machnoł ze tom datom.
Ło cołke sto rokow - wyboczcie


27.VII.1827

Majorat wloz w rynce syna nojstarszego
Karola Wolfganga - karlusa zocnego
Ze kerym urosnom tukej gruby werki
Już szłoby tyż szkryfnońć - przemysłowiec wielki.

[broneknotgeld]

Berta von Leithold (1803-1874)

Toż w niyj mocie slubno Karola Wolfganga
Familijo rośnie jak "dwojka do tanga"
Tako naszo Berta skuli tego "tańca"
Dwie cery zrodziyła no i syna Franca.

[broneknotgeld]

Franciszek von Ballestrem (5.IX.1834)

Dnia piontego września gyburtag fajrowoł
Grof kery niy yno Rudzie wiela dowoł
Choć możno niywiela nos dzisioj to cieszy
Był tyż prezydyntym Parlamyntu Rzeszy.

[broneknotgeld]

Piyrszo gruba 1751

Von Stechow Sasow tukej sprowadzioł
Szachta do rudy mu kopać mieli
Dyć znodli wongel - tyn tyż niy wadzioł
Blasku dołożoł chnet rudzki szteli.

[broneknotgeld]

23.01.1752

Prawa majoratu krol Prus dyć podpisoł
Tam szachta wspomniano - nikt niy bydzie miyszoł.

[broneknotgeld]

60 talarow rocznie

60 talarow grafowi dowali
Za wongel co tukej teroz fedrowali
Dyć po Sasach chopy kryncom tym gyszeftym
Widać niy łaziyli skiż tego na fechty.

[broneknotgeld]

Rudzko gruba 1769

Komisyjo bergmońsko na gruba zjechała
Sztolniom aże w przodek do gwarkow se ciśli
-Ło prawie gorniczym cosik łosprowiała
Poszli do Stechowa jak we końcu wyszli

Ano bo już chnetko krol to reskiyrywoł
Toż pola gornicze mo państwo nadować
Ze zwolom urzyndu - tako forsztelowoł
Majom już na zowdy bergmony fedrować.

[broneknotgeld]

"Brandenburg" 1770

Toż ze nowym prawym już gruba we zgodzie
Mo pole nadane i przezocne miano
Tako i von Stechow niy bydzie po szkodzie
Bo cołko dziedzina tu jymu poddano.

[broneknotgeld]

"Brandenburg" 1790

Johan Wolfgang Goethe zwiydzioł se ta gruba
Bo w pruski dziedzinie głośno ło niyj było
Upadowy, szachty - aże zaczoł mrugać
Zdo sie co i trocha go to wystraszyło.

[broneknotgeld]

"Aleksandrine" 1788

Drugo gruba von Stechowa
Dyć niy stowioł jom łod nowa
Yno kupioł na Porymbie
Choć niy rudzko - mom jom w gymbie.

[broneknotgeld]

Gruba "Maksymiliane"

Miano porymbski gruby zmiynione
Ślubno Stechowa już sławi łone
Bestoż w pamiyńci tako łostanie
A jako dzisioj uczcić nom panie?

[broneknotgeld]

Gruby Ballestrema

Jak Karol Franciszek erbnoł tyn majontek
To w łobydwu grubach jeszcze fedrowali
Dyć trza było zamknońć chnet porymbski kontek
Z "Brandenburga" ciyngym wongel dobywali.

[broneknotgeld]

Skonsolidowano "Brandenburg"

Gruba ciyngym rosła ło pola gornicze
Szachtow miała wiyncy - maszyna parowo
Robota w niyj była - przeca ło tym wiycie
"Czorne złoto" tako Ślonskowi wydowo.

[broneknotgeld]

"Branibor" - 1924

Z "Brandynburga" w Polsce "Branibor" zrobiyli
Możno se we mianie za czynsto mylyli.

[broneknotgeld]

"Wawel"

Coś tyn "Branibor" niy upasowoł
"Wawel" nojlepszym drapko sie zdowo.

[broneknotgeld]

"Brandyga"

Durś w miyndzywojniu na nia godali
Ci co na dole tu fedrowoli
Wongel z "Brandygi" dowoł im życie
Czasym zabiyroł chopa kobiycie.

[broneknotgeld]

"Wolfgang - Wawel"

Dwie gruby w jedny teroz cuzamyn
Niy yno miano łonczy je przeca
Dyć ciyngym rośnie - daleko "amyn"
Bestoż se jeszcze ło tym coś skleca.

[broneknotgeld]

"Walenty-Wawel" 1936

Lepszy "Walenty..." tako pasuje
Pewno tyn "Wolfgang..." cos niy sztimuje
Dyć łoba miana "Ballestermowe"
Ważne co gorom jednak jest czowiek.

[broneknotgeld]

"Wolfgang" 1939-1945

Toż se niy dziwcie - wroco co piyrwyj
Przi wielkich zmianach durś hasłym - "Wyrwij".

[broneknotgeld]

Juzaś "Walenty-Wawel" - 1945

Polska se wroco - Niymce fest dali
A tukej wongel durś fedrowali
Downo "Brandyga" dowo robota
I skarb jyj czorny - to niy gupota.

[broneknotgeld]

KWK "Wawel" -1971

Ano - sie w tym "Wawlu" "Paweł" nom zatracioł
Łod Chebzio tym Ruda tako ubogacioł
Ze miana wylecioł przi tymu "Walynty..."
Dyć bergmon fedrowoł - wongel zdoł sie świynty.

[broneknotgeld]

KWK "Pokój" 20.05.1997

Łostatni wozyk z wonglym wyciongli
"Wawel" we "Pokój" wtopiony
Jeszcze niy cołkym wszysko wyprzongli
Już "amyn" godo ktoś łonym.

[broneknotgeld]

"Gruba "Gutte Schiffahart" 1817-1818

Krotko we niyj fedrowali
Trocha wonglo jednak dali
Niych w pamiyńci nom łostanie
Gruba kero już niy wstanie.

[broneknotgeld]

"Catharine" 1821-1891

Toż ta gruba piyknie rosła
Rozne pola połonczyła
Do znaczynio tako doszła
Dyć mioł "Wolfgang" wiynkszo siyłą

Z tym sie miano zatraciyło
Choć je znali tela lot
Ze "Wolfgangym" w "Wawel" wbiyło
Czy ktoś był ze tego rod?

[broneknotgeld]

"Fabrique" 1823-1847

Chocioż łod sia gruba była
We "Brandenburg" se wtopiyła
Pola skonsolidowane
Ty zocniejszy przeca dane.

[broneknotgeld]

"Oskar" 1841-1873

Dwie zocne szachty ta gruba miała
Toż niymi wongel wydobywała
Dyć niy zonikła cołkym zamkniono
Yno z "Wolfgangym" tako złonczono.

[broneknotgeld]

"Carl Emanuel" 1847-1885

Downo ty gruby we Rudzie niy ma
Miano nom jednak łostało
Choć tyn "Karmański" inkszy już tymat
Se piyrwyj tu fedrowało.

[broneknotgeld]

Gruba "Wolfgang" 1862-1930

Rożne pola połonczyła
Z downych grub mo wiynkszo siyła
Przi "Brandydze" dyć cuzamyn
Jakby niy chce godać - amyn
Ze Niymcami wojnom wroco
Trza se potym pytać - po co?

[broneknotgeld]

"Wolfka"

Toż i po wojnie tako godali
"Walynty-Wawel" fedrowoł dali.

[broneknotgeld]

"Graf Franz" 1913-1923

Na polach "Wolfganga" rośnie gruba nowo
Dziesiyńć lot fedruje i juzaś sie chowo.

Kochłowice

[broneknotgeld]

"Cochlearius"

"Łyżkorz" chałpa tu postawioł
Drzew mioł na nie tukej wiela
Z familijom fest se sprawioł
Tako rosła naszo sztela

Skond te łyżki? -Ze Kochlowic!
Inksi przeca już prawiyli
Toż i ty se dzisioj dowiydz
W Kochlowicach z tego żyli.

[broneknotgeld]

Mitelorze

Arystokracyjom łyżka se zdowała
Bywało dyć gorzi tako tu bezmała
Toż we Kochłowicach miotły wyrobiali
Potterowi jednak nigdy niy posłali.

[broneknotgeld]

Dolina Jamny

Toż bajtlym kompołch se we ty Jamnie
Grziby tu zbiyrołch jagody
To niy jest bojka - wejrzyj se na mnie
I napij źrodlany wody

Ło kery starka piyrwyj prawiyła
Co życio łona dodowo
Czy bestoż dugo richtig nom żyła?
-Nikerym tako se zdowo.

[broneknotgeld]

Fazaniec

Tam fazany miały taniec
Łostoł yno tyn Fazaniec
Pański ptok na pańskim stole
To niy kura we rosole.

[broneknotgeld]

Kochłowicke klachule

Szoł z Kochłowic na Halymba
Łobwionzano dyć mioł gymba
Bo go gyjbis boloł tako
Że mu było to jednako

Dyć se klachy porobiyły
Ło babach co chopow biyły
Możno skiż "za słony zupy"?
Niych klachule liczom krupy!

[broneknotgeld]

Na Łobesrańcu

Na Łobesrańcu durś grabie straszom
Czy to legyndom jest yno naszom?
Piynty straciyła przeca tu frela
Ze Stary Kuźni - powiym wom tela.

[broneknotgeld]

Kochłowicke Lasy

Piyrwyj bor gynsty - niy to co dzisioj
Tu i ło zbojcach ktosik usłyszoł
Ponoć kryjowka jakowoś mieli
Cosik schowali w ty swoji szteli

Teroz bajajom kochłowiczanie
Czy złoto było? -Toż liczom na nie
Mietły już ciepli - w rynkach łopaty
Dyć kto był golec tyn durś sagaty.

[broneknotgeld]

Mośniok

Na Mośnioku stanyli Moskale
Szczyńściym dzisioj niy widać ich wcale.

[broneknotgeld]

Niedźwiedziniec

Piyrsze godło ze Kochłowic
Richtig jake było? Powiydz!
Ano - ze łańcuchym miś
Toż terozki wiyncy wiysz.

[broneknotgeld]

Rudki

Była na tych Rudkach ruda?
Takom drogom jo niy póda
Biydaszyby pamiyntajom
Dzisioj gruba "Ślonzek" majom.

[broneknotgeld]

Planty

Wele banhofa ciyngym te planty
Choć życie dzisioj mo same kanty
Dyć se na szpacyr pod dynkmal ida
Kwiotki położa boch niy łobrzida.

[broneknotgeld]

Szadok

Las szady las gynsty
Wpiyrw był tukej czynsty
Łostoł se we mianie
Tela szkryfna na nie.

[szwager_z_laband]

a jo suyszoou ize to od jakis "Tatarow" ta nazwa sie wzionua ...(?)

[broneknotgeld]

No to wciepnij coś tukej ło tym.

[szwager_z_laband]

niyporadza prawie znonsc tyj coukyj legyndy, ale szuo o to ize Tatary jak sie
wycofywali ze slonska to sie odnich czynsc miaua pokryc we lesie kole Kochuowic
i ...

.... zresztom sam to mosz tysz spomniane:)

"Rok 1202 rozpoczynający okres samodzielnej państwowości Śląska, zapoczątkował
również okres masowego napływu ludności z Europy Zachodniej. Obydwaj władcy
państw śląskich: Mieszko Plątonogi i Henryk Brodaty sprowadzili osadników z
krajów Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego: Bawarczyków, Frankonów,
Szwabów, Turyngów, Sasów i Flamandów. Poza ludami germańskimi przybywali
stamtąd na Śląsk również romańscy Walonowie oraz Żydzi. Oprócz zwykłych
osadników przybywało na Śląsk niemieckie rycerstwo i duchowieństwo jako świty
małżonek tutejszych władców. W roku 1241 po śmierci Henryka II Pobożnego w
bitwie pod Legnicą, rządy w państwie objęli jego małoletni synowie, którzy
wzywali mieszkańców Turyngii, Frankonii, Szwabii i Saksonii do osiedlania się
na Śląsku, znacząco wyludnionym po najeździe tatarskim. Po tej kolejnej masowej
imigracji, ludność pochodzenia niemieckiego stanowiła już znaczną część
Ślązaków. Obok śląskiego narzecza słowiańskiego, zaczął funkcjonować również
górnoniemiecki dialekt śląski. Obydwie grupy etniczne ulegały z wolna
wymieszaniu, dominować zaczął język niemiecki, jako nośnik kultury zachodu.
Pozostała również na Śląsku część koczowniczych najeźdźców - Tatarów, którzy
początkowo pozostawali w ukryciu, później ulegli całkowitej asymilacji. Nazwa
dzisiejszej dzielnicy Rudy Śląskiej - Kochłowice, pochodzi najprawdopodobniej
od tatarskiego słowa "kochlowi" - "ukryci w lesie". Formalny powrót Śląska w
granice Korony Czeskiej nie miał żadnego wpływu na kwestie etniczne.
Ciekawostką jest fakt, że Tatarzy i Żydzi, którzy na Śląsku ulegli asymilacji,
w sąsiedniej Polsce, jeszcze w okresie II Rzeczpospolitej zachowywali całkowitą
odrębność."

[broneknotgeld]

Dziynki, Szwager.

Pora legynd ło Tatarach musza jeszcze łobrobić rymym.
Tyczy sie to tyż Kochłowic.
No dyć niy do sie tego wszyskego szafnońć naroz.

[szwager_z_laband]

no to czekom z ciekawosciom - a niy zapomnij o "tatarskim nasiyniu" :)))


ps

acha, jeszcze cosik - wiysz co to je "tatarka"="poganka"= "pogansko
kasza"=poganske krupy"?

to mo tysz zwionzek ze Slonskimi legyndami :))

[jaborygyn]

To niy soom rzoudne "legyndy". To je Prowda!

[broneknotgeld]

Hehe - tu mosz recht, co we kożdy legyndzie jest coś ze prowdy.

[broneknotgeld]

No a swojom drogom, jak Szwager se łopytuje ło ta "tatarka" to mom tyż cosik

Tatarka z Mikulczyc

W dziewiytnostym wieku stoł tu słup z kamiynia
Ło kerym ciekawie bajała ta ziymia
Cosik we tym było - przeca znojdowali
Broń - jak we tym miejscu ziymia połorali

Podobno Tatary co Krakow zdobyli
W naszych Mikulczycach tyż dość dugo byli
Koczowała tukej mało chańsko horda
Łobrońcow grodziska chcieli wziońć za morda

Z marszu sie to jednak wcale niy udało
A jak łoblynżynie durś sie przeciongało
Słup tyn postawiyli by wojskym kerować
Przed łokym Tatara niy szło sie już schować

Zaczyli na polach gryka potym sadzić
By sie ze prowiantym w prziszłości poradzić
Bo łoni łod downa jom przeca wcinali
A we Polsce tego nic a nic niy znali

Dyć choć pod Legnicom richtig nos pobiyli
Jednak sie ze Ślonska dość pryndko cofnyli
Na południe poszły ichnie czambuliki
Tatarkom do dzisioj zowiom ziorka gryki.

[broneknotgeld]

Blysły tako Kochłowice
rudaslaska.naszemiasto.wp.pl/wydarzenia/683014.html
Dyć pewnikym to już wiycie.

Halymba

[broneknotgeld]

"Waldszlos"

Waldszlos do dzisioj w Kuźnicy stoji
Muzyki jednak niy słychać
Karlus ze frelkom tukej niy broji
Choć pszoniym zdo sie chnet dychać.

[broneknotgeld]

"Clodnicha" (1204)

Ano - miano rzeka nosi
Papior downy tako głosi.

[broneknotgeld]

Rzeka Kłodnica

Ziymia bytomsko łod pszczyński dzieli
Cobyście ło tym zowdy wiedzieli.

[broneknotgeld]

Kłodnica

We Stary Kuźni arbajtowali
Dyć spać za rzeka łaziyli
Jako przez Kłodka se przeprowiali?
- Po kłodce kero zrobiyli.

[broneknotgeld]

Kłodnicko wodnica

Przez ta kłodka na kłodnicy
Strach przełazić skiż wodnicy
Ponoć fest kuźnikom pszoła
Jedyn zaczoł na nia wołać
Dyć se stracioł za dwa dni
Czy go znodli? Kto to wiy?

[broneknotgeld]

Halymbske tunele

Dwor w Halymbie stoji
Ponoć Donnersmarckow
Ło tym starzik prawioł
-Mioł sto lot na karku

Co ze dwora tego
Aże di Chudowa
Tunele se ciongnom
-Uwierzy w to gowa?

Głymboko we ziymia
Wpiyrw prowadzom łone
Potym leko w gora
Aż przi zamku koniec

Ponoć to skiż tego
Coby naszo Kłodka
Niy wlywała wody
Ciyngym tam do środka.

[broneknotgeld]

Wojtek w tunelu

Roz Wojtek w doma przeskroboł cosik
Łojciec gurt z galot wyciongo
Szmary? -Se pyto możno tu ktosik
Dyć bajtla zaroz kajś ciongo!

Uciyk i tako wloz do tunelu
Ło kerym głośno w Halymbie
Zońść dość daleko sie niym łośmieloł
Niym strach zagościoł na gymbie

A dyć se stracioł Wojtek pod ziymiom
Szukała go familijo
Rożne niyszczyńścia przeca niy drzymiom
Toż mieli richtig mecyjo

Czi dni to trwało niym ktoś go znoloz
Zdo sie co tref tako zrzońdzioł
Podobnoś nigdy już tam niy poloz
Pamiyntoł jako pobłońdzioł.

[broneknotgeld]

"Kurwidołek"

Ploty lecom co łon zniknie
Trza zachować miano piyknie.

[broneknotgeld]

Do litra

Wiela durś do litra trza
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=28940&w=26421604&a=45905974
Dyć i tako przidzie - pra?

[broneknotgeld]

Na św. Jana Nepomuka

Patron Halymby - tako już wiycie
Lekci terozki leci nom życie

Bielszowice

[broneknotgeld]

Herb piyrwyj

Piyrwyj som topor w herbie Bielszowic
Dyć niy katowski - pierona - to wiydz
Co był po blisku tu bor prowdziwy
Dopiyro potym nastały niwy.

[broneknotgeld]

Ze końcym XV w.

Ze piytnostego wieku już końcym
Bielczowski Maciej czimoł dziedzina
Ciyngym se płotno bielyło słońcym?
Czy już w tych czsach tego tu niy ma?

[broneknotgeld]

Bielszowice - kolanijo

Z "Krolowy Luizy" gwarki tu miyszkali
Dyć czy łoni richtig to forsztelowali
Że ta jejich gruba miano se nosiyła
Krolowy co ponoć nojgryfniejszo była.

[broneknotgeld]

Bekaryjo

Na Kaufhausie "Bekaryjo"
Z chlebym myńszo tu mecyjo.

[broneknotgeld]

Platany

Bielszowicke platany ze skory łodarte
Dyć se niy dziwejcie - durś wiela som warte.

[broneknotgeld]

Bielszowicke cisy

Kaj Dom Kultury siedym ich rośnie
Tako wom szkryflom tukej radośnie
Dwa z nich już richtig chronić nom trza
Toż u nos wiynkszych niy znojdziesz - pra?

Fryncita

[broneknotgeld]

Fryncita

Miano ze werka ta sztela nosi
"Na wieki wiekow" - tako już głosi.

[broneknotgeld]

Otylijo

Z tym mianym gruba tu fedrowała
Choć downo richtig to było
Dyć pamiyńć zdo sie mocno jak skała
Tako już tukej trefiyło.

[broneknotgeld]

"Absalonka" (1905-2005)

Niydaleko werku se willa stanyła
Dyrechtor Absalon na szychta mioł blisko
Sto rokow rachujesz - historyji siyła
Ze Florianym w ścianie - toż wiysz ło niyj wszysko.

[broneknotgeld]

"Florianka"

Wele niyj przejyżdżo banka
Zowiom willa tyż "Florianka"
Toż se bliknij na świyntego
Tako miano wiysz skiż czego.

[broneknotgeld]

Bekaryjo

Na Kaufhausie "Bekaryjo"
Z chlebym myńszo tu mecyjo.

[broneknotgeld]

Rasik

Tu fryncicko zdo sie "rasa"
Ciyngym czimie swoja klasa
Bo Kaufhausu to elyta
Jakby keryś chcioł sie pytać.

[broneknotgeld]

Szlafhaus

Jak se "Szlafhaus" kończoł
Ślintali tu wiela
Zdoł sie sercym przeca
Kerym żyła sztela.

[broneknotgeld]

Rozamunda

Zowdy gorom łona była
Przeca dołym se niy kryła.

[broneknotgeld]

"Waserturm"

Ciyngym na Fryncicie
Wieża wodno stoji
Możno cosik wiycie
Tref jaki se kroji?

Z wiyrchu łodnowiono
Środek do niczego
Blyśnie nom czy skono?
Czeko coś lepszego?

[broneknotgeld]

Ło utopku na Fryncicie

W Chebziu utopek miyszkoł we stawie
Roz se wykludzić chcioł stamtond prawie
We rukzak wody naloł dość wiela
I za plecoma już mioł swo sztela

Toż drapko trefioł łon do Fryncity
Dyć cołko woda już strocioł przi tym
A że był z niego stwor nawet zgodny
Znoloz miyszkanie we wieży wodny

Prawiyły ołmy to na Fryncicie
Co ze tym miały weselsze życie
Bo jak z utopkym pszoć im sie chciało
Kokotek w doma sie łodkryncało.

[broneknotgeld]

Lwy ryczom

Zaś na Frynie lwy ryczały
Co przi drzwiach kościoła stojom
Frelki to forszetowały
-Czamu ryczom? -Toż sie bojom

Bo jak włązi porka modo
Do kościołą i chne ślubu
Ryk ło jyj czystości godo
Tako było "łubu-dubu"

Toż niy dziwcie sie terozki
Ze tych rykow na Fryncicie
Co tam dzisioj take troski
Z pszonio przeca zowdy życie.

[broneknotgeld]

Lwy na Fryncicie

Lwy na Fryncicie ludzie halajom
Prawiom co szczyńście ze tego majom
A kto słabuje w tym wiyncy siyły
Oby te lewki zowdy tu były.

[broneknotgeld]

"Absalonka"

Jest "Absalonka" po Absalonie
Chocioż noclegi tam niy som tonie.

12 000

[broneknotgeld]

Rok mo tela dyć miesiyncy
Jako sztela tych tysiyncy.

[ballest]

;)
www.gliwiczanie.pl/Rodzinny/Ballestrem/historia.html
www.gliwiczanie.pl/Rodzinny/Ballestrem/index1.html
www.gliwiczanie.pl/Albumy/Ballest/index1.html
www.gliwiczanie.pl/Biografie/Ballestrem/Ballestrem.htm

[ballest]

Ramon napisz cosna temat Ponischowitz, ale Plawniowitze majom najstarsze
wykopaliska na gorce uot moji Omy ;)

[szwager_z_laband]

Labnad to je dzisiej dzielnica Glywic, ale kedys bouo nawet samodzielnym
miastym. A couko geszichta w skrocie znondziecie na tyj fajnyj zajcie o Labedach
(Laband). Od siebie dodom ino ize dzisiej Laband przezywo nojczorniejsze lata
we odnich geszichcie i zodne pora pancrow do Malajzji tego niy zmiyni:(((

www.labedy.eu.org/
kliknijcie na lewo na "Labedy, a potym na "Historia"



a sam jeszcze pora fajnych starych obrozkow:
www.oku.piwko.pl/labedy.html

[ballest]

Laband, to do mnie nigdy Gliwice nie bouo, anie uech Laband z Gliwicami nie
kojarzou!

[szwager_z_laband]

mie tysz tak idzie, ale widza u modych przewaznie tako ciongotka i w tym synsie
coroski wiyncyj ludzi tak mysli i godo, a oficjalnie przeca niystety tak je ...

[ballest]

Ja, ale juz chyba za mojich czasow Laband do Gliwic wraziyli, ale se godouo
jadam do Uabond a Gliwice Labedy stouo tylko na stacji kolejowej, ale niy w
moji guowie!
Do mnie to je ekstra wies, pozni miasto ze swoja historia starsz jak Glywice.

[szwager_z_laband]

a wiysz ize my momy we famili i francuske okreslynie na Laband?

jak wiysz moj tesc je we Francji rodzony, no i jak przijechou do Laband to
piyrsze co uwidziou i przeczytou to bou szyld na banhofie "Labedy". Do dzisiej
jak to spomino to wymawio to z francuska "Labedy" (niy idzie sam tego odddac,
ale jak ktos zno francusko godka to se to bydzie poradziou odpowiedni pedziec:))

tak to Laband zbogaciouo sie o francuko wersja nazwy!

[bonbon1]

Dziyszno - ein wahres Kleinod!

[ramon6]

bonbon1 napisał:

> Dziyszno - ein wahres Kleinod!
kei to je?

[szwager_z_laband]

Dzierzno!!
:)

[bonbon1]

niy ma ci tak ganba, sie o take cos pytac?
A tak po prowdzie, Dziyszno lezy na granicy jezykowej.
W Dziysznie jeszcze, jak i w Glywicach, Labyndach i Pyskowicach,
"godajom", a w Bycinie i u wos tam juz "goudajom"

VG

[alojs]

gimnazjum14katowice.republika.pl/ciekawemiejsca.htm
Nikischschacht-Kattowitz 80% mieschkajom Slonzoki gorole majom tam strach
mieschkac! no i nasi som u sia!!

[broneknotgeld]

Nikiszowiec

Dyć niy było by "Nikisza"
Jakby tu zabrakło "Gischa"
Ze tyj gruby szachty miano
Do osiedlo przipisano

Zillmann to zaprojektowoł
Swojo dusza w cegły dowoł
Wyszło piykne mini-miasto
Juz docynić prziszoł czas to

Bo perełka naszo ślonsko
Tyż historio mo niywonsko
To jest jakby jedyn świat
W Ślonsku ślonski richtig brat.

[broneknotgeld]

"Perła"

Ta "Perła w koronie" widziołch pora razy
Tam ze Nikiszowca som piykne łobrazy
Dziynki Kutza sztuce Polska to widziała
Dyć jednak pewnikym pryndko zapomniała
Trza to jakoś zmiynić - Nikisz nom promować
Nowe klocki przi tym powinny sie schować
Chyba niy przipadkym ta "janowsko grupa"
Właśnie tu sie jakoś zebrała we kupa
Pyndzle se chyciyli - malowali piyknie
Było tego tela że dzisioj nom styknie.

[ballest]

Dziynki Alois, prawie dzisiej boua u nos Pani z Katowic dokuadnie z domrowki
Mauy !

[alojs]

broneknotgeld napisał:

> "Perła"
>
> Ta "Perła w koronie" widziołch pora razy
> Tam ze Nikiszowca som piykne łobrazy
> Dziynki Kutza sztuce Polska to widziała
> Dyć jednak pewnikym pryndko zapomniała
> Trza to jakoś zmiynić - Nikisz nom promować
> Nowe klocki przi tym powinny sie schować
> Chyba niy przipadkym ta "janowsko grupa"
> Właśnie tu sie jakoś zebrała we kupa
> Pyndzle se chyciyli - malowali piyknie
> Było tego tela że dzisioj nom styknie.
> Dzienki Broniek za ty gryfny wierschyk!!

[annak12]

No ten link do mojej miejscowości najbardziej mi się podoba ,dzięki ballest,
żeś go wysznupoł.Całość zrobiła najprawdopodobniej moja koleżanka,gdyż
najwięcej jest zdjęć jej rodziny .Dzięki "Dziunia",zrobiłaś dobrą robotę.

www.wodip.opole.pl/opolszczyzna/gminy/ujazd/g_ujazd/index.html

A tak najbardziej podobał mi się zwyczaj ,umarł póżniej śmiercią
naturalną .Jestem ciekawa ,czy gdzieś w okolicy też tak było.Zaczynało się w
Barbórkę ,wtedy latały tzw.barbórki ,czyli karlusy przebrane za diabłów ,z
ogonami a w rekach łańcuchy .Sam brzdęk takiego łańcucha ,przyprawiał człowieka
o mało o "zawał',a co dopiero spotkanie wis a wis z takim "diobołem" .Często
tylko spoglądałyśmy przez okno,ale kenedy też żeśmy specjalnie wychodziły ,żeby
nas trochę pogonili,czasami i taki łańcuch poczulismy na ciele.No ,ale jak się
urgało za jakimś karlusem(diabłem),to się nic nie czuło. Zresztą nigdy nie bili
mocno ,tak bardziej to tylko wymachiwali tym łańcuchem.Lubiałam ten zwyczaj,
trwał do Mikołaja.

[ballest]

Aniu, a nie pomylilas tego zwyczaju z barburka z Miklajem bo z nim zawsze
diobuy z lyncuchami lotauy!
Tak bouo u nos a to je yno poura kilometrow weg !

[annak12]

ballest napisała:

> Aniu, a nie pomylilas tego zwyczaju z barburka z Miklajem bo z nim zawsze
> diobuy z lyncuchami lotauy!
> Tak bouo u nos a to je yno poura kilometrow weg !

Nie pomyliło mi się ,bo latali od Barbórki do Mikołaja .Póżniej zanikło ,i
tylko w Mikołaja tak się działo.

[ballest]

Anna, muszam ale przyznac, zes fajnie Ujazd przedstawioua, DZiYNKI, znom go ale
bardzo dobrze i bou uech tam czynsto.
Nasz dziekanat tysz bou w Ujezdzie choc dziekanem ks.Michalec z Rudna bou

Poniszowice :)

[evka78]

Ktoś tu chyba cosik wspomnioł o Poniszowicach ;)

Jakby tak niy wszyscy sie orientowali to Poniszowice to jedna z najstarszych
miejscowości Górnego Śląska.
Według starych kronik Poniszowice istniało juz w 1175 roku !
No i jest sie czym pochwolić - momy piykny stary kosciółek ( z XV wieku) i do
tego dzwonnica z 1520 roku!
Kto jeszcze niy widzoł to koniecznie musi odwiedzić Poniszowice ;)

www.gpopo.republika.pl/poniszowice.html
Bol jeszcze w Poniszowicach i zamek ale niestety w czasie wojny spłonoł
Zostały tylko plany jak to kedyś wyglondało

www.ub.tu-berlin.de/plansammlung/bestand/bestand/L/4757/P98460/98467.html
www.ub.tu-berlin.de/plansammlung/bestand/bestand/L/4757/P98460/P98460.html

[ramon6]

Hallo Evka,
fajne zejs Poniszowice opisala:-)
A skuli stych planow bynda musiou do Berlina sie wybrac, mozno mi sie udou
kopie dostac.
Co mie bardzo ciekawi, je eli tyn architekt jeszcze wiyncy we naszy okolicy
planowou.

[szwager_z_laband]

mosz na mysli te plany comzech kedys wysznupou we i-necu?

:))

jak ja to mozno styknie tam szkryfnoc(?)

[ramon6]

Ja te mom na myjsli, ale niewia eli uoni to bez nec wyslom.

[szwager_z_laband]

no to dej znac elis to dostou

[ballest]

Kaj bouo Poniszowice w 1175 wymienione?

[szwager_z_laband]

pytanie jak nojbardziyj na miejscu bo cytuja:

"Z 1245 roku pochodzi pierwsza wzmianka na temat Poniszowic, darowanych wowczas
biskupowi wroclawskiemu Tomaszowi przez ksiecia Miesuka Otylego"

"W swietle pozniejszych zrodel czesc wsi byla wlasnoscia rycerska i taki stan
utrzymala przez niemal cale sredniowiecze"

ps

piyrszo zapisano nazwa to Pomnisovici!

wszysko ze "Historia osadnictwa w ksiestwie opolskim we wczesnym sredniowieczu"
(Autor Idzi Panic)

:))

[ballest]

Dzieki Laband !

[evka78]

A według moich wiadomości to o Poniszowicach wspominano juz rok 1175

[ramon6]

evka78 napisała:

> A według moich wiadomości to o Poniszowicach wspominano juz rok 1175
Serwus!
ta data stoji w chronice Poniszowic uod Marcell Fiolka z 1925 roku.
Cytuja: "Ob scho damals unser Dorf bestanden hat, wissen wir nicht, dochda als
Erbaungsjahr unserer altehrwürdigen Schrotholzkirche, wie wir es spähter sehen
werden, das Jahr 1175 angegeben wird, und im Jahre 1245 bereits von einem
Erbgut Pomnisovici die Rede ist, so ist die Gründung unseres Dorfes füglich
nicht übrt das Jahr 1175 hinaus anzusehen.

[szwager_z_laband]

to znaczy ize bou kosciou ale niy ma dokumyntu kery datowou by na te lata wies,
abo?

ciekawy problym, cza bydzie wysznupac eli bouy tysz kosciouy budowane kajs kaj
niy bouo wsiow ...???

ps

[szwager_z_laband]

Ramon, mosz tam co wiyncyj jeszcze na tyn temat?

Egal co - za kozde info dziynkuja ! :))

[ramon6]

szwager_z_laband napisał:

> Ramon, mosz tam co wiyncyj jeszcze na tyn temat?
>
> Egal co - za kozde info dziynkuja ! :))
Hallo Laband,
tukej bych musiou moje informacje s tymi uod Annki porownac, bo Poniszowice i
Ujazd boly bes biskupa wroclawskiego jako dokupynalezonce terytorium kupione.
Te teryny boly piyrszom posadlojsciom biskupow wroclawskich po ty stronie Odry.
Jak chcesz to jou ci pszesla chronika naszy wsi jyno musisz mi pedziec jak, abo
kaj.

[szwager_z_laband]

mosz to na cd, abo we komputerze?, jak na komputerze to mogesz to posuac na
moja kszinka, a jak na cd to Ballest mo moja adresa jak sie niy myla. No i
piknie dziynkuja :)

Jak by co to pogodomy sam na kszinkach GW!

[biotin]

jo widziol i to wela razy evka jo tam na disco sie bawiol za modego

[ballest]

Biotin, ale Ewka jest modziutenkou!
Jou poznou moja zona w Poniszowicach.

Strzelce Op. (Gross Strehlitz) i okolice....

[stefan_ems]

www.mlodziezgornoslaska.org/b_temat06_gminy_02_strzelce_opolskie.htm

[szwager_z_laband]

Jako ze widza tam i Lesnica, to mom sam do wos co chyba coniykere przepasowc
mogli, a co je naprowdy ciekawostkom i dosc stare:)

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=94&w=15251172&a=15276020
to je link na czynsc nr1, a dalyj we tym linku na dole som nastympne czynsci!

[stefan_ems]

szwager_z_laband napisał:

> Jako ze widza tam i Lesnica, to mom sam do wos co chyba coniykere przepasowc
> mogli, a co je naprowdy ciekawostkom i dosc stare:)
>
> forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=94&w=15251172&a=15276020
> to je link na czynsc nr1, a dalyj we tym linku na dole som nastympne czynsci!

Tatsächlich - interessant.

[szwager_z_laband]

tyn tekst znondziesz we suowniku ze anabergu od Olescha, jako przikuad
polszczyzny we Slonsku

[ballest]

Stefan znosz z Lesnicy D.G. to je 2m chop, bou tysz w Mlodziezy Gornoslonskiej,
to je moj kuzyn.
Godou bardzo dobrze po niemiecku.

[stefan_ems]

ballest napisała:

> Stefan znosz z Lesnicy D.G. to je 2m chop, bou tysz w Mlodziezy Gornoslonskiej,
>
> to je moj kuzyn.
> Godou bardzo dobrze po niemiecku.

Ni. A czamu "bou"? Bo jak jeszcze "je" to go pewnie poznom.

[broneknotgeld]

Strzelce Opolskie

Wolołbych żeby durś Wielke były
Bardzi im to pasowało
Strzelca psy już by tukej niy wyły
Ksiynstwo tu przeca bywało.

[broneknotgeld]

Strzelce Opolskie

Kedyś były Wielkie - dzisioj som Opolskie
Ważne że durś ślonske i bestoż tyż swojskie.

Ich bin nur aus Gleiwitz:( ? :)))))))

[pistulka2]

[socer-schlesier]

Pistulka kennst du Groling??

[pistulka2]

ein wenig;-)

[bonbon1]

Hallo Pistulka,
widzialem twoj watek na gliwickim, wole jednak tutaj pisac.
Tak, jestem z Gliwic, no przynajmniej do polowy :-) Urodzilem sie wprawdzie w
Labyndach, ktore juz wtedy do Gliwic nalezaly, ale moj ojciec i cala rodzina
z jego strony jest z Gliwic. No a u Oumy zech pola dzecinstwa spyndziol.
Also, frei nach Kennedy:
"...and, therefore, as a free man, I take pride in the words 'Ich bin ein
Gleiwitzer!'"

Królewska Huta / Chorzów

[eichendorff]

www.mlodziezgornoslaska.org/b_temat11_chorzow.htm
Młodzież Górnośląska o moim mieście
Königshütte gestern, Chorzów dziś, Krôlesko Hôta jutro...

[szwager_z_laband]

z tych Hajdukow wielkich to by sie moj oupa radowou :))

Królewska Huta / Chorzów - a wprzodzi?

[jaborygyn]

Booua by myjglih dzisioj Kroolewsko Hoota bez poloow z Ober Lagiewnik?

"Ks. Rajmund Bigdon

RELIGIJNOŚĆ MIESZKAŃCÓW BYTOMIA W DOBIE INDUSTRALIZACJI

Opole 2004

UNIWERSYTET OPOLSKI * WYDZIAŁ TEOLOGICZNY

Seria: Z dziejów kultury chrześcijańskiej na Śląsku, nr 30

ROZDZIAŁ I

PROCES UPRZEMYSŁOWIENIA ZIEMI BYTOMSKIEJ ORAZ JEGO ZNACZENIE DLA UKSZTAŁTOWANIA
SIĘ ŻYCIA SPOŁECZNEGO MIESZKAŃCÓW

1.3 Rozwój miast i dzielnic przemysłowych

Str. 36-39
(...)Także wioski okalające miasto odznaczały się, wraz
z zakładaniem kopalń i hut, dużym rozmachem budowlanym. Z biegiem
dziesięcioleci zmieniły dotychczasowe granice oraz wygląd zewnętrzny. Jeszcze
w połowie stulecia powstały obok zakładów przemysłowych małe, składające się
z kilku domów osiedla mieszkaniowe, które wchodziły administracyjnie do wsi.
Nosiły najczęściej nazwy kolonii. Proces powstawania i rozbudowy kolonii
przyzakładowych można zaobserwować w każdej wsi, na której terenie powstał
zakład pracy.
Przykładowo, w 1838 r. przy hucie Zgoda zbudowano 15 małych domków
robotniczych;
w 1840 r. przy hucie Pokój - 16 domów; w 1863 r. przy kopalni Theresia - 11
domów. Liczba domów dla Czarnego Lasu wzrosła
w roku 1863 do 54 (154). Chebzie, posiadające w XVIII w. jedynie karczmę
przydrożną, otrzymało 4 domy, a po zbudowaniu hut: Maria Wünsch i Morgenroth
powstało 12 dalszych domków. (155) Analogicznie kształtowało się budownictwo
domów robotniczych we wszystkich wsiach przemysłowych (156). Najlepiej proces
powstawania kolonii można zilustrować na przykładzie Łagiewnik. Jest to o tyle
charakterystyczne, że na tych terenach wyrosło późniejsze miasto Królewska
Huta.
W pierwszej połowie XIX w. rozwijały się na tych terenach małe zakłady
produkcyjne i kolonie:
1.W 1842 r. zbudowano 18 domków tzw. Górnołagiewnickiej Ligoty Górniczej
(Oberlagiewniker Berg Freiheit); mieściły się na zachód od kolonii
Erdmannswille.
2.Na terenie obszaru dworskiego Górnych Łagiewnik wzdłuż drogi z Bytomia do
Królewskiej Huty powstała w 1845 r. kolonia Łagiewniki Południowe, mająca
aspiracje utworzenia samodzielnej gminy administracyjnej.
3.W 1843 r. powstało osiedle na górze Wandla (Wandelberg).
4.W 1827 r. założono kolonię Górnołagiewnicką.
5.W połowie stulecia powstała kolonia Nomiarki Średniołagiewnickie.
6.Przy drodze z Królewskiej Huty do Zabrza, niedaleko Lipin, powstała w latach
czterdziestych kolonia Pniaki Średniołagiewnickie.
7.W latach dwudziestych powstała kolonia Średniołagiewnicka.
Oprócz wyliczonych mniejszych i większych osiedli rozwijały się na terenach
Łagiewnik tak duże osady, jak: kolonia przy hucie Zygmunt, Zgorzelec
i Chropaczów (157).
Wioski przemysłowe oraz powstające w nich kolonie posiadały początkowo wiele
cech zabudowania wiejskiego (158), niemniej coraz bardziej przekształcały się,
nabierając charakteru osad przemysłowych, w których ludność, zajmująca się
wyłącznie rolnictwem, stanowiła nikłą mniejszość (159). Chociaż przez długie
lata osiedla przemysłowe zachowały pod względem administracyjnym nazwy gmin
wiejskich (160), to przecież musiały to być gminy bardzo nietypowe, choćby ze
względu na dużą liczbę ludności.
Rozwój przestrzenny miasta i dzielnic przemysłowych oraz wzrost liczby ludności
spowodował konieczność zmian administracyjnych
w najmniejszym z powiatów pruskich (161). Już w 1859 r. powstał projekt
reorganizacji administracyjnej powiatu (162). Jednak dopiero
w 1873 r. z terenów dotychczasowego powiatu bytomskiego utworzono cztery nowe:
bytomski, katowicki, zabrzański i tarnogórski (163). Liczba ludności
w zmniejszonym powiecie bytomskim wzrastała z 83 467 w 1873 r. do 138 000
w 1900 r. i 185 844 w 1910 r. Na 99 km2 nowego powiatu gęstość zaludnienia
w 1910 roku wynosiła 1980 osób/km2 - przy 98 osobach na 1 km2
w całych Prusach (164).
Należałoby spróbować dokonać pewnej periodyzacji etapów uprzemysłowienia oraz
związanego z nim rozwoju przestrzennego miasta i osiedli przemysłowych.
W rozwoju tym dostrzega się kilka zasadniczych faz.
Okres pierwszy obejmuje lata 1820-1850. Można go nazwać etapem powolnej
industrializacji. Założono w nim zasadniczą większość, przynajmniej jeśli
chodzi o nazwę, istniejących w drugiej połowie stulecia zakładów przemysłowych.
Były one jednak maleńkie lub bardzo małe. Zatrudniały najwyżej kilkudziesięciu
robotników i kilku urzędników. Dla wykonania zadań produkcyjnych wystarczała
ludność miejscowego pochodzenia. Dla robotników zbudowano też pierwsze, małe
domy mieszkalne w tzw. koloniach. Miejscem najbardziej widocznego rozwoju
przemysłu jest obszar Łagiewnik. Na terenie Pól Łagiewnickich wyrósł zespół
osiedli późniejszego miasta Królewska Huta.
Drugi okres obejmuje lata 1850-1870; można go nazwać okresem dobrej
koniunktury. Założono pierwsze linie kolejowe; kolej ułatwiała eksport wyrobów.
Zakłady cynkowe przechodzą proces modernizacji. Rozpoczyna się na wielką skalę
górnictwo węgla kamiennego. Węgiel też przyczynia się do wzrostu produkcji
innych dziedzin przemysłu. Zauważa się nieco większy wysiłek budowlany na
terenie miasta, choć zabudowa jest jeszcze przeważnie dość niska. Szybciej
rosną kolonie robotnicze w osiedlach przemysłowych.
Trzeci okres - lata 1870-1890 - można by nazwać okresem wzmożonej modernizacji
zakładów przemysłowych Ziemi Bytomskiej. Do modernizacji zakładów przemysłowych
przyczyniły się kapitały kontrybucyjne uzyskane po wojnie 1870 r. Następuje
zupełne unowocześnienie hutnictwa żelaza. Pogłębia się coraz bardziej szyby
kopalniane. Niemniej pod koniec tego okresu zaczynają wyczerpywać się złoża
rudy żelaza, a hutnictwo musi nastawić się na import rud. Teraz dopiero zauważa
się bardzo gwałtowny wzrost zapotrzebowania na ręce do pracy. Dokonuje się
rozbudowa wszerz i wzwyż miasta oraz osiedli przemysłowych.
Wreszcie ostatni okres obejmowałby lata 1890-1914. Jest okresem mechanizacji
i elektryfikacji procesów produkcyjnych. Górnictwo węglowe przestawia się na
wydobywanie z pokładów bardzo głębokich. Następuje rozbudowa kolejnictwa
międzyzakładowego. Zakłady przechodzą proces konsolidacji. Mimo wyczerpania się
złoży rudy żelaza i metali, wzrasta przecież produkcja węgla i żelaza. Ten
okres stanowi także czas najbardziej zdecydowanej rozbudowy osiedli
przemysłowych, które nabierają wybitnie miejskiego charakteru.

____________________________________________________

(154) J.DWORAK, Historia parafii nowo bytomskiej, s.7-8.
(155) Monografia gminy Goduli, s. 16; por.: H. SCHYMA, Einwohnerzahlen der
Gemeinden des Kreises Beuthen O.S.,
1855-1910, Mitteilugen H. 7-10 (1927), s. 149.
(156) J.DWORAK, Historia parafii nowo bytomskiej, s.7-8.
(157) A STASIAK, dz. cyt., s. 73, mapa: Plan miasta Królewska Huta
z roku 1866..
(158) L. MUSIOŁ, dz. cyt., s. 30; A. PERLICK, Der soziologische Grundcharakter
des Gebites, w: LOI, s. 262.
(159) S. GOŁACHOWSKI, Bytom w okresie przełomu feudalizmu
i kapitalizmu w: Dziewięć wieków Bytomia, s. 110-112..
(160) Np. Rozbark, który zrastał się z miastem w jedną całość, a mimo to
zachował do roku 1927 pod względem administracyjnym charakter gminy wiejskiej.
Por. L. WECKER, Geschichtliche Heimatkunde von Rossberg, Beuthen 1940, s. 7.
(161) F. SAMOL, Beiträge zur Geschichte des Kreises Beuthen und der
Kreisverwaltung, ABL 15(1924).
(162) H. SCHYMA, Ein Eingemeindungplan des Beuthener Landrads aus dem Jahre
1859, ABL 18(1926).
(163) F. SAMOL, art. cyt.
(164) Tamże

[szwager_z_laband]

ciekawy tekst, ale prziznom sie ize zowdy jak mi oupa spominou o tych
wszyskich "koloniach" itd to cinzko miouech se to poukuodac - to cza byc tam
juz chyba rodzonym coby wiedziec kaj kedy co bouo i jak leciauy granice miyndzy
puzniejszymi dzielnicami. abo?

[jaborygyn]

To boouo ganc ajnfah!

Boou Bytoon', ze swojoom Faroom we Ringu przed miastowyh, boouy surzebne
Uogewniki ze trzooma folwarkooma (Dolne, Postrzednie i Wjyrhnie) i Pjekary, dlo
kjeryh parafijalnym Kos'ciouym dlo wszyskih wsiowym, boou tyn na Maugorzyntce.
Bo yno dwa wtynczos Naszyh Ludzioow "uobsugiwauy" na bytoon'ski Ziymi.
Mjastowyh ehstra i wsiowyh ehstra.

Reszta to Boou Goj i Czorny Las!


Kej sie zaczuy przikludzac' na nia werki i gruby, to przi korzdy powstowaua
Koloonijo. Stouwjano przed Naszyh Ludzioow ze szloonzkih powjatoow, kjerzi w
nih nojdli robota. Inksze we tym samym casie wandrowauy za woda, jak niy
przimjyrzajoonc te Szloonzouki ze Texasa we S'wjynty Jadwidze, Pannie Maryji
i Czynstohowje.

Cy wjycie, co jesce niy tak zas' douwno uodprawjauo sie we tyh Koloonijah Msze
misyjne? Przi Krzirzah i Kaplickah!

Farorz bytoon'ski lebo Jejih Kapeloonek prziuaziyli ku niym jak misyjoonarze
jurz we sobota po pouedniu, coby parobkoow, bergmanoow i inkszyh najymnyh
robotnikoow, co po koomarah u tutejszyh kmiecioow pomjyszkiwali, wysuhac'.
I dac' uozgrzyszyniy. We niydziejla rano, przede Mszoom, dali suhali.
Bo tela tyh grzysznikoow boouo, a na kooniec uodprowjali Mszo S'wjynto
i uobdziyjlali Jyh Poonbooczkowym Ciauym.

Take to tyrz boouy poczoontki Wjary u Naszyh Ludzioow ze ty nojwjynkszy
wtynczos w Ojropje, industrijalny wsie na bytoon'ski Ziymi.

We Uogewnikah Szloonzkih.

[szwager_z_laband]

Dziynki! Fajnies to szkryfnou, a jo ino zauja ize oupa juz je we niebie i mi
niy poradzi juz opedziec ze keryj koloni to odniego fater pochodziou ...

mie zawsze pokozywou, jak my cugym ze Laband do chorzowa jechali, kaj stouo na
jednym domie kolejowym jeszcze napisane Hajduki Wielke. Zawsze mie te
suowo "Hajduki2 ciekawiouo - mosz cos o tym mozno?

TOST / Toszek

[biotin]

jo je aus Tost i tam mi za bajtla bolo najlepi a do poniszowic jezdziol na
moplu na disco bolo fajnie a na plawniowice sie kompac tyz bolo fajnie
www.ga.com.pl/toszek.htm

Knurow

[broneknotgeld]

Knurow 1951

Knurow sie stowo w tym roku miastym
Wypiyk se udoł bo z dobrym ciastym.

[broneknotgeld]

15.VI.1903

Gustaw von Velsen kozoł budować
Gruba dlo skarbu pruskego
Trza geldu było na to wydować
Dyć w końcu profit był z tego.

[broneknotgeld]

Knurowski cug (1904-1908)

Kaj gruba bydzie
Toż i cug zdo sie
Chnet tako przidzie
Co glajzy mo sie

Wogel z Knurowa
Dali pojedzie
Skarbu w tym "gowa"
By był na przedzie.

[broneknotgeld]

Piyrszy wongel (1906)

Ano - we tym roku piyrszy wongel dali
Potym coroz wiyncy ciyngym fedrowali.

[broneknotgeld]

VII.1908 - Velsen I i Velsen II

Łojca gruby tako pamiyńć zachowano
Co szachty knurowske noszom jego miano.

[broneknotgeld]

VII.1909

Na czi szychty teroz bergmon już fedruje
Łoziym godzin styknie - łon som tako czuje.

[broneknotgeld]

Lazaryt "Uniji Bracki"

Toż zaczli stowiać go dlo Knurowa
Coby mog dwiesta ludzi kurować
Z czech grub bergmonom mioł służyć - wiycie
"Knurow" "Dymbiyńsko" no i "Glywice".

[broneknotgeld]

Bateryje koksownicze - 1913

Wongel tukej zdo sie na te bateryje
Toż ze gazym myńsze w tych stronach mecyje.

[broneknotgeld]

Knurowski lager (II.1915)

Lager przi grubie toż tukej jyńce
Na ślonski wongel dowajom rynce
Z czasym ich wiela bydzie fedrować
Mus w tym - wrogowi tako siył dować
Ano - niyherske wojynne "prawa"
Tako śmiertelno zdo sie "zabawa".

[broneknotgeld]

Wrocajom z wojska (1917)

Na wschodzie tako mniyj trza wojoka
Toż z frontu wroco - tu musi "skokać"
Przeca "maszyna" wojny światowy
Bez wonglo stanie - kożdy to powiy.

[broneknotgeld]

I po...

No i po lagrze
Już to niy babrze.

[broneknotgeld]

28.VI.1922 "Knurow" w "Skarbofermie"

Toż se granice poprzestowiały
"Skarboferm" profit mo w tym niymały
Polsko francuski tyn gyszeft przeca
Fest bergmońskego chycioł sie neca.

[broneknotgeld]

17.IX.1922 "Pyjter" i "Paweł"

Knurow do Polski teroz włonczony
"Velseny" coś niy sztimujom
Toż nowe miana dali tu łonym
I wongel dali fedrujom.

[broneknotgeld]

Knurowsko "Izba Tradycji"

Wele gruby - kaj tyn NOT
Knurow z "Izby" richtig rod
Toż se asi niom szyroko
Chnet muzeum - cieszy łoko.

[broneknotgeld]

Teodolit (1904)

Toż wiela znaczoł w rynkach miernika
Bez niego mogby czasym porzykać
Tako Ponboczka ło pomoc prosić
Dyć teodolit stykło mu nosić.

[broneknotgeld]

Dwanoście kościołow Burzca

Tela kościołow rzeźbom łozdobioł
Ołtorze znojdziesz w nich jego
Toż tyn knurowski tyż łon łobrobioł
Cyryla i Metodego.

[broneknotgeld]

Muzykalny djoboł ze Knurowa

W samym poczontku łońskego wieku
Knurow mioł piykno swoja aptyka
Z kery pigulorz żył dyć czowieku
Djoboł go zaczoł zaroz fest tykać

Dom chnet przi zamku kościoł po blisku
Tu łorganista mioł swoja szkoła
Trza se kurować czynsto ludziskom
Choć som we strachu skuli djoboła

Toż tuplowano utropa tako
Gyszeft źle idzie - dusza mynczono
Czort już se cieszoł - aptykorz płakoł
I zdało mu sie że w końcu skono

Szczyńściym nad samom aptykom prawie
Ślusorczyk mody se pomiyszkiwoł
W dziyń ni mog myśleć łon ło zabawie
Nocom na krzipkach czasami grywoł

A że mioł grajfka richtig do smyka
Djoboł pod dźwiyrza jego prziłazioł
Karlus skiż tego czyńści chcioł rzykać
Bies jednak w końcu i tu pysk wrazioł

Drapko mu krzipek smyk w graba dowo
Grif insztrumynta wkłodo do drugi
Dyć recht w tym - wcale sie niy wydowo
Szpon jego wiela zdo sie za dugi

Toż do szraubsztoka wkłodo pazury
Coby ślusorczyk je łofajlowoł
Czy mioł żałować djobelski skory?
Dokryńcioł mocno i niy folgowoł

To ci dopiyro prziszła utropa
Z kopyta wielke iskry leciały
Tako w niywoli teroz u chopa
Wył aże słyszoł go Knurow cały

W końcu łobiycoł dom niy nowiydzać
Że sie doł chycić gańba fest była
Dyć jak krzipkowi nauczka by dać?
-Przeca po jego stronie zło siyła

Nic yno zdybać go trza kajś ińdzi
Tako durś czimoł sie łon Knurowa
Tref w szponie graby karlusa wpyńdzi
Piekło go czeko - jego w tym gowa!

A mioł ślusorczyk lipsta łognisto
Gorko choć chudo jak szczapa łona
Dyć we Szlostauchu woda durś czysto
Lubieli na niym pływać łodkoma

Tako przi stowie bies se pojawioł
Już mioł liplinga do piekła porwać
A dziołcha z kerom dobrze sie sprawioł
Zdo sie terozki chce biesa dorwać

Kece we gorze - doł w cołki krasie
Toż tyn rogaty zaczoł aż skokać
Czamu uciekosz gupi mamlasie?!
Bies tako woło - Niy chca szraubsztoka!

Jest we Knurowie aptyka zocno
Świynto Barbara mo nad niom piecza
Słychać tam krzipki durś porom nocnom?
Czy jo na prożno tako wom kleca?

[broneknotgeld]

Gryfno Madonna ze Knurowa

Świyntego Wawrzyńca kościołek w Knurowie
Jyj gryfnościom blyszczoł - dziwowoł se czowiek
Tako i na muster ty gotycki frelki
We kery kunszt ślonski przeca krył se wielki.

[broneknotgeld]

Knurowsko Madonna (ok.1420)

Ano - freliczka dworkom se zdowo
Ze fraucymeru ślonski princesy
Mustrym gotyku gryfności stowo
-Że ze Knurowa trza nom sie cieszyć.

[broneknotgeld]

Przi jubileuszu

Przi jubileuszu zocnego Knurowa
I Gryfny Madonny jaśniejszo zaś gowa
Z Dzieciontkym na rynce świyntość pokazuje
Kożdy knurowianin tako forszteluje.

[broneknotgeld]

Wroco do Knurowa

Choć kopiom dyć tako wroco do Knurowa
Dugo jom niy było - mo być zaś łod nowa.

Glywice - Ostropa

[broneknotgeld]

Ostropa

Za Wojtowom wsiom Ostropa
Karlus ze niyj - kawał chopa
Ponoc tam tyż gryfne frele
Trza zoglondnońć do ty sztele.

Glywice - Wilcze Gardło

[broneknotgeld]

"Idealne miasteczko"

Takim Wilcze Gardło dlo Niymic być miało
W nacjonalny muster z tym im sie wpisało!

[broneknotgeld]

Wilcze Gardło 1937-1941

Rudolf Fischer z Bytomia je zaprojektowoł
Tako pangermański muster tukej dowoł
Coby SA-many w "utopiji" żyli
I na chwała Rzeszy potomstwo płodziyli.

[broneknotgeld]

"SA - Sidlong"

Richtig ordnung we tym widać
Taki muster inkszym by dać?
Jednak szczyńściym - niy zdonżyli
Toż i stond se "wykludziyli".

[broneknotgeld]

"Lagrowo"

Ano - ździybko se wydowo
Co tu jakby tyż "lagrowo".

[broneknotgeld]

Wilcze Gardło

Niyjedyn tukej zbłonkoł sie twardziel
Bo chcioł zaliczyć ta "wilczo gardziel".

[rita100]

Ciekawe gdzie są ?

[broneknotgeld]

Ano Rita - tako gmina
Przi Knurowie dyć dziedzina
Ze Chudowa teroz słynie
Możno latoś niy łominiesz.

[ballest]

Bronek a Ty wiysz, ze w Wilczym Gardle po wojnie to po Francusku godali?

[rita100]

W Gierałtowicach będzie biesiada
więc sie tak pytam, którędy się tam jedzie ?

[szwager_z_laband]

kuknij sam:)
www.powiatgliwicki.pl/strona.php?id=525&dzial=1274&PHPSESSID=4b8439e8fd07c4122fc6bb3a13e9fb79

[szwager_z_laband]

u mie we familii jeszcze mom pora starszych co do dzisiej po francusku godajom
jak sie trefiom:)

moja tysz je dobro we parlaniu:))

[rita100]

A gdzie w Gierałtowicach tą biesadę zrobią ?
Jest tam odpowiednie miejsce ?

[szwager_z_laband]

Oooo, to zech je niypoinformowany :(((

[rita100]

Nie martw się, pewnie więcej informacji będzie przed samą imprezą :)

[ballest]

www.gieraltowice.pl/index.php?akcja=artykul&id=20
www.gieraltowice.pl/index.php?akcja=artykul&id=1
Jest zjazd z autostrady A4

Rita to jest takou malou miejscowosc, to jak yno uokno w aucie uotworzysz to
juz bydziesz muzyka slyszec!

[ballest]

mapa.szukacz.pl/
wsadz do szukacza Gieraltowice,
jest za Przyszowicami!

[szwager_z_laband]

mauo ale sie dosc ciongnie - jak zech jechou do suowacji to wyjechali my ze
Zernicy, potym bou Knurow a potym konsek dalyj Gierautowice - jechali my na
Korbielow:)

tak ze przipaczouch sie konsek tyj miejscowosco = typowo slonsko miejscowos i
podejzywom ze tam jeszcze je wiynkszosc Slonzokow. Abo?

[ballest]

No jasne, Gieraltowice lezauo w Polsce tak samo jak Przyszowice, ci zostali.
Z Ost Oberschlesien wyjechali w wiekszosci synowie powstancow co uciekli na
wschod po podzieleniu Slonska ;)

[broneknotgeld]

No dyć Rita już przez ta gmina przejyżdżała, to pewno se niy straci. Styknie że
na krziżowaniu we Przyszowicach skryńci na Knurow.

Pilchowice

[broneknotgeld]

Pilchowice

Skond Pilchowice miano se wziyły?
-Ano ze myszy co tukej były.

[broneknotgeld]

"Mauseberg"

Jest po blisku Mysio Gora
A niy jakoś jeji dziura.

[broneknotgeld]

Pilch?

Czy we tych stronach Pilch se pojawioł?
Łon wieś założoł ze pana woli?
Ło tym tu ponoć ktosik tyż prawioł
Niyjedna sztela tako se chwoli
Tym co zasadźcy mo zocne miano
Kere tyż cosik przeca znaczyło
Toż teoryjo tako nom znano
Dyć wiy Ponboczek jak richtig było.

[broneknotgeld]

Myszołap?

Przi Mysi Gorze jejich tympiciel
Richtig Pilchowic to założyciel?

[broneknotgeld]

Było we Hlywicach richtig myszow wiela
Bestoż sprowadziyli jejich tympiciela
Chatynka mu dali tam kaj Pilchowice
Mysio Gora jego - toż terozki wiycie.

[broneknotgeld]

"Pilchowitz" 1305

Łoziymdziesiont łanow colko wioska miała
Do sia Wielopole i Wilcza tyż brała
Zrachuj se we morgach ta wielgachno sztela
Łan mioł sto dwadziścia - tako richtig wiela.

[broneknotgeld]

"Pilchowicz" 1360

Princ raciborski nadowo wioska
Staszako erbnoł wcale niy troszka
Dyć syniorowi dobrze łon służoł
Tako na ziymi nadany użoł.

[broneknotgeld]

"Pylchowycz" 1437

W rynkach rycerza teroz Mikosza
Raciborskego princa był sługom
Toz tako teroz yno donosza
Co łon niy bydzie jednak tu dugo.

[broneknotgeld]

Pilchowice 1487

Dyć Johann Holy czimie ta sztela
Zdo sie co pryndzy juz tukej prziszoł
Familjo bydzie znaczyć tu wiela
Rod Holy na tym nojlepi wyszoł.

[broneknotgeld]

Dwiesta lot

Toż Pilchowice aż dwiesta lot
Rod Holy czimać był richtig rod

[broneknotgeld]

Familijo von Reisnitz

W siedymnostym wieku już sztela czimali
W końcu Pilchowice Wengerskym sprzedali
Kosztowało wszysko sto siedym tysiyncy
Zdo sie richtig wiela - dyć grafa niy mynczy.

[broneknotgeld]

Przi Reisnitzach

Przi Reisnitzach źle im było
Sie majontek w długach łostoł
Co utropom - przeminyło
No i szwongu w końcu dostoł

[broneknotgeld]

Pilchowice von Wengerskych

Toż w grafow Wengerskych rodzie
Pilchowice sie łostały
Z dziedzicami som we zgodzie
Profit z tego przeca miały.

[broneknotgeld]

Pilchowice 1837

Rok źle zapioł sie dlo Pilchowic
Kaj prawa miejske? -Tako łodpowiydz
Na powrot wioskom teroz se stały
I już miejskości niy łodzyskały.

[broneknotgeld]

Graf Wengersky

Rybnik cołkym w jego rynkach
Tako wsie we okolicy
Dyć przibytek to niy mynka
Toż skiż tego łon niy ryczy.

[broneknotgeld]

Graf Emanuel Wengersky

Po łojcu erbnoł cołki majontek
W tym pilchowicki ciekawy kontek.

[broneknotgeld]

Graf Anton Wengersky (1788)

Za jego czasow Rybnik sprzedany
Dyć Pilchowiece ciyngym łon czimoł
Ze jego woli tu fundowany
Kościoł - toż przeca istny niy drzymoł.

[broneknotgeld]

1814

Friedrich Wilhelm Maria - erbnoł ze tym rokym
Ta sztela na kero blikomy se łokym
Ciyngym rod Wengerskych czimie dyć dziedzina
Sie z Pilchowicami zwionzała rodzina.

[broneknotgeld]

--Parafijo Pilchowicko 1335

Nuntius Galhardus poswiadczoł tako
Co w Pilchowicach kościoł już stoł
Mały drewniany - dyć to jednako
Z tym Ponboczkowi czowiek tu pszoł.

[broneknotgeld]

Parafijo pilchowicko 1668

Z tym rokym stanoł już kościoł nowy
Siedym mioł łokyn i dźwiyrza dwie
Tyż sygnaturka co woło gowy
W końcu i wieża bo grof tak chce.

[broneknotgeld]

We Wilczy

Była we Wilczy tyż parafijo
Co podupadła - tako mecyjo
Dyć kościoł łostoł przeca drewniany
Już Pilchowicom ze tym łoddany
Bestoż w niym farorz mszo tyż łodprawioł
Roz na czi tydnie aże tu "bawioł".

[broneknotgeld]

We Smolnicy

We Smolnicy tyż kaplica
Co farorza widzi lica
Aże sztyry razy w roku
Łod Pilchowic to na boku.

[broneknotgeld]

Leboszowice Niyborowice
We pilchowicki parafji - wiycie
To tu zoglondoł farorz tyż piyrwyj
Jakbych scyganioł - włosy mi wyrwij.

[broneknotgeld]

W starym kościele

Były na wieży aże czi dzwony
tref zdo sie jakby poszczyńścioł łonym
Bo drugo wojna tyż przeczimały
Choć se po Niymcach wiela tułały.

[broneknotgeld]

Stwoszowy krucyfiks?

Richtig krucyfiks Stwosz wyrychtowoł?
Dyć kto by dzisioj świadectwo dowoł?
Jak som niy łostoł se w Pilchowicach
Tela co prawi to okolica.

[broneknotgeld]

Farorz Johannes Georg Wewierski (XVII w.)

Rodzony w Oleśnie sztudiyrowoł w Pradze
Sakramynt kapłanski zaś przijoł we Wrocku
Katolikow dobro mioł durś na uwadze
Ponoć rzykoł ło to tyz niyjednom nockom

W Lubomii Jastrzymbiu wpiyrw był kapelonkym
Do Pilchowic prziszo w końcu farorzować
Z jedny strony richtig cieszoł sie tu słonkym
Dyć ze drugi musioł biydzie rada dować

Ano - plebanijo zdała sie ruderom
I choć se tym tropioł ło wiernych fest dboł
Katolicko wiara na powrot tu bierom
Nawet protestanty bo farorz im pszoł.

[broneknotgeld]

Farorz Stanisław Siegmund (1760-1837)

W Ligocie Toszecki Stanik urodzony
W familiji kero żyła ze młynarki
Fater chcioł by synek był richtig kształcony
Toż go fest niy ciongnoł do ty gospodarki

Łazioł ze inkszymi do szkoły w Płużnicy
Czytać se nauczoł i tako rachować
Dyć kształcioł se potym z zocny Jemielnicy
Ponboczek mu raczoł znaki jakeś dować

Tako sztudiyrować se wybroł do Wrocka
Już teologijo go przeca kusiyła
I filozofijo wciongała go mocka
We kapłaństwo richtig dusza pociongnyła

Toż świyncynia przijoł - prymicjo w Woszczycach
Takoż i we Pszowie mieli kapelonkym
Poznała rybnicko go fest okolica
Jak Lyski witały farorza ze słonkym

Drapko tyż dziekanym zostoł w Pogrzebiyniu
Aż hrabia Wengersky ściongnoł do Pilchowic
Trza wspomnieć kapłana we naszym sumiyniu
Co ziymi glywicki pszoł wiela - tyż to wiydz

Inszpektorym szkolnym na okryng toszecki
W Glywicach gimnazjum zakłodo przezocne
We kerym kształcone mieszczan teroz dziecki
Sprawiyły co miasto sie stało tyż mocne

Toż możno i dzisioj ktosik ci to powiy
-Dziekan Siegmund życie ty ziymi poświyńcioł
Piyrszy Obywatel Glywic Honorowy
Zwdy robioł wiela aże se umynczoł.

[broneknotgeld]

"Kary koń i dzida"

Koń kary szczyńście grafowi przinios
Ze kłymbowiska zmij tako wynios
Jeździec mioł dzida ku swy łobronie
Kon wiela szczimoł dyć prziszoł koniec.

[szwager_z_laband]

Bronek, tys je obeznany - niywiysz bez cufal co to za polski biskup tym bou
jeszcze za niymca pochowany, ze Poloki tak tam pilgowali?

[podziwok]

szwager_z_laband napisał:

> Bronek, tys je obeznany - niywiysz bez cufal co to za polski biskup tym bou
> jeszcze za niymca pochowany, ze Poloki tak tam pilgowali?
Witom
Jo łodpowiym, ksiondz Konstanty Damrot, poeta i polski działacz, pochodziou chyba ze Lublinca.

[broneknotgeld]

Ano - trza mi bydzie i ło Damrocie jakosik rymowanka szkryfnońć.

[szwager_z_laband]

Dziynkuja piyknie:)

czytouch kedys we jakyjs niymieckyj ksionzce o tym(chyba u Trzaskalika) no i
stouo tam ino ize jakis polski biskup tam bou pochowany - mozno sie autor
pomylou, bo Damrot chyba niy bou biskupym, pra?

Jeszcze roz Piykne dziynki za pomoc:)


a sam jedyn link:))

www.elvish.org/gwaith/slask/pilchowice.htm

[sloneczko1]

a kaj to przeczytou ,że tam biskup bou pochowany?

[szwager_z_laband]

mie sie zdo ze to bouo u Trzaskalika - jak spotkosz Margotka to sie jom spytej,
bo ona prawie mo ta ksionzka

[meg_s]

szwager_z_laband napisał:
> mie sie zdo ze to bouo u Trzaskalika - jak spotkosz Margotka to sie jom spytej,
> bo ona prawie mo ta ksionzka

już ją skserowałam - ale na razie mi do Łabęd daleko - pięknie zawinięta czeka
aż śniegi zejdą i wywlokę wreszcie autko :)

[sloneczko1]

Meg_s ,ale chodziyło czy w tych Pilchowicach jakiegoś biskupa pochowali

[szwager_z_laband]

a przeczytauas jom juz?

[meg_s]

taż ona jest po miemiecku - to jak ją mogłam prezeczytać ?

[szwager_z_laband]

niy byc tako skromno - wiym ze trocha poradzisz po niymiecku:)

[sloneczko1]

szwager_z_laband napisał:

> Dziynkuja piyknie:)
>
> czytouch kedys we jakyjs niymieckyj ksionzce o tym(chyba u Trzaskalika) no i
> stouo tam ino ize jakis polski biskup tam bou pochowany - mozno sie autor
> pomylou, bo Damrot chyba niy bou biskupym, pra?
>
> Jeszcze roz Piykne dziynki za pomoc:)
>
>
> a sam jedyn link:))
>
> www.elvish.org/gwaith/slask/pilchowice.htm
w książce Jacka Kajtocha "Konstanty Damrot,życie i twórczośc literacka"
wydanej przez Wydawnictwo Śląskie Katowice 1968 seria "zasłużeni ludzie śląska"
są dwie fotki,jedna podpisana jest tak:Uczestnicy polskiej manifestacji w
Pilchowicach w dniu 13,05,01920r.,na nich to właśnie napadli niemieccy
szowiniści usiłujący przeszkodzić w oddaniu pośmiertnego hołdu poecie.,a druga
jest tak podpisana:Grób pisarza w Pilchowicach--w 25 rocznicę śmierci
przyjeżdżały tu patriotyczne pielgrzymki z całego Śląska. Ponoć tam zjawiło się
ok.1000 ludzi

[sloneczko1]

sloneczko1 napisała: > szwager_z_laband napisał:stouo tam ino ize jakis polski
biskup tam bou pochowany - mozno sie autor
> > pomylou, bo Damrot chyba niy bou biskupym, pra?
Damrot nie był biskupem i te wiadomości mam z pierwszej ręki od Pani
która mieszka tam,interesuje się historią Pilchowic ,i etnografią tych stron i
wydała książkę o powojennych czasach tej miejscowości,o czasach przedwojennych
pisał już ktoś inny którego nazwisko już pojawiło sie tutaj parę razy:)

[szwager_z_laband]

Dziynkuja Suoneczko:)

Tam boua szkoua dlo synkow, to boua swojego czasu dosc znano szkoua na couko
okolica - mozno wysznupiesz i cosik o tym:)

[sloneczko1]

W starym zamku umiejscowiono w 1758 r. zakład karny dla 100 mężczyzn, potem w
latach 1867 –1921 seminarium nauczycielskie.Królewskie Katolickie Seminarium
Nauczycielskie wykształciło ponad 1300 nauczycieli.
www.pilchowice.pl/index2.php?poz=2&strona=strona.php?strona=11&ppoz=6

[broneknotgeld]

Testamynt Welzla (1793)

Toż podskarbi welzel pomarł we Rybniku
Możno i piniyndzy niy było bez liku
Profit fundacyjo dyć z nich mieć musiała
Kero cos zocnego by tu zrychtowała

Grof Wyngersky forsy mioł ty dopilnować
Talarki po zmarłym na lazaryt dować
Dyć zdo sie co prziszło to wszysko w złym czasie
Srybro istny wydoł po czyńści i na sie.

[broneknotgeld]

Grof Wyngersky w ciynżkich czasach (XVIII/XIX)

Zdało sie co istny prawie bankrutowoł
A tu trza wypłacić tako donacyjo
Piyrwyj se tym wspomog teroz niydomogoł
Niy yno dlo grafa prowdziwo mecyjo

Przeca szpital jakoś muszom tu postawić
Przi niymu tyż klasztor bonifratrow zocnych
Trza sie aże sońdzić chocioż to niy bawi
Braciszki niy szczyndzom siył i starań mocnych.

[broneknotgeld]

O. Paschiasus Rautner (1800-1805)

Toż braciszek w Pilchowicach ciyngym tym se tropioł
By zły czas i brak piniyndzy ideji niy topioł
I ze grafym łon se sońdzioł skuli donacyji
Wiela przeżoł w wielkim żolu a niy komedyji.

[broneknotgeld]

Pilchowicki klasztor - VII.1802

Tako se w lipcu zaczła budowa
Kamyń wyngelny wkopali
Drapko niy skończom - po co ta mowa?
Dyć ty ideji czimali.

[broneknotgeld]

Pilchowianom

Karego konia we godle mocie
Czamu? -Historio pewnikym znocie
Tako i dzida za niym widzicie
Kerom tyż bronioł grof swoje życie.

[podziwok]

broneknotgeld napisał:

> Pilchowice
>
> Skond Pilchowice miano se wziyły?
> -Ano ze myszy co tukej były.

Fajno fraszka, ale ta Myszogóra zowdy noleżała do Nieborowic, abo do Żernicy.
Ale i tak je żech pouny podziwu do wiedzy historyczny. Moc żeś sie musiou nasznupać w papiórach i w internecie!

[broneknotgeld]

Witom piyknie.
Hehehe - yno niy robcie zy mie historyka.
Jo przeca lubia yno wczytywać se we rożniste ciekawostki historyczne i
przerobiać je na fraszki czy rymowanki ślonske.
Co zaś sie tyczy tego Mausebergu, toch przeca niy szkryfnoł, że jest we samych
Pilchowicach. Wiym że jest po somsiedzku - zoglondnołch tam kedyś łod strony
Bojkowa.
Fraszki pilchowicke, to efekt mojego kukniyńcio do taki ksionżki
"Kościoły Ziemi Gliwickiej - Pilchowice"
autor - Jacek Schmidt

-
forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=28940

[sloneczko1]

broneknotgeld napisał: > Fraszki pilchowicke, to efekt mojego kukniyńcio do
taki ksionżki
> "Kościoły Ziemi Gliwickiej - Pilchowice"
> autor - Jacek Schmidt
ten Jacek Schmidt wydoł dużo książek-jo akurat czytom o Sośnicowicach;)

[broneknotgeld]

Hmm, jednak po prowdzie, to musza Ci tu szkryfnońć, co ciynżko prziłazi mi
wycisnońć ze tego fraszki.

[podziwok]

Na stronie Urzędu Miejskiego Sośnicowic jest dobrze opisano historyja tyj
miejscowości, nawet z legyndami. Końcówka jest trocha nieaktualno, bo
Sośnicowice som zaś miastym chyba łod 1998 roku.

[broneknotgeld]

No to trza bydzie mi tam zoglondnońć.

Rudziniec

[broneknotgeld]

Godło Rudzińca

Godło Rudzińca lasym porosto
Tako wom szkryfna terozki prosto.

[broneknotgeld]

Siedymnoście

Siedymnoście sołectw w Rudzińcu zrachowoł
Możno se przi tymu keryś sołtys schowoł.

[broneknotgeld]

Trzi zolywy

Trzi zolywy - wody wiela
Toż se asi niymi sztela

[broneknotgeld]

Z autobany

Zwiydza se Rudziniec prawie z autobany
Dyć kusi mie zjechać jak widza te Łany.

[broneknotgeld]

A możno

A mozno trza bydzie już teroz i wdycki
Przepłynońć Rudziniec Kanałym Glywickim.

[ballest]

Rudziniec to Rudno Male!

witomy Cie piynknie Podziwoku

[sloneczko1]

moja ouma pochodziyła z Niyborowic:),a w Żernicy mom rodzina tysz:),ale niy
wiedziałach ,że ta Mysiogora należała do tych wsi;)

[podziwok]

A moi rodzice oba som z Żernicy, ale w Smolnicy miyszkom i tu tyż mom srogo
familyjo.
Acha, spomniauo mi sie, we Smolnicy na Żerniczonow godali Stefany, bo chyba
przed wojnom, abo jeszcze wcześni bou tam jakiś Stefan, co wszystkich cudzych na
zabawach proł, a chyba nojbardzi niy lubiou Smolniczonow. Niych mi Żerniczony
przeboczom, iże wyciongom take stare smrody. We Żernicy prawie kożdo zasiedziało
rodzina mo jakeś szpicmiano, moja tyż, ale niy poiym, bo by mie zarozki
namierzyli i nie byliby mi chyba radzi.

[ballest]

To mosz recht, nie tylko szpicnamy rodziny mialy ale kazdy synek co mieszkou w
Plawniowicach, Rudnie, Laskarzowce, Laczy, Bojszowie, Kleszczowie, Taciszowie
czy Rudnie Malym (Rudzincu) miou szpicname, to jak widzam Zernica se nic nie
roznioua uot Plawniowic i uokolicy.

[szwager_z_laband]

jo bou niydowno we Zernicy na fridhofie i ciepuo mi sie we slypia typowe
slonske miano na mocce nagrobkow - Fojt

[szwager_z_laband]

pardom - miauo byc we Smolnicy:))

[podziwok]

To prowda, Fojty, Kionki i Goldmany to som nojstarsze miana we Smolnicy.

[szwager_z_laband]

A wiysz ze Foit i szolc to dwa stare miana i znaczom tela co po polsku wójt?

[podziwok]

O Szolcu żech niy wiedziou.

[szwager_z_laband]

ja to je stare okreslynie wojta, kere prziszuo do nos ze Sachsen razym ze
osadnikami - to je typowe do Sachsen i do Slonska przedewszyskim

[ballest]

To se duzo synek tu u nos dowiy, Szolc i jego odmiany, to typowe nazwisko na
poludnie uot Glywic, tzn. Przyszowice, Knurow, Zernica, Smolnica.
Bou tysz kedys bardzo znany Handballer najlepszy w Polsce o tym nazwisku, grou
w pogoni Zabrze.

[sloneczko1]

Podziwoku

[podziwok]

Toć! Yno my godomy na nie douki.
A wiycie jak sie nazywo tyn potok w doukach?

[sloneczko1]

niy,niy wiym jak sie nazywo,abo niy pamiyntom--ale czymu na bergi godocie douki?

[podziwok]

Rzyketka.
U mie w doma zawsze szło sie w zima na duoki na sanki. Ale możliwe że ci co
miyszkajom uod strony Sośnicowic godajom że ktoś miyszko "na bergu", bo uoni
miyszkajom "na dole". Tak se myśla :)

[sloneczko1]

Podziwok--te bergi to som te resztki po tym kaj wypolali wyngiel drzewny abo
ruda,to som takie gorki ze zapadniyntym srodkiym ,i mosz recht,godajom tak
ludzie od strony Sośnicowic i Trachow

[sloneczko1]

www.gpopo.republika.pl/smolnica.html
jak tam kiedy pojada to zrobia jako fotka tym bergom ,to bydziesz wiedzioł
o co mi chodzi

[podziwok]

Acha, idzie o te mini-hołdy po wydobywaniu i wypolaniu rudy darniowyj miyndzy
Smolnicom a Sośnicowicami, porośniente nojczynści gynstom tarninom. A jo myśloł
że idzie ci o ta dolina Rzyketki!

[podziwok]

Dziynkuja tyż za tyn link, znom go. Dołonczon inksze:
www.bartlomiej-smolnica.gliwice.opoka.org.pl/historia/do1948.html
sosnicowice.i-gmina.pl/bip/index.xml?menuId=30387
Tyn drugi tyczy Sośnicowic, ale jest tam tyż o Smolnicy. A legynda o powstaniu
Sośnicowic sugeruje, że powstały dziynki jakimuś Smolniczonowi ;o)
Nojciekawsze jest tam, że Nowa Wieś, czyńść Trachów (malućko!) jest nojstarszom
zapisanom niejscowościom w gminie! A Smolnica mo w tym roku 778 lot od piyrszego
znanego zapisku.

Glywice

[broneknotgeld]

Oscar Troplowitz - 95-lecie krymu "Nivea"
9-20.IX.2006 Muzeum w Glywicach

Tako wystawa w glywicki szteli
Coby radocha my z tego mieli
Krym dobry - tako glywicko marka
Dyć używała go już i starka.

[ballest]

Wiycie uo tym, ze Beiersdorf sprzedou przed wojna rechty Francuzom, a jak
widziou ze mu zle idzie to je juzas zurücjk kupiou!

[ballest]

Chodzi o nazwa "Nivea"

[broneknotgeld]

Campasta

Kto campasta ludziom doł?
-Toż Troplowitz tako chcioł.

[broneknotgeld]

Toż se Glywicom przidzie dziwować
www.um.gliwice.pl/index.php?id=14797/1
Tym kierzy tukej jakby łod nowa.

Sośnicowice

[broneknotgeld]

Skiż sosny?

Skiż sosny momy Sośnicowice?
Możno coś wiyncy ło tym powiycie.

[sloneczko1]

zawsze jakoś tam bojka sie znejdzie;)

[hanys_hans]

broneknotgeld napisał:

> Skiż sosny?
>
> Skiż sosny momy Sośnicowice?
> Możno coś wiyncy ło tym powiycie.

Mono tymu gynerauowi co wyzwolyu Miasteczko byuo Сосновский

[szwager_z_laband]

niywiym eli znocie tyn link:
www.kuria.gliwice.pl/rudy/wer_pol.htm

[sloneczko1]

szwager_z_laband napisał:

> niywiym eli znocie tyn link:
> www.kuria.gliwice.pl/rudy/wer_pol.htm
jak się jest tam na miejscu to naprawdę widać ogrom zniszczenia:(

Bytom

[broneknotgeld]

Bytomski lew

Sie do Bytomia wroci z Warszawy?
Na kerym placu tu stanie?
Dołoża rym tyn do zocny sprawy
Ktosik usłyszy "wołanie"?

Lew ślonski zdo sie "lwowiokom" zocny
Łonczy symbolym dwa miasta
Tako niych juzaś bydzie tu mocny
-Kołocz trza upiyc ze ciasta.

[broneknotgeld]

Jak ryknie

Jak lew se zbudzi i głosno ryknie
Tako w Bytomiu bydzie już piyknie
Dyć wpiyrw z Warszawy sprowadzić trza
Potym łobudzić jakosik - pra?

[broneknotgeld]

Jako łobudzić lwa?

Ponoć świetlik knif już zno!
Dyć cygaro przeca mo!
Czy sie bydzie mog łodważyć?
I co niym bestyji sparzyć?

[broneknotgeld]

Ksiondz Jerzy Popiełuszko
8.X.1984 Kościoł Świyntego Krziża

Jerzy Popiełuszko niy minoł ty sztele
Mioł przeca kozanie w bytomskim kościele
Chnet śmierć mu mynczyńsko bydzie przeznaczono
We pamiyńci naszy łon jednak niy kono.

[broneknotgeld]

"Bożogrobcy" - Jerozolima 15.VII.1099

Toż krziżowcy świynte miasto ze tym dniym zdobyli
Gotfryd miano mo Łobrońcy już Grobu Świyntego
Zbrojno warta tam terozki tyż istni pełniyli
No i trocha kanonikow wziyli se do tego.

[broneknotgeld]

Dyć Festiwal Gorczyckiego
Bytom tako sławi
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=28940&w=24485796&a=40441994
Kunszt prowdziwy łod istnego
Sie przi tymu jawi.

[broneknotgeld]

Siedym rokow

Siedym rokow w Wiedniu pobiyroł nauki
Kunszt swoj doszlifowoł i teologijo
Tako droga wybroł dlo życio i sztuki
Tref to był szczyńśliwy a niy tragedyjo.

[broneknotgeld]

Gorczycki na Wawelu (1698)

Kapelmajstrym na Wawelu
Kunsztym tukej blysnoł
Zodziwiyli se kapelom
Kitu im niy wcisnoł

Dyć som wiela komponowoł
Msze motety pieśni
Chwała Ponboczkowi sprowioł
Był ktoś lepszy wcześni?

[broneknotgeld]

"Wielki talynt muzyki baroku"

Zdo sie co w Polsce niy mioł rownego
Toż grajom dzisioj jeszcze istnego
Kunszt swoj kościelny dowoł myzyce
Skiż festiwalu już teroz wiycie.

[broneknotgeld]

"Klejnot kapłanstwa"

W katedrze wawelski epitafium mo
"Gemma sacerdotum" - kto łacina zno?

[broneknotgeld]

Kościoł Miłosierdzio Bożego

Na Smolyńsku farorzowoł
Parafiji serce dowoł
Kunszt i pszonie tyż bliźniego
Tako wspomnieć trza istnego.

[broneknotgeld]

Czy gro?

Czy w katedrze wawelski ciyngym istny gro?
Czy jego muzyka wacha tam durś mo?

[broneknotgeld]

Pszoł heresztantom

W wawelskich basztach wiyńźnie siedzieli
Choc ło muzyce mało wiedzieli
Dyć heresztanty znali istnego
Niyjedyn zaznoł opieki jego
Bo pszoł bliźniymu i w trefie złym
Tako tu szkryfna - dyć ło tym wiym.

[broneknotgeld]

+10.IV.1734+

Sie pomarło ksiynżoszkowi
Ponoć piyrwyj go przewioło
Kto w tym prowdy dzisioj dowiy?
Kto ło niego ciyngym woło?

[broneknotgeld]

Bytom 1849

Dyć sond powiatowy już tukej rychtujom
Czy bytomske zboje stracha teroz czujom?
Pora rokow przeszło - hereszt wystawiyli
Coby i na miejscu ukorani byli.

[broneknotgeld]

Bytom 1894

W sondzie zrobiyło sie richtig ciasno
Temida ślepo dyć trza mieć jasno
Co stare tako teroz sie traci
W nowe gmaszysko sond ubogaci
Ze tym i ranga jego fest rośnie
"Landgericht" wkludzioł se tu radośnie.

[broneknotgeld]

Bytomski hereszt

Hereszt jako zbudowany
Do dzisioj tu stoji
Ku utropie zbojom dany
Toż zły tref im kroji

Na dziedzińcu utli gowa
Powiesiyli chopa
Dzisioj to niy przidzie z nowa
Tako jo spokopia.

[broneknotgeld]

To ci skok

Thiele-Wincklerow we Katowicach
Pistulka skubnoł z Eliaszym
Skokym dziwuje sie okolica
Dyć niyjednego tyż straszy

W sejfie terozki jako geld czimać?
Ze kasom cołkom zrabujom!
Aże bogocze niy umiom drzymać
We dnie i w nocy wachujom.

[broneknotgeld]

Eliasz 1876

W policajow łapy wpod wele Mysłowic
Ranny w szczylaninie se w końcu poddowo
Sondzony w Bytomiu - terozki se dowiydz
Dożywocie istny w wyroku dostowo

Tako we hereszcie doczkoł sie łon wojny
Niym skuli starości prziszło mu umiyrać
Zamknoł łoczy richtig w czasie niyspokojnym
-Możno na utropa już niy chcioł zaziyrać.

[broneknotgeld]

Na Ślonsku piwo dobre być miało
Sie browarnikom warzyć je chciało.

[broneknotgeld]

Nasze piwo

Piwo piyły wszyske stany
Toż napitek był udany
A browarnik w zocy tako
Chyba żeś przi tymu płakoł.

[broneknotgeld]

Browar Miejski XIV w.

Już we tych czasach był browar miejski
W tym łosrybrzonym bytomskim grodzie
Piwko dowało dyć nastroj sielski
Mieszczany żyli ze niym we zgodzie.

[broneknotgeld]

Kaj Browarniano

Kaj Browarniano był stary browar
Biyr tukej warzoł miejski piwowar
Po wiek dwudziesty ciyngym tu stoł
Choć już krziżykow za wiela mioł.

[broneknotgeld]

Piwne miana

Piwowarkow Sladko Chmielkow tu richtig łod groma
Tako ło Bytomiu prawiyła mi ołma
Dyć to wszysko przeca było aż za stary piyrwyj
Możno ktosik pedzioł - Co piwne to wyrwij.

[broneknotgeld]

Piwo raciborske

Piwo raciborske bytomiany piyli
Na gorko ze masłym! Skond te smaki wziyli?

[broneknotgeld]

W XIX wieku

W dziewiytnostym wieku Bytom se rozrosnoł
Tako i browarow wiyncy tukej było
Szillerow nojwiynkszy - szwongu richtig dostoł
Jako by se tukej bez piwa im żyło?

[broneknotgeld]

Browar Braci Schillerow

U Schillerow przi Wrocławski
-Wtedy jeszcze Miechowicki
Biyr niy czekoł na łoklaski
Dużo go warzyli wdycki.

[broneknotgeld]

Ignaz Hakuba

Piwo warzoł - niym handlowoł
Szwongu wiela z tym dostowoł
Princ na Pszczynie mioł browary
Na Hakuby w som roz miary
Toż miljonow se dorobioł
A i Bytom tako zdobioł.

[broneknotgeld]

Honorowy rajca miejski

Ano sponsorowoł łon szkolorzy wiela
I Fryderyk Wielki zoglondo na sztela
Za geld łod Hakuby dynkmal wystawiony
Jak pomarł łostawioł jeszcze dwa miljony.

[broneknotgeld]

Kuracyjo antyalkoholowo

Tako ksiondz Ficek - niych wos niy dziwo
Na kuracyjo zolycoł piwo
We knajpach mieli je dobre loć
By czowiek przestoł gorzole pszoć

Bestoż se weźcie mocno to gowy
Biyr tam kaj blysnoł "ruch trzyźwościowy".

[broneknotgeld]

"Ku ozdobie srebrne stopnie u łożnic stawiali sobie."

Ano tako było we tych wiekach średnich
Strzybny grod bytomski noleżoł do przednich
Przeca tu tyn kruszec ciyngym dobywali
Niym se klontwy srogi za winy doczkali
Tako wszyske szachty pozalywoł Szarlyj
Jakby chcioł ty szteli pedzieć ze tym - karlyj!

[broneknotgeld]

W szesnostym wieku

W szesnostym wieku Tarnowske Gory
Dziynki bergmonom wylazły z dziury
I choć w Bytomiu tyż probowali
Dyć rady wodzie jakoś niy dali.

[broneknotgeld]

W łoziymnostym wieku

Toż srybrno ruda zaś Bytom dźwigo
Szachtow pobliskich wiela nom migo
Po kerych ślady do dzisioj momy
Choć se im mało teroz dziwomy.

[broneknotgeld]

"Fryderyk" (koniec XVIII w.)

Toż srybrnonośnych rud tukej wiela
A i ołowiym niy gordzi sztela
Tako grof Reden gruba zrychtowoł
Co sie nojwiynkszo na Ślonsku zdowo.

[broneknotgeld]

Krolewsko Kopalnio Rudy Ołowiu i Srebra "Fryderyk"

Pol gorniczych miała wiela
Łod Tarnowskich Gor ta sztela
Ciongła aże sie po Bytom
-Ło nic wiyncy już niy pytom.

[broneknotgeld]

Dwa miljony

Dwa miljony ton rudy se ufedrowała
Dyć przez sto piyńdziesiont rokow to bezmała

Tako tyn "Fryderyk" richtig wiela znaczoł
Bo tyż okolica przeca ubogacioł.

[broneknotgeld]

"Marta" 1823

Aresin z Miechowic gruba wyrychtowoł
Dyć we tym kontmanym Godule tyż mioł
Drapko krolym cynku tyn istny se stowo
Tako se wzbogacioł jako tego chcioł.

[broneknotgeld]

Bytomske gruby galmanu

"Theresia" i "Apfel" "Fortuna" "Rococo"
Tyż "Neue Viktoria" przed łoczy nom skoko
A wele Bytomia to ciynżko zrachować
Cynk świat poczebowoł - trza było go dować.

[broneknotgeld]

"Bulwar" 1909-1910

Dyć dlo uciechy rosło gmaszysko
Dołym kawiarnio klasy nojpiyrszy
Restauracyjo gorom - niy wszysko
Ło sztoki miyszkań tyn "Bulwar" wyrszy.

[broneknotgeld]

Cafe "Hindenburg" - 1914

Na cześć feldmarszałka "Bulwar" zmiynioł miano
-Z tym rokow czidziści ta sztela jest znano.

[broneknotgeld]

Feldmarszałek Hindenburg

Feldmarszałek w Bytomiu kedyś stacjonowoł
Tako we pamiyńci mieszczanom tu stowoł
Ze "Cafe Hindenburg" tyż se fest cieszyli
Z czasym jakby bliży prezydynta byli.

[broneknotgeld]

Paul Zolke 1914

Ze tym rokym Zolke tukej gospodorzym
Wnet "Cafe Hindenburg" przi niymu fest wozy
Tu se spotykała bytomsko śmietonka
Bawiyła tyż czynsto do rannego słonka.

[broneknotgeld]

W "Delikatesach"

W "Delikatesach" żech przeca bywoł
I we "Hawanie" na frelki dziwoł
Mojom młodościom gerkowske czasy
I bestoż wcale mie to niy straszy.

[broneknotgeld]

Bytomske "ikony"

Co było, jest, co być może
bytomskom "ikonom" w ty porze?

[broneknotgeld]

Stary ratusz

Do końca wojny widok ratusza
Ruszoł niyjedna bytomsko dusza.

[broneknotgeld]

Bytomsko giełda staroci

Może "ikonom" być moji złoci
Richtig bytomsko giełda staroci.

[broneknotgeld]

"Plac czerwony"

Tako rynek zrychtowamny
Za "ikona" bydzie dany?

[broneknotgeld]

Świytlik

Cygaro Świytlik do gymby wrazioł
Se po Bytomiu bydzie z niym łazioł.

[broneknotgeld]

Drewniany kościołek

Kościołek w parku "ikonom" zdoł sie
Dyć na notgeldy miejske dostoł sie
Som żech nań blikoł - dzisioj niy idzie
Toż wypolony - Bytom we biydzie.

[broneknotgeld]

"Heinitz" 1923

Zdało sie gruba niymetanowo
Dyć do wybuchu tu doszło
Toz tragedyjo historjo stowio
Wiela do Nieba zaś poszło

Ze szachty "Romhild" słup dymu widać
A głymbi piekła kawałek
Tako świadectwo przeca trza by dać
Na wieki możno już całe

Połtora setki chnetko bergmonow
Do dom juz ze tym niy wroco
Śmierć niypoczebno richtig nikomu
Jako sie mierzyć z jyj mocom?

I ci co poszli ludzi ratować
Tyż potraciyli kolegow
A trza do taki roboty stować
Co siengo jakby dwoch brzegow

Cicho mogiła durś na Rozbarku
Ło tym niyszczyńściu wspomino
Przi kerym grubiorz dostoł po karku
Czy łona łostała ino?

[broneknotgeld]

31.01.1923 "Czorno Środa"

Zły dziyń dlo Rozbarku
Ślintajom siyroty
Utropa na karku
Jako żyć tu potym?

[broneknotgeld]

Sztyrech ratownikow

Toż ze ratownikow
Co z pomocom szli
Szworka życie straci
Tref i tako zły.

[broneknotgeld]

110 siyrot

Siyrot zrachowali tela
Łojcow gruba zatraciyła
Niyszczyńśliwo cołko sztela
Toż Ponboczku dej im siyła.

[broneknotgeld]

Pomoc familijom

Z cołkich Niymiec prziszło wsparcie
Choć czas zdoł sie richtig ciynżki
Pomoc dzieciom w tym na sztarcie
By niy rosły z piyntnym klynski.

[broneknotgeld]

4.II.1923

Na rozbarskim cmyntorzu urosła mogiła
Tako już ich tuli ziymia poświyncono
Pamiyńć tragedyji oby dugo żyła
A we familijach niych nigdy niy skono.

[broneknotgeld]

To co dobre już minyło?
Piyrwyj lepi richtig było.

Z Bytomia

[broneknotgeld]

"Wsiadejcie, wsiadejcie!"

Na wonskich glajzach z Bytomia ruszo
Cug do kerego wsiadywać muszom
Ci co fest lubiom take wycieczki
Możno wylejzom kajś pod Miasteczkym
Ślonsko dziedzina połoglondajom
Spokopiom ludzi kierzy jyj pszajom.

[broneknotgeld]

"Zamach" w Bobrku 18.IV.1932

Se komunisty tu zaczajyli
Na konwoj co wioz Hitlera
Dyć niy za wiela jymu zrobiyli
Choć wspomnieć idzie to teraz

Bytom

[broneknotgeld]

Bobrek 1369

Na prawie niymieckim wioska lokowano
Już tu piyrwyj stoła wele jedny sztrasy
Miechowicki farorz bajtlom dowoł miano
Tako w Bobrku lecom nojdowniejsze czasy.

[broneknotgeld]

Bobrek Bujakowskich

Choć Bujakowscy ze Bujakowa
Bobrek tyż trzimiom - ło tym tu mowa.

[broneknotgeld]

Bobrek Hochbergow

Nojzocniejszy rod na Pszczynie
Trzimoł Bobrek w ty dziedzinie.

[broneknotgeld]

W ryncach Schaffgotschow

Godula pomarł - majontek łostoł
Z rynkom Joanny grof tako dostoł
"Ślonski kopciuszek" ze tym echt paniom
Se podziwejcie terozki na niom.

[broneknotgeld]

Ks. Jan Kuboth

Miechowicki farorz kościoł chcioł budować
Prawie we tym Bobrku - stropiono mo gowa
Do jego świontyni stond richtig daleko
Choć Pon Bog ciyrpliwy - na wiernych durś czeko.

[broneknotgeld]

Bajstlujom świontynia 1900-1902

Toż kunsztym Schneidera łon neoromański
Drapko postawiony - Ślonzek niy pogański
Dyć se fest ludziska terozki radujom
Zdo sie co Ponboczka jakby blizy czujom.

Byto - Bobrek

[broneknotgeld]

Bobrek 1369

Na prawie niymieckim wioska lokowano
Już tu piyrwyj stoła wele jedny sztrasy
Miechowicki farorz bajtlom dowoł miano
Tako w Bobrku lecom nojdowniejsze czasy.

[broneknotgeld]

Bobrek Bujakowskich

Choć Bujakowscy ze Bujakowa
Bobrek tyż trzimiom - ło tym tu mowa.

[broneknotgeld]

Bobrek Hochbergow

Nojzocniejszy rod na Pszczynie
Trzimoł Bobrek w ty dziedzinie.

[broneknotgeld]

W ryncach Schaffgotschow

Godula pomarł - majontek łostoł
Z rynkom Joanny grof tako dostoł
"Ślonski kopciuszek" ze tym echt paniom
Se podziwejcie terozki na niom.

[broneknotgeld]

Bajstlujom świontynia 1900-1902

Toż kunsztym Schneidera łon neoromański
Drapko postawiony - Ślonzek niy pogański
Dyć se fest ludziska terozki radujom
Zdo sie co Ponboczka jakby blizy czujom.

[broneknotgeld]

Parafijo we Bobrku 20.III.1906

Konsekrowano sto rokow tymu
Przi gyburstagu jak skompić rymu?
Ponboczku - miyj we łopiece Bobrek
Niych parafiany wiedzom co dobre.


Dynkmal poległych 1925

Wele kościoła dynkmal stowiajom
Tym co w pamiyńci na zowdy majom
Poległo wiela we piyrszy wojnie
Niych tako w ziymi se śpiom spokojnie.

[broneknotgeld]

Gmina Bobrek-Karb 1928

Bobrek z Karbiym skuplowali
Obszar dworski tako dali
Toż zocniejszo teroz gmina
Wiela znaczy ta dziedzina.

[broneknotgeld]

Bobrek 1859

Cug z Tarnowskich Gor do Chebzio
Przez Bobrek se jedzie
Toż i gmina we proficie
Trza nom ło tm wiedzieć.

[broneknotgeld]

Huta "Vulkan" 1856

Huta ajza wytopiała
Dyć profitu coś niy dała
Drapko se bankrutym stała
We gyszywcie Pecha miałem.

Bytom -Łagiewniki

[broneknotgeld]

Łagwie

Łagwie z drewna czy ze gliny?
-Waże to co kładli driny
Stond je bierom bytomiany
I kuplujom tako z mianym.

[broneknotgeld]

Na trzi

Na trzi konski se dzielyły
Trzi folwarki tyż tu były
Ze Średnich do dzisioj majom
Chocioż zdo sie co jo bajom.

[broneknotgeld]

Łagiewniki 1254

Jak tyn Bytom lokowali
Łagiewniki wspominali
Historyjom zocne tako
Że niyjedyn grod zapłako.

[broneknotgeld]

Łagiewniki 1532

Se podzielyła terozki wioska
Nad Dolne Gorne wyłazi troszka.

[broneknotgeld]

Łagiewniki Gorne - Kattowitzer A.G. (1889)

Gruby werki wiela znaczom
Łagiewniki tyż łonaczom.

[broneknotgeld]

Łagiewnicko szkoła 1874

Piyrszo w ty szteli
Z tym rokym mieli
Choć krotko tako
Dyć nikt niy płakoł.

[broneknotgeld]

Szkoła trzecio 1912

Na Hubertusie wybudowali
Bo stond do szkoły było im dali
A se dzieciskow tyż namnożyło
W czas "prorodzinny" przeca to było.

[broneknotgeld]

"Hohenlinde" 1904

Gorne ze Średnimi se pokuplowały
Tako nowe miano z niymieckego brały.

[broneknotgeld]

Parafiany

Parafiany z Łagiewnikow
w Bytomiu rzykajom
Trza daleko łazić z rana
Toż kościoł stowiajom
Grunt kupujom, cegły tako
trza dzwignońć go rychło
Jyż niy bydzie tu jednako
Zło jakby fet zcichło.

[broneknotgeld]

Kaplica św. Jana Nepomucena

Ech - we downych rokach ta kaplica była
Ze dwudziestym wiekym prawie se straciyła.

[broneknotgeld]

Nowy cmyntorz 1901

Dzisioj zdowo sie tyz stary
Dyć był piyrwyj richtig jary.

[broneknotgeld]

"Florentinegrube" 1822

Piyrszo gruba w Łagiewnikach
Zaczli do Barborki rzykać
Czy już ciyngym tako bydzie?
Z wonglym Ślonzek niy we biydzie.

[broneknotgeld]

Gruba "Cons. Florentine"

Ciyngym rosnońć se zdowała
Wiela szachtow juz z tym miała
Ciynzko dzisioj je zrachować
Tako samo rymy dować.

[broneknotgeld]

Hubert von Tiele-Winckler

Grajfka do gyszeftu richtig mioł tyn istny
Niyjedyn był ło to nawet i zowistny.

[broneknotgeld]

Łagiewniki w Bytomiu 1951

Krotko po wojnie tako se stało
Bytom był ze tym richtig w proficie
Ano - dzielnica przeca niymało
Bogaci miasto - wszyscy to wiycie.

Bytom - Szombiyrki

[broneknotgeld]

"Krol Dawid"

Wongel już tukej za Fryca brali
W Szombiyrkach było to przeca
W "Krolu Dawidzie" go fedrowali
Ślonzek już ciepoł do neca.

[broneknotgeld]

Joanna Gryzik - pani na Szombiyrkach

Młotki gornicze we herbie miała
No bo tego przeca chciała.

[broneknotgeld]

Szombiyrskie chopy ruda woziyli
Galman to był miechowicki
I choć sie na tym niy wzbogaciyli
Formon robota mioł wdycki.

[broneknotgeld]

Szombiyrki - Godula

Hasło - Szombiyrki. Odzyw - Godula
We tym wos przeca niy byda fulać
Wiela łon tukej zrobioł dobrego
No a po śmierci - majontek jego.

[broneknotgeld]

Darowizna

Na kościoł w Szombiyrkach Schaffgotsch niy żałowoł
100 tysiyncy marek przeca podarowoł
I chocioż trza było dołożyć do tego
Terozki tu ludzie majom coś piyknego.

[broneknotgeld]

"Hohenzollern" gruba - dyć "Szombiyrki" przeca
Klejnot to był czorny bytomskego neca.

[broneknotgeld]

Plac Franca Jozefa

Franca Jozefa plac kedyś wonski
Szyroki dzisioj jest fest
Chałpy rozpadły sie tu na konski
Kościuszki teroz łon jest.

[broneknotgeld]

Ło placu FJ

Pech bo tukej sie wsypało
Ździybko niżyj to być miało.

[broneknotgeld]

Pałac w Szombiyrkach

Godula w Szombiyrkach pałac wybudowoł
Jego piykno wieża sie w łoczy ciepała
Niywiela łon jednak we niym pobalowoł
W Rudzie czynsto siedzioł - lubioł to bezmała.

[broneknotgeld]

"Fazaniec"

"Fazaniec" w Szombiyrkach za Schaffgotschów słynoł
Ale te fazany nadrobiały minom
Choć strojyły piyknie wielkopańske stoły
To przeca sie z tego niy za wiela śmioły.

[broneknotgeld]

Ratusz

Szombiyrski ratusz do dzisioj stoji
Choć możno ło sia sie trocha boji
Pamiynto jeszcze rusko kanona
I czasym pyto - Kaj teroz łona?

[broneknotgeld]

Kanona - dynkmal

Ciekawy dynkmal skiż piyrszy wojny
Kery ta gmina dar dała hojny
Z ludzi zabitych na jeji frontach
Trza to pamiyntać - niy chować w kontach.

[broneknotgeld]

Podziymno kolejka

We "Hohenzollernie" na sztrom piyrszy cug
Ze przodka do szachty wozki ciongnońć mog
Był to "ewenymynt" na skala Europy
Sto dwadziścia lotek minyło już chopy.

[broneknotgeld]

Pałac Goduli

Sto lot stoł w Szombiyrkach pałac łod Godule
Kerym cołko gmina przeca sie asiyła
Niy zbulyły jego i armatnie kule
Dyć armio sowiecko cołki go spolyła

Wybulyli reszta - dzisioj niy ma śladu
W tym miejscu terozki se stoji przedszkole
Już sie niy dziwujom jak bankom tu jadom
Historyjo jednak czasym w serca kole.

[broneknotgeld]

W szombiyrskim pałacu

Tukej sie "kopciuszka" wesele łodbyło
Schaffgotscha do Rudy ze Cieplic ściongnyło
Tako se z Joannom tu gospodorzyli
Erbniony majontek jeszcze pomnożyli.

[broneknotgeld]

Kaplica Matki Boski i św Józefa

Pamiontak w Szombiyrkach po wielki zarazie
Cholera Ślonsk wtedy pierońsko mynczyła
Za opieka Bożo we tym ciynżkim razie
W dziewiytnostym wieku łona tu stanyła.

Bytom - Rozbark

[broneknotgeld]

"Mons rosarum"

"Wzgorze róż" - czy tu widziecie?
W downych wiekach - to powiycie?

[broneknotgeld]

"Rosenberg"

Ze niymiecka tako zwane
Do dzisiejszych czasow dane.

[broneknotgeld]

"Rozbark"

Na "Sroczym Wzgorzu" tyż róze kwitły?
Minione wieki pewno je wytły.

[broneknotgeld]

Kościoł św. Jacka

Wele drogi co na Szarlej kościoł zbudowali
Do Ponboczka parafiany w świontyni rzykali.

[broneknotgeld]

Piyrwyj kaplica

Piyrwyj kaplica w tym miejscu stoła
Kaj dzisioj epno świontynia
Tako świyntymu Jackowi pszoła
Bo zowdy Jego imiynia.

[broneknotgeld]

Kaplica św. Jacka 1740

Ech - to jeszcze cieśli rynkom
Tukej postawiono
W myślach przed niom yno klynkom
Historio niy kono

Trzi ołtorze w środku miała
Dzwon w wieżyczce zocny
Tako wielko sie zdowała
Świynty Jacek mocny.

[broneknotgeld]

Kaplica św. Jacka (1801)

Na miejscu kaj piyrwyj już niyjedna stoła
Dość wielko dźwignyli kaplica
Rownała do prawie małego kościoła
Ze cegły zaś były jyj lica.

[broneknotgeld]

Kaplica św. Jacka 1801-1868

Miyszkańcom dziedziny dośc długo słuzyła
Choć zdała sie z czasym już ciasno
Jak Rozbark rozgorzoł se tyż wypolyła
Łoj było w tym czasie tu straszno.

[broneknotgeld]

Łodbudowa kaplicy św. Jacka (1875)

Po pożerze parafiany jom łodbudowali
Tako na znak swoji wiary Ponboczkowi dali.

[broneknotgeld]

Kościoł św. Jacka (1908)

Cołkym nowy kościoł stoji
Przi stary kaplicy
Se wiezami gryfnie stroji
Słuzy okolicy

Epny że katedrom zdo sie
Rozbarczan raduje
Tym djoskowi gro na nosie
Kozdy forszteluje.

[broneknotgeld]

Jako gora

Toż jako gora kościoł sie zdowo
Ty świynty Jacek wysoko stowo
Zdo sie co Niebo dropie wieżami
Tuście z Ponboczkym toż nigdy sami.

[broneknotgeld]

Rozbark 1927

Ano sie stało - gminy już niy ma
Bytom w proficie - niy mynczy tryma
Teroz dzielnicom wielkego miasta
Niy ma co ślimtać - wystyknie - basta

[broneknotgeld]

Urzond Gminy Rozbark

Gmina se gmachym jego asiyła
Tako i Bytom miywoł go w zocy
Po drugi wojnie rynka zbulyła
Już niy nacieszom se nasze łoczy.

[broneknotgeld]

Dynkmal poległych 1924

W dziesiyńciolecie wybuchu wojny
Dynkmal tu stanoł - na czas spokojny
By rozbarczanie durś pamiyntali
Tych co zginyli choć życiu paszali

[broneknotgeld]

Dynkmal poległych 1945

Ech - take czasy! Możecie wierzyć?
Dynkmal poległych we gruzach leży
Toż drugo wojna to napochała
Ło piyrszy tako pamiyńć mazała.

[broneknotgeld]

"Fiedlerglücksgrube"

Tako gruba Rozbark mioł
Ze niyj cynk i ołow broł.

[broneknotgeld]

"Heinitz"

Znocie gruby piyrsze miano?
"Rozbark" jeji potym dano.

[broneknotgeld]

Restauracyjo "Pod czornym orłym"

Toż mioł tyn lokal Oscar Pogoda
Dzisioj by wiela ło tym szło godać
Dyć kamiynica downo zbulyli
I epno kostka tu postawiyli.

[broneknotgeld]

"Pogoda"

Po Pogodzie co łostało?
Miano zocne - toż niymało

Jakby jeszcze dzisioj żył
To by z tego kontynt był.

[broneknotgeld]

Rozbarski browar

Na Rozbarku piyrwyj stoł
Zocne piwo richtig loł?

[broneknotgeld]

Wiatrak

W dziewiytnostym wieku
wiatrak tu mloł zboże
Potym mu pedzieli
-Mloć dali niy możesz.

[broneknotgeld]

W miyndzywojniu

Ze Krolhuty do Bytomia
Bankom żeś se kuloł
Dyć po drodze miołs granica
Niy byda cie fuloł.

[broneknotgeld]

Na Sroczy Gorze

Na Sroczy Gorze kapliczka stoła
Niym ta piaskownia tu mieli
Niy szło na sroki tako już wołać
Straciyły sie ze ty szteli.

[broneknotgeld]

Ze Sroczy Gory

Ze Sroczy Gory już wysypisko
A ponoć tu sie zaczyło wszysjo
Gorka zdowała sie jakby świynto
Czy jeszcze ło tym ktosik pamiynto?

Bytom - Karb

[broneknotgeld]

"Karb"

Cosik tukej "karbowali"?
Drewno z bora wycinali?

[broneknotgeld]

"Karp"

Kaj stow dziedziny
Tam karpie driny.

[broneknotgeld]

"Karwi" 1451

Z dokumyntu princa tako ło tym wiymy
Stow "Karwi" bogactwym tutejszy dziedziny.

[broneknotgeld]

We downych czasach

We downych czasach wioski niy było
Dyć wiela karpi w stowie tu żyło.

[broneknotgeld]

Karb XIX w.

Skiż grubow galmanu Karb drapko nom rośnie
Dyć czy sie bergmonom żyje w niym radośnie?
Robota przi tymu richtig ciynzko przeca
Śmiertka fest żniwuje do swojego neca.

[broneknotgeld]

Cug w Karbiu

Przez karb ze Chebzio w Tarniwske Góry
Glajzy już wiedom - niy yno chmury
Maluśki banhof stanoł w dziedzinie
Toż co przejyżdżo szteli niy minie.

[broneknotgeld]

Kolanijo "Worpie"

Miano łod hołdow se tako wziyła
Że przi nich rosła tego niy kryła.

[broneknotgeld]

Nowy banhof (1897-1900)

Przi starym stanoł se banhof nowy
Karb nom urosnoł - zdowo sie zdrowy.

[broneknotgeld]

Karb Miejski

W Bytomiu downo Karbia kawałek
Z czasym dziedziny mu weznom całe
Dzielnicom miasta tako już bydzie
Z nim we bogactwie abo tyż biydzie.

[broneknotgeld]

Do Rokitnicy (1840-1842)

Droga z Bytomia do Rokitnicy
Prawie w tych rokach już zbajstlowali
Karb zkiż uciechy możno niy kwiczy
Dyć ze tym wiyncy życio mu dali.

[broneknotgeld]

Do Wygody (ok. 1850)

Nowo droga na Wygoda
Przez nasz Karb tyż wiedzie
Szkryfnońć ło tym mi niy szkoda
Furmon drapci jedzie.

[broneknotgeld]

Banka (1913)

Do Bytomia bankom
-Tako tyż Miechowic
Glajzy ze mijankom?
Historyjo - powiydz.

[broneknotgeld]

Szkoła 1860

Muster w karbiu miechowicki
Filjom przeca yno
Dyć niy bydzie to na wdycki
Wiydz ło tym dziecino.

[broneknotgeld]

Nowo szkoła (1865-67)

Ano - budujom bo Karb nom rośnie
-Chnetko zawoło bajtli radośnie
Dzwonek do gryfny nowiutki szkoły
Niyjedyn rechtor bezto wesoły.

[broneknotgeld]

Drugo szkoła (1895)

Drugi szkoły trza dziedzinie
Drapko pewno tyz i trzaci
Dzieci wiyncy - to niy minie
W przodek ze tym Karb durś leci.

[broneknotgeld]

Gmina Karb 1875

Piyrwyj Miechowic to kolanijo
Terozki gmina - toż niy mecyjo
Yno dlo Karbia wielko radocha
Tako dźwigniony przeca niy trocha.

[broneknotgeld]

Gminny ratusz (1908)

Ano - dyć gminie ratusza trza
Już postawiony - se cieszom - ja!

[broneknotgeld]

Ratusz 1908-1008

Nic że niy ma naczelnika
Dyć budynek ciyngym stoji
Idzie se na niego blikać
Przi stuleciu se łobstroji?

[broneknotgeld]

Karb 1928

Karb ze Bobrkym skuplowany
"Bobrek-Karb" terozki dany.

[broneknotgeld]

Karb 1951

Cołki Karb z tym Bytom mo
Tako kożdy go już zno.

[broneknotgeld]

Karbsko parafijo

We miechowicki Karb dugo był
Dyć przeca ciyngym nabiyroł siył
Bezto se niy ma czymu dziwować
Że tukej kościoł zaczyli stowiać.

[broneknotgeld]

Karbski kościoł (1907-1909)

Ano - stowiajom kościoł w dziedzinie
Projekt łod Śliwki z Zabrza ciekawy
Neogotyku muster niy minie
A wiernym radość świontynia sprawi.

[broneknotgeld]

Kościoł pw. Dobrego Pasterza 7.XI.1909

Kościoł w parafiji stoji
Ze tym dniym konsekrowany
Tako Karb na wieki stroji
Zgodni we tym parafiany.

[broneknotgeld]

Ksiondz Aureliusz Barabasch

Piyrszy farorz na dziedzinie
Parafijo se kupluje
Wiara przeca tu niy minie
Tako kożdy forszteluje.

[broneknotgeld]

Karb 1925

Przi kościele dynkmal stoji
Ofiar wojny - trza pamiyntać
Karb ło pokoj dyć se boji
Wojna to ludzkości piynta.

[broneknotgeld]

"Elizabethgrube" 1822

Toż we niyj galman durś fedrowali
Trza by cynk z czegoś tu wytopiali
Dzisioj łostała we mianie sztrasy
Trwo tradycyjo w dziedzinie naszy.

[broneknotgeld]

"Johannagrube" - 1857

Ano - w tym czasie cynk tu krolowoł
Potrza galmanu - toż gruba stowo.

[broneknotgeld]

"Grafin Johanna" (1907-1908)

Toż gruba w Karbiu terozki stowo
Już niy galmanu yno wynglowo
Bergmon fedruje te czorne złoto
Bo przeca Ślonzek łod downa mo to.

Bytom - Stroszek

[broneknotgeld]

We Stroszku

We Stroszku podobno rzeczka Belcza była
Kaj łona terozki na mapie sie skryła
Kedyś łod Bytomia Stroszek łoddzielała
Godajom że wsionkła bo tego niy chciała.

[broneknotgeld]

Wodnik

Karczmorz z Radzionkowa - Gyjorg jego miano
Fisza tukej kompoł choby malowano
We stawie co wtedy sie "Strossek" nazywoł
Bo piyrwyj tu wodnik szkaradny tyż pływoł.

[broneknotgeld]

Wiela ło tym Stroszku w Radzionkowie wiedzom
Choć terozki leży już cołkym za miedzom
Dyć go piyrwyj mieli radzionkowske pany
Do jejich łon szteli dugo był pisany.

[broneknotgeld]

Miyndzywojnie

We dwudziestym drugim razym z Radzionkowym
Dostoł łon sie Polsce ło tym wom tu powiym
Na Wiktorze wtedy celniki stanyli
Wele "Beuthengruby" urzond postawiyli
Ta kopalnia znomy bo tymat niywonski
Dyć to nic inkszego jak "Powstańcow Ślonskich".

[broneknotgeld]

"Schoris"

Kto pamiynto "Schoris" gruba?
Kaj tyn galman mieli dłubać?

[broneknotgeld]

Srebrno sztolnia

Jakby tak sie cofnońć troszka
We tym czasie tu do Stroszka
Srebra by my poszukali
Srebrno Gora podkopali
Galman tyż by sie nom przidoł
Dyć to wszysko Stroszek wydoł.

[broneknotgeld]

Osiedla

Tam kaj Donnersmarcka piyrwyj pola były
Chałupy osiedlo dość pryndko stanyły
Nojpiyrw tak jak wszyńdzie z cegły familoki
A potym normalne robotnicze bloki
Za bytomski władzy szło to ciyngym dali
Betonowe klocki fest pobudowali.

[broneknotgeld]

To ci strata

Za swo "niypodległość" Radzionkow zapłacioł
Stroszkym - bo go chyba już cołkym utracioł.

[broneknotgeld]

Manhattan

Stroszek sie Arabow boji
Bo "Manhattan" tam tyż stoji.

[broneknotgeld]

Dwor

Dwor na tym Stroszku przeca tyż boł
Ale sie downo we ziymia wbioł
Godajom ludzie co kedyś Szatan
Na dwor mioł ściepnońć jakiś "Manhattan"

Bytom - Miechowice

[broneknotgeld]

Miech

Grzychu we tym wcale niy ma
Z Miecha wyloz taki tymat
Piyrszy łon tu ponoć siedzioł
Co ło Miechowicach wiedzioł?

[broneknotgeld]

Godło

Drabiniok z koniym godłym Miechowic
A kim jest furmon? Powiydz mi powiydz!
Łon na te gwiozdki fest sie dziwuje
Ze pustom furom do Unii suje.

[broneknotgeld]

Ignacy Domes

Jak se Napoleon aż na Moskwa pchoł
Za te Miechowice kupiec forsa doł
Z Czeladzi pochodzioł - miano jego Domes
Fest sie łon wzbogacioł i żył choby komes
Tam kaj dwor drewniany pałac sie postawioł
Dyc na tym padole niydugo już bawioł.

[broneknotgeld]

Maria

Cera łod Domesa Aresin sie wzioł
Ze niom tyż bogatszy przeca zaroz boł
Dyć tego ślubnego nom Maria przeżyła
I Franca Wincklera za chopa sie wziyła
Dziynki tymu karlus majontek se chycioł
Kery pryndko bydzie jeszcze bardzi świycioł.

[broneknotgeld]

Gruba galmanu "Maria"

Sto łoziymdziesiont tymu już lot
Aresin kamiyń wyngelny kłod
Pod miechowicko gruba galmanu
Łon dzinki niyj tu na nogach stanoł

"Maria" jom nazwoł jak swoja ślubno
I chocioż łona niy była zgubno
Dyć go kobiyta przeca przeżyła
A wdowom pryndko Wincklera wziyła.

[broneknotgeld]

Bioło Dama na zamku w Miechowicach

Bioło Dama zaś straszy we tych Miechowicach
Ponoć skiż bytomski rocznicy przezocny
Wiy już ło tym duchu cołko okolica
Na prima-aprilis przidzie w porze nocny.

Bytom - Sucho Gora

[broneknotgeld]

Sucho Gora

Sucho i Srebrno - dwie gory były
Kere bergmonom dobrze służyły
Z tutejszy galyny srybro ołów mieli
Potym galman brali z suchogorski szteli
We dwudziestym wieku jednak koniec prziszoł
Wongel zaczoł rzońdzić cynk na aut se wyszoł.

[broneknotgeld]

"Fryderyk"

Kopalnia "Fryderyk" z rozkazu Prus króla
Przeszło sto lot tukej galmanym fest suła
Zostały do dzisioj wyrobiska po ni
Wleziesz to niytopiyrz pryndko cie wygoni.

[broneknotgeld]

"Blachowka"

Dolomit z "Blachowki" kedyś fest targali
Atrakcjo przirody teroz zrychtowali
Krajobraz ciekawy - przidź se podziwować
Pod prastarom lipom przed klarom tyż schować.

[broneknotgeld]

Dolomit

Dolomit z tyj szteli huty durś szukały
Te kamiyniołomy wiela im go dały
Niy yno "Blachowka" "Bobrowniki" tyż
Mocka tego było już terozki wiysz.

[broneknotgeld]

Ło Suchy Gorze

Łod Radzionkowa sie łodłonczyła
I dugo gminom osobnom była
Z blyndy z galmanu we siyła rosła
Ze dolomitym tyż w przodek poszła
Dzisioj mo Bytom tako dzielnica
Richtig ciekawo to okolica.

[broneknotgeld]

Kaplica

Staro kaplica durś tukej stoji
We neogotyk piyknie sie stroji
Już sto lot z hokym jom podziwiomy
Jak w Sucho Gora se zaglondomy.

[broneknotgeld]

Kościoł Michała Archanioła

Na mszo stond chodziyło sie do Radzionkowa
Dyć po drugi wojnie ruszyła z tym sprowa
Nojpiyrw we rymizie liturgio sie dzioła
W końcu doczekali sie tukej kościoła
Tyn Archanioł Michał patronym jest jego
Tyż parafian chroni łod wszelkiego złego.

[broneknotgeld]

Z Suchy Gory to jest wziynte
Widziołch tam we cegłach świynte
Co nad szczyńściym tych czuwajom
Wszyskich kierzy tam miyszkajom.

[broneknotgeld]

"Hipolit"

Worpia we lesie po "Hipolicie"
Kedyś tyntniyło fest tukej życie
Ajzy i cynku kopali ruda
A dzisioj rosnom natury cuda.

[broneknotgeld]

"Dolomity" - Sucho Gora

"Dolomity" nos wołajom
Suchogorsko sztela naszo
Śniyg tam teroz zowdy majom
Gołym stokym niy postraszom

Chyć za deski - szurnij tukej
Choćbyś jeździć i niy umioł
Tu nauki przeca szukej
Myśla żeś już to zrozumioł.

[broneknotgeld]

"Ślizg na bele czym"

"Ślizg na bele czym" w Dolinie jest dzisioj
Jakbych nic niy szkryfnoł to pewnie bych wisioł.

[broneknotgeld]

Skoki na desce

Na desce w Dolinie jutro skokać bydom
Karlusy z frelkami pewnie se tam przidom
Bo przeca to prawie Walyntego dziyń
We pszonie niy wlezie chyba żodyn ciyń.

Bytom - Stolarzowice

[broneknotgeld]

"Stillerdorf" - 1396

Nad historiom Stolarzowic tynge gowy myślom
Niy som cołkym jeji pewne jak Stillerdorf kryślom
Kery Spytko ze Tarnowa przekozoł wojtowi
Rudzki łon sie dyć nazywoł - służoł Bytomiowi.

Bytom - kościoł Wnebowziyńcio NMP

[broneknotgeld]

Kościoł Wniebowziyńcia Nojświyntszy Maryji Panny

1231
Tako data Liebental szkryfnoł we kronice
Jedni tymu wierzom dlo inkszych to wice.

[broneknotgeld]

1253

W tym roku naprowdy tyn kościoł już stoł
Kto godo inaczy to winny jest fioł.

[broneknotgeld]

Organy 1857/1858

Haas ze Głubczyc nowe organy zbudowoł
Wekerych piszczołek z hokym dwa tysionce
Piykny ton insztrumynt parafianom dowoł
Zdowało se gro im las woda i słońce.

[broneknotgeld]

1898

Widniyj w kościele sie tym zrobiyło
Bo przeca piyrwyj sztromu niy było
Teroz już byrny świycom tu jasno
Dyć se zrobiyło tyż myni ciasno.

[broneknotgeld]

1894

Kruchta już teroz w kościele jest
Zdo sie że dlo mie bo grzysza fest.

[broneknotgeld]

Remont 1935-1936

Choć czasy w Niymcach som niyciekawe
Na remont piniondze znodli
Toż jedna czecio ze państwa prawie
Na kościoł cosik tyż kłodli.

[broneknotgeld]

Z dolomitu

Z dolomitu kościoł tyn wybudowali
Wapiyń i piaskowiec tyz jeszcze dodali
Byłby styl romański dyć przerobek wiela
Dzisioj cołkym inkszo jest ta świynto sztela.

[broneknotgeld]

Cudowny łobroz Matki Boski Bytomski

Namalowany w piytnostym wieku
Do dzisioj łostoł - cud to czowieku
przecase Bytom niy roz hajcowoł
A łobroz ciyngym nadzieja dowoł.

[broneknotgeld]

Portal połedniowy
W niym łobroz se łostoł ty piyrszy świontyni
Dyć lata durś lecom i kościoł se miyni.

[broneknotgeld]

1675

Pożar chnet tukej wypoloł wszysko
We środku wielke pogorzelisko
Pusty stoł kościoł przez sztyry roki
W końcu przewioło tu wszyske ćmoki
I se za remont jakoś zabrali
W dwa lata wszysko wyrychtowali
Zaś ta świontynia Bytom zdobiyła
Dziw że utropa wielko "przeżyła".

[broneknotgeld]

1739

Dzwoni ze wieżyczki sygnaturka nowo
Doleczek ze Strzelec tako wyrychtowoł.

[broneknotgeld]

1851-1857

Ksiondz Szafranek cołki kościoł teroz przebudowoł
Dyć czas na to był nojwyrszy - kipnońć se wydowoł
W neogotyk go przi tymu zarozki łoblykli
Tak łostało se do dzisioj - wszyscy my prziwykli.

[broneknotgeld]

39255

Tela talarkow remont kosztowoł
Niyjedyn piniondz na to swoj dowoł
Łod Friedlandera nawet pożyczki
Na kościoł wziyli - by cieszoł wdycki.

[broneknotgeld]

1854

Łod zachodu kościoła już wyńście łotwarte
Chnetko łod piyńciuset lot było zawarte
Jak ksiyndzow mieszczany dwoch pomordowali
Toż na amyn dzwiyrza tu zamurowali.

[broneknotgeld]

5.X.1857

Po ty przebudowie zaś kościoł świyńciyli
W dziyń świynty Jadwigi na to zezwolyli
No i gyburstagu łod krola pruskiego
Właśnie we tym czasie im panujoncego.

[broneknotgeld]

Świynty łobroz (1857)

Wniebowziyńcie Maryji Elmer namalowoł
We Wiedniu aż znodli artysty istnego
W ołtorz jeszcze Gruner kunszt snycerski dowoł
Ozdobom kościoła był łon "mariackego

[broneknotgeld]

Suchatelnice

Z downych wiekow dwie tukej se jeszcze łostały
Wiela naszych grzychow rożnistych poznały.

[broneknotgeld]

Ołtorz św. Anny (1861)

Fundowoł go ktosik co niy chcioł być znany
Z łobrozym łolejnym łod ty świynty Any
Stolarka tyż swoja Gruner w ołtorz doł
Przeca dlo kościołow zowdy robić chcioł.

[broneknotgeld]

Ołtorz św. Walyntego (1864)

Dzieło Mrowetza ze Raciborza
Łoczy na świyntych tukej łotworza
Dyć miyndzy niymi Barborki szukom
Jedyno frelka na kero kukom.

[broneknotgeld]

Ołtorz św. Józefa (1872)

Ło niym coś szkryfna do tego neca
Toż tako samo dzieło Mrowetza
Figurek świyntych tukej niymało
Dyć i aniołow niy brakowało.

[broneknotgeld]

Nowy ołtorz św. Józefa (1893)

Na miejscu starego nowy ołtorz stoji
Co Buhl ze Wrocławia gryfnie wyrychtowoł
Toż we neogotyk tyż se cołki stroji
Zefel w jego środku przed łoczy nom stowoł.

[broneknotgeld]

W 1925 roku

Przeniyśli tyn ołtorz do Zabrski Ligoty
Dyć tam świynty Józef mioł wiyncy roboty
Do dzisioj go znojdziesz w ligocki świontyni
Rok za rokym leci a łon se niy miyni.

Bytom - kościoł św. Małgorzaty

[broneknotgeld]

"Sutuhali"

Toż na gorce "Sutuhali"
Piyrwyj bogom cześć dowali
Krześcijany z czasym prziszli
Stało sie po jejich myśli.

[broneknotgeld]

"Małgorzatka"

Godajom co Chrobry grod tukej zbudowoł
Niyjedyn w Bytomiu wiara tymu dowo
Co archeoligi prawiom ło tym dzisioj?
Ano że to z czasow jak Kazimierz prziszoł
Co Odnowicielym był przez Polan zwany
Jymu "grod Małgoli" richtig był poddany.

[broneknotgeld]

Ze Czechow

Ze Czechow na Krakow droga tyndy szła
Toż grod se mog przidać - wiycie ło tym - pra?

[broneknotgeld]

Przed 1170

Kyńdzierzawy Bolek kościoł wybudowoł
Małgoli w opieka ta świontynia dowoł
Wiymy z "tympanonu Jaksy" na Ołbinie
Bestoż pamiyńć ło tym jednak niy zaginie.

[broneknotgeld]

Benedyktyni

Łoni tyn kościołek we swy pieczy mieli
Dyć rychło to wszysko łopuścić musieli.

[broneknotgeld]

Norbertyni

Teroz w jejich rynkach świontynia Małgoli
Pewno tref formuła bardzi jejich woli
Papiyż Innocynty zatwierdzioł nadanie
Dyć z lokacjom miasta gorzy im se stanie.

[broneknotgeld]

"Ecclesia sanctae Margarite in Bitom"

Tako we nadaniu papieskim czytomy
Tysionc dwiesta jedyn - z tego roku znomy.

[broneknotgeld]

Po lokacji Bytomia

Jak miasto Bytom tu lokowali
Niy mogło lecieć już tako dali
Nowo parafio przeca wykroli
Wioski łostały se przi "Małgoli".

[broneknotgeld]

1277

Zaś parafijo myńszo se stała
Bo ty w Kamiyniu kyns siebie dała.

[broneknotgeld]

W husyckich czasach

Bytom łotworzoł bramy husytom
A "Małgorzatka"? -Po co sie pytom
Ciynżke to były czasy na Ślonsku
Tabor go łupioł konsek po konsku.

[broneknotgeld]

16.XII.1400

Kościoł mariacki i "Małgorzatka"
Som na papiorze we jednych "gatkach"
Opat farorzy na Bytom "dowoł"
Dyć to za mało ciyngym sie zdowo

Prepozyt farorzym w końcu tu se stoł
Przeca profit z tego zowdy wiynkszy mioł
"Małgola" przi tymu zatraciyła lica
Łostała ze tego cmyntorno kaplica.

[broneknotgeld]

27.II.1827

Toż Mansfeld z wojskym Bytom zagarnoł
Zaś parafijo bardzi jest marnom
W końcu z bytomskom jom połonczyli
Bo se już cołkym poczyła chylić.

[broneknotgeld]

1682

Biskup nowy kościoł Małgoli poświyńcioł
Stary wpiyrw zbulyli by se już niy mynczoł
Dyć i ta świontynia jest cołkym drewniano
Wieża z sygnaturkom na dachu dodano.

[broneknotgeld]

Nowy ołtorz

Ołtorz do świontyni Śliwiński zrychtowoł
Sztyrdziści talarkow prepozyt zań dowoł
Dyć musioł dołożyć żyta sztyry miary
Dwa viyrtle pszynicy i trocha swy wiary.

[broneknotgeld]

Jan Nepomucen (1734)

Tako sygnaturka na wieżyczce zwali
Zrobić jom Frankymu z Opawy kozali.

[broneknotgeld]

1880

Zaś se "Małgorzatka" pochylyła mocno
Trza było wybulić - dyć ideja zocno
Łod ksiyndza Bonczyka tako wtedy była
By za rok świontynia już nowo stanyła..

[broneknotgeld]

24.V.1880

W starym kościele łostatnio mszo
Relikwie teroz "mariacki" mo
Ze procesyjom je tam wkludziyli
I za bulynie potym se wziy

[broneknotgeld]

Krziżyki Dorna

Ze zdrowego drewna po stary świontyni
Krziżyki wystrugoł tyn stolorz
Z niymi żol doskwiyroł parafianom myni
Dyć i grosz na kościoł se znoloz.

[broneknotgeld]

20.VI.1880

Ksiondz Bonczyk procesjo wiedzie z "mariackego"
By kamyń wyngelny pokropić
Dzwignom nowy kościoł staraniym istnego
Choć trza durś ło piniondz sie tropić.

[broneknotgeld]

12000 marek

Tela majontku se tu łostało
Dyć to na nowy kościołek mało.

[broneknotgeld]

Johann Kowollik

Johann Kowollik wszysko postawioł
Choć przi robocie se łon niy bawioł
Dyć czas był wtedy richtig dyszczowy
Poleku dźwignoł kościołek nowy

Ze własny kapsy fundnoł już bruk
I dwa witraże - tako chcioł Bog
Do tego jeszcze go posztrajchowoł

[broneknotgeld]

Datki

Niyjedyn parafianin doł choć drobny datek
Tysionc dwiesta marek wyszło na łostatek

Stykło na ołtorz i łobroz nowy
Toż tyn wydatek mieli już z gowy.

[broneknotgeld]

Nowy ołtorz

Carl Buhl ze Wrocka go wyrychtowoł
Fahnroth wyń łogroz patronki dowoł
Niym parafiany przeca sie aszom
Dyć dali swoja świontynia kraszom

[broneknotgeld]

7.VI.1881

Już nowy kościoł jest wyświyncony
Organow niy mo dyć gro nom dzwonym.

[broneknotgeld]

1934/1935

Toż stanoł klasztor Ehla projektu
W zocy architekt tyn przeca jest tu
Tyż w Małgorzacie patronka mioł
Tako niyjedyn w Bytomiu chcioł.

[broneknotgeld]

22.IV.1935

Klasztor misjonarzy teroz poświyńciyli
Z tom datom i w kościoł jakby ducha tchnyli.

[broneknotgeld]

1936

"Wzgorze Małgorzatki" mo Droga Krziżowo
Toż se bardzi świynte jakby teroz zdowo
Tyż Ehla z Bytomia we tym widać rynka
Łod siostry Paschalis zaś "Krystusa mynka".

Bytom - kościoł Św.Ducha

[broneknotgeld]

Kaplica Bożogrobcow 1299

Stanoł ich lazaryt zarozki za bramom
Z kaplicom w tych czasach dopiyro drewnianom
Tako z łaski ksiyńcia Kaźka bytomskiego
By zakon kurowoł czowieka biydnego.

Bytom - Plac Grunwaldzki

[broneknotgeld]

Nowy Plac Grunwldzki

Plac grunwaldzki mo być "nowy"
Wlazło to do jejich gowy
Na gyburtag Bytom "fundnie"

[broneknotgeld]

Trza szukać śladow

Jak plac bydom remontować
Richtig pozor muszom dować
Przeca zamek tu mioł stoć
Ło ślad po nim trza sie boć.

[broneknotgeld]

Wykopaliska archeologiczne

Zrobiom tu małe wykopaliska
Historio na tym może coś zyskać.

[broneknotgeld]

Synagoga przi Placu Grunwaldzkim

Synagoga kedyś przi tym placu stoła
Godali co richtig go tukej zdobiyła
Dyć se za Hitlera wiela ło sia boła
We czidziestym łosmym już spolono była.

[broneknotgeld]

Bytomsko synagoga

Kaj piyrwyj zamek ksionżyncy był
Kaj potym koniom brakło tyż siył
Tam synagoga w końcu stanyła
Piyrszo i drugo bo w Żydach siyła
Gmina ich rosła i piniondz miała
Toż na świontynia niy żałowała

Dyć niy myślały pejsate gowy
Że styknie nocy ty "kryształowy"
By wszysko w popioł se przemiyniyło
A życie jasne w ćmok sie ukryło.

[broneknotgeld]

Toż donosza

Toż ze Bytomia teroz donosza
Że znodli tukej łod zamku fosa
Podobnoś wiyncy niy bydom szukać
Bo kaj ło forsa im dali klupać?

[broneknotgeld]

Tablica pamiontkowo

Po synagodze bydzie tablica
Niych wiy już ło tym ta okolica
Już autochtonow tukej niywiela
A ło historio mo dbać ta sztela.

Bytom - Plac Kościuszki

[broneknotgeld]

"Boulevard"

Dzisioj już tego niywiela mocie
Ze historyji bardzi poznocie.

[broneknotgeld]

Nojgryfniejszy

Tyn downy plac mom we pamiyńci
Żol - toż nikerych to dzisioj mynczy
Że w naszych łoczach go zatraciyli

[broneknotgeld]

1830

Tu przed tym rokym niywiela było
Dyć mury miejske sie wybulyło
W strona Pyskowic no i tyż Gliwic
Tyn Bytom "ruszoł" - przeca to niy wic.

[broneknotgeld]

Dwa banhofy

Toż dwa banhofy we mieście były
Skiż tego wiyncy tu jakby siyły
A miyndzy niymi pysznioł se Bytom
Skiż czego? -Po co jo sie to pytom.

[broneknotgeld]

Plac Kościuszki

Rożniste miana "Boulevard" mioł
Franza Josefa - tako tyż zwoł
Dyć se historio zmiynio cholera
Asioł sie nawet że był Hitlera
Potym utropa zaś prziszła drugo
Placym Stalina dyć był niydugo
Terozki wiymy - Kościuszki jest
Choć umynczony tyż przi tym fest.

[broneknotgeld]

Piyrwyj

Piyrwyj na tym placu był postoj dorożek
Ze knajp richtig blisko - dziynki za to Boże.

[broneknotgeld]

Przed piyrszom wojnom

Przed piyrszom wojnom poczta jest tukej
Dyć dzisioj darmo jom jednak szukej
Na jeji miejscu dom PSS
Wiynkszy zocniejszy - toż dobrze jest.

[broneknotgeld]

Fontanna

Za Niymca plac tyn fontanna mioł
Dzisioj tyż możno Bytom by chcioł
Teroz tyn plac jest wiynkszy dwa razy
Dyć se ło downym blasku durś marzy.

[broneknotgeld]

"Z woli ludu"

"Z woli ludu" cołki kwartał przi placu zbulyli
Toż to wiymy że sie tako wiela namynczyli
Nawet szpryngnońć trza tu było jedna kamiynica
Dzisioj Plac Kościuszki wielki dyć brakuje lica.

[broneknotgeld]

Detale

Detali z kamiynic ździybeczko łostało
Coś se tyż muzeum ze tego dostało
Dyć reszta przipadła ty naszy Warszawie
Cyntrum Zdrowia Dziecka tam strojyli prawie.

Bytom - Plac Klasztorny

[broneknotgeld]

Franciszkanie

Zakon fechciorski ksionże osadzioł
By przi mieszczanach jakoś se radzioł
Toż pryndko Klosztor tu postawiyli
A potym kościoł i jakoś żyli.

[broneknotgeld]

1258

Ze tradycyji data se wziyła
Rok w kerym już tu świontynia była
Nikt z historykow jom niy podwożoł
Czy richtig keryś na to sie wożoł?

[broneknotgeld]

Pod wezwaniym św. Mikołaja

Wpiyrw Mikołaja patronym mioł
We średniowieczu modny to świynty
To co mo dzisioj możno już chcioł
Dyć wtedy chronioł łon kupcom piynty.

[broneknotgeld]

1268

Gwardian Wawrzynieć świadectwo doł
Ta testamyncie łod Salomei
Tako se ksiynżnie przisłużyć chcioł
I historyji zocny ideji.

[broneknotgeld]

Powiedziała

Tako powiedziała jedna mondro gowa
Franciszkany tukej prziszli ze Krakowa

[broneknotgeld]

Kustodio gornoślonsko

Trocha w niyj klosztorow franciszkańskich było
W Opolu Bytomiu jakoś se im żyło
Dyć jeszcze w Głogowku i we Wodzisławiu
Zakon po swojymu miano Boga sławioł.

[broneknotgeld]

Skuli Opolczyka

Władysław opolski franciszkanow ściongnoł
Tako w historyjo Bytomia ich wprzongnoł
Ponoć tu konwynty jejich gornoślonske
Klosztoru zasługi som we tym niywonske.

[broneknotgeld]

1430

Niyspokojne czasy na Ślonsku to były
Skiż wojyn husyckich miastom brakło siyły
Ze klosztoru tego mnichow już przegnali
Nawet se niy było u kogo pożalić.

[broneknotgeld]

W opuszczonym klosztorze

W opuszczonym klosztorze niy było wesoło
Ale historyjo przeca niy jest goło
Niym jedna dekada rokow przeminyła
Bernardynow sztela już terozki była.

[broneknotgeld]

Bernardyni

Skond sie ich reguła we Bytomiu wziyła?
Toż do dzisioj ło tym chyba nic niy wiymy
Historyjo jednak zaś se powtorzyła
Tyż ich wypyńdziyli ze bytomski ziymi.

[broneknotgeld]

W bytomskim klosztorze

W bytomskim klosztorze ponoć fest sraszyło
Z franciszański duszy wszysko sie to wziyło
Bernardyni ło tym wiela tu prawiyli
Że richtig we strachu przed duchami żyli

W końcu czeba było ściongnońć egzorcysty
By klosztor był wolny łod duchow i czysty.

[broneknotgeld]

Reformacjo

Dyć nastały czasy ty wiary łod Lutra
Teroz bernardyni durś se bojom jutra
Głod ich w końcu przegnoł - tyż pewnikym ludzie
Czy klosztor i kościoł w zatracynie pódzie?

[broneknotgeld]

1598

Ruina klosztorno wtedy łopisali
Świadectwo zniszczynio potomnym tym dali.

[broneknotgeld]

Brat Aleksy

Toż tutejszo ziymia nosiyła tyż mnicha
Co wzorym Franciszka niy czimoł se grzycha
Aleksy podobnoś ze Spiszu pochodzioł
Dyć w piytnostym wieku po Bytomiu chodzioł

Grob jego w kapliczce - dońście ze krożganku
Zowdy we Wielkanoc wonioł bez ustanku
Dyć tym se dziwiyli w tutejszy dziedzinie
Aroma sie niosła choć klasztor w ruinie.

[broneknotgeld]

W siedymnostym wieku

W siedymnostym wieku mnichy se przikludzom
Poleku do życio wszysko tukej budzom
Dyć zaś wojna srogo w tych stronach nastała
Przeca dobrze wiycie - czidziści lot trwała
Najezdniki klasztor dwa razy złupiyli
Co zaś niy szło ukraść no to poniszczyli.

[broneknotgeld]

Idzie na lepsze

W koncu jednak prziszły tukej lepsze czasy
Toż i Donnersmarcki chcom pokozać klasy
Ponboczek niy zwoloł - toż już niy ruina
W barok łoblykajom zarozki świontynia
I kruchta grobowo szukujom grafowi
Tref - idzie na lepsze - kożdy tako powiy.

[broneknotgeld]

1783

Jeszcze roz kościoł przebudowali
Toż Donnersmarcki fundusze dali
Jakby łod nowa wszysko blysnyło
Jednak po prowdzie - krotko to było.

[broneknotgeld]

Sekularyzacjo 1810

Klasztorow we Prusach łod terozki niy ma
Krol tako nakozoł - skończony już tymat

[broneknotgeld]

"Czas napoleoński"

"Czas napoleoński" nasz Bytom przeklinoł

[broneknotgeld]

"Czas napoleoński"

"Czas napoleoński" nasz Bytom przeklinoł
Dyć co mioł w tym widzieć jak niywola ino?

[broneknotgeld]

1813

Lazaryt w kościele i cołkim klasztorze
Chroń Bytom terozki przed tyfusym Boże.

[broneknotgeld]

Dali miastu

Miastu przekozali terozki świontynia
Szczyńściym że jom zniszczyć niy mieli sumiynia.

[broneknotgeld]

1822

Ołtorz przeniyśli stond do pyskowić
Po prowdzie tako - Bytomiu to wiydz
Był wielko pożar we Pyskowicach
Toż łosmolone mioł kościoł lica.

[broneknotgeld]

1827

Henckel Donnersmarck Przodkow mioł zabrać
Już tukej przeca niy chcioł se babrać
Dyć co graf zechcioł stać se musiało
W mariackim teroz familio cało.

[broneknotgeld]

400 talarow (1833)

Tonio wangeliki świontynia kupiyli
Dyć wtedy w Bytomiu we myńszości byli
Władze ich poparły - urośli we siyła
No a tukej rynka gospodarsko była.

[broneknotgeld]

Wangelicko gmina

Ze Tarnowskich Gor se łona łodłonczyła
No i we Bytomiu ciyngym teroz była
Liczba wangelikow poleku urosła
Bestoż jejich gmina do znaczynio doszła.

[broneknotgeld]

Po drugi wojnie

Po drugi wojnie
Tu niyspokojnie
Toż wangeliki
Teroz "rabczyki".

[broneknotgeld]

Pastor Teodor Heidenreich

Umynczon za wiara
Już po wojnie drugi
Niy jedna ofiara
Spis przeca jest dugi.

[broneknotgeld]

1952

Franciszkanie na śmieci tu swoje wrociyli
Historio pamiynto - łoni piyrsi byli
Dyć kościoł terozki świyntego Wojciecha
We tym parafianow tyż przeca pociecha.

[broneknotgeld]

Teroz "rabczyki"

Toż dobrze wiymy jako z tym było
Ciynżko se Niymcom we Polsce żyło

[broneknotgeld]

1964

Ołtorz Adalberta tu konsekrowali
Figura patrona przezocno mu dali
Już sztyrdziści rokow świynty na nos paczy
Szczyńśliwy że nic go teroz niy łonaczy.

[broneknotgeld]

Podobnoś

Podobnos we mieście godajom nikerzy
Co ksionże Bytomia tukej kajsik leży
Tyn piyrszy - łon miano nosioł Kazimierza
Co by ło tym pedzieć? -Szkryfna że jo wierza.

[broneknotgeld]

Kaj?

Kaj by grob był tukej brata Aleksego?
Łonego w Bytomiu mieli za świyntego
Dzisioj śladu niy ma - trza archeologa
Dyć styknie uwierzyć i rzykać do Boga.

[broneknotgeld]

Płyty nagrobne

Dwie płyty nagrobne z downych wiekow tukej
Niywiela łostało - inkszych darmo szukej
Jedna "anonima" - niy łodkryje lica

[broneknotgeld]

Sekularyzacjo

Czidziści talarkow dostoł kożdy bracik
I rynta ze kery łon se niy wzbogaci
Dyć co łod klosztoru państwo już zabrało
Godajom co richtig było to niymało.

[broneknotgeld]

Po kaczawski bitwie

Nad Kaczawom bitwa była
Toż soldatow teroz siyła
W lazarycie tukej leży
Tyfus udo im sie przeżyć?

[broneknotgeld]

1815 - gimnazjum

Czi klasy gimnazjum miało
Dzisioj zdowo sie że mało
Tyż rechtory tu miyszkali
Richtig fest se pościskali.

[broneknotgeld]

1855-1857

Nowo szkoła wangelicko
Terozki stowiajom
Neorenesansu licko
Poł wieku to majom.

[broneknotgeld]

1908-1911

We secesji teroz szkoła
Dźwigli na czi sztoki
Tako dzisioj - idzie wołać
Bajtle niy boroki.

[broneknotgeld]

Dzieło Karla Burgera

Projekt ty szkoły Burger zrychtowoł
Świadectwo kunsztu swojego dowoł.

Bytom - Rynek

[broneknotgeld]

Rynek

Rynek starszy tu łod miasta
Łon był piyrwyj no i basta
Dyć i Bytom grod prastary
Niym se chycioł miejski miary.

[broneknotgeld]

Piyrszy bytomski ratusz

Stanoł już na rynku we wieku sztyrnostym
Niywielki - dyć stykło że był cołkym prosty
Z czasym se podobnoś ździybko rozbudowoł
Jednak durś był mały - tako sie wydowo.

[broneknotgeld]

Dubeltowy Bytom

Był czas że tyn Bytom na poł podzielyli
Nawet ratuszami dwoma se chwolyli
We pokronym rynku na dwoch stronach były
Czy Piastom bytomskim te czasy sie śniyły?

[broneknotgeld]

Chałupa fojta

Fojt Hynryk na rynku chałupa swo mioł?
Niyjedyn historyk pedzieć by to chcioł
Toż ze woli ksiyńcia lokowoł tu miasto
Dyć ślod se niy łostoł - zatracioł już czas to.

[broneknotgeld]

Miejsko woga

Tako woga na rynku poczebno tu była
Ze srebła ołowiu tego miasta siyła
Furmanki powożyć dyć przeca musieli
Ze handlym se dobrze dzioło we ty szteli.

[broneknotgeld]

Downy ratusz

Downy ratusz dość dugo we Bytomiu stoł
Dyć wiek dziewiytnosty widzieć go niy chcioł
Pewnikym zawadzoł już terozki tukej
Nowego z zachodu se przi rynku szukej.

[broneknotgeld]

"Stary ratusz"

Ze zachodni strony rynku
Ciupnoł se łon z kraja
Niy był wielki - bestoż synku
Ło to chnetko haja

Miasto pryndko przeca rosło
Tyż fest bogaciyło
W końcu już do tego doszło
Że se go kipnyło.

[broneknotgeld]

1877

Pryndko nowy ratusz stoji
Wiynkszy już ło sztok
Wieża smukło fest go stroji
Dobry to był rok.

[broneknotgeld]

Dynkmal Sedanu

Śpi na cokole lew Kalidego
W fontannie tyż se łodbijo
Siyła i spokoj ciyngym som jego?
Dyć czas niy stoji - durś mijo.

[broneknotgeld]

1913

Już tu na rynku w banka żeś wloz
I do Miechowic jechołś niy roz.

[broneknotgeld]

1927

Toż drugo banka na rynek wiedzie
Kaj "Neu Bleischarley" ze ludźmi jedzie.

[broneknotgeld]

Ratuszowo brama

Jom niy poradziyli Ruski tukej spolić
Toż rozbarski cmyntorz może se niom chwolić.

[broneknotgeld]

Plac Inwalidow Wojynnych

Tako se tyn placyk już po wojnie zwoł
Poli Maciejewski miano potym broł
Dyć ratusza cołkym przi niymu niy było
Na rynku sie richtig wiela zatraciyło.

[broneknotgeld]

Dugszy rynek

Dugszy dzisioj rynek niym piyrwyj tu było
Plus w tym że to kościoł cołkym łodsłoniyło.

[broneknotgeld]

900 lecie Bytomia

Łobchodziyli tukej tako tyż rocznica
Przi tymu i plac tyn poprawioł se lica.

[broneknotgeld]

Mijanka na rynku

Ano - jak jadom tukej dwie banki
Niy może braknońć przeca mijanki.

[broneknotgeld]

1932

Dynkmal ze lwym stond eksmitowali
No i tanksztela na rynek dali.

[broneknotgeld]

Skond tyn "Świetlik"?

Skond tu na rynku "Świetlik" se znod?
Łoświycić chciyjcie - byda wom rod.

[broneknotgeld]

Kurde - na rynku przeca go niy ma
Z Placu Kościuszki wloz tu tyn tymat.

[broneknotgeld]

Feler mi wyloz skuli "Świetlika"
Toż trza po ćmoku terozki zmykać.

Bytom - Plac Sobieskiego

[broneknotgeld]

"Moltkeplatz"

Loł fest po rzici Danii Austryji
Tako dostało se i Austryji
Feldmarszałkowi Bytom fest pszoł
Toż jego miano plac tukej mioł

[broneknotgeld]

Ustymp

Ustymp na Placu Moltkego stoł
Podobno nawet dwie klasy mioł
Na Sobieskiego ze tym utropa
Mynczy to baby i mynczy chopa.

[broneknotgeld]

"Pod podartym cylindrym"

Garbarnia Stodolki tako przerobiyli
Gospodom we kery rzeźniki fest piyli
Niy dziwota przeca targ tukej był zocny
A by zabić krowa chop musioł być mocny

Wspomnij to jak teroz we muzeum bydziesz
Tam kaj tyn "cylinder" przeca wtedy przidziesz
Dyć piyrwyj był tukej - sto lot z hokym dobrym
Sobieski sie niy śnioł ani inkszy Chrobry.

[broneknotgeld]

Ziymia Ochmanna

Ochmann se czimoł tutejszo ziymia
Przeca tyż "młynarzowoł"
Dyć już karlusa łod downa niy ma
To sie niy yno wydowo.

[broneknotgeld]

Po młynorzu

Po młynorzu erbnoł jego synek Zefel
Dobry konsek ziymi to niy jakiś knefel
Dyć tyn karlus jeszcze piyknie płotno tkoł
Choć niywiela z tego profitu już mioł.

[broneknotgeld]

1833

Toż dwiesta talarkow Marianna już dowo
Ponoć łod grabarza łona ślubnom była
Po czyńści ta ziymia tu jeji sie stowo
Dyć jeszcze pokoże jako we tym siyła.

[broneknotgeld]

1835

W tym roku Stdolka kupioł gospodarka
Garbarnio se pryndko łon tukej łotworzoł
Ochmanna przestała już we tym być "marka"
A garbarz ćwierć wieku na ty ziymi pożoł.

[broneknotgeld]

1869

Stodolka grunt sprzedoł za godziwy "grosz"
Terozki Bytomiu plac już nowy mosz
Łod somsiadow jeszcze ziymi se dokupisz
Historyjo torgu nowego już tu pisz.

[broneknotgeld]

Knajpa

Chałupa Stodolki w knajpa se zmiyniyła
Przi torgu durś ludzi kryńciyło sie siyła
Ze wyszynku tukej marki durś leciały
Choć ktosik marudzioł że to gyszeft mały.

[broneknotgeld]

Torg na Błotnicy

Toż zowdy prziłazioł na błotnicki torg
Masorz co w Bytomiu był choć cosik wort
Jakego chcioł "żywca" tu "zaklepoł" przeca
Łowiyńdzie, wieprzowe - co chcioł brać do "neca".

[broneknotgeld]

1890-1892

Stanyły przi placu wielgachne koszary
Wojsko tukej musztra już zowdy ćwiczyło
Prziglondoł se mody a czynsto tyż stary
Jako ze tom armiom kajzerowskom było.

[broneknotgeld]

Bytomski batalion

Batalion bytomski mioł tukej koszary
Miano tyż doł Moltke - feldmarszałek stary

[broneknotgeld]

" W miyndzywojniu"

W miyndzywojniu planowali
Plac przeznaczyć na kultura
Z wszyskim rady se niy dali
Przi kryzysie niy ma - hurra!

[broneknotgeld]

Żyńsko szkoła średnio

Ksiondz Szafranek ło to dboł
By bytom ta szkoła mioł
Hrabia Schaffgotsch w tym pomogoł
Przikłod inkszym przeca dowoł.

[broneknotgeld]

1879

Skiż kulturkampfu szkoła zamknyli
Państwo z Kościołym se jakby biyli
Dyć frelki na tym yno przegrały
Bo zowdy ciyrpioł tyn kto był mały.

[broneknotgeld]

"Knaben Konwikt"

Internat jakby łod władz kościelnych
Dlo gimnazistow nojbardzi wiernych
Coby se chcieli uczyć na ksiyndza
Tela tu szkryfna - już dali pyndza.

[broneknotgeld]

"Zakład św. Roberta"

Konwikt przeca jeszcze rozbudowywali
Pryndko take miano jymu zocne dali
A że tych szkolorzy ciyngym przibywało
Zdowało sie miejsca zowdy tu za mało.

[broneknotgeld]

1889

Grundmann konwiktowi jakby krzidła doł
Tako se rozrosnoł bo Kopp tego chcioł.

[broneknotgeld]

Ks. Schwarcer

W konwikcie prefekta łon se chycioł roli
Wychowankow swojich nigdy niy chcioł smolić.

[broneknotgeld]

W dwudziestym wieku

Co w dwudziestym wieku z konwiktym se dzioło?
Dyć go przekludziyli do wiynkszego gmachu
Tukej magistracke biura zaś prziwioło
Po czyńści szkolorzom służoł - bez obciachu.

[broneknotgeld]

"Realschule"

Niym na Plac Kajzera se już wprowadziyła
Choć krotko dyć przeca szkoła tukej była.

[broneknotgeld]

Volksschule" 1903

Toż szkoła powszechno - jak wolisz "ludowo"
Po liceum była - to mi sie niy zdowo.

[broneknotgeld]

"Marstallhof" - 1911

"Miejskom stajniom" szopy zwali
Co tukej pobudowali
W niyj "karytki pogotowia"
Dyć niy yno te dlo zdrowia.

[broneknotgeld]

"Hilfschule" - 1912

Hilfka w Bytomiu poczebno była
Zadbać ło słabszych - w tym przeca siyła.

[broneknotgeld]

"Baugewerkschule" - 1922

Piyrwyj to ta szkoła w Katowicach była
Skiż podziału Ślonska tu se przekludziyła
Dyć na krotko yno - miejsca brakowało
Budowlance przeca wiyncy go sie zdało.

[broneknotgeld]

Budowlanka cołkym se wyprowadziyła
Nowy gmach na placu przeca teroz wziyła
No dyć "czas muzeum" jakby nastoł tukej
W dwa lata je dźwigli - po somsiedzku szukej.

[broneknotgeld]

Już bulom 1932/1933

Muzeum stanyło - downy konwikt wadzioł
Dyć i ze szkodami już se niy poradzioł
Na tym już historio budynku sie kończy
Szczimoł lot szejśćdziesiont pod bytomskim słońcym.

[broneknotgeld]

Nowo "Baugewerkschule" 1927/1928

Przi Placu Moltkego nowy gmach powstowoł
Na kery rzond Niymiec tyż te marki dowoł
Dyć dwie czecie kosztow z portmaneja miasta
Budowlańcow potrza tela no i basta.

[broneknotgeld]

1929

"Budowlanka" nowo już tukej ruszyła
Ze Gornego Ślonska karlusow kształciyła
Dlo nich cegła piosek to niy tajymnica
Cymynt no i woda - rośnie okolica.

[broneknotgeld]

Oskar Goltz

W Opolu se siedzioł - rejyncyji czimoł
Dyć we biurze przeca wcale łon niy drzymoł
Tyn gmach zocny szkoły projektu jest jego
No toż trza nom wspomnieć tukej tyż istnego.

[broneknotgeld]

Oberstudiendirektor prof. dr inż. Th. Feuerstein

Niy yno nojwyrszy
Tu dyrechtor piyrszy.

[broneknotgeld]

Miejsko szporkasa i muzeum 1928

Rajce miejske uchwolyli
Gmaszysko zbudować
Doł tu dlo szporkasy wziyli
By muzeum gorom stowiać

Milion marek se liczyli
Wydać na to wszysko razym
Niym stanyło fest dobiyli
Jednak wyszło - bez łobrazy.

[broneknotgeld]

1929 - 1931

Przi kryzysie gospodarczym
Gmach muzeum rosnoł w gora
Bytomiowi siył wystarczy
By dokończyć wszysko - hurra!

[broneknotgeld]

"Stadtsparkasse" - 1930

Czyńść bankowo już jest w ruchu
Mieli by tu jak we puchu
Dyć muzeum rosło jeszcze
Za piniondze jejich - wierzcie

Choc był kryzys stykło forsy
Przi robocie czas niy gorszy
Fyrmy co w ty "kasie" były
Przed plajtom se łobroniyły.

[broneknotgeld]

W dziesiyńciolecie Plebiscytu na Gornym Ślonsku

Se łobsztalowali tu piyrszo wystawa
Wszysko piyknie wyszło - ciekawo to sprawa.

[broneknotgeld]

1899

Przi Placu Moltkego starostwo stanyło
Dyć przeca w Bytomiu już tego niy było
Wyrosła w Rozbarku gryfno landratura
Sejmik powiatowy tyż we jejich murach.

[broneknotgeld]

Tako pedzioł

Landrat tako pedzioł - Rozbark niy jest szajs
Łon przeca stolicom na tyn cołki "kreis".

[broneknotgeld]

"Kreissparkasse"

Powiatowo szporkasa na parterze była
We szporobliwości tyż czowieka siyła.

[broneknotgeld]

Łogrod

Piyrwyj na parceli Kramer drzewa sadzioł
Dyć i landratowi to se spodobało
Bestoż ło łogrodek łon se już niy wadzioł
Dołożoł coś łod sia bo mu było mało.

[broneknotgeld]

1927

Rozbark se Bytomiym stoł
Już tyn urzond Bytom mioł.

[broneknotgeld]

Oreł ślonski

Był oreł ślonski tu na fasadzie
Jakby na jakiś piykny paradzie
Po drugi wojnie jednak go niy ma
Czamu? Ciekawy to możno tymat.

Bytom - Korfantego 36

[broneknotgeld]

1905/1906

Kamiynica wielko Arndt z Karbia postawioł
We kery miyszkania jak apartemynty
Dyć kto forsy niy mioł tukej niy zabawioł
Gyszeftu niy zrobi tyn kto jakby świynty.

[broneknotgeld]

Eduard Arndt

Eduard Arndt to majster w murarce kszałcony
Inkszym tyż łon przeca stowioł tukej domy
We swojim se łotwar na parterze biuro
Tela yno szkryfnie ło tym moje "pióro".

[broneknotgeld]

Paul Kraus

Szwager łod Arndta mioł tu miyszkanie
Czy pamiyntocie muzyka?
Abo te jego rechtorowanie
W konserwatorium Cieplika.

[broneknotgeld]

1924

Powiat se kupioł ta kamiynica
Sypnoł twardymi markami?
Beamtrow teroz widać tu lica
Z cołkimi familijami.

Bytom - Korfantego 37

[broneknotgeld]

1870

Stodolka wystawioł tukej kamiynica
Piyrwyj jego był a cołko okolica
Łostała mu przeca dość piykno parcela
Jak zabudowano to tyż przeca wiela.

[broneknotgeld]

Martha Stodolka

Jak już Thomas pomarł Martha to chyciyła
Wiycie - łona wdowom po Stodolce była.

[broneknotgeld]

1906

Blysła kamiynica - już przebudowano
Wiynkszo i gryfniejszo wyglondo co rano
We miyszkaniach nawet już teroz łaziynki
A piyrwyj z tym mieli jednak trocha mynki.

[broneknotgeld]

1910

Hugo Schulz sklep zmiynioł na restauracyjo
I do tego jeszcze mioł ta ambicyjo
Szportowcow z "Siegfrieda" czynsto tukej gośćić
Dyć niy prziłaziyli by tu yno pościć.

[broneknotgeld]

I zaś Thomas

Już Martha pomarła - zaś Thomas jest tukej
Karlus łod Stodolkow - to pewne - niy klupej.

[broneknotgeld]

Thomas Stodolka`s Bierstuben

Niyjednego do sia w te mury zaś garnoł
Tyż bych se na piwo do Stodolki karnoł.

Byttom - Korfantego 38

[broneknotgeld]

1893

Kupioł Sobociński tyn dom po Kramerach
Chcioł go przebudować - dyć jasno cholera
Bansch mu wiela mońcioł skiż restauracyje
No i mioł z nim richtig terozki mecyje

Jednak w końcu tuyż se jakoś dogodali
Bansch marki wyłożoł - łon tu rzońdzi dali.

[broneknotgeld]

"Stadtischer Aue"

Nowo restauracjo z czasym tu stanyła
W kery richtig piykno tako sala była.

[broneknotgeld]

1906

Friedlander z Opola kupioł se to wszysko
Na restauratora Struzyny pozyskoł.

[broneknotgeld]

1910

Terozki nastały czasy tu Wolskiego
Toż wszysko co polske fiołym jakby jego
Kontek tyn zatracioł niymieckiego ducha
Dyć by tako było trza durś tego zucha.

[broneknotgeld]

Dom Narodowy "Ul"

Polski "dom" w Niymcach - toż niy dziwota
Był dlo nikerych Wolski niycnota
Tukej mog Polok fest sie zabawić
I ło prziszłości swoji tyż prawić

Tako to było aż po powstanie
Aż se granica nowo tyż stanie
Wolski przekludzka mioł do Katowic
Ze "Ulym" klapa - ło tym se dowiydz.

[broneknotgeld]

"Volkshaus" - 1925

Ciekawy konsek z niymicki zisty
Zalyngli tukej se komunisty
Zaroz zrobiyli tyn "Dom Ludowy"
Zwionzek ich rzońdzioł tu - zawodowy.

[broneknotgeld]

"Deutsches Haus" - 1933

Ano już tako sie stać musiało
Jak te bronotne tukej nastało
Co piyrwyj polske potym czerwone
Musiało przeca mieć taki "koniec".

[broneknotgeld]

"Atrium"

Z restauracyji zrobione kino
"Atrium" - te miano se wom wspomino?

[broneknotgeld]

1945

Jak soldateska czerwono prziszła
Ze "Atrium" yno łostały zgliszcza.

[broneknotgeld]

Dyć co po wojnie...?

Dyć co po wojnie z domym se dzioło?
Dość dugo było tukej wesoło
Śmiych przedszkolokow nojlepi słychać
Przeca w nich niy ma jeszcze nic z grzycha

Łostatnio jednak cicho jest tukej
Muzealnikow terozki szukej
Przeca Muzeum - te Gornoślonske
Mo "stare śmieci" już cosik wonske.

Bytom - Koszary

[broneknotgeld]

1890-1892

Infanterio piyrwyj we Bytomiu była
Terozki budujom dlo niyj tu koszary
Batalion to możno niy za wielko siyła
Dyć na Bytom stykło - dejcie tymu wiary.

[slonzok.jak.cza]

Serwus!
Urodziolech sie w Kędzierzynie, a wychowałech sie w Cisku (W Czyszkach)
Sam mocie namiar na seita z naszy gminy:
www.cisek.gmina.pl/
Na tymat Cisku jest tysz książka, kero napiso nasz farorzyk ''Cisek istnieje już 750 lat''
Obecnie miyszkom w Hamm
www.hamm.de

Pyrsk!

[ballest]

To pozdrowionka do Ciska i do Hamm!

Mysłowice

[broneknotgeld]

1138

Bolek Krziwogymby dziedzina podzieloł
Ziymia mysłowicko wtedy przi Krakowie
Ślonzek i "syniorat" nojstorszymu ścieloł
Na Władysławowy krotko jednak głowie.

[broneknotgeld]

Mieszko III

Syn Mieszka Mieszko trzimie dziedzina
Bratu wpiyrw dano przyńdzie na syna.

[broneknotgeld]

Familijo Ottona z Pilicy

Wojewoda sandomierski krola był kamratym
Ano przeca tyn Jagiełło niy poprzestoł na tym
Ottonowo jego potkom - do krztu go trzimała
No a cera wojewody w koncu Włodka miała
We alkiyrzu jako ślubno chocioż już był stary
Dyć prawiyli coś dworzany że przi freli jary.

[broneknotgeld]

Kłodzko 1478

Princ Wacław umiyro we kłodzkim hereszcie
Dyć czy Mysłowice dychnom ździybko wreszcie?

[broneknotgeld]

Nad "Czornom Wodom"

Zielone zbocze nad "Czornom Wodom"
Se ludzie upodobali
Z Krakowa prziszli tako wom godom
Niy chcieli rajzować dali.

[broneknotgeld]

"Myślimice"

Myślimich, Myślimir, abo Myślim ino
Czy miano ty szteli zasadźce wspomino?

[broneknotgeld]

Torg w Mysłowicach (1301)

Niymiecki historyk cosik ło tym prawioł
Inkszym niywyraźnie dyć tyn torg se jawioł.

[broneknotgeld]

Wacław i Pyjter Bodzantowie

Jagiełło z Jadwigom zdo sie bratkom pszali
Ziymiom mysłowickom ich łobdarowali.

[broneknotgeld]

Jan Turzon 1528

Brat Aleksego w gyszefcie wielki
Kuźnice gruby i inksze werki
We jego rynce złoto sypały
Richtig profiy zawsze dowała

Jan Turzon ukrod dyć Wenecjanom
Kunszt z kerym kukfer tyn wytopiano
Umioł ze strzybrym dować se rady
Stykło ołowiu i koniec zwady

Toż se niy dziwcie - mnożoł majontek
Tako tyż kupioł tutejszy kontek
We kerym gruby ajzy już były
A możno inksze skarby se kryły.

[broneknotgeld]

Jadwiga Salamonówna

Cera Katarzyny w miasteczku łostała
Tu swoj dwor do śmierci przeca bydzie miała.

[broneknotgeld]

Krzysztof Mieroszewski - sekretorz krolow

Toż poru krolom sekretarzowoł
Władysław IV na przodku stowoł
I Jan Kazimierz mioł we niym sługi
I Wiśniowiecki przez czas niydługi
Skończoł posługa za Sobieskiego
Karyta krolow jest u istnego.

[broneknotgeld]

Pańsko łostuda

Miyndzy krewnymi ciyngym łostuda
Se Mieroszewski z Kamieńskim sondzi
Majom prawniki ze niymi cuda
Recht chce mieć kożdy - na swojim rzońdzi.

[broneknotgeld]

Jan Krzysztof Mieroszewski

Erbnoł po bracie ze woli wdowy
Cołko dziedzina - dyć był gotowy
Wziońć mysłowicki majorat tako
Już ordynatym - toż niy jednako.

[broneknotgeld]

Józef Mieroszewski
(ordynat 1755-1768)

Burgrabiom zamku był wawelskiego
Łowczym łynczyckum jeszcze do tego
Na Mysłowicach zaś ordynatym
Styknie rachować - łostana na tym.

[broneknotgeld]

Wincenty Mieroszewski (1779-1780)

Młody karlus a śmierć znoloz
Do wojska pruskego poloz
Z mostu z koniym wlecioł w rzeka
Niy retnyli już człowieka.

[broneknotgeld]

Aleksander Mieroszewski

Siodmy już ordynat - majorat szczyńśliwy?
Ech dzioły se przi niym roztomajte dziwy
Podobnoś za wiela w Krakowie balowoł
Z roku na rok tako biydniejszy se stowoł
W końću wyszło na to - żył prawie na krycha
Czy przidzie łodpuścić mu takego grzycha?

[broneknotgeld]

"Czerwono Ksiynga" (1590-1767)

Ano - se łostała
do potomnych tako
Kto ździybko poczyto
Możno tyż zapłako.

[broneknotgeld]

Downe mysłowicke sztrasy

Kaczo, Bytomsko, Wałowo
W pamiyńci co jeszcze stowo?
Ta Oświyńcimsko ze rynku
Dyć przed Mostowom niy klynkom
Chocioż na Krakow powiedzie
Niych se Salamon niom jedzie!

[broneknotgeld]

Brama Bytomsko

Na Bytom wiodła - se niy wydowo
Dwor za niom widać - kościoł tyż stowo.

[broneknotgeld]

Kaczo

Ku Strudze cisła
Do Przymszy tako
Tkocz tu niyjedyn
Podobnoś płakoł.

[broneknotgeld]

Downy browar

Ano przi Przymszy stoł downy browar
Czy go prowadzioł zocny piwowar?

[broneknotgeld]

"Przedbolina"

Za Zapłotami a przed Bolinom
Traktym na Bytom z lewa łominom.

[broneknotgeld]

Stow "Golok"

Już dośc daleko na połnoc przeca
Tam kaj Szabelnio terozki leca.

[broneknotgeld]

Kościoł Nojświyntszy Maryji Panny

Niydaleko rynku świontynia stanyła
Już niy pamiyntajom jak dugo tu była
Pewnikym widzioł nawet wiek trzinosty
Tako w średniowiecze łona jakby mostym.

[broneknotgeld]

Zamek

Za Bytomskom Bramom na gorce se stoji
Ło miejsko dziedzina mozno trocha boji
Kedy podźwigniony? Chciyjcie mi powiedzieć
No i komu piyrwyj prziszło w zamku siedzieć?

[broneknotgeld]

Dom wójta

We downych czasach przeca drewniany
Sztrasie Bytomski był przipisany.

[broneknotgeld]

Kamiynica wójtowo (1857)

Zgorała dyć drapko
Zaś łodbudowano
Zdo sie co na wieki
Mysłowicom dano.

[broneknotgeld]

Kościoł św Krziża

Widzioł go tukej już wiek dwunosty?
Możno dźwignyli jak był trzinosty
Dyć wiymy - kościoł z downa tu stoł
Tref roztomajty na siebie broł.

[broneknotgeld]

Mysłowice 1587

Ech - zły rok to dlo Mysłowic
Skiż armiji - se to dowiydz
Habsburg mioł być krolym Polski
Dyć utropa z jego wojskym
Mysłowice spustoszone
I po czyńści wypolone.

[broneknotgeld]

Mor we Mysłowicach (1615)

Luftym mor do miasta prziszoł
Wielke było utropiynie
Zły tref tako czynsto miyszoł
Kto go wiod na pokuszynie?

[broneknotgeld]

Marysia Opaczkówna (XVII w.)

Słynie Marysia w dziedzinie z krasy
Karlusow wiela prziciongo tako
Bo kaj gryfniejszo łod freli naszy?
Skiż niyj niyjedyn ślypia wypłako

Dyć tym niyszczyńście we końcu kludzi
Kaj Jana Białka zamordowali?
We chałpie frelki! Już se niy zbudzi
Marysia tako na sond zabrali

Na nic jyj płaczki! Na nic łobrona!
Już wystawiono w klotce dymbowy
Gańba dlo frelki niym przidzie konać
I kat se chyci jyj gryfny głowy.

[broneknotgeld]

Hamernik Walenty Roździeński

Znocie tego hamernika
W kuźnicy zdoł sie rzykać
Dyć robocie swoji pszoł
Mało kery tak jom znoł.

[broneknotgeld]

Sie sońdzioł

Sońdzioł sie Walynty ze Salamonowom
Choć łona dlo niego była zwiyrzchniom głowom
Bestoż princ na Pszczynie musioł cosik pedzieć
A że kuźnik przegroł - tako poszoł siedzieć.

[broneknotgeld]

Olbrycht Strumieński

Z Mysłowic istny pochodzioł przeca
Chocioż do Balic za niym poleca
Kaj u Firlejow rzondcom we dworze
Już gospodorzyć przi fiszach może

Z tego zasłynoł - zarybioł stawy
Skiż geldu przeca a niy zabawy
I ksionżka ło tych rybnikach spisoł
W cołki Koronie żeś ło tym słyszoł.

[broneknotgeld]

Piyrszo mysłowicko gruba 1788

Już tu z tym rokym wongel kopali
Chocioż niywiela ufedrowali.

[broneknotgeld]

Gruba "Luiza" w Słupnyj (1801)

Mieroszewski gruba stowio
Dyć Larischom chnet sprzedowo.

[broneknotgeld]

Mysłowicko aptyka (1828)

Pigulorz Fengier w rynku łotworzoł
Trza dyć se czymsik kurować
Choć grosz dlo ludzi tu wiela wożoł
Medykamyntow żałować?

[broneknotgeld]

Czas napoleoński w Mysłowicach

Ech - szkod wiela narobiyli
Kontrybucjo nałożyli
Francyjoki w Mysłowicach
Okupanta majom lica.

[broneknotgeld]

Mysłowice 1815

To co ze Pszczynom pokuplowało
Jakby na darmo teroz se zdało
Toż jo se nawet ło to niy pytom
Już Mysłowice jako "Kreis Bytom".

[broneknotgeld]

Czas napoleoński w Mysłowicach

Ech - szkod wiela narobiyli
Kontrybucjo nałożyli
Francyjoki w Mysłowicach
Okupanta majom lica.

[broneknotgeld]

Do Wrocka 1846

Z Mysłowic do Wrocka już jedziesz po glajzach
Możno na Szczakowa tyż kusi cie rajza?

[broneknotgeld]

Mysłowice 1863

Jak za Przemszom te powstanie
Pułk tu pruski drapko stanie
Tako Ruskom pomogajom
Co z Sosniwca uciekajom.

Chorzow:) warto sie tam wybrać;)

[sloneczko1]

www.fotoster.republika.pl/galerie.htm

[broneknotgeld]

Ano - se werci.

[broneknotgeld]

Mysłowice 21.VIII.1683

Przi Moście Krakowskim krola powitały
Cołke Mysłowice - Sobieskego znały?
Farorz błogosławioł wielgachno armijo
Choć som marsz pod Wiedyń to niy komedyjo.

[broneknotgeld]

Dr. Hauser (1900-1919)

Burgemajstra tego znocie?
Nic ze Niymca we niym mocie
Dyć do wojny miasto rośnie
Moga szkryfnońć to radośnie.

[broneknotgeld]

Na Piosku

Na downym Kwiotczysku Pioskym tako zwanym
Niyjedyn familok teroz budowany.

[broneknotgeld]

Elektrownia miejsko (1913)

Staraniym miasta tukej stanyła
Sztrom Mysłowicom potrzebny przeca
Niyjedna byrna se rozblysnyła
-Tako przi kery jo rymy kleca.

[broneknotgeld]

Mysłowicko banka (1900)

Glingo już na wonskich glajzach
Drapci zyńdzie niom ci rajza.

[broneknotgeld]

"Sokoł" w Mysłowicach (1903-1905)

Blysnoł "Sokoł " w Mysłowicach
- toż przi Niymcach okolica.

[broneknotgeld]

"Sokół" 21.II1919

Co przed wojnom krotko było
Zaś łod nowa tu dźwignyło
Toż se garnom do "Sokoła"
Niy trza nawet ludzi wołać.

[broneknotgeld]

Burgemajster Radwański

Z miana Polok - Niymiec z duszy
Dyć za Przymsza łon niy ruszy.

[broneknotgeld]

Mysłowice 19.VIII.1920

Toż insurgynty sztela chyciyli
Niymiecke siyły stond przegoniyli
Tako zwoj tryjumf zarozki głoszom
Wsparcio ludności przi tymu proszom.

[broneknotgeld]

Insurekcjo Majowo 1921

Ano - prziszła noc majowo
Polske z rana Mysłowice?
Tako ze tym se już stowo?
A co potym? -Sami wiycie!

[broneknotgeld]

Mysłowice rosnom

Ćmok, Janow, Szabelnio i łogrod zamkowy
Teroz w Mysłowicach - wbij se to do głowy.

Brzeg

[broneknotgeld]

Za Ludwika I (1358-1398)

Princ rozbudowoł tyn zamek wiela
Rezydyncyjo tako gryfnieje
Blyszczy kulturom z tym naszo sztela
Stolicom ksiynstwa - to prawiom dzieje.

[broneknotgeld]

Za Ludwika I (1358-1398)

Princ rozbudowoł tyn zamek wiela
Rezydyncyjo tako gryfnieje
Blyszczy kulturom z tym naszo sztela
Stolicom ksiynstwa - to prawiom dzieje.

[broneknotgeld]

Komaskowie w Brzegu

Tako rodzina ze Włoch tu działo
Niyjedyn zamek przebudowali
Renesans siyngo w Europa cało
Ze woli princa Brzegowi dali.

[broneknotgeld]

Popiersia bramne

Princ Jorgel II przodkow tu wsadzioł
Popiersia krolow ksionzont piastowskich
Mozno nikery by komus wadzioł
Dyc ło kunszt idzie - w tym palec boski.

[broneknotgeld]

Gimnasium Illustre

Jakuba Parra kunsztym dźwignione
Ze woli princa we Brzegu blyszczy
Ksiynstwo z tym bardzi jest łoświycone
Sława niy yno na Ślonsku zyszczy.

[broneknotgeld]

"Ślonski Wawel" w ruinie

Przi starym Frycu źle se tu dzioło
Toż yno karczma i magazyny
Niyjedyn płakoł bo niywesoło
Zoglondać prziszło na te ruiny.

[broneknotgeld]

Kościoł św. jadwigi 1945

Ano - zaś zniszczony
We ruinie dugo
Dyć już restaurowany
Radośnie nom mrugo.

[broneknotgeld]

Najazd poetow na zameK Piastow ślonskich

Co roku zamek tyn najyżdżajom
Ci kierzy słowu nojbardzi pszajom
Brzyg jak za Piastow kulturom blyszczy
Tako dlo Ślonska wiela z tym zyszczy.

Biechów

[broneknotgeld]

Biechow

Za Nysom tyn Biechow znojdziecie
Se werci zoglondnońć tam przecie.

[broneknotgeld]

Familijo von Hoditz

Toż z dziedzicami durs se myniyło
Czy dlo Biechowa dobrze to było?

[broneknotgeld]

Familijo von Hoditz

Toż z dziedzicami durs se myniyło
Czy dlo Biechowa dobrze to było?

[broneknotgeld]

Antonina von Montbach

Biechow se spoloł - dziedziczka choro
Toż wszysko poszło na zatrocynie
Ciynżko żyć teroz z utropy porom?
Śmierć sie wydowo jak ukojynie

Toż i pomarła nom Antonina
Bić se z chorobom jakby niy chciało
Blado i zimno cołkym jyj mina
To yno Śmiertka uradowało.

[broneknotgeld]

Kaplica grobowo

Przi pałacu tako majom
Dlo Matuschkow familiji
Toż ło przodkach pamiyntajom
Z tym niy może być mecyji.

[broneknotgeld]

Ze Topolczan

Z morawskich Topolczan Matuschki tu prziszli
We szesnostym wieku na tyn Ślonzek ciśli.

Dobra

[broneknotgeld]

Dobra (połowa XVIII w.)

Pałac se postawioł tukej radca dworu
Dzisioj za siedziba słuzy ponoć zmorom
W nocy strach se wybrać - tego ci niy radza
Styknie co se rymow ździybko tukej wsadza.

[broneknotgeld]

Ernest von Seherr-Thoss

Przez poł wieku Dobrom Ernest reskiyrowoł
Syn łod Leopolda - przeca ło tym wiycie
Pod Jynom za Prusy tyn istny wojowoł
Dyć w spokoju skończoł tukej swoje życie.

[broneknotgeld]

Pałac blyszczy (połowa XIX wieku)

Toż przebudowany pałac w ty dziedzinie
Mustrym Gottgetrena neogotyk nosi
Chnetko za sto rokow świytność jego minie
Dyć przeca w tym czasie aż uwogi prosi.

[broneknotgeld]

Szwajcarski hotelik

To ci dziedzina - hotelik w parku
Grof richtig głowa miywoł na karku.

[broneknotgeld]

Wieża zamkowo (1943)

Ech - ciyngym widza tukej dziedziczka
Zaroz se ciepnie z wysoka w doł
Mo strach w łoczach i blade liczka
Zdo mi sie jakbych przi tymu boł

Ło synow dyć już niy musi strachać
We Hameryce u familiji
Jako z Gestapo jednak se lachać?
Tako tu doszło do tragedyji.

[broneknotgeld]

W łokna pałacu

W łokna pałacu strach wejrzeć nocom
Bo chocioż puste cosik w nich blysko
Aże mi rynce sie zaroz pocom
Grafini Muriel ciyngym tu miyszko?

Dabrówka Górna

[broneknotgeld]

Dombrowka Gorno (1100)

Kaj brod na Odrze zamek już stoł
Bronić przeprawy już wtedy mioł
Historiom zocno tako dziedzina
Toż i jo przeca jyj niy łomina.

[broneknotgeld]

Dombrowka Gorno (1490)

Tako Rogoyscy erbli dziedzina
Wiela płaciyli niy powiym
Zocno to richtig była rodzina?
Cosik ło istnych se dowiym?

[broneknotgeld]

Herb Rogoyskich

Czerwony jelyń skoko se piyknie
Na strzybny tarczy - szkryfnońć wystyknie.

[broneknotgeld]

Wacław Leonard Rogoyski

Brat se zastrzeloł - winiyli jego
Ciynżko mu było wylyźć ze tego
Ło łaska rzykoł do Nepomuka
Sprowiedliwości trza ciyngym szukać.

[broneknotgeld]

Za Fryca Wielkego

Toż za Fryca tu utropa
Se Rogoyscy wykludziyli
Niy ściyrpieli Prus i chopa
W Galicyji tako żyli.

[broneknotgeld]

Pałac (1907-1909)

Toż dwor we pałac w tych rokach rośnie
Krasi Dombrowka - szkryfna radośnie
Przeca i dzisioj cieszy nom łoko
Ze gryfnom wieżom - aż dusza skoko.

[broneknotgeld]

Gotfryd von Teichmann-Logisch

Wzioł grog za ślubno se szauszpilera
Muter mu niy darowała
Chocioż pierońsko brała cholera
Dyć we pałacu jom miała.

Rożnów

[broneknotgeld]

Rożnów - Rosen

"Rosen" - miano z rołzow przeca
Toz przed wojnom richtig było
Bestoż tako wom ukleca
Co we Polsce - se straciyło.

[broneknotgeld]

Rożnow XVIII w.

Rożnow podzielony
Tref tyż tako plecie
Choć dziedzina znomy
Niy szkryfnymy przecie.

Dabrowa Niemodlińska

[broneknotgeld]

W XIV wieku

W sztyrnostym wieku trzimiom Dombrowa
Ci ze krziżami - ło istnych mowa
Kerych tyż zwali joannitami
Jerozolima tu ich niy mami.

[broneknotgeld]

"Czeczow" (XIV w.)

Ślonsko familijo tako piyrwyj zwom
Bestoż jo i "Czechow" teroz w gowie mom.

[broneknotgeld]

Joachim von Tschetschau-Mettich

Trza miec w pamiyńci tedo dziedzica
Przeca łon pałac tub wybudowoł
Tako łokrasioł ta okolica
Joachim we niym dynkmal se stowioł.

[broneknotgeld]

Von Larischow

Ano - familijo nowo
Se raduje tom Dombrowom.