"za starych Niemców"

[rita100]

"za starych Niemców"
Podane niżej teksty stanowią swoistą odmiankę folkloru górniczego. Utwory tu
podane miały przeważnie swych indywidualnych twórców, pamieć jednak o nich
zatarła się w świadomości górników i obecnie żyją one w licznych wariantach
wśród społecznosci górniczej jako przejawy anonimowej twórczości ludowej.
Zaczniemy od 'Bergmańska Polityka'
Jak wytłumaczył bardzo dokładnie Laband 'bergmańska' to znaczyło za starych
Niemców - górnicza...
Dobra rzecz to jest. Jo.

[rita100]

'Bergmańska Polityka'
Jest to relacja z zebrania kopalnianego z lat 1918-1920, przedstawiająca
konflikt między górnikami a mającymi się troszczyć o ich byt radcami
zakładowymi. Odmianki tego utworu istnieją w mowie żywej w Biskupicach,
Łędzinach pow. Pszczyna, Nowym Bytomiu, Rudzie Śląskiej, Chorzowie Starym i
Radlinie pow. Rybnik.

Mam malutką prośbę, ponieważ utwory są bardzo długie i tak fantastyczne w
czytaniu, nie dyskutujmy w tym wątku , niech on będzie do druku dla tych co
kochają takie stare rodzyneczki śląskie, ten wspaniały prawdziwy swoisty humor,
który pomalutku zanika, a może już zanikł...
Zaczynamy :)

Trąbią, trąbią w bębny biją
bukse do Ruhry wędrują ;)
Co oznacza bukse - to napewno wiecie :)

[rita100]

BERGMAŃSKA POLITYKA

27 października szła bergmańsjo polityka,
tam w cehauzie, tam na kopie, uo kartoflach, uo syropie.
Strach mo wielkie uocy,
wszystko ku cehauzie kroczy,
na ramionach fele, świedry
ciągnom jak wojocy na manebry.
A ludzie stoją pod szybem jak bydło
i fantują się uo kartki na mydło.
Górnik Zymła ma kuraż
skacze na stół i tak powiada:
Bracia górnicy bieda aże kwiczy,
a jo mom ino jeedn klocek w piwnicy.
Zima na karku, kartofli
ani w Poznaniu, ani we folwarku.
Uobejrzyjcie sie na tego pamponia
z Prajskreszczami,
jaki tyn kartoflami zaforantowany.
A my co momy, jak my wyglądomy ?
Wszyscy krzyczą - brawo, brawo,
fele trzeszczą, świedry brzęczą,
a bytrybsraty chodzą po targu
i wieprzki uoglądają.
Bytrybstrat aż uod strachu stwardł
i tak powiada:
mieliśmy dostać kartofle aus Pozen,
aber weil die Franzosen die Eisenbahn-Wagen
mit Kriegsmaterial verladen,
mieliśmy dostać aus Liegnitz,
ale do dziesiejszego dnia nie ma nic.
Bułżech u pana dyrektora
i mi tak powiada:
Weźcie sie psioka i worek,
zjedźcie sie podwieczorek,
idźcie na wykopki.
Tak mi powiedzioł pon dyrektor z Klekotki.

Podał Ryszard Kansy
Biskupice
----
cehauzie -cechownia
fele - źerdzie
pampoń - bogaty gospodarz
Bytrybstrat - radca zakładowy

[ballest]

Prajskreszczam - to Pyskowice

[szwager_z_laband]

a kaj to je Klekotka???


ps

super konsek Rita!!

na zicher jeszcze sie mi przido:)

[ballest]

Dyrektor z klekotki
To dyrektor z bahny
;)

[rita100]

Dobrze, Ballest wyjaśniasz, ja też dużo słów nie rozumię. Zobaczymy jak dalej
Wam pójdzie :)

[ballest]

Rita jou po za tym, ze dobrze kojarzam, to nic nie kojarzam;)

[ballest]

No a kedy bydzie nastympnou epizoda?

[szwager_z_laband]

jka zes zgod ta "klekotka" - poczamu to sie tak mianuje??

[ballest]

Laband calkiem proste:
"aber weil die Franzosen die Eisenbahn-Wagen
mit Kriegsmaterial verladen,
mieliśmy dostać aus Liegnitz,
ale do dziesiejszego dnia nie ma nic.
Bułżech u pana dyrektora
i mi tak powiada:
Weźcie sie psioka i worek,
zjedźcie sie podwieczorek,
idźcie na wykopki.
Tak mi powiedzioł pon dyrektor z Klekotki."

Przeca cauy czas uopisuje Eisenbahna, a jak wiysz w Polsce to una do dzisiej
klekoce, bo przeca maja luka miedzy szynami i zawsze robi
Tuk, tuk - tuk, tuk, - tuk, tuk, tak ze 80 km/h asz do granicy a uot grenze
potym tylko szumi na szynach:
szzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzz
i jedzie ze 160-180 km/h
;)

[szwager_z_laband]

Ballest dyc to sie niy dzieje we Polsce ale, - mie sie zdo ze to je cos
inkszego ...

Klekotka

[szwager_z_laband]

Klekotka to moge byc miejscowosc Charlottenthal - po polsku Klekotna ... - to
je gmina Dobrodziyn!

[rita100]

Pewnie i tak może być , kto jak kto ale Wy napewno będziecie wiedzieć.
To teraz dalej jedziemy :)

[rita100]

GADKA W KOLE O ROBOCIE NA DOLE
Utwór ten powstał "za starych Niemców" przypuszczalnie w latach 1910-1920.
Informator z Janowa podaje, że autorem był Jonek Pyka; inny z Rydułtów pow.
Rybnik twierdzi, że utwór powstał w 1925 r w okolicach Bytomia. Ślad ten należy
w przyszłych poszukiwaniach zbadać dokładnie, może on bowiem wieść do
J.Rajmana, piosenkarza i humorysty ludowego z Rozbarku koło Bytomia.
Prócz drukowanego tu utworu istnieją jego warianty z Chropaczowa, Chorzowa,
Michałowa i Orłowej (CSR).

To zapraszam na śląską humoreskę:)

"Myśląc o tym, jak fedrować
rozpoczynam ferlezować"

[rita100]

Szczęść Boże Jonku,
czy już po ferlezonku ?
jeszcze nie, panie Sznajder,
czekomy aż przyjdzie sztajger.
Już idzie stary Bajer,
po kilofu poznać,
że to oberhajer.
Szczęść Boże ! Rozpoczyno amtować.
Jeden hajer i dwóch śleprów brakuje
i to mu cały humor psuje.
Myśląc o tym, jak fedrować
rozpoczyna ferlezować.
Burczyk, Bolik, Brest -
Jest, jest, jest !
Grzywocz, Grzywocz
czymu sie dziadzie nie odzywosz !
Hanzlik, - jest; Hapeta - jest; Koźlik - brakuje,
jeden złoty kary mu wpakuje.
Kujesz ślimoku,
czemu sie nie meldujesz ?
jak już wszystkich sferlezował,
to przyleciał Józef Majer.
A ty bumelancie rob sie tak dali,
to za wrota wylecisz,
bo już była mowa o tobie,
i z pomieszczenia będziesz eksmitowany,
i pójdziesz z twoją rodziną
pod Maćkowo gruszka mieszkać.
Tam w Maciejkowicach, ty to tam znosz,
bo nieroz latym toś tam wylegowoł.
cdn

ferlezonek - sprawdzenie obecności i rodział czynności
oberhajer - nadgórnik
hajer - rębacz
śleper - ładowacz, pomocnik górnika

[szwager_z_laband]

tak to czytom i widza ze by sie te taksty dzisiej modym nadowauy do tyj
nowoczesnyj muzyki we keryj niy spiywajom ino godajom:))

[rita100]

Czy chodzi o rap ? haha, świetne teksty są i jest ich trochę w tym stylu.
To bardziej gwara górnicza. Jutro będą natępne. Teraz powklejam zdjecia.
Takie męskie teksty :)

[szwager_z_laband]

ja te teksty som twarde i nadowajom sie do tego chyba:)

[ballest]

Ganau, mosz recht Laband, to je tekst do raperow;)

[rita100]

Wy Wilor, folować na filor,
zameldujcie sie u hajera Potrzeby,
a jak sie wom nie zdo, to idźcie na grzyby.
Wy Szibel, oporządzić tam tyn kibel,
wapnym ściany skropić,
i potym sie zaroz zgłosić.
Hasplorze - jeszczeście nie przy linie ?
Wy lenie - szychta mocie w kominie.
Jonku, a ty za kora do szlomu.
Jak ci sie nie podobo - idź se do domu.
Nie stójcie mi tu. Wynocha !
A ty Franku do rabonku.
Ty Kostrzewa marsz do drzewa,
a ty Rompel podbij tam ten sztompel,
bo klin luzem siedzi,
jeszcze ci co na łeb zleci.
Wy - słuchejcie Szlapa
dokończe tam ta klapa,
ganek uocymbrujecie,
a potem dopiero fedrujecie.
Wy Maryna wyproście tam ta szyna,
bo wcoraj skarowała tam maszyna.
Ty Młynku na Gerhard do budynku !
A tu Józku cośtoście tak schudli ?
ja, ja - zawieziecie na filor wóz nudli.
A ty Kucia jazda pod rucia,
a nie bój sie łopaty dioble smarkaty.
A wy Buchta dzisioj mocie pańsko szychta,
dużoście godali, cola nie dali, a przodek sie wali,
sztajgrowiście podpadli
i gieltakiem opadli ;
teroz robicie we smrodzie,
pod kolana we wodzie.
Jak sie nie poprawicie,
za wrota wylecicie.
Jo wom to godom i sztajgrowi wos podam.
A wy inwalidzi, co jeszcze siedzicie ?
Myślicie, że zawsze wom dobrze bandzie ?
Słuchocie i donoszycie, jak śpiegi,
marsz rajmować waserzegi,
a nie szanować tak tej roboty,
bo to musi być zrobione do soboty.
* * *
cdnj

[szwager_z_laband]

to je gruba ze wyrazami:))

je ich sam za tela co juz my ich niyznomy ani:)

[rita100]

Może podam na końcu słowniczek, bedzie lżej rozszyfrować wyrazy.

[rita100]

* * *
Po tym ferlezonku
wszystko poszło do fedrunku.
Już haspel żegocie,
pańscorze żną kloce,
ciskacze woze pchają,
a ciężko dychają.
Szleper jeszcze siedzi na skrzyni,
a skręta sobie ślini.
Hajer na sztrece
szlauch za sobą wlecze.
Koło bremzbergu
wózki tańcują oberka.
Nie daleko od komórki
już folowane wozy lecą z górki.
Czyk, klep szleprze, nie zapomnij flek,
bo za wóz bez fleka
wiesz co cie czeka.
Koło szybu wielkie latarnie
tam sie cały fedrunek garnie,
sygnał bije bim, bim,
a już szole słychać szum.
Wózki pełne do góry,
a próżne do dziury,
cało szychta tak idzie.
Aż nareszcie szola przydzie
i wyciągnie cie do góry,
kaj czujesz sie bracie, jak w niebie
i uobejrzysz słońce albo chmury.
Po szychcie zaroz na smyki
do Hanki albo do Maryki;
taki to górnika czas.

Podał Ludwik Jerchel
Janów - Nikiszowice

[szwager_z_laband]

kedys takich karlusow co to wymyslali bouo wincyj - dzisiej ino coroski to
wiyncyj sie ino spomino ...

bo i gruby pozawiyrane, no i ino Skarbnik sie raduje ze mo trocha ruy;)

[ballest]

"Ballest dyc to sie niy dzieje we Polsce ale, - mie sie zdo ze to je cos
inkszego ..."

"Jasne, ze to sie w Polsce nie dzieje, jou Ci yno chciou napisac, ze wtedy tak
pociagi klekotauy, staond tysz starym babom se klekotka godou.
Jou se anui chwileczki nie zastanowoiu, ze to moze byc cos innego;)

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=94&pos=87
O nieposłusznym mniechu i leniwej zonie
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=94&pos=89
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=94&pos=88
Tak w przerwie przeczytajcie , jak będziecie chcieli to mogę przepisać.

[ballest]

Rita a u Ciebie tysz miech warzyc nie chce;)?

[ballest]

To tera wiysz co je Hasermon;)

[szwager_z_laband]

downoch niy suyszou tego "grincojgu" :))

[ballest]

u nos se jeden Zielonka zwou;)

[szwager_z_laband]

Ballest, jo na piyrszy momynt myslou o megafonie - my tysz na megafon
godali "klekotka"

ale ta srogo litera ze przodku koze mi myslec o nazwie miejscowosci!

[rita100]

BERGMON PRZEKONANY
Wyście mi som na trzynastym flecu bergmany,
jo jest Wicek Pluta, ale jo jest bergmon przekonany.
Jo tak nie wiertom jak Poloczek,
jo sie dom pod dupa klocek.
Dziura wywiertom w migu
jedna we wierch, a drugo w spodek,
ale ta najważniejszo ta rąbia w środek.
Wszystkie nabijom prochem, a potym nudlami,
a jak mi braknie szmatami, a nawet kudłami.
A potym zapolom. Uwaga !
Pierszo idzie na zryw, ta drugo na ścisk,
ale ta główno dziura, ta hauptdziura - benc.
Automat sie trzęsie, fedrunek leci w kęsie,
tama wytrzaśnie, a pod szybem elektryka zagaśnie.
A pon bergferwalter Generlich stoi pod szybem i pado:
Ludzie to jest fajne i herlich.
Ja panie Generlich i genosen Wicek Pluta hat gyszosen.

Podał Maksymilian Mach
Siemianowice

[szwager_z_laband]

te teksty som naprowdy dobre Rita:)

a te miano Poloczek to mi je take swojske;)

[rita100]

Wiem o tym , to sa teksty unikatowe i dawno zapomniane. Ale jeszcze będa inne.
Stopniowo pomalutku zamieszczam. A na końcu slownik, bo słowa skąplikowane.
Czuc w nich duch śląski, taki typowy , rychting.

[rita100]

TU ŹLE, I TAM NIEDOBRZE

Kupieli mi mamulka nowe galoty,
kozali mnie iść szukać roboty,
ni i poszedłem.
Na Buchacu nie ma placu,
na Gefeli mnie nie chcieli,
a na Redensbliku płacą po feniku.
Na Karstencentrom tam na pysk wytyrpną,
na Mariagrubie bieda szkubie,
na Miechowskiem ciepią pioskiem,
na Galmanie hnet robota stanie,
na Kocimie robią świnie,
Nie pójdę na Hajnic, bo tam nie ma nic.
Na Sydhandrze sztajger szwandrze,
nie chodź na Hugo, tam nie bedziesz długo.
Pojda jo na Zobrze nie byda mioł dobrze.

Podał Robert Pełka
Bytom

[rita100]

A oto współczesne echo utworu:

Na kopalni Wesoła smutne wypłaty,
Na kopalni Mysłowice zarabiają tylko braty.
Na kopalni Czeladź biedę łatwo przelać.
Na kopalni Ligota wypłata jest złota.

Mysłowice 1957r

[rita100]

dziś niedziela , dziś wolne od pracy

[rita100]

CHODŹ DO RUHRY

Trąbią, trąbią w bebny biją
bukse do Ruhry wędrują.
Jo też z nimi powędrowoł,
na grubiech sie też zleberwowoł.
Gwałciołych na konkordyji,
na tej przeklętej berdyji,
ale jo ojca nie zabił,
ani diobłach też nie strawił,
bych sie mioł też anstrengować
i kożdy dzień col fedrować.
Nie na szleki to szychtuja,
po gieltaku, to szturmuja,
za to dziouchy sie gniewają
i łatami obkładają.
Oberhajer loto kupa,
ale to cielęcio dupa.
Sztajger nas, to istny Neron,
niech go trzaśnie jasny pieron.
Roz ci przyszoł na nas przodek,
robili my już som postrzodek.
Bergmony dziury wiertały,
my zaś szlepry folowały.
Przyszoł i Glik auf nom pedzioł.
Glik auf kożdy odpowiedzioł.
Frista gilofem poklepoł,
potem czy nos tak obtrzepoł:
Verdamt polnisze chacharen,
wollt ihr vorwertz fahren ?
A jo na to: Ty oczwiero,
dej się pozor od chachara ?
Nieckich mu pod kity strzelił,
potym hajda na drabina,
bo czy mie puszczą na lina ?
Drugi dzień mi dali szmaty,
co mi tam, jo nie żonaty.
Teroz lato, w lecie ciepło,
a na grubie istne piekło.
Choć padają robić trzeba,
by ci stykło dycki chleba,
nie wierz na to fabuły
zabierz sie i chodź do Ruhry.

Podał Augustyn Wiśniowski
Bytom

[rita100]

Kompletnie nie rozumię tego utworu, to taka specyficzna gwara.

[rita100]

STRACH CHŁOPA PRZENIKA

Staję rano, pół piątek godziny,
Myję się, mówię pacierz, poczeszę czupryny
Idę do kantyny, a tam zakonnice
kawę i chleb sprzedają.
Fet i śledzie także mają,
a jest tam ludzi wielka moc,
jak do spowiedzi na Wielkanoc.
Zanim dostanę tej kawy i chleba,
wnet mi go już nie potrzeba.
Jak się wydostane z ciżby,
wtenczas tompię wprost do izby.
Pojem, nakraję na szychtę
i oblekam łachy brzydkie.
Biorę lampkę do reki i chleb do kieszeni,
cygareta do gęby, wychodzę do sieni.
Zajdę do markowni, tam markę dostanę,
wychodzę na szyb i na szoli stanę.
Gdy stanę na szoli, tam pozawierają
i wpuszczą do ziemi, aż mi kudły stają.
Staję na dole, tam lampkę oświecę,
na ferlezunek idę, a chleb w kabsie smyczę.
Zajadę na ferezunek i siadam przy wozie
oberhajer mówi: Stawaj smarowozie.
Biorę się do woza, jako cap do koza
i pcham go przed sobą, po kolana w woda,
a oglądam się wszędzie, czy nie ma gdzieś Skarbnika,
bo jak sobie wspomnę, to mnie strach przenika,
żeby mnie nie chwycił, głowy nie ukręcił,
bo kto by tam we wsi za dziouchami chodził.
Potem se zaś siednę na coli
i zjadam chleb powoli.
cdn
(utwór z 1923 roku)

[rita100]

Wtem nadchodzi sztajger i krzyczy nade mną,
wywija kilofkiem i mówi: chodź ze mną
cesarski pieronie ! będziesz wysiadywoł,
tam fedrunku pełny przodek, kto bedzie folował ?
Ty nie zarobisz i hajery przy tobie,
oblekej się, zaroz papiery dom tobie.
Ledwom go uprosił, że mi podarowoł,
że więcej w robocie nie bedę siadowoł.
I jeden za drugim foluje sie wózki,
a nade mną kamień tompie, jak samiec francuski.
W tem śmiertelnem strachu nie wiem, co mam robić,
czy folować dalej, czy na śmierć sposobić,
ale chociaż strach przenika, trzeba zarobić jakiego fenika.
Drugo godzina przyjdzie, zaś sie pod szyb idzie
na objadek jak dwa grosze.
Wszystkiego w nim jest po trosze:
Pieprza, cebuli, wody i miesa ze świńskiej brody,
Trzy lub półczwarta ziemniaka na mokro skrobanych,
już trzeci raz przygrzewany.
A jednak każdy smakuje, za drugim sie oblizuje.
Po obiedzie tak obfitym żaden sie nie czuje sytem,
udaje, że pojedzony i tompie wprost do kantyny.
Tam wypije zajdle piwa, wtenczas godzina szczęśliwa.
Potem siedzę przy stole i wyglądam wprost na pole.
--
Autor tego utworu, Albin Piwowarczyk, pochodzący z Małopolski, należał do
pierwszej fali pracowników, jaka napłynęła na Śląsk do górnictwa po roku 1922.
Utwór powstał w 1923 roku i do tej chwili przetrwał gdzieś w ukryciu. Stąd
pewnie tak mało z gwary ślaskiej.
Jedno jest pewne, czuć smak Śląska.

[ballest]

Rita, czuc smak Slonska, ale nie tyn, co my czujemy! z drugi strony Piwowarczyki
to dzisiej Slonzoki ;)

[rita100]

hehe Ballest, nie bądź taki despotą ;)), poszerz te granice śląskości, daj
innym choć poczuć ;))))

[ballest]

Przeciez byl taki okres w historii, ze Slonsk z dzisiejszom Mauompolskom razym
horvackie bouy;)
Tak wiync mozesz czuc, a Wasza Wanda to Niymka boua;)
A Uniwersytet Jagielonski nazywany bou Slonskim;)

Rita,dobre:),

[rico-chorzow]

ale pomyślał ktoś o fonetyce?;)

[szwager_z_laband]

powiydz co mosz na mysli(?)

[podziwok]

szwager_z_laband napisał:

> powiydz co mosz na mysli(?)
Jak to co? Chce podroźnić Ballesta "heroglifami" :)

[szwager_z_laband]

:)

[rita100]

Rico, nie znam się na fonetyce, ale jest to zbiór utworów śląskich
zasłyszanych. Jeśli będziesz miał cierpliwość, to po tym poniższym utworku jest
piekne słowo zakończeniowe - być może dla fanatykow ludowych zbiorów śląskości.
hehe - tak się tylko zapytam, skoro gwara jest tak zrozumiała dla Polaków to
ten Śląsk nie może być niemiecki. Skoro Niemcy śląscy ją rozumieją i w tej
gwarze mówią to to nie mogą być Niemcy śląscy tylko Polacy śląscy - tak
rozumując na prosty rozum nawet mojego kota. To jak to jest z tymi Niemcami ?
Prawdziwi Niemcy nie zrozumieli by z niej prawie nic. Czyż to nie dowód na
polskość Ślaska ?
hihi , nawet przedwojennego Śląska , skoro mamy przedwojenne utwory za starych
Niemców. Dobrze przeprowadziłam dowód polskości Śląska ?
Wiwat polski Śląsk, wiwat gwara śląska ! :)))))
Pewnie tylko ja tak myślę, tak głośno myślę.
Choć nie , nie jestem sama - jeszcze jest Gustaw Morcinek i napewno dołączy
Oppelener , Olandi, Rico , Hanysy to na 100% Polaczki , tylko się tak kamuflują
w tych Niemczech, a kolejeczkę do polskości kończą Laband i Ballest, dopisze
jeszcze całą forumowa plejadę gwiazd. Jest jeszcze kto chętny do tej polskości,
bo za chwilę listę zamykam.
;))))))

Przypominam , że jest taki znaczek jak " ;)" co oznacza, to wiecie.

[rita100]

DONNERSMARCK WAS NIE POTRZEBUJE

Jeszcze przed wojną, kiedy to pracy u nas brakowało,
to na nasza kopalnia wszystko maszyrowało.
Pod okienkiem całe ogonki ludzi stoi i kombinują,
czy oni dzisiaj do pracy przyjmują.
Naroz kierownik dołowy pan Denwojet im się ukazuje,
gdzie głośnym głosem im rozkazuje:
kto służył w wojsku się zapytuje,
na prawe skrzydło niech występuje.
Ci co nie służyli, to się do tych też przyczepili.
Żadyn na tyle nie chciał pozostać,
bo już do pracy chciał się też dostać.
Pan Denwojet podaje: baczność! w prawo zwrot,
i w tył na prawo marsz komanderuje,
i z całym odziałem do lasa maszeruje,
bo on tych ludzi nie potrzebuje.
Drugi wypadek taki się zdarzył,
gdzie on rozumem też sobie zażył.
Cały ogonek do cechowni wprowadza,
gdzie wszystkich zaraz do ławek usadza.
Pomimo, że już ławki były przepełnione,
dalej się posuwać wszystkim rozkazuje.
Wszyscy do ławek na gwałt się pchali,
by już nareszcie pracę dostali.
Pan Denwojet się uśmiecha i wszystkim tłumaczy,
że tu nie ma dla nich pracy.
Przykład daje z ławek wypchania,
że tu nie ma nic do szukania.
Pracy tu nie ma wszystkim oznajmuje
Donnersmarck was nie potrzebuje !
Wszyscy odeszli zafrasowani,
bo znow tej pracy nie otrzymali.
--
To tak pięknie za starych Niemców nie było...
a dalej jest tak:

To przed wojną pierwej było,
co się obecnie już zmieniło.
Teraz dyrektor ludzi potrzebuje,
na swój zakład ich werbuje.

Podał Sylwester Mahulec
Boguszowice, pow. Rybnik

[rita100]

"Powoli żmudnym wysiłkiem poczynamy wyławiać fragmenty nieznanej odmiany
literatury ludowej. Trzeba będzie jeszcze sporo wysiłku, by powiekszyć
istniejące materiały. Przeprowadzanie poszukiwań w środowiskach miejskich czy
osiedlach kopalnianych jest chyba trudniejsze od podobnych prac dokonywanych po
wsiach. Nigdy nie wiadomo, czy obok odnalezionych z trudem onformatorów w tymże
samym osiedlu czy nawet tej samej ulicy nie ma lepszych. Może opublikowanie
powyższych fragmentów zachęci innych do nadsyłania materiałow z zakresu ludowej
literatury górniczej"
Rok 1958

[rita100]

To tyle z tego tematu, co nie oznacza, ze nie poruszę najbardziej drażliwego
tematu - krytyki Ślązaków - jakoś omijany jest ten temat. Ciekawe czy polscy i
niemieccy Ślązacy połączą sie razem by odeprzeć zarzuty ?
A może ta krytyka Śląska ukaże prawdę o Śląsku ? Tak tylko przygotowuję
wszystkich psychicznie, a może już sami zaczniecie swoje grzechy
wymieniać ? ;)))))

[ballest]

Rita, wiysz kiedy Slonsk polski bou, tak richtig to nigdy przed 1922 rokiem, bo
administracji polskiej tam przedtem nie bylo, a nawet jak Polska niby Slonsk
posiadala to zawsze byl spor o Slonsk z Czechami.
Wiezi kulturalnych tysz nie bylo, choc byly wiezie kulturalne z Krakowem, ale
Krakau byl wtedy niemieckim miastem!

[rita100]

A czy w tych czasach wolno bylo być Ślązakiem polskim ? Przypomnij sobie
plebiscyt.

[ballest]

Cos mi sie zdou, ze Polacy przegrali, albo znosz inny wynik?
Jasne, ze byla bardzo wielka emigracja polska za chlebem na slonsk, szczegolnie
z Wielkopolski a ci agitowali zeby za polskom guosowac.

[rita100]

A co grozilo Polakom za agitacje ?
Może wiesz ?

[rita100]

Łoj, Ballest , przyjdzie ci ze mną walczyć - trudno się mówi, będa dowody -
szykuj odpór, tylko dobry z dowodami :)

[ballest]

A co im mialo grozic, przeciez Slonsk byl wtedy juz pod kontrolla Francuzow,
Wlochow i Anglikowm a ci dwa pierwsi byli za Polokami!
Agitacja byla juz w 18 wieku, a jakos nikogo za to nie powieszono.

[rita100]

schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=240&pos=0
Z 1894 roku
Śpiewnik wydrukowany w drukarni Teodora Zalewskiego w Gliwicach.
I jest w języku polskim.
A czy w śląskim jezyku wtenczas drukowano ?

[szwager_z_laband]

je tam ale i adresa tyj drukarni ze Anabergu ze keryj som moje ksionzki na
galerii. Do Piekar jak widac tysz my uaziyli po ponci:)

ps

Podziwok moga sie spytac skond mosz ta ksionzka?

[ballest]

Wiem uot kerych zalewskich uoni w Niymcach wydowali Gleiwitzer Heimatblatt

[szwager_z_laband]

niywiysz kaj boua we Glywicach odnich drukarnia?

[ballest]

Ta sekretarka Zalewskou jeszcze zyje, trzeba by se jom bouo spytac!
Cos mi sie zdaje, ze ona tysz je w Gleiwitzer Kreis
;)

[rita100]

To macie orzech do zgryzienia.

Laband, jesli to możliwe, a nie śpieszy sie tak bardzo - da się przekręcić
stronę na św. Wojciecha ?
i św Jakuba ?
To sa patroni Prus , może coś ciekawego tam znajdzie się.

[szwager_z_laband]

zaroski obejza eli to w tyj ksionzce je:)

ps

bouech dzisiej na grzibach i yntlich tych prawikow zech przinios do dom, bouy
tysz piaskowe podgrzibki i masloki:)

[rita100]

Ooo, same eleganckie grzibki. Do piekarnika je wrzucisz ?
Ja chodze na na grzibki na targ. Ostatnio kurki kupiłam i z sosiczkem mniam ,
mniam.

[szwager_z_laband]

Sw. Wojciecha mom, je tego ale dos za tela to byda to poleku dowou :)

[pistulka2]

Nie drukowano bo jezyk istnial glownie w formie ustnej.
Ale tak przy okazji przypomne, ze jak agitatorzy z poznanskiego zaczeli
kolportowac latach 70-tych XIX wielku tzw polka prase katolicka, to smutno
stwierdzili, ze Slazacy nie rozumia co tam pisze.

Agitacja

[pistulka2]

> A co grozilo Polakom za agitacje ?
> Może wiesz ?

NIC! Byly zwiazki politycy itd.
Do czego ty zmierzasz?

[rita100]

Pistulka - do czego zmierzam ? Do niczego , bo nadzieje na wzajemne zrozumienia
Polaków, Ślązaków i Niemców straciłam. Do czego dążę ? Do zrozumienia.
Jest takie wspaniałe określenie -' bywało różnie ' - i może ono , to wyrażenie
jest najważniejsze i do przyjecia.
Za agitacje, Polakom groziło przesladowanie. O tym wspominają właśnie
folkloryści. Wszak przeszkadzali germanizacji - czy nie prawda ?

Natomiast, kole Podlesio na dródze był Pistulka, to szła tam jedna baba do
Mikułowa. I uón sie spytou:
- Babko, niy słyszeliscie tam co uo Pistulce ?
A ta baba padała:
- Ja, to pónoś wielki buka jes i złodziyj !
A uón pado:
- A niy prziniyślibyście mi ćwiyncków z miasta ?
A uóna padała:
- Czymu niy ?
I doł ji tam czeski na te ćwiyncki. A jak szła nazod, chycił jóm i nabiył ji
pantoflym do rzici tych ćwincków.
;))))