ZAGLADNAC????!

[paulka2]

No wlasnie, na moje wyczucie , powinno sie uzywac zwrotu "zajrzec", ale coraz
czesciej slysze , ze ktos "zagladnal/ela" .Czy jest to poprawne? dziekuje z
gory pani ekspert za odpowiedz.

[teresa.kruszona]

Forma 'zaglądnąć' (zaglądnąłem, nie zaglądłem i nie zaglądnęłem) nie jest
kwalifikowana jako niepoprawna, ale jako regionalizm (krakowski).

[_jazzek_]

Mmmm, jakie to interesujące słowa: zaglądać - zaglądnąć, zajrzeć. Na ogół nie
zwracamy na nie uwagi, ale proszę chociażby zauważyć, że te i podobne
czasowniki istnieją tylko jako formacje przedrostkowe. Można zaglądać, oglądać,
przeglądać, ale nie można 'glądać' (da się ględzić, ale jest to związane z inną
ludzką umiejętnością, choć widoczne podobieństwo wskazuje na ten sam rodowód).
Podobnie da się zajrzeć, obejrzeć, przejrzeć, ale jrzeć się nie da.
Druga rzecz, to chodzenie w parze: prawie w całej Polsce raz możemy zajrzeć,
ale systematycznie będziemy zaglądać. To się nawet uczenie nazywa: supletywizm
(inny przykład głębszego supletywizmu: znaleźć - znajdę, nie znalezę). Tylko
Małopolanie, jak czytamy, wolą raz zaglądnąć.
Po trzecie, 'glądanie' występuje we wszystkich językach słowiańskich, na ogół
jako podstawowy czasownik oznaczający patrzenie. Nawet rosyjska (raczej
starocerkiewnosłowiańska) nazwa oka, 'głaz', nosi ślady pokrewieństwa
z 'glądaniem'. A skąd się z kolei wzięło 'jrzenie'? Jest to rzecz jasna krewny
słowa źrenica, dawniej pisano 'źrzeć', spoźrzeć. Zadziałał tu ten sam proces
uproszczenia wymowy, który dał nam zdrajcę i wymowę 'szejset'.

Podchodźmy z szacunkiem do językowych zabytków!

[_jazzek_]

Tytułem uzupełnienia: należy wspomnieć, że tak jak 'glądać' ma regionalnego
patnera 'glądnąć', tak i 'jrzeć' ma rodzeństwo w postaci gwarowego (?) 'zierać'.
Np. panna może zalotnie spozierać na chłopaka ;)
Tu już wyraźnie widać, poprzez głoski 'ź' i 'r', pokrewieństwo ze źrenicą.
Oczywiście te same głoski, tylko przekształcone w 'j' i 'rz', mamy w
spojrzeniu. Zwróćcie przy okazji uwagę, że 'j' różni się od 'ź' tylko tym, że
język nie dotyka dziąseł.