"dokładnie" - czy nie przesadzamy?

[mindo]

Muszę przyznać,że drażni mnie bardzo posługiwanie się zbyt często (lub wręcz
nachalnie) w mowie potocznej wyrazu "dokładnie".
Często się słyszy takie zwroty:

"Widziałem cię dzisiaj w parku. Byłeś z Kasią"
odpowiedź: "Dokładnie, z Kasią"
Zupełnie tak, jak gdyby można było być również "niedokładnie " z Kasią.

Czy jest to poprawna forma? Czy może jest to siłowe przejęcie z języka
angielskiego wyrazu "exactly"?

Przecież z powodzeniem można używać polskich wyrazów właściwszych
niż "dokładnie" jako forma potwierdzenia czegoś np:

"właśnie"
"zgadza się"
"racja"
"oczywiście"
"owszem"
"tak"

[halina7]

Zgadzam się z przedmówcą w stu procentach. Wydaje mi się, że winę za
rozpanoszenie się tego zwrotu w polszczyźnie ponoszą niechlujni tłumacze
amerykańskich filmów (bo słówko "dokładnie" można usłyszeć nawet w ustach osób,
które angielskiego w ogóle nie znają). Ale czy istnieje jakaś sankcja na
telewizor? Halina

[taka_jedna]

mindo napisał(a):

> Czy może jest to siłowe przejęcie z języka
> angielskiego wyrazu "exactly"?
:-)))))))
Inaczej - kalka semantyczna. Używanie "dokładnie" zamiast "właśnie" itp. jest
zapożyczeniem z języka angielskiego (zapożyczeniem znaczenia). I jest jak na
razie chyba niepoprawne w języku poskim, ale tak się rozpanoszyło, że przewiduję,
że zostanie niedługo przyjęte, przynajmniej w normie użytkowej. Nad czym zbytnio
nie ubolewam, poznieważ - szczerze mówiąc - niezbyt mnie to drażni, a nawet sama
czasem łapię się na wypowiadaniu tego słówka ;-)

>
> Przecież z powodzeniem można używać polskich wyrazów właściwszych
> niż "dokładnie" jako forma potwierdzenia czegoś np:
>
> "właśnie"
> "zgadza się"
> "racja"
> "oczywiście"
> "owszem"
> "tak"

[teresa.kruszona]

'Dokładnie' w znaczeniu 'tak', 'właśnie', 'ależ tak' to kalka semantyczna z
angielskiego, uznana w języku polskim za wyrażenie niepoprawne.
Ponieważ 'dokładnie'
znaczy 'skrupulatnie', 'precyzyjnie', 'ściśle', 'gruntownie', nie sądzę, aby
to nowe znaczenie zostało zaakceptowane przez użytkowników starannej
polszczyzny.

[taka_jedna]

teresa.kruszona napisał(a):

nie sądzę, aby
> to nowe znaczenie zostało zaakceptowane przez użytkowników starannej
> polszczyzny.

Jestem tego świadoma, dlatego napisałam o normie użytkowej, a nie wzorcowej.
Podobny los spotkał przeciez inne kalki semantyczne, takie jak np. "trywialny" w
znaczeniu "banalny", "nieodkrywczy". W normie użytkowej dopuszcza się używanie
tego słowa w nowym znaczeniu, choć norma wzorcowa tego nie poleca.

[Gość: sze]

niekoniecznie musi to byc zapozyczenie. raczej moda. moda, jak to moda, przyszla
i przejdzie. semantycznie nieprawidlowe tez to nie musi byc, bo "dokladnie"
odnosi sie do slow rozmowcy: "tak, jest dokladnie tak jak mowisz". blad? nie, ale
troche przesada.

zauwazcie, ze wlasnie taka przesada jezykowa cechuja sie wlasnie Amerykanie:
niesamowita eskalacja przymiotnikow stopnia i wartosciujacych - 'terrific' to
juz nie 'straszliwe', ale 'wspaniale', 'swietne'. jak cos jest niezle (w smaku),
to juz musi byc 'delicious' czyli 'wysmienite', a 'very' juz czesto nie
znaczy 'bardzo', bo juz nic nie znaczy, poniewaz samo 'good' bez 'very' brzmi
jakos lyso.

takiego zjawiska inflacji jezykowej jeszcze u nas nie ma w takim stopniu, ale
mysle, ze powoli nadchodzi i nas to czeka w najblizszej przyszlosci. ciekawostka:
takie okreslenia w angielskim pochodza raczej z wyzszego poziomu jezyka
(latynizmy, okreslenia literackie), a w polskim sa urabiane z nizszego
(wulgaryzmy, slownictwo subkultur): 'wyjebisty', 'kurewski', 'upierdliwy'. czy to
znaczy, ze podswiadomym wzorcem spolecznym jest u nich intelektualista, a u nas
menel...?

a poki co ja osobiscie lubie 'dokladnie' i uzywam go (z umiarem, aby sie w mojej
swiadomosci nie zdewaluowalo), bo uwazam to slowko za sympatyczna oznake pelnego
zgodzenia sie z rozmowca i nawiazania z nim blizszego kontaktu.

[taka_jedna]

Gość portalu: sze napisał(a):

> niekoniecznie musi to byc zapozyczenie. raczej moda.

Jedno drugiego przecież nie wyklucza...

[sze]

> > niekoniecznie musi to byc zapozyczenie. raczej moda.
>
> Jedno drugiego przecież nie wyklucza...

pewnie, ze nie. mowilem, jaka jest glowna przyczyna wedlug mnie. tak jak
pomarancza moze byc dla jednego bardziej slodka niz kwasna, dla innego - bardziej
kwasna niz slodka.

zreszta przyczyna duzej czesci zapozyczen jest wlasnie moda.

[taka_jedna]

sze napisał(a):

> > > niekoniecznie musi to byc zapozyczenie. raczej moda.
> >
> > Jedno drugiego przecież nie wyklucza...
>
> pewnie, ze nie. mowilem, jaka jest glowna przyczyna wedlug mnie. tak jak
> pomarancza moze byc dla jednego bardziej slodka niz kwasna, dla innego - bardzi
> ej
> kwasna niz slodka.

No może i może, ale nie widzę związku pomiędzy właściwościami kubków smakowych u
różnych ludzi a genezą jakiegoś słowa w języku...

>
> zreszta przyczyna duzej czesci zapozyczen jest wlasnie moda.

No, tutaj odwróciłeś zupełnie kota ogonem. Aby powstała na coś moda, to coś musi
się najpierw pojawić, więc to nie moda sprawiła, że zapożyczyliśmy nowe znaczenie
słówka "dokładnie", ale najpierw je zapożyczyliśmy, a dopiero później stało się
modne i nadużywane. Chyba że chodziło Ci ogólnie o modę na zapożyczenia, ale to
już zupełnie inna sprawa...

pozdrawiam

tj

[sze]

czesc tj,

> No, tutaj odwróciłeś zupełnie kota ogonem. Aby powstała na coś moda, to coś mus
> i się najpierw pojawić, więc to nie moda sprawiła, że zapożyczyliśmy nowe
> znaczenie słówka "dokładnie", ale najpierw je zapożyczyliśmy, a dopiero później
> stało się modne i nadużywane. Chyba że chodziło Ci ogólnie o modę na
> zapożyczenia, ale to już zupełnie inna sprawa...

no wlasnie niezupelnie. sa dwa mechanizmy zapozyczania: albo zapozycza sie nowe
slowo na oznaczenie nowego desygnatu, albo zapozycza sie wyraz oznaczajacy znany
desygnat. pierwszy z tych przypadkow nie budzi chyba watpliwosci, w przypadku
drugim mamy do czynienia z silnym pozajezykowym wplywem kulturowym. po prostu w
danym czasie prestiz jakiejs kultury czy jezyka jest tak duzy, ze uzytkownicy
jezyka A chetnie snobuja sie na uzytkownikow jezyka B i staraja sie wplatac w
swoj jezyk wyrazy czy konstrukcje jezyka B. czuja sie wtedy przez ten krotki
moment niczym ci B i jest im dobrze.

mody w takim na przyklad polskim byly rozne. chronologicznie: czeski, lacina,
wloski, francuski i wreszcie angielski. naprawde nie wszystkie zapozyczenia z
tych jezykow byly potrzebne.

na marginesie: stopien zapozyczania nowych wyrazow w pierwszym wymienionym przeze
mnie procesie wobec derywacji wlasnej tez jest rozny i zalezy od czynnikow
pozajezykowych. angielski jest praktycznie w wiekszosci zlozony z zapozyczen, a
taki - bliski mu jezykowo - islandzki ma zapozyczenia w bardzo niewielkim stopniu.

dokladnie.... :-)

[artremi]

Podczas mojej ostatniej wizyty w Polsce, jedna z moich przyjaciolek ciagle
mowila "dokladnie". Czasami wydawalo mi sie, ze co drugie jej zdanie to
bylo "dokladnie". Bardzo bylo to denerwujace.

W jezyku angielskim "exactly" znaczy "dokladnie", ale jest uzywane w
znaczeniu "dokladnie tak chcialem powiedziec". Nie jest tez uzywane tak czesto
jak w Polsce, gdzie zaczyna nabierac znaczenia slowa "tak".
Jestem rozczarowana polskim jezykiem, ktory moim zdaniem robi sie ubozszy i
bardziej wulgarny.

mindo napisał(a):

> Muszę przyznać,że drażni mnie bardzo posługiwanie się zbyt często (lub wręcz
> nachalnie) w mowie potocznej wyrazu "dokładnie".
> Często się słyszy takie zwroty:
>
> "Widziałem cię dzisiaj w parku. Byłeś z Kasią"
> odpowiedź: "Dokładnie, z Kasią"
> Zupełnie tak, jak gdyby można było być również "niedokładnie " z Kasią.
>
> Czy jest to poprawna forma? Czy może jest to siłowe przejęcie z języka
> angielskiego wyrazu "exactly"?
>
> Przecież z powodzeniem można używać polskich wyrazów właściwszych
> niż "dokładnie" jako forma potwierdzenia czegoś np:
>
> "właśnie"
> "zgadza się"
> "racja"
> "oczywiście"
> "owszem"
> "tak"

[m-p]

Pytałem sie nie tak dawno dobrze wykształconego Anglika, Amerykanina i Niemca.
Otoż angielskojęzyczni nie wiedzieli o co mi chodzi. W tych językach, mimo,
że "exactly" istnieje, to zwykle nie jest uzywane zamiast "Yes, <czasownik
posiłkowy>".
Takie użycie wg. Anglika wyrażałoby zniecierpliwienie rozmówcą...
Podobnie 'certainly', tak lubiane przez Polaków zamiast np "yes", czy
uprzejmiej np. "yes, I do".
Angielski rodowód 'dokladnie' w znaczeniu 'tak' wylansował chyba prof. Miodek,
nie wiem, czy słusznie.

Używają tego natomiast nagminnie NIEMCY - genau. Zwykle robią to ci, którzy
palą papierosy, czyli robotnicy, kierowcy, sprzątaczki, panie 'z księgowości'.
pozdrawiam

[_jazzek_]

Otóż to (dokładnie)! Jestem pewny, że początek ekspansji 'dokładnie' bierze się
z niemieckiego. Akurat tak się składa, że mogłem zaobserwować ten moment - był
koniec lat 80, miałem intensywny lektorat z niemieckiego, potem kilkumiesięczną
praktykę w Niemczech. I właśnie (dokładnie) po tym zauważyłem u siebie i u
znajomych o podobnym doświadczeniu nadużywanie słowa 'genau', tj. 'dokładnie',
w znaczeniu 'właśnie'. Nie zapominajmy, że owe lata to był szczyt wyjazdów
zarobkowych polskich gastarbajterów, a 'genau' było bardzo chwytliwe.
Co więcej, _nigdy_ nie używałem słowa 'exactly' w znaczeniu 'właśnie tak',
zapewne dlatego, że nie występowało ono w takim kontekście na lektoratach
angielskiego (a uczyłem się tego języka na tyle długo, że mogłem ulec
skażeniu :).

Hipoteza prof. Miodka jest wedle mojego osobistego doświadczenia nieuzasadniona.