"W środę" czy "we środę"?

[robertmar1]

Taki mam właśnie dylemat czy poprawne są formy "we środę" czy też "we
czwartek", gdyż spotkałem się z opinią negującą właściwość tychże form. Jak
powinno się zatem mówić?

[kuala_lumpur]

środa ż IV, CMs. środzie; lm D. śród
«trzeci, środkowy dzień tygodnia»
Miał zebranie we środę.

Na przyszłość zamiast forum.gazeta.pl polecam www.pwn.pl

[barbara7]

Zebranie miał w środę albo we środę.
Te formy można stosować alternatywnie. Pisał o tym na przykład Doroszewski w
"Słowniku poprawnej polszczyzny" i Bańsko w "Słowniku wyrazów kłopotliwych". W
takim wypadku ważna jest tylko konsekwencja użycia w tym samym tekście (chyba,
że to będą słowa dwóch różnych postaci, z których każda będzie miała inne
preferencje językowe).:)

[randybvain]

Postac historyczna to we srode i we czwartek.
Obecnie nie ma czynnikow fonetycznych usprawiedliwiajacych postac 'we' w tych
wyrazeniach. Czynniki fonetyczne - eufonia - moga byc zalezna od srodowiska,
regionu. Na pewno sa takie miejsca, gdzie wymowienie [vśro-dę] i [fczfar-tek]
nie stanowi problemu.

Meldunek;)

[arana]

randybvain napisał:
Na pewno sa takie miejsca, gdzie wymowienie [vśro-dę] i [fczfar-tek]
> nie stanowi problemu.



Melduję, że są, a przynajmniej jest, bo potrafię - i to bez najmniejszego
problemu - powiedzieć "w środę" i "w czwartek".
Ale już "w wszystkie dni tygodnia", niestety, nie!
Umiem też powiedzieć "we Wiedniu", ale nie mówię. ;)

[markus.kembi]

Wiedeń ma samogłoskę jako drugą głoskę. Co innego Wrocław. Trudniej jest
powiedzieć "w Wrocławiu".

[arana]

markus.kembi napisał:
> Wiedeń ma samogłoskę jako drugą głoskę.

No właśnie! A dlaczego niektórym jeszcze potrzebna jest dodatkowa samogłoska i
postać "we Wiedniu"? Tacy leniwi?

[stefan4]

markus.kembi:
> Wiedeń ma samogłoskę jako drugą głoskę.

arana:
> No właśnie! A dlaczego niektórym jeszcze potrzebna jest dodatkowa samogłoska i
> postać "we Wiedniu"?

Bo pewnie dla nich to mjasto nazywa się ,,Wjedeń'' a nie ,,W'edeń''. A może
,,W'jedeń''. W każdym razie mjędzy twardym lub mjękkim ,,w'' a samogłoską ,,e''
słyszą tam jeszcze spółgłoskę ,,j''.

- Stefan

www.ipipan.gda.pl/~stefan/Irak

We...w...

[arana]

No dobrze,Twój Wiedeń brzmi przekonująco.
Ale jak wytłumaczyć w takim razie "we wodzie"? Znajdziesz coś jeszcze poza
lenistwem narządów artykulacyjnych?

[stefan4]

arana:
> Ale jak wytłumaczyć w takim razie "we wodzie"?

Hmmm..., a może to jest ,,w ewodzie''? Ale co to jest ,,ewoda'' albo ,,ewód''?
Nie, chyba nie tędy droga.

Może tam kiedyś stała jakaś dodatkowa spółgłoska? ,,We włodzie''? ,,We
wzwodzie''?

[teresa.kruszona]

W środę lub we środę - obie formy są poprawne. O tym, czy wybrać
wariant „w”, „z” czy „we” „ze”, decyduje wyraz następujący po przyimku. Jeśli
są w nim trudne do wymówienia zbitki spółgłoskowe (w nagłosie), to używamy we,
ze np. we Wrocławiu, we Lwowie, ze Szczecina, ze stanowiska; jeśli nie ma
zbitek spółgłoskowych, używamy w, z, np. w wodzie, w Warszawie, w Wiedniu, z
klasy.

[stefan4]

teresa.kruszona:
> jeśli nie ma zbitek spółgłoskowych, używamy w, z, np. w wodzie, w Warszawie, w
> Wiedniu, z klasy.

Np. ,,odgadł z brzmienia głosu''

[jacklosi]

Ale ta zbitka jest we środku

To z jakiegos filmu

[randybvain]

A wew miescie?

To z Kolegi Kierownika (b.t.)

[jacklosi]

[piotrpanek]

arana napisała:

> No dobrze,Twój Wiedeń brzmi przekonująco.
> Ale jak wytłumaczyć w takim razie "we wodzie"? Znajdziesz coś jeszcze poza
> lenistwem narządów artykulacyjnych?

Nic. My, Małopolanie, leniwi jesteśmy i już.
Kiedyś z lenistwa zamiast przyjąć pokornie od Niemców "frasunk" albo "rink"
wsadziliśmy tam to rozleniwiajace e i poszło "frasunek", "rynek" itd. Jakby
nasza władza sięgała dalej na Północ, to by się nie jeździło do Suwałk, tylko do
Suwałek - o!
W tamtych czasach też zamiast męczącej zbitki (bezdźwięczno-dźwięcznej) "chwała"
mówiliśmy (i pisali) "fała". Dopiero później pod naporem przyjęliśmy
kompromisowe "chfała".
Wszelako, zostało nam lenistwo przy przechodzeniu z bezdźwięczności w
dźwięczność i tam, gdzie Maziorze mówią "pe es el", "plac unii", "sok japkowy",
"sklep mięsny", my mówimy "pe ez el", "pladz unii", "sog japkowy", "skleb mięsny".
Takoż Maziorze mniej niż my lubiący e ruchome (patrz fragment o Suwałkach i
frasunkach), pamiętają o nim i inaczej wymawiają "Irenka" i "i ręka". My zaś z
lenistwa o tym zapominamy, i jedno i drugie wymawiamy "iręka".
Nie czym innym niż lenistwem też należy tłumaczyć to, że mówimy "cz", tam gdzie
Maziorze mówią "tsz".
Zatem lenistwo narządów artykulacyjnych to nasza regionalna cecha i nie damy
sobie wybić "ze młyna", "przede mszą", "we wodzie" itp. Ostatecznie, jak ktoś
mieszkał od pokoleń we Lwowie i częściej niż w Warszawie bywał we Wiedniu, to
choćby teraz mieszkał w Lwówku, zostanie mu ciągota do galicyjskiego lenistwa.
O!

[arana]

Nie, nie wierzę w tę cyniczną apoteozę lenistwa! Już ja sama lepiej wiem, co
chciałeś napisać. Miało być o tym, że Małopolska pieczołowicie chroni,
zachowuje, no po prostu konserwuje nie tylko zabytki, ale nawet ślady zabytków,
także językowych i nie pozwoli na zagładę żadnego e ruchomego. Co Lwów straci w
przypadku zależnym, zyska w przyimku.
A takie Mazowsze na przykład to bezmyślnie roztrwoniło narodowe dziedzictwo w
pogoni za jakimiś efemerydami, tylko czego? nowości, wolności? Nowinkarze i
skąpiradła, raczej język skręcą, niż dodadzą przyimkowi jakąś uwypuklającą
brzmienie samogłoskę. Językowi Szkoci, i tyle! A na południu potrafią
uszanować nawet najmniejszego, ustawić na koturnie z samogłoski e i pokazać
dumnie we wodzie i we Wiedniu.
Tyle można dobrego powiedzieć o Mazowszu, że przytomnie zachowało kiełbie we
łbie – ma je niewątpliwie i tylko to ją ratuje przed całkowitą kompromitacją.

Tak miało być, prawda?
Czuję się przekonana i zapisuję się do południowców. Karp będzie pływał we
wannie, a grzybki zamoczę nie tylko we wodzie, ale nawet we mleku. Moje
otoczenie pewnie wybałuszy uszy (a może lepiej wybauszy, skoro uszy), ale
dołączę słodkie intonacje i postaram się zostać prorokiem w swoim kraju.
Zrewanżujesz mi się?

[piotrpanek]

arana napisała:

> Zrewanżujesz mi się?

Dobrze - przed wszystkim będę patrzeć spod łba. :-)

[arana]

...ale w kierunku Suwałk, nie moim, tak?