Nowy, świetny komiks napisany warmińską gwarą

[gajowy555]

Downo, downo tamu, na Pruski ziamni ludziska sobzie tako staro gyszychta pozieduwali... Tak zaczyna się opowieść "O królu i chłopcu w czepku urodzonym".

bi.gazeta.pl/im/3/5200/z5200693X.jpg
Dla tych, którzy nie znają warmińskiej gwary, twórcy przygotowali tekst po polsku.
Fot. Jarosław Gach

Historię ze zbioru warmińskich podań zebranych przed kilkudziesięcioma laty przez Marynę Okęcką-Bromkową przypomnieli historyk Marcin Wakar i rysownik Jarosław Gach. Na jej podstawie przygotowali komiks, w którym bohaterowie mówią warmińska gwarą. Dla tych, którzy jej nie znają, dodatkowo jest polska wersja tekstu.

Książeczka właśnie wyszła z drukarni, wydawcą jest Stowarzyszenie Wolna Grupa Twórcza, ale na jej premierę trzeba poczekać do 5 lipca. Zostanie oficjalnie zaprezentowana podczas pierwszego Warmińskiego Kiermasu w Bałdach na Trakcie Biskupim. Współorganizatorem imprezy jest Edward Cyfus, Warmiak, który zajął się też korektą tekstu napisanego gwarą...

miasta.gazeta.pl/olsztyn/1,35189,5201198.html?nltxx=1078250&nltdt=2008-05-12-02-06
Źródło: Gazeta Wyborcza Olsztyn

[rita100]

Wybaczta co zatrzymom tó euforie nad komiksem warnijskim i poziem
krótkaso - co z tygo łobrazecka komiksu to zidza to napisy só
ciajżkie do czytonia, jekieś esy floresy udziwione. Nie ziam czy sia
ze mno zgodzata ? Ciajzko bandzie i drugim czytoć, rychtycznie tym
co dopsiero sia zapoznajo z gwaro. Rysuneczki só fejniste i barzo mi
sia lejdujo.

[nereus1]

Pod tym linkiem wyrazaja sie chamy, tak jak za komunistow.

[rita100]

A tych nie brakuje Nerusie. Zol co ludzia só takie.

[nereus1]

Jo jich trocha pojadozulem.

[rita100]

Tam sia łatwusio jadożo. To jekie młode szurki czy lorbasy czy co ?

[rita100]

A pamnientata tyn psiyrszy komiks ?
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=53709065&a=53709065
"Jek chłop łabóńdzia za bziołka wziół"

Uobaczta jeke tam fejniste literki drukowane, a nie zawijosy ciajżkie do czytonia.
schlesien.nwgw.de/board/download.php?id=2030&sid=5a4a9c95796ebb86eb658cdfdab08353

[nereus1]

To są jeszcze uczniowie Lenina. Łon mozół że kto niju popsiero to
jest korzystny idiota.

[rita100]

No jo ! Só takie po warnijsku zwiemy brzidastwa i musim jich mnianem
warnijskim łokreślić. W kuntku ło brzidastwach posznupać jek takich
nazwać co tlo krytyke lejdujo i nic dobrego nie zidzo.

[nereus1]

Na tam forum to same lorbasy. Musiwa jam pokazać co w kożle łoju.

[lelo58]

Ziytoj Nereus,mosz w chałpsie ksiojzkę ło cysorzu Fryderyku I Barbarossie.Jek
mosz to łobacz hasło"dzieciuki Barbarossy" bo jo to brokuje,jo w Angliji mom tlo
ksiojzki po anglijsku,wszistkie moje ksiojzki mom w Łolstynie.Pozdraziom Woju.Lelo

[rita100]

Lelo, a dzieś Ty sia noma zapodział. Pogodaj z noma

A cy już cytaliśta tyn komiks ?
Jo juz mom dóma. Pocytała, lejduje mi sia, tlo co do napisów mom szpetne myśli,
bo łokrutnie zawijasy só i ciajżko , ciajżko cytoc. To co poziedzo Ci , co
mowajo sia łuczyć warnijskiego.
Cyfus barzo psianknie to napisoł, tak rychtycznie po warnijsku.

[gajowy555]

A możeta skserować i na sloonsko Warnijo wciepnóńć ?

[rita100]

Moga, tlo jo nie chca tygo robzić - może chto inszy. Brok kogoś poprosić. Tan
komiks je fajno nauko gwary no noju.

[gajowy555]

No jó, może posznupsia we Łolstynie i jek tlo nojda, tak wciórkam do łobejrzenio
łoddo...

[rita100]

Ni, jo to skseruja i pośle Tobzie te łobrazecki. Tak bandzie fejn ?

[tralala33]

Gajowy jek najdzieta tyn komiks w Łostynie to poziedta gdzie prosza.

[rita100]

Tralala, jo sia popytom cy eszcze je.

[rita100]

Kedajś to buło, na pruski ziamni, ludziska sobzie tako fest staro gyszychta
pozieduwali. Dzie to buło i kedy, to juz nicht nie boczy. Ni stare grózki, ni
pragrózki ni óma, ni praópy.
Tlo Marcin Wakar i Jarosłow Gach sobzie przybanczyli i noma psianknie w komiks
łotuntulili. A mniano tygo komiksu je:
"Ło królu i szurku w czepku łurodzónam"
Gwarowo łopracował Edward Cyfus.

I wciórcy łóni ziydzieli, bo jam echo leśne pozieduwało co w jeny ziosce na śwat
przyszed szurek, taki szurek co to w czepku sia łurodziuł.
Jek to sia goda w czepku łurodzón.

[rita100]

Co to noczy w czepku łurodzón ?
Jak myślita, cy to znoczy co bandzie mnioł szczajście ?
Jak zielgie bandzie mnioł szczajście ?
To sia łoboczy, bo to sójsiedzi tak godali, kedy sia tan szurek w maleńkiej i
bziednej ziosce łurodziuł.

[rita100]

Co jak szurkoziu bandzie szesnoście roków to sia z slicznó królewnó łożeni. I
tak jeny chałupsie kele lasa przyszedł szurek na śwat. Dali jamu na jimnie
Marcel. Dzieciukam eszcze buł, kedy ......

łoj, za późno je, coby na noc woju strachać. Tero brok smakozicie chrapsiać po
warnijsku )))

[gajowy555]

Jó, ciajżko noleźć tan kómiks. Ciekawość, czy Rita nojdzie?
A łobroziki ze skanu możeta przesłać na poczta...

[rita100]

Tero só urlopy to sia eszcze nie doziem, ale jak tlo bande ziydzieć to poziam.
Ale jek to jest co łu woju ni ma komiksu warnijskiego ?

Czyżby tak chibko sia sprzedoł, co juz ni ma jygo ? Take mo powodzenie ?

[rita100]

Juz ziam, co komiks nie je juz dostampny i cajżko ło niygo. Datemu jak tlo
skseruja to do galeriji wciepne, a póki co to bande woma psisać tekst, bo je
napisane psianknie po warnijsku.

[rita100]

schlesien.nwgw.de/board/download.php?id=4000
Scanuje tero, czajśc juz mom tygo kmiksu

[rita100]

schlesien.nwgw.de/board/viewtopic.php?p=3309#3309

[rita100]

No to jek am godała w łowty chałupsie narodziuł sia szurek w czepku łurodzón.
Jenygo razu, do tyj chałupy kele lasu wloz król z jegrami, bo to na łowach buli
łóni. I jek wlaz to mu ludzia pozieduwali co to je tan szurek co mo sia łożenić
z jygo cero. Ze tak planetujo. Tedy król nokazał szurka do jyziora cisnóńć .....
i chlup !!! Cisneli wojaki szurka na bale i na struga..... chlup !!!!!!

[rita100]

I tak szurek na dysce płynół, az jynego razu łoboczuł szurka rybok. Tak łón goda
do swoij bziołki:
- No, łobacz tlo bziałeczko jeki noma gyszank strugo dała ?
- Na stare lata szanknóła ! (podarowała)
I rybok i bziołka sia lejdowali pospołu co na te stare lata mojo dzieciuka. A
weno łoto mnineło szesnaście roków.
Kedy król łobjyżdzoł swoje nowe ziamnie na punocy trasiuł na Stary Młun i tam
napotkał ryboka i Marcela. Król sia doziedzioł co tygo Marcela struga przyniosła
do tyj familiji i przybaczuł sobzie to planetowanie.
Tero król myśli co tu zrobzić by planetowanie sia nie spełniuło i tak rzecze do
ryboka:
- Am zaboczuł moji bziołce coś poziedać. Poślijat ano do ni szurka z tam
listkam. Tak woma nakazuje, bom król !

I poszed szurek Marcel listek zanieś bziołce króla.
A chto sia nie lejduje nerwować to nich już lygnie sobzie spać, bo szurka czka
eszcze długa droga i bandziewa szli bez lasy, bez bory, bez łónki, bez jyziora i
strugi.....

[rita100]

Kedy słabase nerwy czytelników śpsió to Marcel dali jidzie, jidzie az napotkał w
lesie chałupe. A to taka chałupa, co znacie ze strasznych splytek:

Buł ciamny, ciamny las
a w tam ciamnym, ciamnym lesie
stała ciamna, ciamna chatka.
A w tyj ciamnej, ciamnej chatce
stał ciamny, ciamny stół.
A przy tam ciamnym, ciamnym stole
siydzioła ciamna, ciamna........ kobzieta.

- Dobro kobzieto, moga łu woju siułka łoddetchnóńć ? - pyto sia Marcel.
A kobzieta łodpoziada:
- A jidź ty ano dali w bór, synoku, bo to je zbójów chałupa. A jek moje syny
nazod bandó i cia tu najdo, to zaro cia złapsio i w łogniu łupsiekó.

Rychtycznie, za czam baba skończuła godać, noju Marcel już po warnijsku mocno
fest chrapsiał.

Chrrrrr chrrrrr chrrrrrr

[rita100]

Ciiicho, bo zbóje jidó, uciekajta do wyrków wciórcy i nakryjta sia psierzyno, bo
to straszne tero bandzie.

chrrrr chrrrr chrrr
A tu wlazujó zbóje, łokrutnie zdzizieni:
- Co to za szurek tu chrapsi ?
- Ano wej taki jedan....łutudzóny, przyloz, sia łukłod i zaro przysnół.

Chrrrr chrrrr chrrrr - śpsi Marcel, a zbóje zaro sznupali po jygo łodzianiu
psianiandzy i naleźli listek łod króla. Potam poszli do lichtarni i cytali co
tamój stoi napsisane.
Zbóje zdamziali i wy mnili cytelnicy tyz zdamziecie, kedy sia dozieta co tan
król napsioł swojij bziołce.

Tak dobryj nocki i nie strachajta sia, bo wciórko bandzie fejn.

[rita100]

Przespaliśta spokojnie moi mnili ?

To tero sia doziyta prawdy. Kryjome sprawy wyjdo na wierch.
A zianc kedy Marcel śpsi to zbóje wziyli jygo cytelek i naczli gromko czytoć co
tan król psisze do swoji bziołki:
" Moja bziałko królowo ! Jek tan szurek ci tlo tan litek łoddo, kaź go zaro
chućko zarznóńć, bo weno jamu planetujó, co mo sia z naszó córkó łożanić. A tak
nie bandzie coby taki parobek sia z naszó córkó żaniuł.
Nie zabocz tedy com ci nakozoł."

[rita100]

Zbóje cytajó, cytajó i sia dziwujó. Uoboczta, tygo szurka, bziołka króla mo
zatłóc ? To mym jamu pokażem, to mym jamu dopomożem.
I jedan zbój co potrasi psisać wziół sia i napisoł nowyj cytelek:

"Moja psiankna królowo ! Jek tlo tan szurek tobzie tan listek łoddo, nakoz zaro,
ale tlo zaro, coby sia z naszó córkó wartko łożanili. Bo to łón naszam zianciam
jek nochybci sia łostać musi i to com ci tu nakozoł mosz chućko łuczynić, jak
tan lof cytel w pazuty dostaniesz."

No to psianknie bandzie tero. Marcel sia łobudziuł, lo niczam nie ziy i polaz
dali w droge. Juz za pora dni do samuśkiego zamku trasi.
Czy planetowanie sia stanie ?
Śpsijta spokojnie, bandzie fejn.

[rita100]

I łóno planetowanie sia stało.
Marcel z królewno sia łożenili i zielgie wesele fejrowali. W jakiś cias potam
król do zomku nazod zjechoł i łobaczuł, co sia tlo porobziuło.
Król ni mog sia z tam pogodzić i goda do Marcela:
- No mnie to ty bandziesz rychtyczny ziańć, jek ty mi wprzód trzy diochlowe
złote kudły dosz ! A jek tych kudłów nie dostaniesz, nie chca cia ziancy zidzić.

Krolewna sia zestrachała, bo barzo kosiała Marcela i goda:
- Nie jidź precz... Jo łojca łuprosza....

- Nie trop sia - rzecze Marcel - mnie nic nie bandzie, bo jom je w czepku
łurodzóny. Z mojam szczajściam prandko banda nazod, czekoj ma.

[rita100]

Poszed tedy Marcel bez bory, stecki i pola łónego diochła nolyźć az w oddali
mniasto łobaczuł, a ku niamu jidzie stari z kosturo człoziek i goda:
- Młody człozieku, zidza, coś gwołt łuż pode drogó (z daleka przybywasz). Może
ty noma pomóżcz możesz ?
Mowam łu noju szczep jebkowy, kedajś na niam wciórkie jebka złote rośli, a tero
ni ma nic. Daczemu tak je ?

A Marcel łodpoziada:
- Jek banda nazod szed, to ci poziam daczemu tak je.

I Marcel polaz dali, ale dzie to jutro sia dozieta, bo to juz łumenczoni eśwa i
cias do wyrek lygnóńć, a nie myśleć ło dichelskich kudłach.

Dobryj Nocki

[rita100]

Jidzie Marcel dali, jidzie i napotkoł starego człozieka i tam stari sia pyto
Marcela:
- Mowam łu noju, jena studnio, zawdi w ni tlo smakozite zino buło, a tero weno
wyschła... Mosz na to jeko reda ?
Marcel łodpoziada:
- Jek bande nazod szed, to poziam woma co mata łuczynić.

[rita100]

Potam , jek tak szed Marcel bez bór łobaczuł duże jyzioro, a tamój łódke (boti)
i starygo człozieka co przeprazia ludzi na drugi brzeg. Tan człoziek sia pyto
Marcela:
- Młody człozieku, porachować ni moga siuła lot łuż tu robzia i ni moga takygo
molyźć, coby ma łobluzować chcioł. Ni mosz ty jeki redy na to ?
A Marcel poziedzioł, tlo czkaj człoziecze, jo musza dali jiść. I jidzie, a tu
lof taki ciamny bór, łoj weno, jeki straszny brrr

I Marcel dali poszed szukoć tych diochelskich kudłów.
Jidzie, jidzie Marcel, a mym może do łoża lygniewa spokojnie.

[gajowy555]

Ciekawość, co sie escze Marceloziu przydarzy...

[rita100]

I tak jidzie tan Marcel, jidzie bez lasy i bory, a na Warmii gwołt lasów i
trocha łón sia zagubziuł. No przyszła Rita i zaro wskaże mu droge którandy mo
jiść do tych diochelst ))

łoj zaboczuła am ło Marcelku, ale nie trapsie sia, bo łón przecie w czepku
łurodzón )))

Gajowy, tos nie móg mi przybaczyć. Bziedny Marcel musioł tak długo jiść, a
przecie dóma na niygo bziołka czka i sia stracha.
Może Gajowy jó trocha uspokoi ?

[gajowy555]

No jó, a dyć tan Marcel tak dalyko w las zaszed, co nawet gajowy za nim nie nadójrzuł
A bziołka do pocieszanio to jo mowam jedno i łóna noju starczy do kóńca śwata i jedan dziań dłuży...

[rita100]

Już sia łodnalaz, zaro dojdzie co diochelstwa. A jek myślisz Gajowy, do
diochelstwa to ciajżko dojść. Musioł sia przed szurkam pewno kryć.
No ale już je blizko, juz , juz dłazi, no ale eszcze musi jiść.

[rita100]

No zidzisz Gajowy, co jo nie machluja. Uobacz jek jidzie.

[rita100]

Jidzie dali Marcel, ciemno wokoło az doszed do chatki ciemnasej. A w tyj chatce
staro baba goda:
- Co tu robzisz przydónie ?
- Jo babulko, łod diochła trzych złotych kudłów brukuja!
- Jek to chcesz łuczynić ? Bo diobu cia stónd toć nie wypuści.
- Tedy mi pomóż grózko.
- Tedy mi pozidz, jek yś sia tu dostoł i kogój eś pode drogó trasiuł... i Marcel
wciórko łopoziada.


A w dali w jizbzie chaty siydzi taki łokrutny postrach, takie duże diochelstwo

[rita100]

Diochelstwo z czyrwonymi łoczami tak goda: Człoziekam mi tu wonio.
- Masz recht - goda staro baba.
- Czygoj ci brok grózko ? - pyto sia to diochelstwo baby.


Zidzita te łokrutnie i straszne czyrwone slypsia. Strach sia bojeć !

[rita100]

- Czygoj ci brok grózko ? - diochelstwo sia pyto.
- Przymarzuło mi sia wej, com łonój jebkowy szczep strojić zidziała i złote
jepka na niam. Tero jabków ni ma, a szczep usech. Daczemu tak je ?
Diochelstwo łodpoziada:
- Myszy pod ziamnió korzenie zró. Jek ludzie z nimi ordung nie zrobzió, to
szczep cołkam łuschnie.

- Eszcze mosz grósko jekieś pytanie ?
- Ło studnio jidzie. Zino w ni kedajś mniast wody buło, tero je cołkam sucho.
Jek to je ?
- W studni zielgo żaba siedzi. Jek łóna precz bandzie, zino nazod bandzie.

[rita100]

Eszcze cosik ? Pyto sia diochelstwo
- Trzeci roz mi sia przymarzuło, co jedan stari czloziek bez cołe swoje życie
drugich bez woda przeprowadzo i żodnego ni nalyź ni moze coby go podmnieniuł.
- Jek tlo ziosło jekamu drugamu w pazory do, to tan go wyranczy.

Tedy gróska poszła do Marcela i goda:
- Mosz łóne trzy diochelskie kudły ! Reda diobła yś słuchoł. Mosz ty szczajście
szurku w czepku łurodzony.
Tero lećkoj chibko, bo jek cia diobu fici, to cia zwro zatłucze.

Tak Marceloziu na łodchodne poziedziała gróska i tero nazod Marcel poszed.

[rita100]

Znowój Marcel trasia człozieka co bez cołe życie drugich bez woda przeprowadza i
tak mu goda:
- Doj tlo ziosło jekamu drugamu w pazory, to sia ty roboty pozbandziesz.

Poszed Marcel do studni i goda czloziekowi tamoj:
- A jek ło to studnio jidzie, to naprzód z ni ta zaba wyjnóńć brok.

Tero na szczep cias i Marcel tam goda:
- Myszy korzanie zró. Przegnojta myszy, to na szczepsie złote jebka znowój
rosnóńć bandó jek wprzódy.

[rita100]

I tak buło, jek Marcel przepoziedzioł. Jebka znowój na szczepie rośli, a Marcel
łod ludziów w podziance gwołt złota, konia i łosła dostoł.
Marcel dóma juz je i król czka.
- A skónd ty szurku tak gwołt złota mosz ?
- Noprzód weź ano te trzy diochelskie kudły, a jek ma pobłogosławisz, to ci
poziam skónd złoto mom.
- Marcel.... - psianknie ryczy bziołka - tak am sia ło ciebzie zorgowała
- Toć am móziuł, com w czepku łurodzóny i nic mi sia złygo przytrasić ni może.

[rita100]

Król ziancia pobłogosłaziuł i o złoto rozpytuwoł:
- Zianciu mój ! Tyś mi łobziecoł poziedać jek yś to złoto dostoł....
- Prowda! Tedy poziam. Jidź tó drogó, królu, naprzód bez jene mniasto, potam
zieś az do szyroki strugi i trasisz. Tam bandzie taki stary człoziek. A złoto na
drugi stronie łóny strugi nojdziesz....

Domyślata sia co bandzie dali ....

[rita100]

Król żodnamu nic nie poziedziol, tlo chućko poszed w ta stróna, jek mu zianć
pozieduwoł. Trasiuł łónego starego człozieka, ziosło w pazury dostoł i do
dzisioj dziań tamój paraduje. A Marcel sia królem łostoł i ze swojó psianknó
bziałkó w szcziajściu żuł i rzóndziuł spraziedlizie.

[rita100]

Psianknie je komiks gwaro napsisany, datemu jeko przykład takiej rychtycznej
godki am zapodała.

[gajowy555]

Borzo dziankujewam Rita i lejdujem sia, co wciórko szczajślizie skóńczyło sia.
Tak teroz czkawa na nastampny kómiks po warnijsku psisany...

[rita100]

A już cosik słychać ło nowym komiksie ?
Muszo tlo litereczki wyraźniejsze ciepać w komiks, bo ciajzko sia cytało nawet
no noju.

[gajowy555]

Ło nowam kómiksie am nie słyszoł. Chibci trzecio czajść "A życie..." sia pokaże. Cyfus siydzi i psisze, łobaczywa co z tygo bandzie...

[rita100]

Pewno w przyszłym roku cosik bandzie nowego , takego warnijskiego.