Asanka-Japołł

[kocibrzuch]

List poety. Jeśli nie znany, życiorys jest w Polskim Słowniku Biograficznym.

"JWielmożny Panie!
Jak ten rozbitek, znalazłem schron pod dachem przyjaciela, art. mal. Konarzewskiego, przyjechawszy z rodziną i uciekłszy przed wierzycielami z Krakowa. Oczywista z "nadzieją", że tutaj zarobię cośkolwiek piórem! Znowu powieść, lub tom nowel napiszę...
Ale, zanim to uczynię, trzeba żyć! Wraz z żoną i trojgiem dzieci...
Dlatego udaję się do JWielmożnego Pana, aby mi nie odmówił pomocy materjalnej, aby pamiętał, jak i dotąd o poecie... Udaję się
z czystem sercem, że zwrócę tę pomoc wraz z dankiem mojej muzy JWielmożnemu Panu, a już, dedykując książkę, Jego Pamięć i Jego Postać złączę w triumfie obopolnem: feria JWielmożnego Pana, a mojej Sztuki...
Wierzę, że JWielmożny Pan nie poskąpi tej pomocy, że, uznając konieczność bytu i poety w świecie, jako rzecznika Kultury w skali uczuć wszechludzkich, nie poskąpi mi pomocy, za którą z góry dziękuję, a jakiej z utęsknieniem, a w rozpaczy położenia - oczekuję.
JWielmożnemu Panu Senatorowi łączę wyrazy czci najgłębszej i oddania - życząc w pełni słońca, jakie obecnie darzy nas rozkoszą promienną! Obyśmy i w Duszy rozpalili słońce piękna i dobra. Pozwalam sobie dołączyć, co się pojawiło o "Grajku", jaki JWielmożnemu Panu przesłałem - Michał Asanka-Japołł.
Istebna, Śląsk Cieszyński, Polska.
10/VII 1928"

załącznik:
<<Michał Asanka-Japołł: "Grajek z Jasnowic". (Księgarnia T. Firuta, we Frysztacie).
Śląską prozę wzbogacił ostatnio tomik nowel Asanki-Japołła: "Grajek z Jasnowic". Szczerośc i entuzjazm w skali nastrojowej,
przenosi nas w krainę górską, do Istebnej, Jasnowic, abyśmy mogli obcować ze śląskimi góralami; abyśmy mogli poznać poezję tych stron.
Przepiekne są w pierwszej tytułowej noweli motywy weselne, a już postać historyczna zbójnika Ondraszka, może poraz pierwszy uwypukla tę postać w sile czynu i miłości, jaką przedstawił z dramatycznem napięciem, Asanka-Japołł. Gajdosz z nad Obry, będzie tam homeryckim typem owych postaci - jak Sabały na Podhalu, która streszcza w sobie na małej przestrzeni nad Obrą, ten przebogaty świat śląskiej wsi, jaka może tu i ówdzie w pieśni przedostała się na światło dzienne, gdyż o niej mało wiemy.
Piękne są nowele, poświęcone górze Baraniej. Zwłaszcza poetycka opowieść rusałek.
W każdej ze swych nowel oddaje autor tę duszę beskidzkiej natury, od źródeł Wisły "skąd nasz ród".
Kiedy przed laty wydał Bezruc, czeski poeta, podobne nowele śląskie, mówiono o nich zawiele, kuszono się, aby je postawić na piedestale sztuki, gdy skromny tomik Asanki-Japołła, przenosi nas w krainę piękna śląskiej ziemi, gdzie można snadnie przeżyć, miłych chwil kilka, jaki estwarza poezja dusz szczerych, jasnych, a jaką jest autor "Grajka z Jasnowic", który ukochał śląską ziemię "wierną", dla jej poezji i piękna! Tę każdy znajdzie w tomiku: "Grajek z Jasnowic".
K. S. W.>>

=========================
nie tylko gadanie: Słonie i Żyrafy

[kocibrzuch]

Życiorys poety z PSB. Ani słowa o Istebnej i ucieczce przed wierzycielami, nic też o "Grajku". Jest za to wspomniane, że nauczał w Cieszynie.

Japołł Asanka Michał (1885-1953), literat, tłumacz. Ur. 17 IX w Podegrodziu, syn Franciszka i Antoniny z Albińskich. Ojciec był kierownikiem szkoły w Starym Sączu. Rodzina pochodziła z Polesia ze wsi Japołoć, skąd po powstaniu przybyła do Galicji. Nazwisko zrazu miało brzmieć Japołas, potem Japołł, a dodatku ?Asanka? zaczął J. używać dopiero od r. 1913. J. ukończył gimnazjum w Nowym Sączu, studia filozoficzne na UJ odbył w 1. 1905-8, a na dalsze wyjechał do Monachium i Rzymu. Serdeczne zrazu stosunki między J-em a S. Przybyszewskim przerwał incydent w restauracji monachijskiej w r. 1913 i dłuższa sprawa o obrazę. Zyskała ona smutny rozgłos, bo Tomasz Mann, czerpiąc wiadomości ze sporządzonych przez skłócone strony protokołów, opisał ją w swej powieści pt. "Czarodziejska góra" (w jednym z końcowych rozdziałów, zatytułowanym "Wielkie rozdrażnienie") z pewnymi zmianami nazwisk i szczegółów (nazwisko J-a zostało wymienione). Z tej racji zajmowano się nią jeszcze w czasopismach międzywojennych. W okresie monachijskim przyjaźnił się J. z poetą kroackim J. Ko-sorem, z tłumaczem Mickiewicza A. E. Ruthrą, w Rzymie z włoskim pisarzem C. Saggio, później w Polsce z S. Żeromskim, J. Kasprowiczem, L. Różyckim i in.
W r. 1914 J. ożenił się z Janiną z Grzymalskich i miał z tego małżeństwa synów, Zbigniewa i Kazimierza, i córkę Wandę. Pracował jako nauczyciel gimnazjalny w Kałuszu, Jaśle, Krakowie i Cieszynie. Pracą literacką i publicystyczną zajmował się przez wiele lat; ogłosił m. in. "Geniusz Henryka Sienkiewicza" (Jasło 1916), "Uśmiech Sokratesa" (Kr. 1917), "Gdzież nasze słonce. Poezje" (W. 1920), "Złoty okręt" (1923), "Trembowelska gloria" (Kr. 1930). Był współpracownikiem wielu czasopism krajowych i zagranicznych, w tym od r. 1921 pism Polonii w Ameryce, a w 1. 1929-34 korespondentem "Dziennika Chicagowskiego", w którym opublikował powieści "Złoty okręt" i "Topielica". Ogółem napisał kilkaset artykułów, w tym również studia o malarzach V. Hofmanie, A. Wierusz Kowalskim, L. Kowalskim, L. Gottliebie i in. Przekładał też z niemieckiego, a zwłaszcza z włoskiego (antologię, pt. "Mowa włoskich poetów", Kr. 1925, subwencjonowało Min. Spraw Zagran.) i był znawcą literatury włoskiej. Utwory J-a - wierszem i prozą - nacechowane patriotyzmem i szlachetnością intencji, nie odznaczają się jednak większą oryginalnością formy czy treści, a w okresie bogatym w wybitne talenty nie przyniosły autorowi poczytności ani zainteresowania krytyki i historii literatury.
W r. 1931 J. przeszedł na emeryturę i osiadł na stałe w Krakowie. Chorował na oczy i w czasie okupacji utracił wzrok. Po wypadku spowodowanym przez motocyklistę niemieckiego w r. 1944, nie odzyskał już zdrowia. Zmarł w Krakowie 9 VI 1953 r. Znaczna część jego dorobku pozostała w rękopisach i znajduje się w posiadaniu syna Zbigniewa, zamieszkałego w Krakowie. Z ważniejszych prac niepublikowanych: "Literatura włoska", powieści: "Życie nad pięcioma rzekami" i "Niemoc mocnego człowieka" (o S. Przybyszew-skim), dramaty: "Niewolnicy" i "Wesele w plomieniach" (z życia Górali śląskich).
Liczne fotografie i portrety, w tym V. Hofmana, w posiadaniu rodziny; - Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; - Przybyszewski S., Listy. Życiorysem, wstępem i przypisami opatrzył S. Helsztyński, W. 1938 II (w przypisie na s. 566 podano dokumentację bibliograficzną sporu J-a z Przybyszewskim); ? Informacje syna Zbigniewa.
Stanisław Sierotwiński

[beatrishofman]

Szukam pilnie kontaktu do Pana Zbigniewa, syna Michała Asanki-Japołł