Mróz

[madohora]

zasięg lodu morskiego, czyli powierzchnia morza zajęta przez lód morski o odpowiedniej koncentracji (przykładowo, National Snow and Ice Data Center przyjmuje próg 15%)

[madohora]

Wskutek spowodowanej przez człowieka zmiany klimatu, zasięg lodu morskiego w Arktyce systematycznie spada. Arktyka ogrzewa się szybciej, niż pozostałe części planety. W latach 2007-2020 minimalne zasięgi były najmniejsze w historii pomiarów, przy czym rekordowe były lata 2012 i 2020. Arktyczny lód jest też coraz młodszy, co przyspiesza procesy topnienia

[madohora]

Początek tygodnia minie pod znakiem nieprzyjemnej i niebezpiecznej pogody. Znad Skandynawii przez Morze Bałtyckie w kierunku zachodniej Rosji wędruje cyklon, który sprawia, że ciśnienie jest bardzo niskie i wynosi od 980 hPa na północy do 998 hPa na południu kraju.

[madohora]

[madohora]

Słowo gołoledź wywodzi się z języka prasłowiańskiego. Składa się z dwóch wyrazów golo i -ledъ

[madohora]

Gołoledź często określa się mianem „czarnego lodu”, zwłaszcza gdy tworzy się na stosunkowo suchej lub wilgotnej asfaltowej nawierzchni dróg. Niewielka ilość kryształków lodu lub śniegu w pobliżu powstałej przezroczystej i cienkiej pokrywy lodowej sprawia, że oblodzenie jest niewidoczne na pierwszy rzut oka – droga wydaje się być sucha i „czarna”. Stwarza to niebezpieczeństwo dla użytkowników ruchu drogowego, zarówno pieszych jak i zmotoryzowanych. Przyczyną wypadków komunikacyjnych, związanych ze zjawiskiem gołoledzi, jest zmniejszenie współczynnika tarcia opon o nawierzchnię, co skutkuje znacznym wydłużeniem drogi hamowania samochodu.

[madohora]

Gołoledź pojawia się szczególnie często na mostach, wiaduktach, oraz przejazdach nad niewielkimi ciekami wodnymi (np. nad kanałami melioracyjnymi). Związane jest to z cyrkulacją powietrza zarówno nad, jak i pod powierzchnią jezdni. Szybszy spadek temperatury w pobliżu tych miejsc wpływa na szybsze obniżanie się temperatury nawierzchni drogi, co skutkuje szybszym jej oblodzeniem.

[madohora]

Przeciwdziałanie gołoledzi sprowadza się głównie do pokrywania nawierzchni dróg oraz chodników warstwą soli lub jej wodnych roztworów. Substancją najczęściej stosowaną jest chlorek sodu (NaCl). Temperatura zamarzania wodnego roztworu soli jest niższa niż 0°C, więc po wymieszaniu z zalegającymi na drodze śniegiem lub lodem, prowadzi do ich topnienia. Stosowanie chlorku sodu do zwalczania oblodzenia jest skuteczne do temperatury ok. -18°C.

[madohora]

Burza lodowa – zjawisko pogodowe polegające na intensywnych opadach marznącego deszczu, powodujących poważne utrudnienia komunikacyjne lub nawet katastrofalne skutki dla przyrody oraz napowietrznej infrastruktury energetycznej i telekomunikacyjnej – w wyniku osadzania się na powierzchni znacznych ilości lodu.

[madohora]

Krupy nie są przezroczyste, są mniej białe niż śnieg[1], a w przeciwieństwie do śniegu spadając na twarde powierzchnie odbijają się.

[madohora]

Śnieg ziarnisty – opad atmosferyczny (hydrometeor) w postaci małych, nieprzezroczystych ziarenek lodu o średnicy poniżej 1 mm. Uderzając o twarde podłoże nie rozpryskują się i nie rozpadają. Śnieg ziarnisty pada z chmur stratus (St) lub z mgły.

[madohora]

Słupki lodowe padają z chmur Cirrus lub Cirrostratus, jednak mogą również powstać bliżej powierzchni Ziemi bezpośrednio w powietrzu przez resublimację pary wodnej zgromadzonej w atmosferze. Opad występuje przy bezchmurnym niebie. Jest on dobrze widoczny w promieniach Słońca, Księżyca w postaci skrzących się punkcików, stąd nazwa pył diamentowy. Słupki lodowe opadają tak wolno, że sprawiają wrażenie zwieszonych w powietrzu.

[madohora]

Deszcz marznący – deszcz, który zamarza po zetknięciu z podłożem.

[madohora]

[madohora]

Znacznie bardziej niebezpieczny jest jednak marznący deszcz. Mowa o sytuacji, w której śnieg rozpuszcza się w miarę opadania, ale nie zdąży do końca zamarznąć przed kontaktem z podłożem. Spada więc de facto jako woda, ale zamarza natychmiast na schłodzonej mrozem powierzchni, tworząc właśnie gołoledź. Zjawisko to najczęściej zachodzi, gdy temperatura powietrza oscyluje poniżej 0°C.

[madohora]

Poza tym na gołoledź narażone są mosty i wiadukty, które nie mają pod sobą podłoża. Zimne powietrze „uderza” w nie z góry i z dołu, znacznie szybciej zamrażając wszelką wilgoć na powierzchni. Niekorzystne warunki częściej spotykane są również na drogach górskich oraz mocno zacienionych, np. drzewami, gdzie wilgoć w ciągu dnia nie szans na wyparowanie pod wpływem promieni słonecznych.

[madohora]

To samo dotyczy linii wysokiego napięcia, które obciążone lodem, mogą ciążyć ku ziemi, niszcząc podtrzymujące je słupy lub nawet pękając. Konsekwencją bywają groźne spięcia, a przede wszystkim przerwy w dostawie elektryczności, szczególnie dotkliwe w zimowych miesiącach. Zwiększająca się warstwa lodu na kablach sprzyja również galopowaniu, czyli drganiu linii pod wpływem silnego wiatru, co z kolei zagraża funkcjonowaniu przewodów oraz osprzętu elektrycznego.

[madohora]

Gołoledź jest tak poważnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa publicznego, że standardową praktyką jest posypywanie nawierzchni dróg i chodników solą, która powoduje, że lód topnieje. W wyjątkowo niskich temperaturach wykorzystuje się również chlorek wapnia oraz chlorek magnezu, których temperatura zamarzania jest jeszcze niższa.

[madohora]

Bardzo powoli należy też skręcać kierownicę oraz wciskać pedał hamulca – każdy gwałtowny manewr może spowodować utratę kontroli nad autem. Niewskazane jest stosowanie tempomatu – największym sprzymierzeńcem kierowcy w takiej sytuacji jest wewnętrzny spokój i cierpliwość. Na drogach regularnie pokrytych lodem warto zapobiegawczo stosować łańcuchy śniegowe.

[madohora]

[madohora]

W niektórych miejscach opady gradu zdarzają się wyjątkowo często, podczas gdy w innych pobliskich niezwykle rzadko albo wcale. Obszary większego prawdopodobieństwa występowania gradu nazywa się "szlakami gradowymi".

[madohora]

w 1867 w Wielkopolsce „padały także całe bryły lodu”, „krom wróbli prawie wszystkie ptaki pozabijane. W Turzy grad tak zbił człowieka, że go do domu całego skrwawionego przynieść musiano. Wielu oberwało sińce i guzy”, „młody drób, gąsięta i kaczki w wielu wsiach grad powybijał; mnóstwo zaś nieżywych skowronków, kuropatw, czajek, a nawet dzikich kaczek i młodych zajęcy i naocznemu świadkowi mogą służyć za dowód gwałtowności i wielkości gradu”, „koń padł na miejscu” i „kuropatwy znajdziesz pobite, a nawet i gęsi, czterołótowe kawały lodu zabijały, który do pokoju przyniesiony i ważony jeszcze trzy łóty miał wagi"

[madohora]

23 lipca 2010 roku na miejscowość Vivian w Dakocie Południowej spadł grad o średnicy 20 cm. Największa gradzina ważyła pierwotnie 0,8 kg i miała obwód 47 cm

[madohora]

W trakcie bitwy Izraelitów z Amorytami oblegającymi Gibeon (Joz 10), napisano "Gdy w czasie ucieczki przed Izraelem byli na zboczu pod Bet-Choron, Pan zrzucał na nich z nieba ogromne kamienie aż do Azeki, tak że wyginęli. I więcej ich zmarło wskutek kamieni gradowych, niż ich zginęło od miecza Izraelitów." (Joz 10, 11).

[madohora]

Lada dzień nad Europą dojdzie do całkowitej przebudowy sytuacji atmosferycznej. Będzie to miało kluczowe znaczenie dla dalszych losów zimy w Polsce. Co nas czeka w pogodzie?